พุทธธรรมสงฆ์


ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๖ ยมกปกรณ์ ภาค ๒ - หน้าที่ 429 (เล่ม 39)

[๑๑๗๖] โสมนัสสินทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด อุเปกขินทรีย์จักไม่เกิดขึ้นแก่
สัตว์นั้นหรือ
โสมนัสสินทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือสัตว์ทั้งหมด ในภังคขณะแห่งจิต
ในอุปปาทขณะแห่งโสมนัสวิปปยุตจิต ผู้เข้านิโรธ และอสัญญสัตว์ แต่อุเปกขินทรีย์จักไม่
เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ โสมนัสสินทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้น และอุเปกขินทรีย์ก็จักไม่เกิดขึ้น
แก่สัตว์เหล่านั้น ในภังคขณะแห่งปัจฉิมจิตประกอบด้วยโสมนัส ผู้มีความพร้อมเพรียงด้วย
ปัจฉิมจิตประกอบด้วยอุเบกขา ปัจฉิมจิตประกอบด้วยโสมนัส จักเกิดขึ้นในลำดับแห่งจิตใด
ในภังคขณะแห่งจิตนั้น
หรือว่า อุเปกขินทรีย์จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด โสมนัสสินทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์
นั้น
อุเปกขินทรีย์จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในอุปปาทขณะแห่งปัจฉิมจิตประกอบด้วย
โสมนัส ปัจฉิมจิตประกอบด้วยโสมนัส จักเกิดขึ้นในลำดับแห่งจิตใด ในอุปปาทขณะแห่งจิต
นั้น แต่โสมนัสสินทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ อุเปกขินทรีย์จักไม่เกิดขึ้น และ
โสมนัสสินทรีย์ก็ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในภังคขณะแห่งปัจฉิมจิตประกอบด้วยโสมนัส
ผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยปัจฉิมจิตประกอบด้วยอุเบกขา ปัจฉิมจิตประกอบด้วยโสมนัส จัก
เกิดขึ้นในลำดับแห่งจิตใด ในภังคขณะแห่งจิตนั้น
[๑๑๗๗] โสมนัสสินทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด สัทธินทรีย์จักไม่เกิดขึ้นแก่
สัตว์นั้นหรือ
โสมนัสสินทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือสัตว์ทั้งหมด ในภังคขณะแห่งจิต
นั้น ในอุปปาทขณะแห่งจิตปราศจากโสมนัส ผู้เข้านิโรธ และอสัญญสัตว์ แต่สัทธินทรีย์จัก
ไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ โสมนัสสินทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้น และสัทธินทรีย์ก็จักไม่เกิดขึ้น
แก่สัตว์เหล่านั้น ในภังคขณะแห่งปัจฉิมจิตประกอบด้วยโสมนัส และสัตว์ผู้มีความพร้อมเพรียง
ด้วยปัจฉิมจิตประกอบด้วยอุเบกขา
หรือว่า สัทธินทรีย์จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด โสมนัสสินทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่
สัตว์นั้น
สัทธินทรีย์จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในอุปปาทขณะแห่งปัจฉิมจิตประกอบด้วย
โสมนัส แต่โสมนัสสินทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่สัทธินทรีย์จักไม่เกิดขึ้น

429
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๖ ยมกปกรณ์ ภาค ๒ - หน้าที่ 430 (เล่ม 39)

