[461] Sāvatthī. Kismiṁ nu kho bhikkhave sati kiṁ upādāya
kiṁ abhinivissa evaṁ diṭṭhi uppajjati adukkhamasukhī attā hoti
arogo parammaraṇāti. Bhagavaṁmūlakā no bhante dhammā .pe.
Rūpe kho bhikkhave sati rūpaṁ upādāya rūpaṁ abhinivissa evaṁ diṭṭhi
uppajjati adukkhamasukhī attā hoti arogo parammaraṇāti.
Vedanāya sati .pe. Saññāya sati. Saṅkhāresu sati. Viññāṇe
sati viññāṇaṁ upādāya viññāṇaṁ abhinivissa evaṁ diṭṭhi uppajjati
adukkhamasukhī attā hoti arogo parammaraṇāti.
[462] Taṁ kiṁ maññatha bhikkhave rūpaṁ niccaṁ vā aniccaṁ vāti.
Aniccaṁ bhante .pe. Vipariṇāmadhammaṁ api nu taṁ anupādāya
evaṁ diṭṭhi uppajjeyya adukkhamasukhī attā hoti arogo parammaraṇāti.
No hetaṁ bhante. Iti kho bhikkhave yadaniccaṁ taṁ dukkhaṁ
tasmiṁ sati tadupādāya evaṁ diṭṭhi uppajjati adukkhamasukhī attā
hoti arogo parammaraṇāti. Vedanā .pe. Saññā. Saṅkhārā.
Viññāṇaṁ niccaṁ vā aniccaṁ vāti. Aniccaṁ bhante .pe.
1 Ma. dutiyavagge viya catuvīsati suttāni pūretabbāni "pañcavīsatimaṁ".
Vipariṇāmadhammaṁ api nu taṁ anupādāya evaṁ diṭṭhi uppajjeyya
adukkhamasukhī attā hoti arogo parammaraṇāti. No hetaṁ
bhante. Iti kho bhikkhave yadaniccaṁ taṁ dukkhaṁ tasmiṁ sati
tadupādāya evaṁ diṭṭhi uppajjati adukkhamasukhī attā hoti arogo
parammaraṇāti (tatiyapeyyālo).
-----------
Diṭṭhisaṁyutte catutthapeyyālo catuttho
[463] Sāvatthī. Kismiṁ nu kho bhikkhave sati kiṁ upādāya
kiṁ abhinivissa evaṁ diṭṭhi uppajjati na vātā vāyanti na najjo
sandanti na gabbhiniyo vijāyanti na candimasuriyā udenti vā
apenti vā esikaṭṭhāyiṭṭhitāti. Bhagavaṁmūlakā no bhante dhammā
.pe. Rūpe kho bhikkhave sati rūpaṁ upādāya rūpaṁ abhinivissa evaṁ
diṭṭhi uppajjati na vātā vāyanti .pe. Esikaṭṭhāyiṭṭhitāti.
Vedanāya sati .pe. Saññāya sati. Saṅkhāresu sati. Viññāṇe
sati viññāṇaṁ upādāya viññāṇaṁ abhinivissa evaṁ diṭṭhi uppajjati
na vātā vāyanti .pe. Esikaṭṭhāyiṭṭhitāti.
[464] Taṁ kiṁ maññatha bhikkhave rūpaṁ niccaṁ vā aniccaṁ vāti.
Aniccaṁ bhante. Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vā taṁ sukhaṁ vāti. Dukkhaṁ
bhante. Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vipariṇāmadhammaṁ kallaṁ nu taṁ
samanupassituṁ etaṁ mama esohamasmi eso me attāti. No
hetaṁ bhante. Vedanā .pe. Saññā. Saṅkhārā. Viññāṇaṁ
niccaṁ vā aniccaṁ vāti. Aniccaṁ bhante. Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vā
taṁ sukhaṁ vāti. Dukkhaṁ bhante. Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vipariṇāmadhammaṁ
kallaṁ nu taṁ samanupassituṁ etaṁ mama esohamasmi eso me
attāti. No hetaṁ bhante.
