พุทธธรรมสงฆ์


ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๖ ยมกปกรณ์ ภาค ๒ - หน้าที่ 419 (เล่ม 39)

จักขุนทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือสัตว์ทั้งหมด ที่กำลังจุติสัตว์ซึ่งไม่มีจักขุ
ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ แต่สัทธินทรีย์จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ จักขุนทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้น
และสัทธินทรีย์ก็จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นคือสัตว์ซึ่งกำลังจะปรินิพพาน ในปัญจโวการภูมิ
ปัจฉิมภวิกสัตว์ ในอรูปภูมิ
หรือว่า สัทธินทรีย์จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด จักขุนทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น
สัทธินทรีย์จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือปัจฉิมภวิกสัตว์ ที่กำลังเข้าถึงปัญจโวการภูมิ
แต่จักขุนทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ สัทธินทรีย์จักไม่เกิดขึ้น และจักขุนทรีย์
ก็ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือสัตว์ซึ่งกำลังจะปรินิพพาน ในปัญจโวการภูมิ ปัจฉิมภวิกสัตว์
ในอรูปภูมิ
[๑๑๕๗] จักขุนทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ปัญญินทรีย์ ฯลฯมนินทรีย์
จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์นั้นหรือ
จักขุนทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือสัตว์ทั้งหมดที่กำลังจุติ สัตว์ซึ่งไม่มีจักขุ
ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ แต่มนินทรีย์จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่จักขุนทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้น
และมนินทรีย์ก็จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือสัตว์ที่กำลังจะปรินิพพาน ในปัญจโวการภูมิ
ปัจฉิมภวิกสัตว์ ในอรูปภูมิ
หรือว่า มนินทรีย์จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด จักขุนทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น
มนินทรีย์จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือปัจฉิมภวิกสัตว์ ที่กำลังเข้าถึงปัญจโวการภูมิ
แต่จักขุนทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ มนินทรีย์จักไม่เกิดขึ้น และจักขุนทรีย์
ก็ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือสัตว์ซึ่งกำลัจะปรินิพพาน ในปัญจโวการภูมิ ปัจฉิมภวิกสัตว์
ในอรูปภูมิ
[๑๑๕๘] ฆานินทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด อิตถินทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น
หรือ
ฆานินทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือสัตว์ทั้งหมด ที่กำลังจุติสัตว์ซึ่งไม่มีฆานะ
ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ แต่อิตถินทรีย์จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ ฆานินทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้น
และอิตถินทรีย์ก็จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นคือสัตว์ซึ่งกำลังจะปรินิพพาน ในกามาวจรภูมิ
ปัจฉิมภวิกสัตว์ ในรูปาวจรภูมิในอรูปาวจรภูมิ สัตว์เหล่าใด เข้าถึงรูปาวจรภูมิ อรูปาวจรภูมิ

419
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๖ ยมกปกรณ์ ภาค ๒ - หน้าที่ 420 (เล่ม 39)