และโสมนัสสินทรีย์ก็ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นในภังคขณะแห่งปัจฉิมจิตประกอบด้วย
โสมนัส และสัตว์ผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยปัจฉิมจิตประกอบด้วยอุเบกขา
[๑๑๗๘] โสมนัสสินทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ปัญญินทรีย์ฯลฯ มนินทรีย์
จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์นั้นหรือ
โสมนัสสินทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือสัตว์ทั้งหมด ในภังคขณะแห่งจิต
ในอุปปาทขณะแห่งจิตปราศจากโสมนัส ผู้เข้านิโรธ และอสัญญสัตว์ แต่มนินทรีย์จักไม่เกิดขึ้น
แก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ โสมนัสสินทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้น และมนินทรีย์ก็จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่า
นั้น ในภังคขณะแห่งปัจฉิมจิตประกอบด้วยโสมนัส และสัตว์ผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยปัจฉิมจิต
ประกอบด้วยอุเบกขา
หรือว่า มนินทรีย์จักเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด โสมนัสสินทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น
มนินทรีย์จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในอุปปาทขณะแห่งปัจฉิมจิตประกอบด้วย
โสมนัส แต่โสมนัสสินทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ มนินทรีย์จักไม่เกิดขึ้น และ
โสมนัสสินทรีย์ก็ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในภังคขณะแห่งปัจฉิมจิตประกอบด้วยโสมนัส
และสัตว์ผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยปัจฉิมจิตประกอบด้วยอุเบกขา
[๑๑๗๙] อุเปกขินทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด สัทธินทรีย์จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์
นั้นหรือ
อุเปกขินทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือสัตว์ทั้งหมด ในภังคขณะแห่งจิต
ในอุปปาทขณะแห่งอุเบกขาวิปปยุตจิต ผู้เข้านิโรธ และอสัญญสัตว์ แต่สัทธินทรีย์จักไม่เกิดขึ้น
แก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ อุเปกขินทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้น และสัทธินทรีย์ก็จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์
เหล่านั้น ในภังคขณะแห่งปัจฉิมจิตประกอบด้วยอุเบกขา สัตว์ผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยปัจฉิมจิต
ประกอบด้วยโสมนัส
หรือว่า สัทธินทรีย์จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด อุเปกขินทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น
สัทธินทรีย์จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในอุปปาทขณะแห่งปัจฉิมจิตประกอบด้วย
อุเบกขา แต่อุเปกขินทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่สัทธินทรีย์จักไม่เกิดขึ้น และ
อุเปกขินทรีย์ก็ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือสัตว์ผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยปัจฉิมจิตประกอบ
ด้วยโสมนัส ในภังคขณะแห่งปัจฉิมจิตประกอบด้วยอุเบกขา

430
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๖ ยมกปกรณ์ ภาค ๒ - หน้าที่ 431 (เล่ม 39)

[๑๑๘๐] อุเปกขินทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ปัญญินทรีย์ฯลฯ มนินทรีย์
จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์นั้นหรือ
อุเปกขินทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือสัตว์ทั้งหมด ในภังคขณะแห่งจิต
ในอุปปาทขณะแห่งอุเบกขาวิปปยุตจิต สัตว์ผู้เข้านิโรธ และอสัญญสัตว์ แต่มนินทรีย์จักไม่
เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ อุเปกขินทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้น และมนินทรีย์ก็จักไม่เกิดขึ้นแก่
สัตว์เหล่านั้น คือสัตว์ผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยปัจฉิมจิตประกอบด้วยโสมนัส ในภังคขณะแห่ง
ปัจฉิมจิตประกอบด้วยอุเบกขา
หรือว่า มนินทรีย์จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด อุเปกขินทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น
มนินทรีย์จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในอุปปาทขณะแห่งปัจฉิมจิตประกอบด้วย
อุเบกขา แต่อุเปกขินทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่มนินทรีย์จักไม่เกิดขึ้น และ
อุเปกขินทรีย์ก็ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือสัตว์ผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยปัจฉิมจิต
ประกอบด้วยโสมนัส ในภังคขณะแห่งปัจฉิมจิตประกอบด้วยอุเบกขา
[๑๑๘๑] สัทธินทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ปัญญินทรีย์จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น
หรือ
สัทธินทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือสัตว์ทั้งหมด ในภังคขณะแห่งจิต
ในอุปปาทขณะแห่งจิตปราศจากศรัทธา สัตว์ผู้เข้านิโรธ และอสัญญสัตว์ แต่ปัญญินทรีย์
จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ สัทธินทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้น และปัญญินทรีย์ก็จักไม่เกิดขึ้น
แก่สัตว์เหล่านั้น ในภังคขณะแห่งปัจฉิมจิต
หรือว่า ปัญญินทรีย์จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด สัทธินทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น
ปัญญินทรีย์จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในอุปปาทขณะแห่งปัจฉิมจิตแต่สัทธินทรีย์
ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ ปัญญินทรีย์จักไม่เกิดขึ้นและสัทธินทรีย์ก็ย่อมไม่เกิดขึ้น
แก่สัตว์เหล่านั้น ในภังคขณะแห่งปัจฉิมจิต
[๑๑๘๒] สัทธินทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด มนินทรีย์จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น
หรือ
สัทธินทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือสัตว์ทั้งหมด ในภังคขณะแห่งจิต ใน
อุปปาทขณะแห่งสัทธาวิปปยุตจิต สัตว์ผู้เข้านิโรธ และอสัญญสัตว์ แต่มนินทรีย์จักไม่เกิดขึ้น

