[352] Paṭhaviyā paṭhavīsaññī khaṇati vā khaṇāpeti vā bhindati
vā bhedāpeti vā dahati vā dahāpeti vā āpatti pācittiyassa.
Paṭhaviyā vematiko khaṇati vā khaṇāpeti vā bhindati vā bhedāpeti
vā dahati vā dahāpeti vā āpatti dukkaṭassa. Paṭhaviyā
apaṭhavīsaññī khaṇati vā khaṇāpeti vā bhindati vā bhedāpeti vā
1 Ma. paṁsukā. 2 Ma. vālikā. 3 Ma. Yu. omakacātumāsaṁ.
Dahati vā dahāpeti vā anāpatti. Apaṭhaviyā paṭhavīsaññī
āpatti dukkaṭassa. Apaṭhaviyā vematiko āpatti dukkaṭassa.
Apaṭhaviyā apaṭhavīsaññī anāpatti.

[353] Anāpatti imaṁ jāna imaṁ dehi imaṁ āhara
iminā attho imaṁ kappiyaṁ karohīti bhaṇati asañcicca asatiyā
ajānantassa ummattakassa ādikammikassāti.
Dasamasikkhāpadaṁ niṭṭhitaṁ 1 .
Musāvādavaggo paṭhamo 2 .
-------
Tassuddānaṁ.
Musāomasapesuññaṁ padaseyyāya ve duve
aññatra viññunā bhūtā duṭṭhullāpatti khaṇanāti.
-------
1 Ma. pathavīkhaṇanasikkhāpadaṁ niṭṭhitaṁ dasamaṁ. 2 Ma. musāvādavaggo niṭṭhito paṭhamo.
Yu. paṭhamo vaggo.
Bhūtagāmavaggassa paṭhamasikkhāpadaṁ

[354] Tena samayena buddho bhagavā āḷaviyaṁ viharati aggāḷave
cetiye. Tena kho pana samayena āḷavikā bhikkhū navakammaṁ karontā
rukkhaṁ chindantipi chedāpentipi. Aññataropi āḷaviko bhikkhu rukkhaṁ
chindati. Tasmiṁ rukkhe adhivatthā devatā taṁ bhikkhuṁ etadavoca
mā bhante attano bhavanaṁ kattukāmo mayhaṁ bhavanaṁ chindāti 1 . So
bhikkhu anādiyanto chindiyeva tassā ca devatāya dārakassa bāhuṁ
ākoṭesi. Athakho tassā devatāya etadahosi yannūnāhaṁ imaṁ
bhikkhuṁ idheva jīvitā voropeyyanti. Athakho tassā devatāya
etadahosi na kho panetaṁ 2 paṭirūpaṁ yāhaṁ imaṁ bhikkhuṁ idheva
jīvitā voropeyyaṁ yannūnāhaṁ bhagavato etamatthaṁ āroceyyanti.
Athakho sā devatā yena bhagavā tenupasaṅkami upasaṅkamitvā
bhagavato etamatthaṁ ārocesi. Sādhu sādhu devate sādhu kho tvaṁ
devate taṁ bhikkhuṁ na jīvitā voropesi sacajja tvaṁ devate
taṁ bhikkhuṁ jīvitā voropeyyāsi bahuṁ ca tvaṁ devate apuññaṁ
pasaveyyāsi gaccha tvaṁ devate amukasmiṁ okāse rukkho vivitto
tasmiṁ upagacchāti. Manussā ujjhāyanti khīyanti vipācenti kathaṁ
hi nāma samaṇā sakyaputtiyā rukkhaṁ chindissantipi chedāpessantipi
1 Ma. Yu. chindīti. 2 Ma. Yu. metaṁ.
Ekindriyaṁ samaṇā sakyaputtiyā jīvaṁ viheṭhentīti. Assosuṁ kho
bhikkhū tesaṁ manussānaṁ ujjhāyantānaṁ khīyantānaṁ vipācentānaṁ.
Ye te bhikkhū appicchā .pe. Te ujjhāyanti khīyanti vipācenti
kathaṁ hi nāma āḷavikā bhikkhū rukkhaṁ chindissantipi chedāpessantipīti.
Athakho te bhikkhū bhagavato etamatthaṁ ārocesuṁ .pe. Saccaṁ kira
tumhe bhikkhave rukkhaṁ chindathapi chedāpethapīti. Saccaṁ bhagavāti.
Vigarahi buddho bhagavā kathaṁ hi nāma tumhe moghapurisā rukkhaṁ
chindissathapi chedāpessathapi jīvasaññino hi moghapurisā manussā
rukkhasmiṁ netaṁ moghapurisā appasannānaṁ vā pasādāya pasannānaṁ
vā bhiyyobhāvāya .pe. Evañca pana bhikkhave imaṁ sikkhāpadaṁ
uddiseyyātha bhūtagāmapātabyatāya pācittiyanti.

