[346] Aṭṭha dānūpapattiyo 4 idhāvuso ekacco dānaṁ deti
samaṇassa vā brāhmaṇassa vā annaṁ pānaṁ vatthaṁ yānaṁ mālāgandhavilepanaṁ
seyyāvasathapadīpeyyaṁ so yaṁ deti taṁ paccāsiṁsati 5 so
1 Yu. vaḍḍheyya. 2 Ma. Yu. sāhu. 3 Yu. adātunti. 4 Ma. dānūpapattiyo.
dānuppattiyo. 5 Ma. paccāsīsati.
Passati khattiyamahāsālaṁ vā brāhmaṇamahāsālaṁ vā gahapatimahāsālaṁ
vā pañcahi kāmaguṇehi samappitaṁ samaṅgibhūtaṁ paricārayamānaṁ
tassa evaṁ hoti aho vatāhaṁ kāyassa bhedā paraṁ maraṇā khattiyamahāsālānaṁ
vā brāhmaṇamahāsālānaṁ vā gahapatimahāsālānaṁ vā
sahabyataṁ upapajjeyyanti 1 . So taṁ cittaṁ dahati taṁ cittaṁ adhiṭṭhāti
taṁ cittaṁ bhāveti. Tassa taṁ cittaṁ hīne vimuttaṁ uttariabhāvitaṁ 2
tatrūpapattiyā saṁvattati. Tañca kho sīlavato vadāmi no dussīlassa.
Ijjhatāvuso sīlavato cetopaṇidhi visuddhattā 3 . Puna caparaṁ āvuso
idhekacco dānaṁ deti samaṇassa vā brāhmaṇassa vā annaṁ pānaṁ
vatthaṁ yānaṁ mālāgandhavilepanaṁ seyyāvasathapadīpeyyaṁ so yaṁ deti
taṁ paccāsiṁsati tassa sutaṁ hoti cātummahārājikā devā dīghāyukā
vaṇṇavanto sukhabahulāti. Tassa evaṁ hoti aho vatāhaṁ kāyassa
bhedā paraṁ maraṇā cātummahārājikānaṁ devānaṁ sahabyataṁ upapajjeyyanti 1 .
So taṁ cittaṁ dahati taṁ cittaṁ adhiṭṭhāti taṁ cittaṁ bhāveti tassa
taṁ cittaṁ hīne vimuttaṁ uttariabhāvitaṁ 2 tatrūpapattiyā saṁvattati.
Tañca kho sīlavato vadāmi no dussīlassa. Ijjhatāvuso sīlavato
cetopaṇidhi visuddhattā 3 . Puna caparaṁ āvuso idhekacco dānaṁ deti
samaṇassa vā brāhmaṇassa vā annaṁ pānaṁ vatthaṁ yānaṁ mālāgandhavilepanaṁ
seyyāvasathapadīpeyyaṁ. So yaṁ deti taṁ paccāsiṁsati
tassa sutaṁ hoti tāvatiṁsā devā .pe. Yāmā devā .pe. Tusitā
1 Yu. uppajjeyyanti. 2 Yu. uttariṁ abhāvitaṁ. 3 Yu. suddhattā.
Devā .pe. Nimmānaratī devā .pe. Paranimmitavasavattī devā
dīghāyukā vaṇṇavanto sukhabahulāti. Tassa evaṁ hoti aho vatāhaṁ
kāyassa bhedā paraṁ maraṇā paranimmitavasavattīnaṁ devānaṁ sahabyataṁ
upapajjeyyanti. So taṁ cittaṁ dahati taṁ cittaṁ adhiṭṭhāti taṁ cittaṁ
bhāveti tassa taṁ cittaṁ hīne vimuttaṁ uttariabhāvitaṁ tatrupapattiyā
saṁvattati. Tañca kho sīlavato vadāmi no dussīlassa. Ijjhatāvuso
sīlavato cetopaṇidhi visuddhattā. Puna caparaṁ āvuso idhekacco
dānaṁ deti samaṇassa vā brāhmaṇassa vā annaṁ pānaṁ vatthaṁ yānaṁ
mālāgandhavilepanaṁ seyyāvasathapadīpeyyaṁ so yaṁ deti taṁ paccāsiṁsati
tassa sutaṁ hoti brahmakāyikā devā dīghāyukā vaṇṇavanto
sukhabahulāti. Tassa evaṁ hoti aho vatāhaṁ kāyassa bhedā paraṁ
maraṇā brahmakāyikānaṁ devānaṁ sahabyataṁ upapajjeyyanti. So
taṁ cittaṁ dahati taṁ cittaṁ adhiṭṭhāti taṁ cittaṁ bhāveti tassa taṁ
cittaṁ hīne vimuttaṁ uttariabhāvitaṁ tatrupapattiyā saṁvattati. Tañca
kho sīlavato vadāmi no dussīlassa vītarāgassa no sarāgassa.
Ijjhatāvuso sīlavato cetopaṇidhi vītarāgattā.