431
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๖ ยมกปกรณ์ ภาค ๒ - หน้าที่ 432 (เล่ม 39)

แก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ สัทธินทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้น และมนินทรีย์ก็จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น
ในภังคขณะแห่งปัจฉิมจิต
หรือว่า มนินทรีย์จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด สัทธินทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น
มนินทรีย์จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในอุปปาทขณะแห่งปัจฉิมจิตแต่สัทธินทรีย์
ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ มนินทรีย์จักไม่เกิดขึ้น และสัทธินทรีย์ก็ย่อมไม่เกิดขึ้น
แก่สัตว์เหล่านั้น ในภังคขณะแห่งปัจฉิมจิต
[๑๑๘๓] ปัญญินทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด มนินทรีย์จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น
หรือ
ปัญญินทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือสัตว์ทั้งหมด ในภังคขณะแห่งจิต ใน
อุปปาทขณะแห่งญาณวิปปยุตจิต สัตว์ผู้เข้านิโรธ และอสัญญสัตว์ แต่มนินทรีย์จักไม่เกิดขึ้น
แก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ ปัญญินทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้น และมนินทรีย์ก็จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น
ในภังคขณะแห่งปัจฉิมจิต
หรือว่า มนินทรีย์จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ปัญญินทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น
มนินทรีย์จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในอุปปาทขณะแห่งปัจฉิมจิตแต่ปัญญินทรีย์
ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ มนินทรีย์จักไม่เกิดขึ้น และปัญญินทรีย์ก็ย่อมไม่เกิดขึ้น
แก่สัตว์เหล่านั้น ในภังคขณะแห่งปัจฉิมจิต
[๑๑๘๔] จักขุนทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้น ในภูมิใด ฯลฯ
[๑๑๘๕] จักขุนทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ในภูมิใดโสตินทรีย์จักไม่เกิดขึ้น
แก่สัตว์นั้น ในภูมินั้นหรือ
จักขุนทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น คือสัตว์ที่กำลังจุติจากปัญจโว
การภูมิ สัตว์ซึ่งไม่มีจักขุ ที่กำลังเข้าถึงกามาวจรภูมิ แต่โสตินทรีย์จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น
ในภูมินั้นก็หาไม่ จักขุนทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นและโสตินทรีย์ก็จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ใน
ภูมินั้น คือสัตว์ที่กำลังจะปรินิพพาน ในปัญจโวการภูมิ อสัญญสัตว์ และอรูปสัตว์
หรือว่า โสตินทรีย์จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ในภูมิใด จักขุนทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่
สัตว์นั้น ในภูมินั้น

432
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๖ ยมกปกรณ์ ภาค ๒ - หน้าที่ 433 (เล่ม 39)