แล้วจักปรินิพพานและสัตว์เหล่าใด เป็นปุริสะ ไปปฏิสนธิในภพไรๆ ก็โดยภาวะนั่นแหละ
แล้วจักปรินิพพาน แก่สัตว์เหล่านั้น ที่กำลังจุติอยู่
หรือว่า อิตถินทรีย์จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ฆานินทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น
อิตถินทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือปัจฉิมภวิกสัตว์ ที่กำลังเข้าถึงรูปาวจรภูมิ
และสัตว์เหล่าใด เข้าถึงรูปาวจรภูมิ อรูปาวจรภูมิ แล้วจักปรินิพพาน และสัตว์เหล่าใด
เป็นปุริสะ ไปปฏิสนธิในภพไรๆ ก็โดยภาวะนั่นแหละแล้วจักปรินิพพาน แก่สัตว์เหล่านั้น
ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ แต่ฆานินทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ อิตถินทรีย์จักไม่เกิดขึ้น
และฆานินทรีย์ก็ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือสัตว์ที่กำลังจะปรินิพพาน ในกามาวจรภูมิ
ปัจฉิมภวิกสัตว์ในรูปาวจรภูมิ อรูปาวจรภูมิ สัตว์เหล่าใด เข้าถึงรูปาวจรภูมิ อรูปาวจรภูมิ
แล้วจักปรินิพพาน และสัตว์เหล่าใด เป็นปุริสะ ไปปฏิสนธิในภพไรๆ ก็โดยภาวะนั่นแหละ
แล้วจักปรินิพพาน แก่สัตว์เหล่านั้น ที่กำลังจุติอยู่
[๑๑๕๙] ฆานินทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ปุริสินทรีย์จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น
หรือ
ฆานินทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือสัตว์ทั้งหมดที่กำลังจุติสัตว์ซึ่งไม่มีฆานะ
ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ แต่ปุริสินทรีย์จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ ฆานินทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้น
และปุริสินทรีย์ก็จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นคือสัตว์ซึ่งกำลังจะปรินิพพาน ปัจฉิมภวิกสัตว์
ในรูปาวจรภูมิ อรูปาวจรภูมิสัตว์เหล่าใด เข้าถึงรูปาวจรภูมิ อรูปาวจรภูมิแล้วจักปรินิพพาน
และสัตว์เหล่าใดเป็นอิตถี ไปปฏิสนธิในภพไรๆ ก็โดยภาวะนั่นแหละ แล้วจักปรินิพพาน
แก่สัตว์เหล่านั้น ที่กำลังจุติอยู่
หรือว่า ปุริสินทรีย์จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ฆานินทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น
ปุริสินทรีย์จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือปัจฉิมภวิกสัตว์ ที่กำลังเข้าถึงกามาวจรภูมิ
สัตว์เหล่าใดเข้าถึงรูปาวจรภูมิ อรูปาวจรภูมิ แล้วจักปรินิพพานและสัตว์เหล่าใด เป็นอิตถี
ไปปฏิสนธิในภพไรๆ ก็โดยภาวะนั่นแหละแล้วจักปรินิพพาน แก่สัตว์เหล่านั้น ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่
แต่ฆานินทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ ปุริสินทรีย์จักไม่เกิดขึ้น และฆานินทรีย์
ก็ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือสัตว์ซึ่งกำลังจะปรินิพพาน ในกามาวจรภูมิ ปัจฉิมภวิกสัตว์
ในรูปาวจรภูมิ อรูปาวจรภูมิ สัตว์เหล่าใด เข้าถึงรูปาวจรภูมิ อรูปาวจรภูมิแล้วจักปรินิพพาน

420
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๖ ยมกปกรณ์ ภาค ๒ - หน้าที่ 421 (เล่ม 39)

และสัตว์เหล่าใด เป็นอิตถี ไปปฏิสนธิในภพไรๆ ก็โดยภาวะนั่นแหละ แล้วจักปรินิพพาน
แก่สัตว์เหล่านั้น ที่กำลังจุติอยู่
[๑๑๖๐] ฆานินทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ชีวิตินทรีย์จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น
หรือ
ฆานินทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือสัตว์ทั้งหมด ที่กำลังจุติสัตว์ซึ่งไม่มี
ฆานะ ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ แต่ชีวิตินทรีย์จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ ฆานินทรีย์ย่อมไม่
เกิดขึ้น และชีวิตินทรีย์ก็จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นคือสัตว์ซึ่งกำลังจะปรินิพพาน ใน
กามาวจรภูมิ ปัจฉิมภวิกสัตว์ ในรูปาวจรภูมิอรูปาวจรภูมิ
หรือว่า ชีวิตินทรีย์จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ฆานินทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น
ชีวิตินทรีย์จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือปัจฉิมภวิกสัตว์ ที่กำลังเข้าถึงกามาวจรภูมิ
แต่ฆานินทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ ชีวิตินทรีย์จักไม่เกิดขึ้น และฆานินทรีย์ก็
ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือสัตว์ซึ่งกำลังจะปรินิพพาน ในกามาวจรภูมิ ปัจฉิมภวิกสัตว์
ในรูปาวจรภูมิ อรูปาวจรภูมิ
[๑๑๖๑] ฆานินทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด โสมนัสสินทรีย์จักไม่เกิดขึ้นแก่
สัตว์นั้นหรือ
ฆานินทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือสัตว์ทั้งหมด ที่กำลังจุติสัตว์ซึ่งไม่มี
ฆานะ ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ แต่โสมนัสสินทรีย์จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ ฆานินทรีย์
ย่อมไม่เกิดขึ้น และโสมนัสสินทรีย์ก็จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือสัตว์ซึ่งกำลังจะ
ปรินิพพาน ในกามาวจรภูมิ ปัจฉิมภวิกสัตว์ในรูปาวจรภูมิ อรูปาวจรภูมิ และสัตว์เหล่าใด
มีอุเบกขาเกิดขึ้นแล้วจักปรินิพพาน แก่สัตว์เหล่านั้น ที่กำลังจุติอยู่
หรือว่า โสมนัสสินทรีย์จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ฆานินทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์
นั้น
โสมนัสสินทรีย์จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือปัจฉิมภวิกสัตว์ที่กำลังเข้าถึงกามา
วจรภูมิ และสัตว์เหล่าใด มีฆานะ มีอุเบกขาเกิดขึ้นแล้วจักปรินิพพานแก่สัตว์เหล่านั้น ที่
กำลังเกิดขึ้นอยู่ แต่ฆานินทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ โสมนัสสินทรีย์จักไม่
เกิดขึ้น และฆานินทรีย์ก็ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือสัตว์ซึ่งกำลังจะปรินิพพาน ใน

