[540] Athakho bhagavā etasmiṁ nidāne etasmiṁ pakaraṇe dhammiṁ
kathaṁ katvā bhikkhū āmantesi tenahi bhikkhave saṅgho dabbaṁ mallaputtaṁ
senāsanapaññāpakañca bhattuddesakañca sammannatu. Evañca pana
bhikkhave sammannitabbo paṭhamaṁ dabbo yācitabbo yācitvā byattena
bhikkhunā paṭibalena saṅgho ñāpetabbo suṇātu me bhante saṅgho
yadi saṅghassa pattakallaṁ saṅgho āyasmantaṁ dabbaṁ mallaputtaṁ senāsanapaññāpakañca
bhattuddesakañca sammanneyya. Esā ñatti.
Suṇātu me bhante saṅgho saṅgho āyasmantaṁ dabbaṁ mallaputtaṁ
senāsanapaññāpakañca bhattuddesakañca sammannati. Yassāyasmato
khamati āyasmato dabbassa mallaputtassa senāsanapaññāpakassa
ca bhattuddesakassa ca sammati so tuṇhassa yassa nakkhamati
so bhāseyya. Sammato saṅghena āyasmā dabbo mallaputto
senāsanapaññāpako ca bhattuddesako ca. Khamati saṅghassa tasmā
Tuṇhī. Evametaṁ dhārayāmīti.

[541] Sammato ca panāyasmā dabbo mallaputto sabhāgānaṁ
sabhāgānaṁ 1 bhikkhūnaṁ ekajjhaṁ senāsanaṁ paññāpeti ye te bhikkhū
suttantikā tesaṁ ekajjhaṁ senāsanaṁ paññāpeti te aññamaññaṁ
suttantaṁ saṅgāyissantīti ye te bhikkhū vinayadharā tesaṁ ekajjhaṁ
senāsanaṁ paññāpeti te aññamaññaṁ vinayaṁ vinicchinissantīti 2 ye
te bhikkhū ābhidhammikā 3 tesaṁ ekajjhaṁ senāsanaṁ paññāpeti te
aññamaññaṁ abhidhammaṁ 4 sākacchissantīti ye te bhikkhū jhāyino tesaṁ
ekajjhaṁ senāsanaṁ paññāpeti te aññamaññaṁ na byābādhissantīti
ye te bhikkhū tiracchānakathikā kāyadaḷhībahulā viharanti tesaṁpi ekajjhaṁ
senāsanaṁ paññāpeti imāyapīme āyasmanto 5 ratiyā acchissantīti
ye te 6 bhikkhū vikāle āgacchanti tesaṁpi tejodhātuṁ samāpajjitvā
teneva ālokena senāsanaṁ paññāpeti. Apissu bhikkhū sañcicca
vikāle āgacchanti mayaṁ āyasmato dabbassa mallaputtassa iddhipāṭihāriyaṁ
passissāmāti. Te āyasmantaṁ dabbaṁ mallaputtaṁ
upasaṅkamitvā evaṁ vadenti amhākaṁ āvuso dabba senāsanaṁ
paññāpehīti. Te āyasmā dabbo mallaputto evaṁ vadeti
1 sabbattha āmeṇḍitaṁ akataṁ hoti. 2 sabbattha vinicchissantītīti
āgataṁ. 3 Yu. Ma. dhammakathikā. 4 Yu. Ma. dhammaṁ. 5 sabbattha
āyasmantāti āgataṁ. 6 Yu. yepi te. Ma. Rā. yepi.
Katthāyasmanto 1 icchanti kattha paññāpemīti. Te sañcicca dūre
apadissanti amhākaṁ āvuso dabba gijjhakūṭe pabbate senāsanaṁ
paññāpehi amhākaṁ āvuso dabba 2 corappapāte senāsanaṁ
paññāpehi amhākaṁ āvuso dabba isigilipasse kāḷasilāyaṁ
senāsanaṁ paññāpehi amhākaṁ āvuso dabba vebhārapasse sattapaṇṇaguhāyaṁ
senāsanaṁ paññāpehi amhākaṁ āvuso dabba sītavane
sappasoṇḍikapabbhāre senāsanaṁ paññāpehi amhākaṁ āvuso
dabba gomaṭakandarāyaṁ senāsanaṁ paññāpehi amhākaṁ āvuso dabba
tindukakandarāyaṁ 3 senāsanaṁ paññāpehi amhākaṁ āvuso dabba
kapotakandarāyaṁ 4 senāsanaṁ paññāpehi amhākaṁ āvuso dabba
tapodārāme senāsanaṁ paññāpehi amhākaṁ āvuso dabba jīvakambavane
senāsanaṁ paññāpehi amhākaṁ āvuso dabba maddakucchismiṁ migadāye
senāsanaṁ paññāpehīti. Tesaṁ āyasmā dabbo mallaputto tejodhātuṁ
samāpajjitvā aṅguliyā jalamānāya purato purato gacchati.
Tepi teneva ālokena āyasmato dabbassa mallaputtassa piṭṭhito
piṭṭhito gacchanti. Tesaṁ āyasmā dabbo mallaputto evaṁ senāsanaṁ
paññāpeti ayaṁ mañco idaṁ pīṭhaṁ ayaṁ bhisī idaṁ bimbohanaṁ
idaṁ vaccaṭṭhānaṁ idaṁ passāvaṭṭhānaṁ idaṁ pānīyaṁ idaṁ paribhojanīyaṁ
1 Yu. Rā. katthāyasmantā. 2 ito paraṁ dabbātyālapanaṁ sabbattha
na dissati. 3 Yu. Rā. tindukandarāyaṁ. 4 Yu. Ma. tapodakandarāyaṁ.
Ayaṁ kattaradaṇḍo idaṁ saṅghassa katikasaṇṭhānaṁ imaṁ kālaṁ pavisitabbaṁ
imaṁ kālaṁ nikkhamitabbanti. Tesaṁ āyasmā dabbo mallaputto
evaṁ senāsanaṁ paññāpetvā punadeva veḷuvanaṁ paccāgacchati.

