[19] Sāvatthiyaṁ viharati ... Micchāpaṭipadañca vo bhikkhave
desissāmi sammāpaṭipadañca taṁ suṇātha sādhukaṁ manasikarotha
bhāsissāmīti. Evaṁ bhanteti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṁ.
[19] Sāvatthiyaṁ viharati ... Micchāpaṭipadañca vo bhikkhave
desissāmi sammāpaṭipadañca taṁ suṇātha sādhukaṁ manasikarotha
bhāsissāmīti. Evaṁ bhanteti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṁ.
[20] Bhagavā etadavoca katamā ca bhikkhave micchāpaṭipadā
avijjāpaccayā bhikkhave saṅkhārā saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ .pe.
Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti 1 . Ayaṁ vuccati
bhikkhave micchāpaṭipadā.
[21] Katamā ca bhikkhave sammāpaṭipadā avijjāya tveva
asesavirāganirodhā saṅkhāranirodho saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho
.pe. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hoti. Ayaṁ
vuccati bhikkhave sammāpaṭipadāti. Tatiyaṁ.
[22] Sāvatthiyaṁ viharati ... Vipassissa bhikkhave bhagavato arahato
1 Yu. itisaddo dissati.
Sammāsambuddhassa pubbeva sambodhā anabhisambuddhassa bodhisattasseva
sato etadahosi kicchaṁ vatāyaṁ loko āpanno jāyati ca jiyyati ca
miyyati ca cavati ca upapajjati ca atha ca panimassa dukkhassa nissaraṇaṁ
nappajānāti jarāmaraṇassa kudassu 1 nāma imassa dukkhassa nissaraṇaṁ
paññāyissati jarāmaraṇassāti.
[23] Atha kho bhikkhave vipassissa bodhisattassa etadahosi
kimhi nu kho sati jarāmaraṇaṁ hoti kiṁpaccayā jarāmaraṇanti.