[465] Tasmā tiha bhikkhave yaṅkiñci rūpaṁ atītānāgatapaccuppannaṁ
ajjhattaṁ vā bahiddhā vā oḷārikaṁ vā sukhumaṁ vā hīnaṁ
vā paṇītaṁ vā yandūre santike vā sabbaṁ rūpaṁ netaṁ mama
nesohamasmi na meso attāti evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya
daṭṭhabbaṁ. Yā kāci vedanā. Yā kāci saññā.
Ye keci saṅkhārā. Yaṅkiñci viññāṇaṁ atītānāgatapaccuppannaṁ
ajjhattaṁ vā bahiddhā vā oḷārikaṁ vā sukhumaṁ vā hīnaṁ vā
paṇītaṁ vā yandūre santike vā sabbaṁ viññāṇaṁ netaṁ mama nesohamasmi
na meso attāti evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya
daṭṭhabbaṁ. Evaṁ passaṁ .pe. Nāparaṁ itthattāyāti pajānātīti.
[466] Sāvatthī. Kismiṁ nu kho bhikkhave sati kiṁ upādāya
kiṁ abhinivissa evaṁ diṭṭhi uppajjati adukkhamasukhī attā hoti
arogo parammaraṇāti. Bhagavaṁmūlakā no bhante dhammā .pe.
Rūpe kho bhikkhave sati rūpaṁ upādāya rūpaṁ abhinivissa evaṁ diṭṭhi
uppajjati adukkhamasukhī attā hoti arogo parammaraṇāti.
Vedanāya sati .pe. Saññāya sati. Saṅkhāresu sati. Viññāṇe
sati viññāṇaṁ upādāya viññāṇaṁ abhinivissa evaṁ diṭṭhi uppajjati
adukkhamasukhī attā hoti arogo parammaraṇāti.
[467] Taṁ kiṁ maññatha bhikkhave rūpaṁ niccaṁ vā aniccaṁ vāti.
Aniccaṁ bhante. Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vā taṁ sukhaṁ vāti. Dukkhaṁ
Bhante. Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vipariṇāmadhammaṁ kallaṁ nu taṁ
samanupassituṁ etaṁ mama esohamasmi eso me attāti. No
hetaṁ bhante. Vedanā .pe. Saññā. Saṅkhārā. Viññāṇaṁ
niccaṁ vā aniccaṁ vāti. Aniccaṁ bhante. Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ
vā taṁ sukhaṁ vāti. Dukkhaṁ bhante. Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vipariṇāmadhammaṁ
kallaṁ nu taṁ samanupassituṁ etaṁ mama esohamasmi eso
me attāti. No hetaṁ bhante.
[468] Tasmā tiha bhikkhave yaṅkiñci rūpaṁ atītānāgatapaccuppannaṁ
ajjhattaṁ vā bahiddhā vā oḷārikaṁ vā sukhumaṁ vā hīnaṁ vā paṇītaṁ
vā yaṁ dūre santike vā sabbaṁ rūpaṁ netaṁ mama nesohamasmi
na meso attāti evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya daṭṭhabbaṁ.
Yā kāci vedanā. Yā kāci saññā. Ye keci saṅkhārā.
Yaṅkiñci viññāṇaṁ atītānāgatapaccuppannaṁ ajjhattaṁ vā bahiddhā
vā oḷārikaṁ vā sukhumaṁ vā hīnaṁ vā paṇītaṁ vā yaṁ dūre santike
vā sabbaṁ viññāṇaṁ netaṁ mama nesohamasmi na meso attāti
evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya daṭṭhabbaṁ. Evaṁ passaṁ bhikkhave
sutavā ariyasāvako rūpasmiṁpi nibbindati vedanāyapi nibbindati
saññāyapi nibbindati saṅkhāresupi nibbindati viññāṇasmiṁpi
nibbindati nibbindaṁ virajjati virāgā vimuccati vimuttasmiṁ
vimuttamiti ñāṇaṁ hoti. Khīṇā jāti vusitaṁ brahmacariyaṁ kataṁ
Karaṇīyaṁ nāparaṁ itthattāyāti pajānātīti. (purimagamanaṁ aṭṭhārasa
veyyākaraṇā dutiyagamanaṁ chabbīsaṁ vitthāretabbāni tatiyagamanaṁ chabbīsaṁ
vitthāretabbāni catutthagamanaṁ chabbīsaṁ vitthāretabbāni).