[347] Aṭṭha lokadhammā lābho ca alābho ca yaso ca
ayaso ca nindā ca pasaṁsā ca sukhañca dukkhañca.

[348] Aṭṭha parisā khattiyaparisā brāhmaṇaparisā gahapatiparisā
samaṇaparisā cātummahārājikaparisā tāvatiṁsaparisā nimmānaratiparisā 1
1 Ma. Yu. māraparisā.
Brahmaparisā.

[349] Aṭṭha abhibhāyatanāni ajjhattaṁrūpasaññī eko
bahiddhārūpāni passati parittāni suvaṇṇadubbaṇṇāni tāni abhibhuyya
jānāmi passāmīti evaṁsaññī hoti idaṁ paṭhamaṁ abhibhāyatanaṁ.
Ajjhattaṁrūpasaññī eko bahiddhārūpāni passati appamāṇāni
suvaṇṇadubbaṇṇāni tāni abhibhuyya jānāmi passāmīti evaṁsaññī hoti
idaṁ dutiyaṁ abhibhāyatanaṁ. Ajjhattaṁarūpasaññī eko bahiddhārūpāni
passati parittāni suvaṇṇadubbaṇṇāni tāni abhibhuyya jānāmi
passāmīti evaṁsaññī hoti idaṁ tatiyaṁ abhibhāyatanaṁ.
Ajjhattaṁarūpasaññī eko bahiddhārūpāni passati appamāṇāni
suvaṇṇadubbaṇṇāni tāni abhibhuyya jānāmi passāmīti evaṁsaññī hoti
idaṁ catutthaṁ abhibhāyatanaṁ. Ajjhattaṁarūpasaññī eko bahiddhārūpāni
passati nīlāni nīlavaṇṇāni nīlanidassanāni nīlanibhāsāni seyyathāpi
nāma ummārapupphaṁ 1 nīlaṁ nīlavaṇṇaṁ nīlanidassanaṁ nīlanibhāsaṁ seyyathāpi
vā pana taṁ vatthaṁ bārāṇaseyyakaṁ ubhatobhāgavimaṭṭhaṁ nīlaṁ nīlavaṇṇaṁ
nīlanidassanaṁ nīlanibhāsaṁ evameva ajjhattaṁarūpasaññī eko bahiddhārūpāni
passati nīlāni nīlavaṇṇāni nīlanidassanāni nīlanibhāsāni
tāni abhibhuyya jānāmi passāmīti evaṁsaññī hoti idaṁ pañcamaṁ
abhibhāyatanaṁ. Ajjhattaṁarūpasaññī eko bahiddhārūpāni passati
pītāni pītavaṇṇāni pītanidassanāni pītanibhāsāni seyyathāpi nāma
1 Ma. umāpupphaṁ. Yu. ummāpupphaṁ.
Kaṇṇikārapupphaṁ 1 pītaṁ pītavaṇṇaṁ pītanidassanaṁ pītanibhāsaṁ seyyathāpi 2
vā pana taṁ vatthaṁ bārāṇaseyyakaṁ ubhatobhāgavimaṭṭhaṁ pītaṁ pītavaṇṇaṁ
pītanidassanaṁ pītanibhāsaṁ evameva ajjhattaṁarūpasaññī eko
bahiddhārūpāni passati pītāni pītavaṇṇāni pītanidassanāni pītanibhāsāni
tāni abhibhuyya jānāmi passāmīti evaṁsaññī hoti idaṁ chaṭṭhaṁ
abhibhāyatanaṁ. Ajjhattaṁarūpasaññī eko bahiddhārūpāni passati
lohitakāni lohitakavaṇṇāni lohitakanidassanāni lohitakanibhāsāni
seyyathāpi nāma bandhujīvakapupphaṁ lohitakaṁ lohitakavaṇṇaṁ
lohitakanidassanaṁ lohitakanibhāsaṁ seyyathāpi 2 vā pana taṁ vatthaṁ
bārāṇaseyyakaṁ ubhatobhāgavimaṭṭhaṁ lohitakaṁ lohitakavaṇṇaṁ lohitakanidassanaṁ
lohitakanibhāsaṁ evameva ajjhattaṁarūpasaññī eko bahiddhārūpāni
passati lohitakāni lohitakavaṇṇāni lohitakanidassanāni
lohitakanibhāsāni tāni abhibhuyya jānāmi passāmīti evaṁsaññī hoti
idaṁ sattamaṁ abhibhāyatanaṁ. Ajjhattaṁarūpasaññī eko bahiddhārūpāni
passati odātāni odātavaṇṇāni odātanidassanāni odātanibhāsāni
seyyathāpi nāma osadhitārakā odātā odātavaṇṇā
odātanidassanā odātanibhāsā seyyathāpi 2 vā pana taṁ vatthaṁ
bārāṇaseyyakaṁ ubhatobhāgavimaṭṭhaṁ odātaṁ odātavaṇṇaṁ
odātanidassanaṁ odātanibhāsaṁ evameva ajjhattaṁarūpasaññī eko
bahiddhārūpāni passati odātāni odātavaṇṇāni odātanidassanāni
1 Ma. Yu. kaṇikārapupphaṁ. 2 Ma. Yu. seyyathā.
Odātanibhāsāni tāni abhibhuyya jānāmi passāmīti evaṁsaññī
hoti idaṁ aṭṭhamaṁ abhibhāyatanaṁ.

