พุทธธรรมสงฆ์


ฉบับมหาจุฬาฯ
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๗ มหาปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๑ หน้าที่ 646 (เล่ม 40)

สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยอทุกขมสุขเวทนาอาศัยสภาวธรรมที่สัมปยุตด้วย
อทุกขมสุขเวทนาเกิดขึ้นเพราะนปุเรชาตปัจจัย ได้แก่ ในอรูปาวจรภูมิ ขันธ์ ๒
อาศัยขันธ์ ๑ ที่สัมปยุตด้วยอทุกขมสุขเวทนาเกิดขึ้น ขันธ์ ๑ อาศัยขันธ์ ๒ เกิด
ขึ้น ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๑ ที่สัมปยุตด้วยอทุกขมสุขเวทนาเกิดขึ้น
ขันธ์ ๑ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น
นปัจฉาชาตปัจจัยและนอาเสวนปัจจัย
[๑๑] สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยสุขเวทนาอาศัยสภาวธรรมที่สัมปยุตด้วย
สุขเวทนาเกิดขึ้นเพราะนปัจฉาชาตปัจจัย เพราะนอาเสวนปัจจัย (นปัจฉาชาตปัจจัย
และนอาเสวนปัจจัยต่างก็มีปฏิสนธิบริบูรณ์)
นกัมมปัจจัย
[๑๒] สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยสุขเวทนาอาศัยสภาวธรรมที่สัมปยุตด้วย
สุขเวทนาเกิดขึ้นเพราะนกัมมปัจจัย ได้แก่ เจตนาที่สัมปยุตด้วยสุขเวทนาอาศัยขันธ์
ที่สัมปยุตด้วยสุขเวทนาเกิดขึ้น
สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยทุกขเวทนาอาศัยสภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยทุกขเวทนา
เกิดขึ้นเพราะนกัมมปัจจัย ได้แก่ เจตนาที่สัมปยุตด้วยทุกขเวทนาอาศัยขันธ์ที่
สัมปยุตด้วยทุกขเวทนาเกิดขึ้น
สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยอทุกขมสุขเวทนาอาศัยสภาวธรรมที่สัมปยุตด้วย
อทุกขมสุขเวทนาเกิดขึ้นเพราะนกัมมปัจจัย ได้แก่ เจตนาที่สัมปยุตด้วยอทุกขมสุข-
เวทนาอาศัยขันธ์ที่สัมปยุตด้วยอทุกขมสุขเวทนาเกิดขึ้น
นวิปากปัจจัยและนฌานปัจจัย
[๑๓] สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยสุขเวทนาอาศัยสภาวธรรมที่สัมปยุตด้วย
สุขเวทนาเกิดขึ้นเพราะนวิปากปัจจัย เพราะนฌานปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์
๑ ที่สหรคตด้วยสุขและกายวิญญาณเกิดขึ้น ขันธ์ ๑ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น

646
ฉบับมหาจุฬาฯ
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๗ มหาปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๑ หน้าที่ 647 (เล่ม 40)

สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยทุกขเวทนาอาศัยสภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยทุกขเวทนา
เกิดขึ้นเพราะนฌานปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๑ ที่สหรคตด้วยทุกข์และ
กายวิญญาณเกิดขึ้น ขันธ์ ๑ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น
สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยอทุกขมสุขเวทนาอาศัยสภาวธรรมที่สัมปยุตด้วย
อทุกขมสุขเวทนาเกิดขึ้นเพราะนฌานปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๑ ที่
สหรคตด้วยจตุวิญญาณเกิดขึ้น ขันธ์ ๑ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น
นมัคคปัจจัย
[๑๔] สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยสุขเวทนาอาศัยสภาวธรรมที่สัมปยุตด้วย
สุขเวทนาเกิดขึ้นเพราะนมัคคปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอเหตุกะ
ซึ่งสัมปยุตด้วยสุขเวทนาเกิดขึ้น ขันธ์ ๑ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น
สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยทุกขเวทนาอาศัยสภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยทุกขเวทนา
เกิดขึ้นเพราะนมัคคปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๑ ที่สหรคตด้วยทุกข์และ
กายวิญญาณเกิดขึ้น ขันธ์ ๑ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น
สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยอทุกขมสุขเวทนาอาศัยสภาวธรรมที่สัมปยุตด้วย
อทุกขมสุขเวทนาเกิดขึ้นเพราะนมัคคปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็น
อเหตุกะซึ่งสัมปยุตด้วยอทุกขมสุขเวทนาเกิดขึ้น ขันธ์ ๑ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ใน
ปฏิสนธิขณะที่เป็นอเหตุกะ ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๑ ที่สัมปยุตด้วยอทุกขมสุขเวทนา
เกิดขึ้น ขันธ์ ๑ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น
นวิปปยุตตปัจจัย
[๑๕] สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยสุขเวทนาอาศัยสภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยสุข-
เวทนาเกิดขึ้นเพราะนวิปปยุตตปัจจัย ได้แก่ ในอรูปาวจรภูมิ ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๑
ที่สัมปยุตด้วยสุขเวทนาเกิดขึ้น ขันธ์ ๑ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น
สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยอทุกขมสุขเวทนาอาศัยสภาวธรรมที่สัมปยุตด้วย
อทุกขมสุขเวทนาเกิดขึ้นเพราะนวิปปยุตตปัจจัย ได้แก่ ในอรูปาวจรภูมิ ขันธ์ ๒
อาศัยขันธ์ ๑ ที่สัมปยุตด้วยอทุกขมสุขเวทนาเกิดขึ้น ขันธ์ ๑ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น

647
ฉบับมหาจุฬาฯ
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๗ มหาปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๑ หน้าที่ 648 (เล่ม 40)

๒. ปัจจยปัจจนียะ ๒. สังขยาวาร
สุทธนัย
[๑๖] นเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ
นอธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ
นปุเรชาตปัจจัย มี ๒ วาระ
นปัจฉาชาตปัจจัย มี ๓ วาระ
นอาเสวนปัจจัย มี ๓ วาระ
นกัมมปัจจัย มี ๓ วาระ
นวิปากปัจจัย มี ๓ วาระ
นฌานปัจจัย มี ๓ วาระ
นมัคคปัจจัย มี ๓ วาระ
นวิปปยุตตปัจจัย มี ๒ วาระ
นเหตุทุกนัย
[๑๗] นอธิปติปัจจัย กับนเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ
นปุเรชาตปัจจัย ” มี ๑ วาระ
นปัจฉาชาตปัจจัย ” มี ๓ วาระ
นอาเสวนปัจจัย ” มี ๓ วาระ
นกัมมปัจจัย ” มี ๒ วาระ
นวิปากปัจจัย ” มี ๒ วาระ
นฌานปัจจัย ” มี ๓ วาระ
นมัคคปัจจัย ” มี ๓ วาระ
นวิปปยุตตปัจจัย ” มี ๑ วาระ ฯลฯ
จตุกกนัย
นปัจฉาชาตปัจจัย กับนเหตุปัจจัย นอธิปติปัจจัย และนปุเรชาตปัจจัย มี ๑ วาระ
นอาเสวนปัจจัย กับ ฯลฯ มี ๑ วาระ

648
ฉบับมหาจุฬาฯ
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๗ มหาปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๑ หน้าที่ 649 (เล่ม 40)

