[630] Athāparesaṁ ekatopakkhikānaṁ bhikkhūnaṁ byattena bhikkhunā
paṭibalena saṅgho ñāpetabbo suṇātu me bhante saṅgho amhākaṁ
bhaṇḍanajātānaṁ kalahajātānaṁ vivādāpannānaṁ viharataṁ bahuṁ assāmaṇakaṁ
ajjhāciṇṇaṁ bhāsitaparikkantaṁ sace mayaṁ imāhi āpattīhi
Aññamaññaṁ kāressāma siyāpi taṁ adhikaraṇaṁ kakkhaḷatāya vāḷatāya
bhedāya saṁvatteyya. Yadi saṅghassa pattakallaṁ ahaṁ yā ceva
imesaṁ āyasmantānaṁ āpatti yā ca attano āpatti imesañceva
āyasmantānaṁ atthāya attano ca atthāya saṅghamajjhe tiṇavatthārakena
deseyyaṁ ṭhapetvā thullavajjaṁ ṭhapetvā gihipaṭisaṁyuttaṁ.
Esā ñatti. Suṇātu me bhante saṅgho amhākaṁ bhaṇḍanajātānaṁ
kalahajātānaṁ vivādāpannānaṁ viharataṁ bahuṁ assāmaṇakaṁ ajjhāciṇṇaṁ
bhāsitaparikkantaṁ. Sace mayaṁ imāhi āpattīhi aññamaññaṁ
kāressāma siyāpi taṁ adhikaraṇaṁ kakkhaḷatāya vāḷatāya bhedāya
saṁvatteyya. Ahaṁ yā ceva imesaṁ āyasmantānaṁ āpatti yā
ca attano āpatti imesañceva āyasmantānaṁ atthāya
attano ca atthāya saṅghamajjhe tiṇavatthārakena desemi ṭhapetvā
thullavajjaṁ ṭhapetvā gihipaṭisaṁyuttaṁ. Yassāyasmato khamati amhākaṁ
imāsaṁ āpattīnaṁ saṅghamajjhe tiṇavatthārakena desanā ṭhapetvā
thullavajjaṁ ṭhapetvā gihipaṭisaṁyuttaṁ so tuṇhassa yassa nakkhamati
so bhāseyya. Desitā amhākaṁ imā āpattiyo saṅghamajjhe
tiṇavatthārakena ṭhapetvā thullavajjaṁ ṭhapetvā gihipaṭisaṁyuttaṁ khamati
saṅghassa tasmā tuṇhī. Evametaṁ dhārayāmīti.

[631] Evañca pana bhikkhave te bhikkhū tāhi āpattīhi
vuṭṭhitā honti ṭhapetvā thullavajjaṁ ṭhapetvā gihipaṭisaṁyuttaṁ ṭhapetvā
Diṭṭhāvikammaṁ ṭhapetvā ye na tattha hontīti.

[632] Tena kho pana samayena bhikkhūpi bhikkhunīhi 1 vivadanti.
Bhikkhuniyopi bhikkhūhi vivadanti. Channopi bhikkhu bhikkhunīnaṁ anupakhajja
bhikkhūhi saddhiṁ vivadati bhikkhunīnaṁ pakkhaṁ gāheti. Ye te bhikkhū
appicchā .pe. Te ujjhāyanti khīyanti vipācenti kathaṁ hi nāma
channo bhikkhu bhikkhunīnaṁ anupakhajja bhikkhūhi saddhiṁ vivadissati bhikkhunīnaṁ
pakkhaṁ gāhessatīti. Athakho te bhikkhū bhagavato etamatthaṁ ārocesuṁ.
Saccaṁ kira bhikkhave .pe. Saccaṁ bhagavāti .pe. Vigarahitvā dhammiṁ
kathaṁ katvā bhikkhū āmantesi cattārīmāni bhikkhave adhikaraṇāni
vivādādhikaraṇaṁ anuvādādhikaraṇaṁ āpattādhikaraṇaṁ kiccādhikaraṇaṁ.

[633] Tattha katamaṁ vivādādhikaraṇaṁ. Idha pana 2 bhikkhave bhikkhū
vivadanti dhammoti vā adhammoti vā vinayoti vā avinayoti
vā bhāsitaṁ lapitaṁ tathāgatenāti vā abhāsitaṁ alapitaṁ tathāgatenāti
vā āciṇṇaṁ tathāgatenāti vā anāciṇṇaṁ tathāgatenāti vā
paññattaṁ tathāgatenāti vā appaññattaṁ tathāgatenāti vā
āpattīti vā anāpattīti vā lahukā āpattīti vā garukā
āpattīti vā sāvasesā āpattīti vā anavasesā āpattīti
vā duṭṭhullā āpattīti vā aduṭṭhullā āpattīti vā yaṁ
1 Yu. bhikkhūhi. 2 Yu. panasaddo natthi.
Tattha bhaṇḍanaṁ kalaho viggaho vivādo nānāvādo aññathāvādo
vipaccatāya vohāro medhagaṁ 1 idaṁ vuccati vivādādhikaraṇaṁ.

[634] Tattha katamaṁ anuvādādhikaraṇaṁ. Idha pana bhikkhave bhikkhū
bhikkhuṁ anuvadanti sīlavipattiyā vā ācāravipattiyā vā diṭṭhivipattiyā
vā ājīvavipattiyā vā yo tattha anuvādo anuvadanā anullapanā
anubhaṇanā anusampavaṅkatā abbhussahanatā anubalappadānaṁ idaṁ
vuccati anuvādādhikaraṇaṁ.

[635] Tattha katamaṁ āpattādhikaraṇaṁ. Pañcapi āpattikkhandhā
āpattādhikaraṇaṁ sattapi āpattikkhandhā āpattādhikaraṇaṁ idaṁ
vuccati āpattādhikaraṇaṁ.