[542] Tena kho pana samayena mettiyabhummajakā bhikkhū navakā
ceva honti appapuññā ca yāni saṅghassa lāmakāni senāsanāni
tāni tesaṁ pāpuṇanti lāmakāni ca bhattāni. Tena kho pana
samayena rājagahe manussā icchanti therānaṁ bhikkhūnaṁ abhisaṅkhārikaṁ 1
dātuṁ sappiṁpi telaṁpi uttaribhaṅgaṁpi mettiyabhummajakānaṁ pana bhikkhūnaṁ
pākatikaṁ denti yathāraddhaṁ kāṇājakaṁ bilaṅgadutiyaṁ. Te pacchābhattaṁ
piṇḍapātapaṭikkantā there bhikkhū pucchanti tumhākaṁ āvuso bhattagge
kiṁ ahosi tumhākaṁ āvuso bhattagge kiṁ ahosīti 2 . Ekacce
therā evaṁ vadenti amhākaṁ āvuso sappi ahosi telaṁ ahosi
uttaribhaṅgaṁ ahosīti. Mettiyabhummajakā pana bhikkhū evaṁ vadenti
amhākaṁ āvuso na kiñci ahosi pākatikaṁ yathāraddhaṁ kāṇājakaṁ
bilaṅgadutiyanti.