โสตินทรีย์จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น คือ ปัจฉิมภวิกสัตว์ที่กำลังเข้าถึง
ปัญจโวการภูมิ แต่จักขุนทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้นก็หาไม่ โสตินทรีย์
จักไม่เกิดขึ้น และจักขุนทรีย์ก็ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือสัตว์ซึ่งกำลังจะปรินิพพาน
ในปัญจโวการภูมิ อสัญญสัตว์และอรูปสัตว์
[๑๑๘๖] จักขุนทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ในภูมิใดฆานินทรีย์จักไม่
เกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น ในภูมินั้นหรือ
จักขุนทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น คือสัตว์ซึ่งกำลังจุติจากกามาวจรภูมิ
สัตว์ซึ่งไม่มีจักขุ ที่กำลังเข้าถึงกามาวจรภูมิ แต่ฆานินทรีย์จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น
ก็หาไม่ จักขุนทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้น และฆานินทรีย์ก็จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น
คือสัตว์ซึ่งกำลังจะปรินิพพาน ในกามาวจรภูมิ สัตว์ซึ่งกำลังจุติจากรูปาวจรภูมิ อสัญญสัตว์
และอรูปสัตว์
หรือว่า ฆานินทรีย์จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ในภูมิใด จักขุนทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้น
แก่สัตว์นั้น ในภูมินั้น
ฆานินทรีย์จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น คือปัจฉิมภวิกสัตว์ที่กำลังเข้าถึง
กามาวจรภูมิ และสัตว์ซึ่งกำลังเข้าถึงรูปาวจรภูมิ แต่จักขุนทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น
ในภูมินั้นก็หาไม่ ฆานินทรีย์จักไม่เกิดขึ้นและจักขุนทรีย์ก็ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในภูมิ
นั้น คือสัตว์ซึ่งกำลังจะปรินิพพาน ในกามาวจรภูมิ สัตว์ซึ่งกำลังจุติจากรูปาวจรภูมิ
อสัญญสัตว์ และอรูปสัตว์
[๑๑๘๗] จักขุนทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ในภูมิใดอิตถินทรีย์จักไม่เกิดขึ้น
แก่สัตว์นั้น ในภูมินั้นหรือ
จักขุนทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น คือสัตว์ซึ่งกำลังจุติจากกามาวจรภูมิ
สัตว์ซึ่งไม่มีจักขุ ที่กำลังเข้าถึงกามาวจรภูมิ แต่อิตถินทรีย์จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น
ในภูมินั้นก็หาไม่ จักขุนทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นและอิตถินทรีย์ก็จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น
คือสัตว์ซึ่งกำลังจะปรินิพพานในกามาวจรภูมิ สัตว์ซึ่งกำลังจุติจากรูปาวจรภูมิ อสัญญสัตว์

433
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๖ ยมกปกรณ์ ภาค ๒ - หน้าที่ 434 (เล่ม 39)

