[๙๗๙] สมุทยสัจของสัตว์ใด ไม่เคยดับไปแล้ว มัคคสัจของสัตว์นั้นจักไม่ดับไป
หรือ?
ไม่มี.
หรือว่า มัคคสัจของสัตว์ใด จักไม่ดับไป สมุทยสัจของสัตว์นั้น ไม่เคยดับไปแล้ว?

เคยดับไปแล้ว.

[๙๘๐] ทุกขสัจในภูมิใด ไม่เคยดับไปแล้ว ฯลฯ.

[๙๘๑] ทุกขสัจของสัตว์ใดในภูมิใด ไม่เคยดับไปแล้ว สมุทยสัจของสัตว์นั้น
ในภูมินั้น จักไม่ดับไปหรือ?
จักดับไป.
หรือว่า สมุทยสัจของสัตว์ใดในภูมิใด จักไม่ดับไป ทุกขสัจของสัตว์นั้นในภูมินั้น
ไม่เคยดับไปแล้ว?
เคยดับไปแล้ว.

[๙๘๒] ทุกขสัจของสัตว์ใดในภูมิใด ไม่เคยดับไปแล้ว มัคคสัจของสัตว์นั้น
ในภูมินั้น จักไม่ดับไปหรือ?
จักดับไป.
หรือว่า มัคคสัจของสัตว์ใดในภูมิใด จักไม่ดับไป ทุกขสัจของสัตว์นั้นในภูมินั้น
ไม่เคยดับไปแล้ว?
เคยดับไปแล้ว.

[๙๘๓] สมุทยสัจของสัตว์ใดในภูมิใด ไม่เคยดับไปแล้ว มัคคสัจของสัตว์นั้น
ในภูมินั้น จักไม่ดับไปหรือ?
สมุทยสัจของสัตว์เหล่านั้นในภูมินั้น ซึ่งอยู่ในชั้นสุทธาวาส ในเมื่อทุติยจิตเป็นไปอยู่
ไม่เคยดับไปแล้ว แต่มัคคสัจของสัตว์เหล่านั้นในภูมินั้นจักไม่ดับไปก็หาไม่ สมุทยสัจของสัตว์
เหล่านั้นในภูมินั้น ซึ่งเป็นอสัญญสัตว์ ไม่เคยดับไปแล้ว และมัคคสัจก็จักไม่ดับไป.
หรือว่า มัคคสัจของสัตว์ใดในภูมิใด จักไม่ดับไป สมุทยสัจของสัตว์นั้นในภูมินั้น
ไม่เคยดับไปแล้ว?
มัคคสัจของสัตว์เหล่านั้นในภูมินั้น ในภังคขณะแห่งอรหันตมรรค และของพระอรหันต์
ทั้งหลาย และของปุถุชนซึ่งจักไม่ได้เฉพาะซึ่งมรรค ของอาปายิกสัตว์จักไม่ดับไป แต่สมุทยสัจ
ของสัตว์เหล่านั้นในภูมินั้น ไม่เคยดับไปแล้วก็หาไม่ มัคคสัจของสัตว์เหล่านั้นในภูมินั้น ซึ่งเป็น
อสัญญสัตว์ จักไม่ดับไป และสมุทยสัจก็ไม่เคยดับไปแล้ว.
นิโรธวาร จบ.
อุปปาทนิโรธวาร

[๙๘๔] ทุกขสัจย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด สมุทยสัจของสัตว์นั้น ย่อมดับไปหรือ?
หามิได้.
หรือว่า สมุทยสัจของสัตว์ใด ย่อมดับไป ทุกขสัจย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น?
หามิได้.
ทุกขสัจย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด มัคคสัจของสัตว์นั้น ย่อมดับไปหรือ?
หามิได้.
หรือว่า มัคคสัจของสัตว์ใด ย่อมดับไป ทุกขสัจย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น?
หามิได้.
สมุทยสัจย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด มัคคสัจของสัตว์นั้น ย่อมดับไปหรือ?
หามิได้.
หรือว่า มัคคสัจของสัตว์ใด ย่อมดับไป สมุทยสัจย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น?
หามิได้.
ทุกขสัจย่อมเกิดขึ้นในภูมิใด สมุทยสัจในภูมินั้น ย่อมดับไปหรือ?
ทุกขสัจย่อมเกิดขึ้นในภูมินั้น ซึ่งเป็นอสัญญสัตตภูมิ แต่สมุทยสัจในภูมินั้น ย่อม
ดับไปก็หาไม่.
คำว่า ยตฺถ (ในภูมิใด) เหมือนกัน ทั้งอุปปาทวาร ทั้งนิโรธวาร ทั้งในอุปปาท
นิโรธวาร.
เหตุเครื่องกระทำให้ต่างกัน ย่อมไม่มี.
ทุกขสัจย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใดในภูมิใด สมุทยสัจของสัตว์นั้นในภูมินั้น ย่อมดับ
ไปหรือ?
หามิได้.
คำว่า ยสฺส (ของสัตว์ใด) ก็ดี คำว่า ยสฺส และ ยตฺถ ก็ดี เป็นเช่นเดียวกัน.