[543] Tena kho pana samayena kalyāṇabhattiko gahapati saṅghassa
catukkabhattaṁ deti niccabhattaṁ. So bhattagge saputtadāro upatiṭṭhitvā
1 Yu. Ma. potthakesu ito paraṁ piṇḍapātantipi dissati.
2 marammarāmaññapotthakesu āmeṇḍitaṁ akataṁ hoti. yuropiyapotthake pana
tumhākaṁ āvuso bhattagge kiṁ ahosi tumhākaṁ kiṁ ahosīti āgataṁ.
Parivisati. Aññe odanena pucchanti aññe sūpena pucchanti
aññe telena pucchanti aññe uttaribhaṅgena pucchanti. Tena
kho pana samayena kalyāṇabhattikassa gahapatino bhattaṁ svātanāya
mettiyabhummajakānaṁ bhikkhūnaṁ uddiṭṭhaṁ hoti. Athakho kalyāṇabhattiko
gahapati ārāmaṁ agamāsi kenacideva karaṇīyena. So yenāyasmā
dabbo mallaputto tenupasaṅkami upasaṅkamitvā āyasmantaṁ dabbaṁ
mallaputtaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinnaṁ kho
kalyāṇabhattikaṁ gahapatiṁ āyasmā dabbo mallaputto dhammiyā
kathāya sandassesi samādapesi samuttejesi sampahaṁsesi. Athakho
kalyāṇabhattiko gahapati āyasmatā dabbena mallaputtena dhammiyā
kathāya sandassito samādapito samuttejito sampahaṁsito āyasmantaṁ
dabbaṁ mallaputtaṁ etadavoca kassa bhante amhākaṁ ghare svātanāya
bhattaṁ uddiṭṭhanti. Mettiyabhummajakānaṁ kho gahapati bhikkhūnaṁ tumhākaṁ
ghare svātanāya bhattaṁ uddiṭṭhanti. Athakho kalyāṇabhattiko
gahapati anattamano ahosi kathaṁ hi nāma pāpabhikkhū amhākaṁ ghare
bhuñjissantīti gharaṁ gantvā dāsiṁ āṇāpesi ye je sve bhattikā
āgacchanti te koṭṭhake āsanaṁ paññāpetvā kāṇājakena
bilaṅgadutiyena parivisāti. Evaṁ ayyāti kho sā dāsī kalyāṇabhattikassa
gahapatino paccassosi. Athakho mettiyabhummajakā
bhikkhū hiyyo kho āvuso amhākaṁ kalyāṇabhattikassa gahapatino
Ghare 1 bhattaṁ uddiṭṭhaṁ sve amhe kalyāṇabhattiko gahapati saputtadāro
upatiṭṭhitvā parivisissati aññe odanena pucchissanti aññe
sūpena pucchissanti aññe telena pucchissanti aññe uttaribhaṅgena
pucchissantīti. Te teneva somanassena na cittarūpaṁ rattiyā supiṁsu.
Athakho mettiyabhummajakā bhikkhū pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya
yena kalyāṇabhattikassa gahapatino nivesanaṁ tenupasaṅkamiṁsu.
Addasā kho sā dāsī mettiyabhummajake bhikkhū dūrato va āgacchante
disvāna koṭṭhake āsanaṁ paññāpetvā mettiyabhummajake bhikkhū
etadavoca nisīdatha bhanteti. Athakho mettiyabhummajakānaṁ bhikkhūnaṁ
etadahosi nissaṁsayaṁ kho na tāva bhattaṁ siddhaṁ bhavissati yathā mayaṁ
koṭṭhake nisīdāpiyāmāti 2 . Athakho sā dāsī kāṇājakena bilaṅgadutiyena
upagañchi 3 bhuñjatha bhanteti. Mayaṁ kho bhagini niccabhattikāti.
Jānāmi ayyā niccabhattikāti apicāhaṁ hiyyo va gahapatinā āṇattā
ye je sve bhattikā āgacchanti te koṭṭhake āsanaṁ paññāpetvā
kāṇājakena bilaṅgadutiyena parivisāti bhuñjatha bhanteti. Athakho
mettiyabhummajakā bhikkhū hiyyo kho āvuso kalyāṇabhattiko gahapati
ārāmaṁ agamāsi dabbassa mallaputtassa santike nissaṁsayaṁ kho mayaṁ
dabbena mallaputtena gahapatino santike paribhinnāti. Te teneva
1 Yu. Ma. potthakesu na dissati. 2 sabbattha nisīdāpeyyāmāti
dissati. 3 Yu. Rā. upagacchi.
Domanassena na cittarūpaṁ bhuñjiṁsu. Athakho mettiyabhummajakā bhikkhū
pacchābhattaṁ piṇḍapātapaṭikkantā ārāmaṁ gantvā pattacīvaraṁ paṭisāmetvā
bahārāmakoṭṭhake saṅghāṭipallatthikāya nisīdiṁsu tuṇhībhūtā
maṅkubhūtā pattakkhandhā adhomukhā pajjhāyantā appaṭibhāṇā.