นกัมมปัจจัย กับ ฯลฯ มี ๑ วาระ
นวิปากปัจจัย กับ ฯลฯ มี ๑ วาระ
นมัคคปัจจัย กับ ฯลฯ มี ๑ วาระ
นวิปปยุตตปัจจัย กับ ฯลฯ มี ๑ วาระ ฯลฯ
นวกนัย
นวิปปยุตตปัจจัย กับนเหตุปัจจัย นอธิปติปัจจัย นปุเรชาตปัจจัย นปัจฉาชาต-
ปัจจัย นอาเสวนปัจจัย นกัมมปัจจัย นวิปากปัจจัย และนมัคคปัจจัย มี ๑ วาระ (ย่อ)
นอธิปติทุกนัย
[๑๘] นเหตุปัจจัย กับนอธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ
นปุเรชาตปัจจัย ” มี ๒ วาระ
นปัจฉาชาตปัจจัย ” มี ๓ วาระ
นอาเสวนปัจจัย ” มี ๓ วาระ
นกัมมปัจจัย ” มี ๓ วาระ
นวิปากปัจจัย ” มี ๓ วาระ
นฌานปัจจัย ” มี ๓ วาระ
นมัคคปัจจัย ” มี ๓ วาระ
นวิปปยุตตปัจจัย ” มี ๒ วาระ (ย่อ)
นปุเรชาตทุกนัย
[๑๙] นเหตุปัจจัย กับนปุเรชาตปัจจัย มี ๑ วาระ
นอธิปติปัจจัย ” มี ๒ วาระ
นปัจฉาชาตปัจจัย ” มี ๒ วาระ
นอาเสวนปัจจัย ” มี ๒ วาระ
นกัมมปัจจัย ” มี ๒ วาระ

649
ฉบับมหาจุฬาฯ
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๗ มหาปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๑ หน้าที่ 650 (เล่ม 40)

นวิปากปัจจัย กับนปุเรชาตปัจจัย มี ๒ วาระ
นมัคคปัจจัย ” มี ๑ วาระ
นวิปปยุตตปัจจัย ” มี ๒ วาระ
ติกนัย
นอธิปติปัจจัย กับนปุเรชาตปัจจัยและนเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ
นปัจฉาชาตปัจจัย ” ” มี ๑ วาระ
นอาเสวนปัจจัย ” ” มี ๑ วาระ
นกัมมปัจจัย ” ” มี ๑ วาระ
นวิปากปัจจัย ” ” มี ๑ วาระ
นมัคคปัจจัย ” ” มี ๑ วาระ
นวิปปยุตตปัจจัย ” ” มี ๑ วาระ (ย่อ)
ทุกนัยมีนปัจฉาชาตปัจจัยเป็นต้น
[๒๐] นเหตุปัจจัย กับนปัจฉาชาตปัจจัย … นอาเสวนปัจจัย … และ
นกัมมปัจจัย มี ๒ วาระ
นอธิปติปัจจัย กับ ฯลฯ มี ๓ วาระ
นปุเรชาตปัจจัย กับ ฯลฯ มี ๒ วาระ
นปัจฉาชาตปัจจัย กับ ฯลฯ มี ๓ วาระ
นอาเสวนปัจจัย กับ ฯลฯ มี ๓ วาระ
นวิปากปัจจัย กับ ฯลฯ มี ๓ วาระ
นมัคคปัจจัย กับ ฯลฯ มี ๒ วาระ
นวิปปยุตตปัจจัย กับ ฯลฯ มี ๒ วาระ
ติกนัย
นอธิปติปัจจัย กับนกัมมปัจจัยและนเหตุปัจจัย มี ๒ วาระ
นปุเรชาตปัจจัย ” ” มี ๑ วาระ

650
ฉบับมหาจุฬาฯ
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๗ มหาปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๑ หน้าที่ 651 (เล่ม 40)