[350] Aṭṭha vimokkhā rūpāni 1 passati yaṁ paṭhamo vimokkho.
Ajjhattaṁarūpasaññī eko bahiddhārūpāni passati ayaṁ dutiyo
vimokkho. Subhanteva adhimokkho 2 hoti ayaṁ tatiyo vimokkho.
Sabbaso rūpasaññānaṁ samatikkamā paṭighasaññānaṁ atthaṅgamā
nānattasaññānaṁ amanasikārā ananto ākāsoti ākāsānañcāyatanaṁ
upasampajja viharati ayaṁ catuttho vimokkho. Sabbaso
ākāsānañcāyatanaṁ samatikkamma anantaṁ viññāṇanti viññāṇañcāyatanaṁ
upasampajja viharati ayaṁ pañcamo vimokkho. Sabbaso
viññāṇañcāyatanaṁ samatikkamma natthi kiñcīti ākiñcaññāyatanaṁ
upasampajja viharati ayaṁ chaṭṭho vimokkho. Sabbaso
ākiñcaññāyatanaṁ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanaṁ upasampajja
viharati ayaṁ sattamo vimokkho. Sabbaso nevasaññānāsaññāyatanaṁ
samatikkamma saññāvedayitanirodhaṁ upasampajja viharati ayaṁ aṭṭhamo
vimokkho. Ime kho āvuso tena bhagavatā jānatā passatā arahatā
sammāsambuddhena aṭṭha dhammā sammadakkhātā tattha sabbeheva
saṅgāyitabbaṁ .pe. Atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṁ.
Saṅgītiyāṭṭhakaṁ niṭṭhitaṁ 3 .