[636] Tattha katamaṁ kiccādhikaraṇaṁ. Yā saṅghassa kiccayatā
karaṇīyatā apalokanakammaṁ ñattikammaṁ ñattidutiyakammaṁ ñatticatutthakammaṁ
idaṁ vuccati kiccādhikaraṇaṁ.

[637] Vivādādhikaraṇassa kiṁ mūlaṁ. Cha vivādamūlāni vivādādhikaraṇassa
mūlaṁ tīṇipi akusalamūlāni vivādādhikaraṇassa mūlaṁ tīṇipi
kusalamūlāni vivādādhikaraṇassa mūlaṁ. Katamāni cha vivādamūlāni
vivādādhikaraṇassa mūlaṁ. Idha pana 2 bhikkhave bhikkhu kodhano hoti
upanāhī yo so bhikkhave bhikkhu kodhano hoti upanāhī so
sattharipi agāravo viharati appatisso dhammepi agāravo viharati
1 Yu. medhakaṁ. 2 Ma. Yu. panasaddo natthi.
Appatisso saṅghepi agāravo viharati appatisso sikkhāyapi
na paripūrīkārī 1 hoti yo so bhikkhave bhikkhu sattharipi 2 agāravo
viharati appatisso dhammepi agāravo viharati appatisso saṅghepi
agāravo viharati appatisso sikkhāyapi na paripūrīkārī hoti 3
so saṅghe vivādaṁ janeti yo 4 hoti vivādo bahujanāhitāya
bahujanāsukhāya 5 bahuno janassa anatthāya ahitāya dukkhāya
devamanussānaṁ. Evarūpañce tumhe bhikkhave vivādamūlaṁ ajjhattaṁ vā
bahiddhā vā samanupasseyyātha tatra tumhe bhikkhave tasseva pāpakassa
vivādamūlassa pahānāya vāyameyyātha. Evarūpañce tumhe bhikkhave
vivādamūlaṁ ajjhattaṁ vā bahiddhā vā na samanupasseyyātha tatra
tumhe bhikkhave tasseva pāpakassa vivādamūlassa āyatiṁ anavassavāya
paṭipajjeyyātha. Evametassa pāpakassa vivādamūlassa pahānaṁ
hoti. Evametassa pāpakassa vivādamūlassa āyatiṁ anavassavo hoti.

[638] Puna caparaṁ bhikkhave bhikkhu makkhī hoti paḷāsī .pe.
Issukī hoti maccharī .pe. Saṭho hoti māyāvī .pe. Pāpiccho
hoti micchādiṭṭhi .pe. Sandiṭṭhiparāmāsī hoti ādānagāhī 6
duppaṭinissaggī yo so bhikkhave bhikkhu sandiṭṭhiparāmāsī hoti
1 Ma. Yu. paripūrakārī. 2 Yu. apisaddo natthi. 3 Ma. Yu. hotīti natthi.
evamupari. 4 Yu. so. 5 Ma. bahujanāhitāya bahujanāskhāya. evamupari.
6 Ma. Yu. ādhānagāhī. evamupari.
Ādānagāhī duppaṭinissaggī so sattharipi agāravo viharati appatisso
dhammepi agāravo viharati appatisso saṅghepi agāravo viharati
appatisso sikkhāyapi na paripūrīkārī hoti yo so bhikkhave bhikkhu
sattharipi agāravo viharati appatisso dhammepi .pe. Saṅghepi .pe.
Sikkhāyapi na paripūrīkārī hoti so saṅghe vivādaṁ janeti yo hoti
vivādo bahujanāhitāya bahujanāsukhāya bahuno janassa anatthāya
ahitāya dukkhāya devamanussānaṁ. Evarūpañce tumhe bhikkhave
vivādamūlaṁ ajjhattaṁ vā bahiddhā vā samanupasseyyātha tatra
tumhe bhikkhave tasseva pāpakassa vivādamūlassa pahānāya
vāyameyyātha. Evarūpañce tumhe bhikkhave vivādamūlaṁ ajjhattaṁ vā
bahiddhā vā na samanupasseyyātha tatra tumhe bhikkhave tasseva
pāpakassa vivādamūlassa āyatiṁ anavassavāya paṭipajjeyyātha.
Evametassa pāpakassa vivādamūlassa pahānaṁ hoti. Evametassa
pāpakassa vivādamūlassa āyatiṁ anavassavo hoti imāni cha
vivādamūlāni vivādādhikaraṇassa mūlaṁ.

[639] Katamāni tīṇi akusalamūlāni vivādādhikaraṇassa mūlaṁ.
Idha pana 1 bhikkhave bhikkhū luddhacittā vivadanti duṭṭhacittā vivadanti
mūḷhacittā vivadanti dhammoti vā adhammoti vā vinayoti vā
avinayoti vā bhāsitaṁ lapitaṁ tathāgatenāti vā abhāsitaṁ alapitaṁ
1 Ma. panasaddo na dissati. Yu. pana bhikkhaveti pāṭhadvayaṁ na dissati. evamupari.
Tathāgatenāti vā āciṇṇaṁ tathāgatenāti vā anāciṇṇaṁ
tathāgatenāti vā paññattaṁ tathāgatenāti vā appaññattaṁ tathāgatenāti
vā āpattīti vā anāpattīti vā lahukā āpattīti vā garukā
āpattīti vā sāvasesā āpattīti vā anavasesā āpattīti
vā duṭṭhullā āpattīti vā aduṭṭhullā āpattīti vā imāni
tīṇi akusalamūlāni vivādādhikaraṇassa mūlaṁ.