อรูปสัตว์ และสัตว์เหล่าใด เป็นปุริสะ ไปปฏิสนธิในภพไรๆ ก็โดยภาวะนั่นแหละ แล้ว
จักปรินิพพาน แก่สัตว์เหล่านั้น ที่กำลังจุติอยู่
หรือว่า อิตถินทรีย์จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ในภูมิใดจักขุนทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้น
แก่สัตว์นั้น ในภูมินั้น
อิตถินทรีย์จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น คือปัจฉิมภวิกสัตว์ที่กำลังเข้าถึง
กามาวจรภูมิ สัตว์ซึ่งกำลังเข้าถึงรูปาวจรภูมิ และสัตว์เหล่าใดเป็นปุริสะ ไปปฏิสนธิในภพไรๆ
ก็โดยภาวะนั้นแหละ แล้วจักปรินิพพานแก่สัตว์เหล่านั้น ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ แต่จักขุนทรีย์
ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้นก็หาไม่ อิตถินทรีย์จักไม่เกิดขึ้น และจักขุนทรีย์
ก็ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น คือสัตว์ซึ่งกำลังจะปรินิพพาน ในกามาวจรภูมิ
สัตว์ซึ่งกำลังจุติจากรูปาวจรภูมิ อสัญญสัตว์ อรูปสัตว์ และสัตว์เหล่าใด เป็นปุริสะ
ไปปฏิสนธิในภพไรๆ ก็โดยภาวะนั่นแหละ แล้วจักปรินิพพาน แก่สัตว์เหล่านั้นที่กำลังจุติอยู่
[๑๑๘๘] จักขุนทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ในภูมิใดปุริสินทรีย์จักไม่เกิดขึ้น
แก่สัตว์นั้น ในภูมินั้นหรือ
จักขุนทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น คือสัตว์ซึ่งกำลังจุติจากกามาวจรภูมิ
สัตว์ซึ่งไม่มีจักขุ ที่กำลังเข้าถึงกามาวจรภูมิ แต่ปุริสินทรีย์จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น
ในภูมินั้นก็หาไม่ จักขุนทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นและปุริสินทรีย์ก็จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น
ในภูมินั้น คือสัตว์ซึ่งกำลังจะปรินิพพาน ในกามาวจรภูมิ สัตว์ซึ่งกำลังจุติจากรูปาวจรภูมิ
อสัญญสัตว์อรูปสัตว์ และสัตว์เหล่าใด เป็นอิตถี ไปปฏิสนธิในภพไรๆ ก็โดยภาวะนั่นแหละ
แล้วจักปรินิพพาน แก่สัตว์เหล่านั้น ซึ่งกำลังจุติอยู่
หรือว่า ปุริสินทรีย์จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ในภูมิใดจักขุนทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้น
แก่สัตว์นั้น ในภูมินั้น
ปุริสินทรีย์จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น คือ ปัจฉิมภวิกสัตว์ที่กำลังเข้าถึง
กามาวจรภูมิ สัตว์ซึ่งกำลังเข้าถึงรูปาวจรภูมิ และสัตว์เหล่าใด เป็นอิตถี ไปปฏิสนธิในภพไรๆ
ก็โดยภาวะนั่นแหละ แล้วจักปรินิพพาน แก่สัตว์เหล่านั้น ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ แต่จักขุนทรีย์
ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้นก็หาไม่ ปุริสินทรีย์จักไม่เกิดขึ้น และจักขุนทรีย์
ก็ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น คือสัตว์ซึ่งกำลังจะปรินิพพาน ในกามาวจรภูมิ

434
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๖ ยมกปกรณ์ ภาค ๒ - หน้าที่ 435 (เล่ม 39)