[๙๘๕] ทุกขสัจย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด สมุทยสัจของสัตว์นั้น ย่อมไม่ดับไป
หรือ?
ทุกขสัจย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในภังคขณะแห่งตัณหา แต่สมุทยสัจของสัตว์
เหล่านั้นย่อมไม่ดับไปก็หาไม่ ทุกขสัจย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ซึ่งกำลังจุติอยู่ทั้งหมด
ในภังคขณะแห่งตัณหาวิปปยุตตจิต ในปวัตติกาล ในอุปปาทขณะแห่งมรรคจิตและผลจิต ใน
อรูปภูมิ และสมุทยสัจก็ย่อมไม่ดับไป.
หรือว่า สมุทยสัจของสัตว์ใด ย่อมไม่ดับไป ทุกขสัจย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น?
สมุทยสัจของสัตว์เหล่านั้น ซึ่งกำลังเกิดขึ้นอยู่ทั้งหมด ในอุปปาทขณะแห่งจิต ใน
ปวัตติกาล ย่อมไม่ดับไป แต่ทุกขสัจย่อมไม่เกิดแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ สมุทยสัจของสัตว์
เหล่านั้น ซึ่งกำลังจุติอยู่ทั้งหมด ในภังคขณะแห่งตัณหาวิปปยุตตจิต ในปวัตติกาล ใน
อุปปาทขณะแห่งมรรคจิตและผลจิต ในอรูปภูมิ ย่อมไม่ดับไป และทุกขสัจก็ย่อมไม่เกิดขึ้น.

[๙๘๖] ทุกขสัจย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด มัคคสัจของสัตว์นั้น ย่อมไม่ดับไปหรือ?
ทุกขสัจย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในภังคขณะแห่งมรรค แต่มัคคสัจของสัตว์
เหล่านั้นย่อมไม่ดับไปก็หาไม่ ทุกขสัจย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ซึ่งกำลังจุติอยู่ทั้งหมด
ในภังคขณะแห่งมัคควิปปยุตตจิต ในปวัตติกาล ในอุปปาทขณะแห่งมรรคจิตและผลจิต ใน
อรูปภูมิ และมัคคสัจก็ย่อมไม่ดับไป.
หรือว่า มัคคสัจของสัตว์ใด ย่อมไม่ดับไป ทุกขสัจย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น?
มัคคสัจของสัตว์เหล่านั้น ซึ่งกำลังเกิดขึ้นอยู่ทั้งหมด ในอุปปาทขณะแห่งจิต ใน
ปวัตติกาล ย่อมไม่ดับไป แต่ทุกขสัจย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ มัคคสัจของสัตว์
เหล่านั้น ซึ่งกำลังจุติอยู่ทั้งหมด ในภังคขณะแห่งมัคควิปปยุตตจิต ในปวัตติกาล ใน
อุปปาทขณะแห่งมรรคจิตและผลจิต ในอรูปภูมิ ย่อมไม่ดับไป และทุกขสัจก็ย่อมไม่เกิดขึ้น.

[๙๘๗] สมุทยสัจย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด มัคคสัจของสัตว์นั้น ย่อมไม่ดับไป
หรือ?
สมุทยสัจย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในภังคขณะแห่งมรรค แต่มัคคสัจของสัตว์
เหล่านั้นย่อมไม่ดับไปก็หาไม่ สมุทยสัจย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในอุปปาทขณะแห่ง
ตัณหาวิปปยุตตจิต แก่ผู้ที่เข้านิโรธ แก่อสัญญสัตว์ และมัคคสัจก็ย่อมไม่ดับไป.
หรือว่า มัคคสัจของสัตว์ใดย่อมไม่ดับไป สมุทยสัจย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น?
มัคคสัจของสัตว์เหล่านั้น ในอุปปาทขณะแห่งตัณหา ย่อมไม่ดับไป แต่สมุทยสัจย่อม
ไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ มัคคสัจของสัตว์เหล่านั้น ในอุปปาทขณะแห่งตัณหาวิปป
ยุตตจิต ในภังคขณะแห่งมัคควิปปยุตตจิต ของผู้ที่เข้านิโรธ ของอสัญญสัตว์ ย่อมไม่ดับไป
และสมุทยสัจก็ย่อมไม่เกิดขึ้น.

[๙๘๘] ทุกขสัจย่อมไม่เกิดขึ้นในภูมิใด ฯลฯ.