นปัจฉาชาตปัจจัย กับนกัมมปัจจัยและนเหตุปัจจัย มี ๒ วาระ
นอาเสวนปัจจัย ” ” มี ๒ วาระ
นวิปากปัจจัย ” ” มี ๒ วาระ
นมัคคปัจจัย ” ” มี ๒ วาระ
นวิปปยุตตปัจจัย ” ” มี ๑ วาระ ฯลฯ
ปัญจกนัย
นปัจฉาชาตปัจจัย กับนกัมมปัจจัย นเหตุปัจจัย นอธิปติปัจจัย และนปุเรชาตปัจจัย
มี ๑ วาระ
นอาเสวนปัจจัย กับ ฯลฯ มี ๑ วาระ
นวิปากปัจจัย กับ ฯลฯ มี ๑ วาระ
นมัคคปัจจัย กับ ฯลฯ มี ๑ วาระ
นวิปปยุตตปัจจัย กับ ฯลฯ มี ๑ วาระ (ย่อ)
นวิปากทุกนัย
[๒๑] นเหตุปัจจัย กับนวิปากปัจจัย มี ๒ วาระ
นอธิปติปัจจัย ” มี ๓ วาระ
นปุเรชาตปัจจัย ” มี ๒ วาระ
นปัจฉาชาตปัจจัย ” มี ๓ วาระ
นอาเสวนปัจจัย ” มี ๓ วาระ
นกัมมปัจจัย ” มี ๓ วาระ
นมัคคปัจจัย ” มี ๒ วาระ
นวิปปยุตตปัจจัย ” มี ๒ วาระ
… กับนวิปากปัจจัย (ปัจจัยนี้เหมือนกับนกัมมปัจจัย)
นฌานทุกนัย
[๒๒] นเหตุปัจจัย กับนฌานปัจจัย มี ๓ วาระ
นอธิปติปัจจัย ” มี ๓ วาระ

651
ฉบับมหาจุฬาฯ
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๗ มหาปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๑ หน้าที่ 652 (เล่ม 40)

นปัจฉาชาตปัจจัย กับนฌานปัจจัย มี ๓ วาระ
นอาเสวนปัจจัย ” มี ๓ วาระ
นมัคคปัจจัย ” มี ๓ วาระ ฯลฯ
ฉักกนัย
นมัคคปัจจัย กับนฌานปัจจัย นเหตุปัจจัย นอธิปติปัจจัย นปัจฉาชาตปัจจัย
และนอาเสวนปัจจัย มี ๓ วาระ (ย่อ)
นมัคคทุกนัย
[๒๓] นเหตุปัจจัย กับนมัคคปัจจัย มี ๓ วาระ
นอธิปติปัจจัย ” มี ๓ วาระ
นปุเรชาตปัจจัย ” มี ๑ วาระ
นปัจฉาชาตปัจจัย ” มี ๓ วาระ
นอาเสวนปัจจัย ” มี ๓ วาระ
นกัมมปัจจัย ” มี ๒ วาระ
นวิปากปัจจัย ” มี ๒ วาระ
นฌานปัจจัย ” มี ๓ วาระ
นวิปปยุตตปัจจัย ” มี ๑ วาระ
ติกนัย
นอธิปติปัจจัย กับนมัคคปัจจัยและนเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ
นปุเรชาตปัจจัย ” ” มี ๑ วาระ
นปัจฉาชาตปัจจัย ” ” มี ๓ วาระ
นอาเสวนปัจจัย ” ” มี ๓ วาระ
นกัมมปัจจัย ” ” มี ๒ วาระ
นวิปากปัจจัย ” ” มี ๒ วาระ
นฌานปัจจัย ” ” มี ๓ วาระ
นวิปปยุตตปัจจัย ” ” มี ๑ วาระ ฯลฯ

652
ฉบับมหาจุฬาฯ
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๗ มหาปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๑ หน้าที่ 653 (เล่ม 40)

ปัญจกนัย
นปัจฉาชาตปัจจัย กับนมัคคปัจจัย นเหตุปัจจัย นอธิปติปัจจัย และนปุเรชาตปัจจัย
มี ๑ วาระ
นอาเสวนปัจจัย กับ ฯลฯ มี ๑ วาระ
นกัมมปัจจัย กับ ฯลฯ มี ๑ วาระ
นวิปากปัจจัย กับ ฯลฯ มี ๑ วาระ
นวิปปยุตตปัจจัย กับ ฯลฯ มี ๑ วาระ (ย่อ)
นวิปปยุตตทุกนัย
[๒๔] นเหตุปัจจัย กับนวิปปยุตตปัจจัย มี ๑ วาระ
นอธิปติปัจจัย ” มี ๒ วาระ
นปุเรชาตปัจจัย ” มี ๒ วาระ
นปัจฉาชาตปัจจัย ” มี ๒ วาระ
นอาเสวนปัจจัย ” มี ๒ วาระ
นกัมมปัจจัย ” มี ๒ วาระ
นวิปากปัจจัย ” มี ๒ วาระ
นมัคคปัจจัย ” มี ๑ วาระ
ติกนัย
นอธิปติปัจจัย กับนวิปปยุตตปัจจัยและนเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ
นปุเรชาตปัจจัย ” ” มี ๑ วาระ
นปัจฉาชาตปัจจัย ” ” มี ๑ วาระ
นอาเสวนปัจจัย ” ” มี ๑ วาระ
นกัมมปัจจัย ” ” มี ๑ วาระ
นวิปากปัจจัย ” ” มี ๑ วาระ
นมัคคปัจจัย ” ” มี ๑ วาระ ฯลฯ