Atha kho bhikkhave vipassissa bodhisattassa yonisomanasikārā ahu
paññāya abhisamayo jātiyā kho sati jarāmaraṇaṁ hoti jātipaccayā
jarāmaraṇanti. Atha kho bhikkhave vipassissa bodhisattassa etadahosi
kimhi nu kho sati jāti hoti kiṁpaccayā jātīti. Atha kho bhikkhave
vipassissa bodhisattassa yonisomanasikārā ahu paññāya abhisamayo
bhave kho sati jāti hoti bhavapaccayā jātīti. Atha kho bhikkhave
vipassissa bodhisattassa etadahosi kimhi nu kho sati bhavo hoti
kiṁpaccayā bhavoti. Atha kho bhikkhave vipassissa bodhisattassa
yonisomanasikārā ahu paññāya abhisamayo upādāne kho sati
bhavo hoti upādānapaccayā bhavoti. Atha kho bhikkhave vipassissa
bodhisattassa etadahosi kimhi nu kho sati upādānaṁ hoti
kiṁpaccayā upādānanti. Atha kho bhikkhave vipassissa bodhisattassa
yonisomanasikārā ahu paññāya abhisamayo taṇhāya kho sati
1 Ma. kudāssa. evamuparipi.
Upādānaṁ hoti taṇhāpaccayā upādānanti. Atha kho bhikkhave
vipassissa bodhisattassa etadahosi kimhi nu kho sati taṇhā hoti
kiṁpaccayā taṇhāti. Atha kho bhikkhave vipassissa bodhisattassa
yonisomanasikārā ahu paññāya abhisamayo vedanāya kho sati
taṇhā hoti vedanāpaccayā taṇhāti. Atha kho bhikkhave
vipassissa bodhisattassa etadahosi kimhi nu kho sati vedanā hoti
kiṁpaccayā vedanāti. Atha kho bhikkhave vipassissa bodhisattassa
yonisomanasikārā ahu paññāya abhisamayo phasse kho sati vedanā
hoti phassapaccayā vedanāti. Atha kho bhikkhave vipassissa
bodhisattassa etadahosi kimhi nu kho sati phasso hoti kiṁpaccayā
phassoti. Atha kho bhikkhave vipassissa bodhisattassa yonisomanasikārā
ahu paññāya abhisamayo saḷāyatane kho sati phasso hoti
saḷāyatanapaccayā phassoti. Atha kho bhikkhave vipassissa bodhisattassa
etadahosi kimhi nu kho sati saḷāyatanaṁ hoti kiṁpaccayā
saḷāyatananti. Atha kho bhikkhave vipassissa bodhisattassa yonisomanasikārā
ahu paññāya abhisamayo nāmarūpe kho sati saḷāyatanaṁ
hoti nāmarūpapaccayā saḷāyatananti. Atha kho bhikkhave vipassissa
bodhisattassa etadahosi kimhi nu kho sati nāmarūpaṁ hoti kiṁpaccayā
nāmarūpanti. Atha kho bhikkhave vipassissa bodhisattassa yonisomanasikārā
ahu paññāya abhisamayo viññāṇe kho sati nāmarūpaṁ
Hoti viññāṇapaccayā nāmarūpanti. Atha kho bhikkhave vipassissa
bodhisattassa etadahosi kimhi nu kho sati viññāṇaṁ hoti
kiṁpaccayā viññāṇanti. Atha kho bhikkhave vipassissa bodhisattassa
yonisomanasikārā ahu paññāya abhisamayo saṅkhāre kho sati
viññāṇaṁ hoti saṅkhārapaccayā viññāṇanti. Atha kho bhikkhave
vipassissa bodhisattassa etadahosi kimhi nu kho sati saṅkhārā
honti kiṁpaccayā saṅkhārāti. Atha kho bhikkhave vipassissa
bodhisattassa yonisomanasikārā ahu paññāya abhisamayo avijjāya
kho sati saṅkhārā honti avijjāpaccayā saṅkhārāti. Iti
hidaṁ avijjāpaccayā saṅkhārā saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ .pe.
Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti. Samudayo
samudayoti kho bhikkhave vipassissa bodhisattassa pubbe ananussutesu
dhammesu cakkhuṁ udapādi ñāṇaṁ udapādi paññā udapādi vijjā
udapādi āloko udapādi.
[24] Atha kho bhikkhave vipassissa bodhisattassa etadahosi
kimhi nu kho asati jarāmaraṇaṁ na hoti kissa nirodhā
jarāmaraṇanirodhoti. Atha kho bhikkhave vipassissa bodhisattassa
yonisomanasikārā ahu paññāya abhisamayo jātiyā kho asati jarāmaraṇaṁ
na hoti jātinirodhā jarāmaraṇanirodhoti. Atha kho bhikkhave
vipassissa bodhisattassa etadahosi kimhi nu kho asati jāti na
Hoti kissa nirodhā jātinirodhoti. Atha kho bhikkhave vipassissa
bodhisattassa yonisomanasikārā ahu paññāya abhisamayo bhave
kho asati jāti na hoti bhavanirodhā jātinirodhoti [1]-. Atha kho
bhikkhave vipassissa bodhisattassa etadahosi kimhi nu kho asati
bhavo na hoti kissa nirodhā bhavanirodhoti. Atha kho bhikkhave
vipassissa bodhisattassa yonisomanasikārā ahu paññāya abhisamayo
upādāne kho asati bhavo na hoti upādānanirodhā bhavanirodhoti.
Atha kho bhikkhave vipassissa bodhisattassa etadahosi kimhi nu
kho asati upādānaṁ na hoti kissa nirodhā upādānanirodhoti.
Atha kho bhikkhave vipassissa bodhisattassa yonisomanasikārā ahu
paññāya abhisamayo taṇhāya kho asati upādānaṁ na hoti
taṇhānirodhā upādānanirodhoti. Atha kho bhikkhave vipassissa
bodhisattassa etadahosi kimhi nu kho asati taṇhā na hoti
kissa nirodhā taṇhānirodhoti. Atha kho bhikkhave vipassissa
bodhisattassa yonisomanasikārā ahu paññāya abhisamayo vedanāya
kho asati taṇhā na hoti vedanānirodhā taṇhānirodhoti.