[351] Atthi kho āvuso tena bhagavatā jānatā passatā
1 Ma. Yu. rūpī rūpāni. 2 Ma. Yu. adhimutto. 3 Ma. Yu. idaṁ na dissati.
Arahatā sammāsambuddhena nava dhammā sammadakkhātā tattha sabbeheva
saṅgāyitabbaṁ .pe. Atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṁ.
Katame nava. Nava āghātavatthūni anatthaṁ me acarīti āghātaṁ bandhati.
Anatthaṁ me caratīti āghātaṁ bandhati. Anatthaṁ me carissatīti āghātaṁ
bandhati. Piyassa me manāpassa anatthaṁ acari. Anatthaṁ carati.
Anatthaṁ carissatīti āghātaṁ bandhati. Appiyassa me amanāpassa
atthaṁ acari. Atthaṁ carati. Atthaṁ carissatīti āghātaṁ bandhati.

[352] Nava āghātapaṭivinayā anatthaṁ me acarīti 1 taṁ kutettha
labbhāti āghātaṁ paṭivineti. Anatthaṁ me caratīti taṁ kutettha
labbhāti āghātaṁ paṭivineti. Anatthaṁ me carissatīti 2 taṁ kutettha
labbhāti āghātaṁ paṭivineti. Piyassa me manāpassa anatthaṁ acari.
Anatthaṁ carati. Anatthaṁ carissatīti 2 taṁ kutettha labbhāti āghātaṁ
paṭivineti. Appiyassa me amanāpassa atthaṁ acari. Atthaṁ
carati. Atthaṁ carissatīti 2 taṁ kutettha labbhāti āghātaṁ paṭivineti.

[353] Nava sattāvāsā santāvuso sattā nānattakāyā
nānattasaññino seyyathāpi manussā ekacce ca devā ekacce
ca vinipātikā ayaṁ paṭhamo sattāvāso. Santāvuso sattā
nānattakāyā ekattasaññino seyyathāpi devā brahmakāyikā
paṭhamābhinibbattā ayaṁ dutiyo sattāvāso. Santāvuso sattā
ekattakāyā nānattasaññino seyyathāpi devā ābhassarā ayaṁ
1 Ma. Yu. itisaddo na dissati. 2 Ma. itisaddo na dissati.
Tatiyo sattāvāso. Santāvuso sattā ekattakāyā ekattasaññino
seyyathāpi devā subhakiṇhā ayaṁ catuttho sattāvāso.
Santāvuso sattā asaññino appaṭisaṁvedino seyyathāpi devā
asaññisattā 1 ayaṁ pañcamo sattāvāso. Santāvuso sattā
sabbaso rūpasaññānaṁ samatikkamā paṭighasaññānaṁ atthaṅgamā nānattasaññānaṁ
amanasikārā ananto ākāsoti ākāsānañcāyatanūpagā
ayaṁ chaṭṭho sattāvāso. Santāvuso sattā sabbaso ākāsānañcāyatanaṁ
samatikkamma anantaṁ viññāṇanti viññāṇañcāyatanūpagā
ayaṁ sattamo sattāvāso. Santāvuso sattā sabbaso
viññāṇañcāyatanaṁ samatikkamma natthi kiñcīti ākiñcaññāyatanūpagā
ayaṁ aṭṭhamo sattāvāso. Santāvuso sattā sabbaso
ākiñcaññāyatanaṁ samatikkamma santametaṁ paṇītametanti 2
nevasaññānāsaññāyatanūpagā ayaṁ navamo sattāvāso.