[355] Bhūtagāmo nāma pañca bījajātāni mūlabījaṁ khandhabījaṁ
phaḷubījaṁ aggabījaṁ bījabījameva 1 pañcamaṁ. Mūlabījaṁ nāma haḷiddaṁ 2
siṅgaveraṁ vacaṁ 3 vacatthaṁ ativisaṁ 4 kaṭukarohiṇī usīraṁ bhaddamuttakaṁ yāni
vā panaññānipi atthi mūle jāyanti mūle sañjāyanti etaṁ
mūlabījaṁ nāma. Khandhabījaṁ nāma assaṭṭho nigrodho pilakkho
udumbaro kacchako kapiṭhano yāni vā panaññānipi atthi khandhe
jāyanti khandhe sañjāyanti etaṁ khandhabījaṁ nāma. Phaḷubījaṁ nāma
ucchu veḷu naḷo yāni vā panaññānipi atthi pabbe jāyanti
1 Yu. bījabījañceva. 2 Ma. Yu. baliddi. 3 Ma. siṅgiveraṁ vacā. 4 Ma. ativisā.
Pabbe sañjāyanti etaṁ phaḷubījaṁ nāma. Aggabījaṁ nāma ajjukaṁ
phaṇijjakaṁ hiriveraṁ yāni vā panaññānipi atthi agge jāyanti
agge sañjāyanti etaṁ aggabījaṁ nāma. Bījabījaṁ nāma pubbaṇṇaṁ
aparaṇṇaṁ yāni vā panaññānipi atthi bīje jāyanti bīje
sañjāyanti etaṁ bījabījaṁ nāma pañcamaṁ.

[356] Bīje bījasaññī chindati vā chedāpeti vā bhindati vā
bhedāpeti vā pacati vā pacāpeti vā āpatti pācittiyassa.
Bīje vematiko chindati vā chedāpeti vā bhindati vā bhedāpeti
vā pacati vā pacāpeti vā āpatti dukkaṭassa. Bīje abījasaññī
chindati vā chedāpeti vā bhindati vā bhedāpeti vā
pacati vā pacāpeti vā anāpatti. Abīje bījasaññī āpatti
dukkaṭassa. Abīje vematiko āpatti dukkaṭassa. Abīje
abījasaññī anāpatti.

[357] Anāpatti imaṁ jāna imaṁ dehi imaṁ āhara iminā
attho imaṁ kappiyaṁ karohīti bhaṇati asañcicca asatiyā
ajānantassa ummattakassa ādikammikassāti.
Paṭhamasikkhāpadaṁ niṭṭhitaṁ.
-------
Dutiyasikkhāpadaṁ

[358] Tena samayena buddho bhagavā kosambiyaṁ viharati ghositārāme.
Tena kho pana samayena āyasmā channo sayaṁ 1 anācāraṁ ācaritvā
saṅghamajjhe āpattiyā anuyuñjiyamāno aññenaññaṁ paṭicarati ko
āpanno kiṁ āpanno kismiṁ āpanno kathaṁ āpanno kaṁ
bhaṇatha kiṁ bhaṇathāti. Ye te bhikkhū appicchā .pe. Te
ujjhāyanti khīyanti vipācenti kathaṁ hi nāma āyasmā channo
saṅghamajjhe āpattiyā anuyuñjiyamāno aññenaññaṁ paṭicarissati
ko āpanno kiṁ āpanno kismiṁ āpanno kathaṁ āpanno kaṁ
bhaṇatha kiṁ bhaṇathāti. Athakho te bhikkhū bhagavato etamatthaṁ
ārocesuṁ. Athakho bhagavā āyasmantaṁ channaṁ paṭipucchi saccaṁ
kira tvaṁ channa saṅghamajjhe āpattiyā anuyuñjiyamāno aññenaññaṁ
paṭicarasi ko āpanno .pe. Kiṁ bhaṇathāti. Saccaṁ bhagavāti.
Vigarahi buddho bhagavā kathaṁ hi nāma tvaṁ moghapurisa saṅghamajjhe
āpattiyā anuyuñjiyamāno aññenaññaṁ paṭicarissasi ko āpanno .pe.
Kiṁ bhaṇathāti netaṁ moghapurisa appasannānaṁ vā pasādāya .pe.
Vigarahitvā dhammiṁ kathaṁ katvā bhikkhū āmantesi tenahi bhikkhave
saṅgho channassa bhikkhuno 2 aññavādakaṁ ropetu. Evañca pana
1 Ma. ayaṁ pāṭho natthi. 2 atirekapāṭhena bhavitabbaṁ.
Bhikkhave ropetabbaṁ byattena bhikkhunā paṭibalena saṅgho
ñāpetabbo suṇātu me bhante saṅgho ayaṁ channo bhikkhu
saṅghamajjhe āpattiyā anuyuñjiyamāno aññenaññaṁ paṭicarati.
Yadi saṅghassa pattakallaṁ saṅgho channassa bhikkhuno aññavādakaṁ
ropeyya. Esā ñatti. Suṇātu me bhante saṅgho ayaṁ
channo bhikkhu saṅghamajjhe āpattiyā anuyuñjiyamāno aññenaññaṁ
paṭicarati. Saṅgho channassa bhikkhuno aññavādakaṁ ropeti.
Yassāyasmato khamati channassa bhikkhuno aññavādakassa ropanā
so tuṇhassa yassa nakkhamati so bhāseyya. Ropitaṁ saṅghena
channassa bhikkhuno aññavādakaṁ. Khamati saṅghassa tasmā tuṇhī.
Evametaṁ dhārayāmīti.