421
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๖ ยมกปกรณ์ ภาค ๒ - หน้าที่ 422 (เล่ม 39)

กามาวจรภูมิ ปัจฉิมภวิกสัตว์ ในรูปาวจรภูมิ อรูปาวจรภูมิ และสัตว์เหล่าใด มีอุเบกขาเกิดขึ้น
แล้วจักปรินิพพานแก่สัตว์เหล่านั้น ที่กำลังจุติอยู่
[๑๑๖๒] ฆานินทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด อุเปกขินทรีย์จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์
นั้นหรือ
ฆานินทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือสัตว์ทั้งหมดที่กำลังจุติสัตว์ซึ่งไม่มี
ฆานะ ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ แต่อุเปกขินทรีย์จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ ฆานินทรีย์ย่อม
ไม่เกิดขึ้น และอุเปกขินทรีย์ก็จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือสัตว์ซึ่งกำลังจะปรินิพพาน ใน
กามาวจรภูมิ ปัจฉิมภวิกสัตว์ ในรูปาวจรภูมิ อรูปาวจรภูมิ และสัตว์เหล่าใด มีโสมนัสเกิดขึ้น
แล้วจักปรินิพพานแก่สัตว์เหล่านั้น ที่กำลังจุติอยู่
หรือว่า อุเปกขินทรีย์จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ฆานินทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น
อุเปกขินทรีย์จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือปัจฉิมภวิกสัตว์ที่กำลังเข้าถึงกามาวจรภูมิ
และสัตว์เหล่าใด มีฆานะ มีโสมนัสเกิดขึ้นแล้วจักปรินิพพานแก่สัตว์เหล่านั้นที่กำลัง
เกิดขึ้นอยู่ แต่ฆานินทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ อุเปกขินทรีย์จักไม่เกิดขึ้น และ
ฆานินทรีย์ก็ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือสัตว์ซึ่งกำลังจะปรินิพพาน ในกามาวจรภูมิ
ปัจฉิมภวิกสัตว์ ในรูปาวจรภูมิ อรูปาวจรภูมิ และสัตว์เหล่าใด มีโสมนัสเกิดขึ้นแล้วจัก
ปรินิพพานแก่สัตว์เหล่านั้น ที่กำลังจุติอยู่
[๑๑๖๓] ฆานินทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด สัทธินทรีย์ ฯลฯปัญญินทรีย์
มนินทรีย์ จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์นั้นหรือ
ฆานินทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือสัตว์ทั้งหมดที่กำลังจุติสัตว์ซึ่งไม่มี
ฆานะ ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ แต่มนินทรีย์จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ ฆานินทรีย์ย่อมไม่
เกิดขึ้น และมนินทรีย์ก็จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นคือสัตว์ซึ่งกำลังจะปรินิพพาน ใน
กามาวจรภูมิ ปัจฉิมภวิกสัตว์ ในรูปาวจรภูมิอรูปาวจรภูมิ
หรือว่า มนินทรีย์จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ฆานินทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น
มนินทรีย์จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือปัจฉิมภวิกสัตว์ที่กำลังเข้าถึงกามาวจรภูมิ
แต่ฆานินทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ มนินทรีย์จักไม่เกิดขึ้น และฆานินทรีย์ก็ย่อม