[544] Athakho mettiyā bhikkhunī yena mettiyabhummajakā bhikkhū
tenupasaṅkami upasaṅkamitvā mettiyabhummajake bhikkhū etadavoca vandāmi
ayyāti. Evaṁ vutte mettiyabhummajakā bhikkhū nālapiṁsu. Dutiyampi
kho .pe. Tatiyampi kho mettiyā bhikkhunī mettiyabhummajake bhikkhū
etadavoca vandāmi ayyāti. Tatiyampi kho mettiyabhummajakā bhikkhū
nālapiṁsu. Kyāhaṁ ayyānaṁ aparajjhāmi kissa maṁ ayyā nālapantīti.
Tathā hi pana tvaṁ bhagini amhe dabbena mallaputtena viheṭhiyamāne
ajjhupekkhasīti. Kyāhaṁ ayyā karomīti. Sace kho tvaṁ bhagini
iccheyyāsi ajjeva bhagavā dabbaṁ mallaputtaṁ nāsāpeyyāti.
Kyāhaṁ ayyā karomi kiṁ mayā sakkā kātunti. Ehi tvaṁ bhagini
yena bhagavā tenupasaṅkami upasaṅkamitvā bhagavantaṁ evaṁ vadehi
idaṁ bhante nacchannaṁ nappaṭirūpaṁ yāyaṁ bhante disā abhayā anītikā
anupaddavā sāyaṁ disā sabhayā saītikā saupaddavā yato nīvātaṁ
tato pavātaṁ udakaṁ maññe ādittaṁ ayyenamhi dabbena mallaputtena
dūsitāti. Evaṁ ayyāti kho mettiyā bhikkhunī mettiyabhummajakānaṁ
bhikkhūnaṁ paṭissutvā yena bhagavā tenupasaṅkami upasaṅkamitvā bhagavantaṁ
Abhivādetvā ekamantaṁ aṭṭhāsi. Ekamantaṁ ṭhitā kho mettiyā
bhikkhunī bhagavantaṁ etadavoca idaṁ bhante nacchannaṁ nappaṭirūpaṁ yāyaṁ
bhante disā abhayā anītikā anupaddavā sāyaṁ disā sabhayā saītikā
saupaddavā yato nīvātaṁ tato pavātaṁ udakaṁ maññe ādittaṁ
ayyenamhi dabbena mallaputtena dūsitāti.