Atha kho bhikkhave vipassissa bodhisattassa etadahosi kimhi nu
kho asati vedanā na hoti kissa nirodhā vedanānirodhoti.
Atha kho bhikkhave vipassissa bodhisattassa yonisomanasikārā ahu
paññāya abhisamayo phasse kho asati vedanā na hoti
1 Yu. hoti.
Phassanirodhā vedanānirodhoti. Atha kho bhikkhave vipassissa bodhisattassa
etadahosi kimhi nu kho asati phasso na hoti kissa nirodhā
phassanirodhoti. Atha kho bhikkhave vipassissa bodhisattassa yonisomanasikārā
ahu paññāya abhisamayo saḷāyatane kho asati phasso
na hoti saḷāyatananirodhā phassanirodhoti. Atha kho bhikkhave
vipassissa bodhisattassa etadahosi kimhi nu kho asati saḷāyatanaṁ
na hoti kissa nirodhā saḷāyatananirodhoti. Atha kho bhikkhave
vipassissa bodhisattassa yonisomanasikārā ahu paññāya abhisamayo
nāmarūpe kho asati saḷāyatanaṁ na hoti nāmarūpanirodhā saḷāyatananirodhoti.
Atha kho bhikkhave vipassissa bodhisattassa etadahosi
kimhi nu kho asati nāmarūpaṁ na hoti kissa nirodhā nāmarūpanirodhoti.
Atha kho bhikkhave vipassissa bodhisattassa yonisomanasikārā
ahu paññāya abhisamayo viññāṇe kho asati nāmarūpaṁ
na hoti viññāṇanirodhā nāmarūpanirodhoti. Atha kho bhikkhave
vipassissa bodhisattassa etadahosi kimhi nu kho asati viññāṇaṁ
na hoti kissa nirodhā viññāṇanirodhoti. Atha kho bhikkhave
vipassissa bodhisattassa yonisomanasikārā ahu paññāya abhisamayo
saṅkhāre 1 kho asati viññāṇaṁ na hoti saṅkhāranirodhā viññāṇanirodhoti.
Atha kho bhikkhave vipassissa bodhisattassa etadahosi
kimhi nu kho asati saṅkhārā na honti kissa nirodhā saṅkhāranirodhoti.
1 Ma. Yu. saṅkhāresu.
Atha kho bhikkhave vipassissa bodhisattassa yonisomanasikārā
ahu paññāya abhisamayo avijjāya kho asati saṅkhārā
na honti avijjānirodhā saṅkhāranirodhoti. Iti hīdaṁ avijjānirodhā
saṅkhāranirodho saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho .pe. Evametassa
kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hoti 1 . Nirodho nirodhoti kho
bhikkhave vipassissa bodhisattassa pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṁ
udapādi ñāṇaṁ upādi paññā udapādi vijjā upādi āloko
udapādīti. Catutthaṁ.
[25] Sattannaṁpi buddhānaṁ evaṁ vitthāretabbo 2 . Sikhissa
bhikkhave bhagavato arahato sammāsambuddhassa ... Vessabhussa bhikkhave
bhagavato arahato sammāsambuddhassa ... Kakusandhassa bhikkhave bhagavato
arahato sammāsambuddhassa ... Konāgamanassa bhikkhave bhagavato arahato
sammāsambuddhassa ... Kassapassa bhikkhave bhagavato arahato
sammāsambuddhassa ....