422
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๖ ยมกปกรณ์ ภาค ๒ - หน้าที่ 423 (เล่ม 39)

ไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือสัตว์ซึ่งกำลังจะปรินิพพาน ในกามาวจรภูมิ ปัจฉิมภวิกสัตว์
ในรูปาวจรภูมิ อรูปาวจรภูมิ
[๑๑๖๔] อิตถินทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ปุริสินทรีย์จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น
หรือ
อิตถินทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือสัตว์ทั้งหมดที่กำลังจุติสัตว์ซึ่งไม่
เป็นอิตถี ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ แต่ปุริสินทรีย์จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ อิตถินทรีย์ย่อม
ไม่เกิดขึ้น และปุริสินทรีย์ก็จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นคือสัตว์ซึ่งกำลังจะปรินิพพาน ใน
กามาวจรภูมิ ปัจฉิมภวิกสัตว์ ในรูปาวจรภูมิอรูปาวจรภูมิ สัตว์เหล่าใด เข้าถึงรูปาวจรภูมิ
อรูปาวจรภูมิ แล้วจักปรินิพพานและสัตว์เหล่าใด เป็นอิตถี ไปปฏิสนธิในภพไรๆ ก็โดยภาวะ
นั่นแหละ แล้วจักปรินิพพาน แก่สัตว์เหล่านั้น ที่กำลังจุติอยู่
หรือว่า ปุริสินทรีย์จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด อิตถินทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น
ปุริสินทรีย์จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือปัจฉิมภวิกสัตว์ ซึ่งเป็นอิตถีที่กำลัง
เกิดขึ้นอยู่ และสัตว์เหล่าใดเป็นอิตถี เข้าถึงรูปาวจรภูมิ อรูปาวจรภูมิ แล้วจักปรินิพพาน
และสัตว์เหล่าใด เป็นอิตถี ไปปฏิสนธิในภพไรๆ ก็โดยภาวะนั้นแหละแล้วจักปรินิพพาน
แก่สัตว์เหล่านั้น ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ แต่อิตถินทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่
ปุริสินทรีย์จักไม่เกิดขึ้น และอิตถินทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือสัตว์ซึ่งกำลังจะ
ปรินิพพาน ในกามาวจรภูมิ ปัจฉิมภวิกสัตว์ ในรูปาวจรภูมิ อรูปาวจรภูมิ สัตว์เหล่าใด เข้าถึง
รูปาวจรภูมิอรูปาวจรภูมิแล้ว จักปรินิพพาน และสัตว์เหล่าใด เป็นอิตถี ไปปฏิสนธิในภพไรๆ
ก็โดยภาวะนั่นแหละ แล้วจักปรินิพพาน แก่สัตว์เหล่านั้น ที่กำลังจุติอยู่
[๑๑๖๕] อิตถินทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ชีวิตินทรีย์จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น
หรือ
อิตถินทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือสัตว์ทั้งหมด ที่กำลังจุติสัตว์ซึ่งไม่เป็น
อิตถี ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ แต่ชีวิตินทรีย์จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ อิตถินทรีย์ย่อมไม่
เกิดขึ้น และชีวิตินทรีย์ก็จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นคือสัตว์ซึ่งกำลังจะปรินิพพาน ใน
กามาวจรภูมิ ปัจฉิมภวิกสัตว์ ในรูปาวจรภูมิในอรูปาวจรภูมิ
หรือว่า ชีวิตินทรีย์จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด อิตถินทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น

423
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๖ ยมกปกรณ์ ภาค ๒ - หน้าที่ 424 (เล่ม 39)