[545] Athakho bhagavā etasmiṁ nidāne etasmiṁ pakaraṇe bhikkhusaṅghaṁ
sannipātāpetvā āyasmantaṁ dabbaṁ mallaputtaṁ paṭipucchi sarasi tvaṁ
dabba evarūpaṁ kattā yathāyaṁ bhikkhunī āhāti. Yathā maṁ bhante
bhagavā jānātīti. Dutiyampi kho bhagavā .pe. Tatiyampi kho
bhagavā āyasmantaṁ dabbaṁ mallaputtaṁ etadavoca sarasi tvaṁ dabba
evarūpaṁ kattā yathāyaṁ bhikkhunī āhāti. Yathā maṁ bhante bhagavā
jānātīti. Na kho dabba dabbā evaṁ nibbeṭhenti sace tayā kataṁ
katanti vadehi sace tayā akataṁ akatanti vadehīti. Yatohaṁ bhante
jāto nābhijānāmi supinantenapi methunaṁ dhammaṁ paṭisevitā pageva
jāgaroti. Athakho bhagavā bhikkhū āmantesi tenahi bhikkhave mettiyaṁ
bhikkhuniṁ nāsetha ime ca bhikkhū anuyuñjathāti. Idaṁ vatvā bhagavā
uṭṭhāyāsanā vihāraṁ pāvisi. Athakho te bhikkhū mettiyaṁ bhikkhuniṁ
nāsesuṁ. Athakho mettiyabhummajakā bhikkhū te bhikkhū etadavocuṁ
mā āvuso mettiyaṁ bhikkhuniṁ nāsetha na sā kiñci aparajjhati
amhehi sā ussāhitā kupitehi anattamanehi cāvanādhippāyehīti.
Kiṁ pana tumhe āvuso āyasmantaṁ dabbaṁ mallaputtaṁ amūlakena
pārājikena dhammena anuddhaṁsethāti. Evamāvusoti. Ye te bhikkhū
appicchā .pe. Te ujjhāyanti khīyanti vipācenti kathaṁ hi nāma
mettiyabhummajakā bhikkhū āyasmantaṁ dabbaṁ mallaputtaṁ amūlakena
pārājikena dhammena anuddhaṁsessantīti. Athakho te bhikkhū bhagavato
etamatthaṁ ārocesuṁ. Athakho bhagavā etasmiṁ nidāne etasmiṁ
pakaraṇe bhikkhusaṅghaṁ sannipātāpetvā mettiyabhummajake bhikkhū paṭipucchi
saccaṁ kira tumhe bhikkhave dabbaṁ mallaputtaṁ amūlakena pārājikena
dhammena anuddhaṁsethāti. Saccaṁ bhagavāti. Vigarahi buddho bhagavā
kathaṁ hi nāma tumhe moghapurisā dabbaṁ mallaputtaṁ amūlakena
pārājikena dhammena anuddhaṁsessatha netaṁ moghapurisā appasannānaṁ
vā pasādāya .pe. Evañca pana bhikkhave imaṁ sikkhāpadaṁ
uddiseyyātha yo pana bhikkhu bhikkhuṁ duṭṭho doso appatīto
amūlakena pārājikena dhammena anuddhaṁseyya appevanāma naṁ imamhā
brahmacariyā cāveyyanti tato aparena samayena samanuggāhiyamāno
vā asamanuggāhiyamāno vā amūlakañceva taṁ adhikaraṇaṁ hoti bhikkhu
ca dosaṁ patiṭṭhāti saṅghādisesoti.

[546] Yo panāti yo yādiso .pe. Bhikkhūti .pe. Ayaṁ
imasmiṁ atthe adhippeto bhikkhūti. Bhikkhunti aññaṁ bhikkhuṁ.
Duṭṭho dosoti kupito anattamano anabhiraddho āhatacitto jilajāto.
Appatītoti tena ca kopena tena ca dosena tāya ca anattamanatāya
tāya ca anabhiraddhiyā appatīto hoti. Amūlakaṁ nāma adiṭṭhaṁ
assutaṁ aparisaṅkitaṁ. Pārājikena dhammenāti catunnaṁ aññatarena.
Anuddhaṁseyyāti codeti vā codāpeti vā. Appevanāma naṁ imamhā
brahmacariyā cāveyyanti bhikkhubhāvā cāveyyaṁ samaṇadhammā cāveyyaṁ
sīlakkhandhā cāveyyaṁ tapoguṇā cāveyyaṁ.

[547] Tato aparena samayenāti yasmiṁ khaṇe anuddhaṁsito hoti
taṁ khaṇaṁ taṁ layaṁ taṁ muhuttaṁ vītivatte. Samanuggāhiyamāno vāti
yena vatthunā anuddhaṁsito hoti tasmiṁ vatthusmiṁ samanuggāhiyamāno
vā. Asamanuggāhiyamāno vāti na kenaci vuccamāno.

[548] Adhikaraṇaṁ nāma cattāri adhikaraṇāni vivādādhikaraṇaṁ
anuvādādhikaraṇaṁ āpattādhikaraṇaṁ kiccādhikaraṇaṁ.

[549] Bhikkhu ca dosaṁ patiṭṭhātīti tucchakaṁ mayā bhaṇitaṁ musā
mayā bhaṇitaṁ abhūtaṁ mayā bhaṇitaṁ ajānantena mayā bhaṇitaṁ.
Saṅghādisesoti .pe. Tenapi vuccati saṅghādisesoti.