[359] Athakho bhagavā āyasmantaṁ channaṁ anekapariyāyena vigarahitvā
dubbharatāya .pe. Evañca pana bhikkhave imaṁ sikkhāpadaṁ uddiseyyātha
aññavādake pācittiyanti. Evañcidaṁ bhagavatā bhikkhūnaṁ sikkhāpadaṁ
paññattaṁ hoti.

[360] Tena kho pana samayena āyasmā channo saṅghamajjhe
āpattiyā anuyuñjiyamāno aññenaññaṁ paṭicaranto āpattiṁ
āpajjissāmīti tuṇhībhūto saṅghaṁ viheseti. Ye te bhikkhū appicchā
.pe. Te ujjhāyanti khīyanti vipācenti kathaṁ hi nāma āyasmā
channo saṅghamajjhe āpattiyā anuyuñjiyamāno tuṇhībhūto saṅghaṁ
Vihesessatīti. Athakho te bhikkhū bhagavato etamatthaṁ ārocesuṁ .pe.
Athakho bhagavā āyasmantaṁ channaṁ paṭipucchi saccaṁ kira tvaṁ channa
saṅghamajjhe āpattiyā anuyuñjiyamāno tuṇhībhūto saṅghaṁ vihesesīti.
Saccaṁ bhagavāti. Vigarahi buddho bhagavā kathaṁ hi nāma tvaṁ
moghapurisa saṅghamajjhe āpattiyā anuyuñjiyamāno tuṇhībhūto saṅghaṁ
vihesessasi netaṁ moghapurisa appasannānaṁ vā pasādāya .pe.
Vigarahitvā dhammiṁ kathaṁ katvā bhikkhū āmantesi tenahi bhikkhave
saṅgho channassa bhikkhuno 1 vihesakaṁ ropetu. Evañca pana bhikkhave
ropetabbaṁ byattena bhikkhunā paṭibalena saṅgho ñāpetabbo
suṇātu me bhante saṅgho ayaṁ channo bhikkhu saṅghamajjhe āpattiyā
anuyuñjiyamāno tuṇhībhūto saṅghaṁ viheseti. Yadi saṅghassa pattakallaṁ
saṅgho channassa bhikkhuno vihesakaṁ ropeyya. Esā ñatti.
Suṇātu me bhante saṅgho ayaṁ channo bhikkhu saṅghamajjhe āpattiyā
anuyuñjiyamāno tuṇhībhūto saṅghaṁ viheseti. Saṅgho channassa
bhikkhuno vihesakaṁ ropeti. Yassāyasmato khamati channassa bhikkhuno
vihesakassa ropanā so tuṇhassa yassa nakkhamati so bhāseyya.
Ropitaṁ saṅghena channassa bhikkhuno vihesakaṁ. Khamati saṅghassa
tasmā tuṇhī. Evametaṁ dhārayāmīti.

[361] Athakho bhagavā āyasmantaṁ channaṁ anekapariyāyena vigarahitvā
1 atirekapāṭhena bhavitabbaṁ.
Dubbharatāya .pe. Evañca pana bhikkhave imaṁ sikkhāpadaṁ uddiseyyātha
aññavādake vihesake pācittiyanti.