Diṭṭhisaṁyuttaṁ niṭṭhitaṁ
------------
Okkantasaṁyuttaṁ
[469] Sāvatthī. Cakkhuṁ bhikkhave aniccaṁ vipariṇāmi aññathābhāvi
sotaṁ aniccaṁ vipariṇāmi aññathābhāvi ghānaṁ aniccaṁ
vipariṇāmi aññathābhāvi jivhā aniccā vipariṇāmī aññathābhāvī
kāyo anicco vipariṇāmī aññathābhāvī mano anicco vipariṇāmī
aññathābhāvī. Yo bhikkhave ime dhamme evaṁ saddahati adhimuccati.
Ayaṁ vuccati saddhānusārī okkanto sammattaniyāmaṁ sappurisabhūmiṁ
okkanto vītivatto puthujjanabhūmiṁ abhabbo taṁ kammaṁ kātuṁ yaṁ
kammaṁ katvā nirayaṁ vā tiracchānayoniṁ vā pittivisayaṁ vā upapajjeyya
abhabbova 1 tāva kālaṁ kātuṁ yāva na sotāpattiphalaṁ sacchikaroti.
Yassa kho bhikkhave ime dhammā evaṁ paññāya mattaso nijjhānaṁ
khamanti. Ayaṁ vuccati dhammānusārī okkanto sammattaniyāmaṁ sappurisabhūmiṁ
okkanto vītivatto puthujjanabhūmiṁ abhabbo taṁ kammaṁ kātuṁ yaṁ
kammaṁ katvā nirayaṁ vā tiracchānayoniṁ vā pittivisayaṁ vā upapajjeyya
abhabbova 2 tāva kālaṁ kātuṁ yāva na sotāpattiphalaṁ sacchikaroti.
Yo bhikkhave ime dhamme evaṁ jānāti evaṁ passati. Ayaṁ vuccati
sotāpanno avinipātadhammo niyato sambodhiparāyanoti.
[470] Sāvatthī. Rūpā bhikkhave aniccā vipariṇāmino aññathābhāvino
saddā aniccā vipariṇāmino aññathābhāvino gandhā
1-2 Ma. Yu. ca. sabbattha evaṁ ñātabbaṁ.
Aniccā vipariṇāmino aññathābhāvino rasā aniccā vipariṇāmino
aññathābhāvino phoṭṭhabbā aniccā vipariṇāmino aññathābhāvino
dhammā aniccā vipariṇāmino aññathābhāvino. Yo bhikkhave ime
dhamme evaṁ saddahati adhimuccati. Ayaṁ vuccati saddhānusārī okkanto
sammattaniyāmaṁ sappurisabhūmiṁ okkanto vītivatto puthujjanabhūmiṁ abhabbo
taṁ kammaṁ kātuṁ yaṁ kammaṁ katvā nirayaṁ vā tiracchānayoniṁ vā pittivisayaṁ
vā upapajjeyya abhabbova tāva kālaṁ kātuṁ yāva na sotāpattiphalaṁ
sacchikaroti. Yassa kho bhikkhave ime dhammā evaṁ paññāya mattaso
nijjhānaṁ khamanti. Ayaṁ vuccati dhammānusārī okkanto sammattaniyāmaṁ
sappurisabhūmiṁ okkanto vītivatto puthujjanabhūmiṁ abhabbo taṁ kammaṁ
kātuṁ yaṁ kammaṁ katvā nirayaṁ vā tiracchānayoniṁ vā pittivisayaṁ vā
upapajjeyya abhabbova tāva kālaṁ kātuṁ yāva na sotāpattiphalaṁ
sacchikaroti. Yo bhikkhave ime dhamme evaṁ jānāti 1 evaṁ passati.
Ayaṁ vuccati sotāpanno avinipātadhammo niyato sambodhiparāyanoti.