653
ฉบับมหาจุฬาฯ
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๗ มหาปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๑ หน้าที่ 654 (เล่ม 40)

นวกนัย
นมัคคปัจจัย กับนวิปปยุตตปัจจัย นเหตุปัจจัย นอธิปติปัจจัย นปุเรชาตปัจจัย
นปัจฉาชาตปัจจัย นอาเสวนปัจจัย นกัมมปัจจัย และนวิปากปัจจัย มี ๑ วาระ (ย่อ)
การนับปัจจนียะ จบ
๓. ปัจจยานุโลมปัจจนียะ
เหตุทุกนัย
[๒๕] นอธิปติปัจจัย กับเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ
นปุเรชาตปัจจัย ” มี ๒ วาระ
นปัจฉาชาตปัจจัย ” มี ๓ วาระ
นอาเสวนปัจจัย ” มี ๓ วาระ
นกัมมปัจจัย ” มี ๓ วาระ
นวิปากปัจจัย ” มี ๓ วาระ
นวิปปยุตตปัจจัย ” มี ๒ วาระ
ติกนัย
นอธิปติปัจจัย กับเหตุปัจจัยและอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ
นปุเรชาตปัจจัย ” ” มี ๒ วาระ
นปัจฉาชาตปัจจัย ” ” มี ๓ วาระ
นอาเสวนปัจจัย ” ” มี ๓ วาระ
นกัมมปัจจัย ” ” มี ๓ วาระ
นวิปากปัจจัย ” ” มี ๓ วาระ
นวิปปยุตตปัจจัย ” ” มี ๒ วาระ
(พึงนับเหมือนกุสลติกะ)
อนุโลมปัจจนียะ จบ

654
ฉบับมหาจุฬาฯ
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๗ มหาปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๑ หน้าที่ 655 (เล่ม 40)

๔. ปัจจยปัจจนียานุโลม
นเหตุทุกนัย
[๒๖] อารัมมณปัจจัย กับนเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ
อนันตรปัจจัย ” มี ๓ วาระ
สมนันตรปัจจัย ” มี ๓ วาระ
สหชาตปัจจัย ” มี ๓ วาระ
อัญญมัญญปัจจัย ” มี ๓ วาระ
นิสสยปัจจัย ” มี ๓ วาระ
อุปนิสสยปัจจัย ” มี ๓ วาระ
ปุเรชาตปัจจัย ” มี ๓ วาระ
อาเสวนปัจจัย ” มี ๒ วาระ
กัมมปัจจัย ” มี ๓ วาระ
วิปากปัจจัย ” มี ๓ วาระ
อาหารปัจจัย ” มี ๓ วาระ
อินทรียปัจจัย ” มี ๓ วาระ
ฌานปัจจัย ” มี ๒ วาระ
มัคคปัจจัย ” มี ๑ วาระ
สัมปยุตตปัจจัย ” มี ๓ วาระ
วิปปยุตตปัจจัย ” มี ๓ วาระ
อัตถิปัจจัย ” มี ๓ วาระ
นัตถิปัจจัย ” มี ๓ วาระ
วิคตปัจจัย ” มี ๓ วาระ
อวิคตปัจจัย ” มี ๓ วาระ
ติกนัย
อารัมมณปัจจัย กับนเหตุปัจจัยและนอธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ
อนันตรปัจจัย ” ” มี ๓ วาระ

655