[354] Nava akkhaṇā asamayā brahmacariyavāsāya idhāvuso
tathāgato ca loke uppanno hoti arahaṁ sammāsambuddho dhammo
ca desiyati upasamiko 3 parinibbāniko sambodhagāmī sugatappavedito.
Ayañca puggalo nirayaṁ upapanno hoti ayaṁ paṭhamo akkhaṇo
asamayo brahmacariyavāsāya. Puna caparaṁ āvuso tathāgato ca
loke uppanno hoti arahaṁ sammāsambuddho dhammo ca desiyati
upasamiko parinibbāniko sambodhagāmī sugatappavedito. Ayañca
1 Ma. Yu. asaññasattā. 2 Ma. Yu. santametaṁ paṇītametanti na dissanti.
3 Ma. Yu. sabbavāresu opasamiko.
Puggalo tiracchānayoniṁ upapanno hoti .pe. Pittivisayaṁ upapanno
hoti .pe. Asurakāyaṁ upapanno hoti .pe. Aññataraṁ dīghāyukaṁ
devanikāyaṁ upapanno hoti .pe. Paccantimesu janapadesu paccājāto
hoti milakkhakesu 1 aviññātāresu yattha natthi gati bhikkhūnaṁ bhikkhunīnaṁ
upāsakānaṁ upāsikānaṁ. Majjhimesu janapadesu paccājāto hoti
so ca hoti micchādiṭṭhiko viparītadassano natthi dinnaṁ natthi
yiṭṭhaṁ natthi hutaṁ natthi sukatadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalavipāko
natthi ayaṁ loko natthi paro loko natthi mātā natthi
pitā natthi sattā opapātikā natthi loke samaṇabrāhmaṇā
sammaggatā sammāpaṭipannā [2]- imañca lokaṁ parañca lokaṁ sayaṁ abhiññā
sacchikatvā pavedentīti. Majjhimesu janapadesu paccājāto hoti 3
duppañño jaḷo elamūgo nappaṭibalo subhāsitadubbhāsitānaṁ
atthamaññātuṁ ayaṁ aṭṭhamo akkhaṇo asamayo brahmacariyavāsāya.
Puna caparaṁ āvuso tathāgato ca loke na uppanno hoti arahaṁ
sammāsambuddho dhammo ca na desiyati upasamiko parinibbāniko
sambodhagāmī sugatappavedito. Ayañca puggalo majjhimesu janapadesu paccājāto
hoti 3 paññavā ajaḷo anelamūgo paṭibalo subhāsitadubbhāsitānamatthamaññātuṁ
ayaṁ navamo akkhaṇo asamayo brahmacariyavāsāya.

[355] Nava anupubbavihārā idhāvuso bhikkhu vivicceva kāmehi
vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṁ savicāraṁ vivekajaṁ pītisukhaṁ paṭhamajjhānaṁ
1 Ma. milakkhesu. Yu. milakkhusu. 2 Ma. Yu. ye. 3 Ma. Yu. hoti so ca hoti.
Upasampajja viharati vitakkavicārānaṁ vūpasamā ajjhattaṁ sampasādanaṁ
cetaso ekodibhāvaṁ avitakkaṁ avicāraṁ samādhijaṁ pītisukhaṁ dutiyajjhānaṁ
upasampajja viharati pītiyā ca virāgā upekkhako ca viharati
sato ca sampajāno sukhañca kāyena paṭisaṁvedeti yantaṁ ariyā
ācikkhanti upekkhako satimā sukhavihārīti tatiyajjhānaṁ upasampajja
viharati sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā pubbe va
somanassadomanassānaṁ atthaṅgamā adukkhamasukhaṁ upekkhāsatipārisuddhiṁ
catutthajjhānaṁ upasampajja viharati sabbaso rūpasaññānaṁ samatikkamā
paṭighasaññānaṁ atthaṅgamā nānattasaññānaṁ amanasikārā ananto
ākāsoti ākāsānañcāyatanaṁ upasampajja viharati sabbaso
ākāsānañcāyatanaṁ samatikkamma anantaṁ viññāṇanti viññāṇañcāyatanaṁ
upasampajja viharati sabbaso viññāṇañcāyatanaṁ
samatikkamma natthi kiñcīti ākiñcaññāyatanaṁ upasampajja viharati
sabbaso ākiñcaññāyatanaṁ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanaṁ
upasampajja viharati sabbaso nevasaññānāsaññāyatanaṁ samatikkamma
saññāvedayitanirodhaṁ upasampajja viharati.