[26] Pubbeva me bhikkhave sambodhā anabhisambuddhassa
bodhisattasseva sato etadahosi kicchaṁ vatāyaṁ loko āpanno jāyati
ca jiyyati ca miyyati ca cavati ca upapajjati ca atha ca panimassa
dukkhassa nissaraṇaṁ nappajānāti jarāmaraṇassa kudassu nāma imassa
dukkhassa nissaraṇaṁ paññāyissati jarāmaraṇassāti. Tassa mayhaṁ
bhikkhave etadahosi kimhi nu kho sati jarāmaraṇaṁ hoti kiṁpaccayā
1 Ma. itisaddo dissati. 2 Yu. peyyālo.
Jarāmaraṇanti. Tassa mayhaṁ bhikkhave yonisomanasikārā ahu paññāya
abhisamayo jātiyā kho sati jarāmaraṇaṁ hoti jātipaccayā
jarāmaraṇanti. Tassa mayhaṁ bhikkhave etadahosi kimhi nu kho
sati jāti hoti .pe. Bhavo ... Upādānaṁ ... Taṇhā ... Vedanā ...
Phasso ... Saḷāyatanaṁ ... Nāmarūpaṁ ... Viññāṇaṁ ... Saṅkhārā honti
kiṁpaccayā saṅkhārāti. Tassa mayhaṁ bhikkhave yonisomanasikārā
ahu paññāya abhisamayo avijjāya kho sati saṅkhārā honti
avijjāpaccayā saṅkhārāti. Iti hidaṁ avijjāpaccayā saṅkhārā
saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ .pe. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa
samudayo hoti. Samudayo samudayoti kho me bhikkhave pubbe
ananussutesu dhammesu cakkhuṁ udapādi ñāṇaṁ udapādi paññā
udapādi vijjā udapādi āloko udapādi.
[27] Tassa mayhaṁ bhikkhave etadahosi kimhi nu kho asati
jarāmaraṇaṁ na hoti kissa nirodhā jarāmaraṇanirodhoti. Tassa
mayhaṁ bhikkhave yonisomanasikārā ahu paññāya abhisamayo jātiyā
kho asati jarāmaraṇaṁ na hoti jātinirodhā jarāmaraṇanirodhoti.
Tassa mayhaṁ bhikkhave etadahosi kimhi nu kho asati jāti na
hoti .pe. Bhavo ... Upādānaṁ ... Taṇhā ... Vedanā ... Phasso ...
Saḷāyatanaṁ ... Nāmarūpaṁ ... Viññāṇaṁ ... Saṅkhārā na honti kissa
nirodhā saṅkhāranirodhoti. Tassa mayhaṁ bhikkhave yonisomanasikārā
Ahu paññāya abhisamayo avijjāya kho asati saṅkhārā na honti
avijjānirodhā saṅkhāranirodhoti. Iti hidaṁ avijjānirodhā saṅkhāranirodho
saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho .pe. Evametassa kevalassa
dukkhakkhandhassa nirodho hoti. Nirodho nirodhoti kho me bhikkhave
pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṁ udapādi ñāṇaṁ udapādi paññā
udapādi vijjā udapādi āloko udapādīti. Dasamaṁ.
Buddhavaggo paṭhamo.
Tassa uddānaṁ bhavati
desanāvibhaṅgaṁ paṭipadañca 1
vipassī sikhī ca vessabhū
kakusandho konāgamano ca 2 kassapo
mahāsakyamunī 3 ca gotamoti 4 .
------------
1 Ma. desanāvibhaṅgapaṭipadā ca. Yu. ... paṭipadā ca. 2 Ma. Yu. casaddo natthi.
3 Ma. Yu. mahāsakyamuni. 4 Yu. gotamanti.
Āhāravaggo dutiyo
[28] Evamme sutaṁ ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati
jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Cattārome bhikkhave āhārā
bhūtānaṁ vā sattānaṁ ṭhitiyā sambhavesīnaṁ vā anuggahāya. Katame
cattāro. Kavaḷīkāro 1 āhāro oḷāriko vā sukhumo vā
phasso dutiyo manosañcetanā tatiyā viññāṇaṁ catutthaṁ.
Ime kho bhikkhave cattāro āhārā bhūtānaṁ vā sattānaṁ ṭhitiyā
sambhavesīnaṁ vā anuggahāya.