สัตว์ซึ่งกำลังจุติจากรูปาวจรภูมิ อสัญญสัตว์ อรูปสัตว์ และสัตว์เหล่าใด เป็นอิตถี ไปปฏิสนธิ
ในภพไรๆ ก็โดยภาวะนั่นแหละ แล้วจักปรินิพพาน แก่สัตว์เหล่านั้นที่กำลังจุติอยู่
[๑๑๘๙] จักขุนทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ในภูมิใดชีวิตินทรีย์จักไม่
เกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น ในภูมินั้นหรือ
จักขุนทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือสัตว์ทั้งหมด ที่กำลังจุติอยู่สัตว์ซึ่งไม่มี
จักขุ ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ แต่ชีวิตินทรีย์จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นในภูมินั้นก็หาไม่
จักขุนทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้น และชีวิตินทรีย์ก็จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น คือสัตว์
ซึ่งกำลังจะปรินิพพาน ในปัญจโวการภูมิ และปัจฉิมภวิกสัตว์ ในอรูปภูมิ
หรือว่า ชีวิตินทรีย์จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ในภูมิใดจักขุนทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้น
แก่สัตว์นั้น ในภูมินั้น
ชีวิตินทรีย์จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น คือปัจฉิมภวิกสัตว์ที่กำลังเข้าถึง
ปัญจโวการภูมิ แต่จักขุนทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้นก็หาไม่ ชีวิตินทรีย์
จักไม่เกิดขึ้น และจักขุนทรีย์ก็ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น คือสัตว์ที่กำลังจะ
ปรินิพพาน ในปัญจโวการภูมิ ปัจฉิมภวิกสัตว์ ในอรูปภูมิ
[๑๑๙๐] จักขุนทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ในภูมิใดโสมนัสสินทรีย์จักไม่
เกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น ในภูมินั้นหรือ
จักขุนทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น คือสัตว์ซึ่งกำลังจุติจากปัญจโว
การภูมิ สัตว์ซึ่งไม่มีจักขุ ที่กำลังเข้าถึงรูปาวจรภูมิ แต่โสมนัสสินทรีย์จักไม่เกิดขึ้นแก่
สัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้นก็หาไม่ จักขุนทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นและโสมนัสสินทรีย์ก็จักไม่เกิดขึ้น
แก่สัตว์เหล่านั้น คือสัตว์ซึ่งกำลังจะปรินิพพานในปัญจโวการภูมิ อสัญญสัตว์ อรูปสัตว์
และสัตว์เหล่าใดมีจักขุ มีอุเบกขาเกิดขึ้นแล้ว จักปรินิพพาน แก่สัตว์เหล่านั้น ที่กำลังจุติอยู่
หรือว่า โสมนัสสินทรีย์จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ในภูมิใดจักขุนทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้น
แก่สัตว์นั้น ในภูมินั้น
โสมนัสสินทรีย์จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น คือปัจฉิมภวิกสัตว์ ซึ่งกำลัง
เข้าถึงปัญจโวการภูมิ และสัตว์เหล่าใดมีจักขุ มีอุเบกขาเกิดขึ้นแล้ว จักปรินิพพาน แก่
สัตว์เหล่านั้น ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ แต่จักขุนทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้นก็หาไม่

435
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๖ ยมกปกรณ์ ภาค ๒ - หน้าที่ 436 (เล่ม 39)

โสมนัสสินทรีย์จักไม่เกิดขึ้นและจักขุนทรีย์ก็ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น คือ
สัตว์ซึ่งกำลังจะปรินิพพาน ในปัญจโวการภูมิ อสัญญสัตว์ อรูปสัตว์ และสัตว์เหล่าใดซึ่งมีจักขุ
มีอุเบกขาเกิดขึ้นแล้ว จักปรินิพพาน แก่สัตว์เหล่านั้น ที่กำลังจุติอยู่
[๑๑๙๑] จักขุนทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ในภูมิใดอุเปกขินทรีย์จักไม่
เกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น ในภูมินั้นหรือ
จักขุนทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น คือสัตว์ซึ่งกำลังจุติจากปัญจโว
การภูมิ สัตว์ซึ่งไม่มีจักขุ ที่กำลังเข้าถึงกามาวจรภูมิ และอรูปสัตว์แต่อุเปกขินทรีย์จักไม่เกิดขึ้น
แก่สัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้นก็หาไม่ จักขุนทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้น และอุเปกขินทรีย์ก็จักไม่เกิดขึ้น
แก่สัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้นคือสัตว์ซึ่งกำลังจะปรินิพพาน ในปัญจโวการภูมิ ปัจฉิมภวิกสัตว์
ในอรูปภูมิอสัญญสัตว์ และสัตว์เหล่าใด มีจักขุ มีโสมนัส เกิดขึ้นแล้ว จักปรินิพพาน
แก่สัตว์เหล่านั้น ที่กำลังจุติอยู่
หรือว่า อุเปกขินทรีย์จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ในภูมิใดจักขุนทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้น
แก่สัตว์นั้น ในภูมินั้น
อุเปกขินทรีย์จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น คือปัจฉิมภวิกสัตว์ที่กำลังเข้าถึง
ปัญจโวการภูมิ และสัตว์เหล่าใด มีจักขุ มีโสมนัสเกิดขึ้นแล้วจักปรินิพพาน แก่สัตว์เหล่านั้น
ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ แต่จักขุนทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้นก็หาไม่ อุเปกขินทรีย์
จักไม่เกิดขึ้น และจักขุนทรีย์ก็ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น คือสัตว์ซึ่งกำลังจะ
ปรินิพพานในปัญจโวการภูมิ ปัจฉิมภวิกสัตว์ ในอรูปภูมิ อสัญญสัตว์ และสัตว์เหล่าใด
มีจักขุ มีโสมนัสเกิดขึ้นแล้ว จักปรินิพพาน แก่สัตว์เหล่านั้น ที่กำลังจุติอยู่
[๑๑๙๒] จักขุนทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ในภูมิใดสัทธินทรีย์จักไม่เกิดขึ้น
แก่สัตว์นั้น ในภูมินั้นหรือ
จักขุนทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น คือสัตว์ซึ่งกำลังจุติจากปัญจโว
การภูมิ สัตว์ซึ่งไม่มีจักขุ ที่กำลังเข้าถึงกามาวจรภูมิ และอรูปสัตว์แต่สัทธินทรีย์จักไม่เกิดขึ้น
แก่สัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้นก็หาไม่ จักขุนทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้น และสัทธินทรีย์ก็จักไม่เกิดขึ้น
แก่สัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น คือสัตว์ซึ่งกำลังจะปรินิพพาน ในปัญจโวการภูมิ ปัจฉิมภวิกสัตว์
ในอรูปภูมิ และอสัญญสัตว์

436
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๖ ยมกปกรณ์ ภาค ๒ - หน้าที่ 437 (เล่ม 39)

หรือว่า สัทธินทรีย์จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ในภูมิใดจักขุนทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้น
แก่สัตว์นั้น ในภูมินั้น
สัทธินทรีย์จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น คือปัจฉิมภวิกสัตว์ที่กำลังเข้า
ถึงปัญจโวการภูมิ แต่จักขุนทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้น แก่สัตว์เหล่านั้นในภูมินั้นก็หาไม่ สัทธินทรีย์
จักไม่เกิดขึ้น และจักขุนทรีย์ก็ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือสัตว์ซึ่งกำลังจะปรินิพพาน
ในปัญจโวการภูมิ ปัจฉิมภวิกสัตว์ ในอรูปภูมิ และอสัญญสัตว์
[๑๑๙๓] จักขุนทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ในภูมิใดปัญญินทรีย์ ฯลฯ
มนินทรีย์ จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์นั้นในภูมินั้นหรือ
จักขุนทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น คือสัตว์ซึ่งกำลังจุติจากปัญจโวการภูมิ
สัตว์ซึ่งไม่มีจักขุ ที่กำลังเข้าถึงกามาวจรภูมิ และรูปสัตว์แต่มนินทรีย์จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์
เหล่านั้น ในภูมินั้นก็หาไม่ จักขุนทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้น และมนินทรีย์ก็จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น
ในภูมินั้น คือสัตว์ซึ่งกำลังจะปรินิพพาน ในปัญจโวการภูมิ ปัจฉิมภวิกสัตว์ ในอรูปภูมิ
และอสัญญสัตว์
หรือว่า มนินทรีย์จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ในภูมิใดจักขุนทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่
สัตว์นั้น ในภูมินั้น
มนินทรีย์จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น คือปัจฉิมภวิกสัตว์ที่กำลังเข้าถึง
ปัญจโวการภูมิ แต่จักขุนทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้นก็หาไม่ มนินทรีย์จักไม่
เกิดขึ้น และจักขุนทรีย์ก็ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นในภูมินั้น คือสัตว์ซึ่งกำลังจะปรินิพพาน
ในปัญจโวการภูมิ ปัจฉิมภวิกสัตว์ในอรูปภูมิ และอสัญญสัตว์
[๑๑๙๔] ฆานินทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ในภูมิใดอิตถินทรีย์จักไม่เกิดขึ้น
แก่สัตว์นั้น ในภูมินั้นหรือ
ฆานินทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น คือสัตว์ซึ่งกำลังจุติจากกามาวจรภูมิ
สัตว์ซึ่งไม่มีฆานะ ที่กำลังเข้าถึงกามาวจรภูมิ แต่อิตถินทรีย์จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ใน
ภูมินั้นก็หาไม่ ฆานินทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้น และอิตถินทรีย์ก็จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น
คือสัตว์ซึ่งกำลังจะปรินิพพานในกามาวจรภูมิ รูปาวจรสัตว์ อรูปาวจรสัตว์ และสัตว์เหล่าใด
เป็นปุริสะไปปฏิสนธิในภพไรๆ ก็โดยภาวะนั่นแหละ แล้วจักปรินิพพาน แก่สัตว์เหล่านั้น
ที่กำลังจุติอยู่

437
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๖ ยมกปกรณ์ ภาค ๒ - หน้าที่ 438 (เล่ม 39)

หรือว่า อิตถินทรีย์จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ในภูมิใดฆานินทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้น
แก่สัตว์นั้น ในภูมินั้น
อิตถินทรีย์จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น คือปัจฉิมภวิกสัตว์ที่กำลังเข้าถึง
กามาวจรภูมิ และสัตว์เหล่าใด เป็นปุริสะ ไปปฏิสนธิในภพไรๆก็โดยภาวะนั่นแหละ แล้ว
จักปรินิพพาน แก่สัตว์เหล่านั้น ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่แต่ฆานินทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น
ในภูมินั้นก็หาไม่ อิตถินทรีย์จักไม่เกิดขึ้น และฆานินทรีย์ก็ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ใน
ภูมินั้น คือสัตว์ซึ่งกำลังจะปรินิพพาน ในกามาวจรภูมิ รูปาวจรสัตว์ อรูปาวจรสัตว์ และสัตว์
เหล่าใด เป็นปุริสะ ไปปฏิสนธิในภพไรๆ ก็โดยภาวะนั่นแหละ แล้วจักปรินิพพาน แก่สัตว์
เหล่านั้น ที่กำลังจุติอยู่
[๑๑๙๕] ฆานินทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ในภูมิใดปุริสินทรีย์จักไม่เกิดขึ้น
แก่สัตว์นั้น ในภูมินั้นหรือ
ฆานินทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือสัตว์ที่กำลังจุติจากกามาวจรภูมิ สัตว์ซึ่ง
ไม่มีฆานะ ที่กำลังเข้าถึงกามาวจรภูมิ แต่ปุริสินทรีย์จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น
ก็หาไม่ ฆานินทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้น และปุริสินทรีย์ก็จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น คือ
สัตว์ซึ่งกำลังจะปรินิพพาน ในกามาวจรภูมิ รูปาวจรสัตว์ อรูปาวจรสัตว์ และสัตว์เหล่าใดเป็น
อิตถี ไปปฏิสนธิในภพไรๆ ก็โดยภาวะนั่นแหละ แล้วจักปรินิพพานแก่สัตว์เหล่านั้น ที่
กำลังจุติอยู่
หรือว่า ปุริสินทรีย์จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ในภูมิใดฆานินทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้น
แก่สัตว์นั้น ในภูมินั้น
ปุริสินทรีย์จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น คือปัจฉิมภวิกสัตว์ซึ่งกำลังเข้าถึง
กามาวจรภูมิ และสัตว์เหล่าใด เป็นอิตถี ไปปฏิสนธิในภพไรๆก็โดยภาวะนั่นแหละ แล้ว
จักปรินิพพาน แก่สัตว์เหล่านั้น ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่แต่ฆานินทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น
ในภูมินั้นก็หาไม่ ปุริสินทรีย์จักไม่เกิดขึ้น และฆานินทรีย์ก็ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือ
สัตว์ซึ่งกำลัจะปรินิพพาน ในกามาวจรภูมิ รูปาวจรสัตว์ อรูปาวจรสัตว์ และสัตว์เหล่าใด
เป็นอิตถี ไปปฏิสนธิในภพไรๆ ก็โดยภาวะนั่นแหละ แล้วจักปรินิพพานแก่สัตว์เหล่านั้น
ที่กำลังจุติอยู่

438