ชีวิตินทรีย์จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือปัจฉิมภวิกสัตว์ ซึ่งเป็นอิตถีที่กำลัง
เกิดขึ้นอยู่ แต่อิตถินทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ ชีวิตินทรีย์จักไม่เกิดขึ้น และ
อิตถินทรีย์ก็ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือสัตว์ซึ่งกำลังจะปรินิพพาน ในกามาวจรภูมิ
ปัจฉิมภวิกสัตว์ ในรูปาวจรภูมิ อรูปาวจรภูมิ
[๑๑๖๖] อิตถินทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด โสมนัสสินทรีย์จักไม่เกิดขึ้นแก่
สัตว์นั้นหรือ
อิตถินทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือสัตว์ทั้งหมด ที่กำลังจุติสัตว์ซึ่งไม่เป็น
อิตถี ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ แต่โสมนัสสินทรีย์จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ อิตถินทรีย์
ย่อมไม่เกิดขึ้น และโสมนัสสินทรีย์ก็จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือสัตว์ซึ่งกำลังจะ
ปรินิพพาน ในกามาวจรภูมิ ปัจฉิมภวิกสัตว์ในรูปาวจรภูมิ อรูปาวจรภูมิ สัตว์เหล่าใด มี
อุเบกขาเกิดขึ้นแล้ว จักปรินิพพานแก่สัตว์เหล่านั้น ที่กำลังจุติอยู่
หรือว่า โสมนัสสินทรีย์จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด อิตถินทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์
นั้น
โสมนัสสินทรีย์จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือปัจฉิมภวิกสัตว์ซึ่งเป็นอิตถี ที่กำลัง
เกิดขึ้นอยู่ และสัตว์เหล่าใด เป็นอิตถี มีอุเบกขาเกิดขึ้นแล้วจักปรินิพพาน แก่สัตว์เหล่านั้น
ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ แต่อิตถินทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ โสมนัสสินทรีย์จักไม่
เกิดขึ้น และอิตถินทรีย์ก็ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือสัตว์ซึ่งกำลังจะปรินิพพาน ใน
กามาวจรภูมิ ปัจฉิมภวิกสัตว์ ในรูปาวจรภูมิ อรูปาวจรภูมิ และสัตว์เหล่าใด มีอุเบกขาเกิดขึ้น
แล้วจักปรินิพพาน แก่สัตว์เหล่านั้น ที่กำลังจุติอยู่
[๑๑๖๗] อิตถินทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด อุเปกขินทรีย์จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์
นั้นหรือ
อิตถินทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือสัตว์ทั้งหมด ที่กำลังจุติอยู่สัตว์ซึ่งไม่
เป็นอิตถี ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ แต่อุเปกขินทรีย์จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ อิตถินทรีย์
ย่อมไม่เกิดขึ้น และอุเปกขินทรีย์ก็จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือสัตว์ซึ่งกำลังจะปรินิพพาน
ในกามาวจรภูมิ ปัจฉิมภวิกสัตว์ ในรูปาวจรภูมิ อรูปาวจรภูมิ และสัตว์เหล่าใด มีโสมนัส
เกิดขึ้นแล้วจักปรินิพพานแก่สัตว์เหล่านั้น ที่กำลังจุติอยู่

424
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๖ ยมกปกรณ์ ภาค ๒ - หน้าที่ 425 (เล่ม 39)

หรือว่า อุเปกขินทรีย์จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด อิตถินทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น
อุเปกขินทรีย์จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือปัจฉิมภวิกสัตว์ซึ่งเป็นอิตถี ที่กำลัง
เกิดขึ้นอยู่ และสัตว์เหล่าใด เป็นอิตถี มีโสมนัสเกิดขึ้นแล้วจักปรินิพพาน แก่สัตว์เหล่านั้น
ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ แต่อิตถินทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ อุเปกขินทรีย์จักไม่เกิดขึ้น
และอิตถินทรีย์ก็ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือสัตว์ซึ่งกำลังจะปรินิพพาน ในกามาวจรภูมิ
ปัจฉิมภวิกสัตว์ในรูปาวจรภูมิ อรูปาวจรภูมิ และสัตว์เหล่าใด มีโสมนัสเกิดขึ้นแล้ว
จักปรินิพพาน แก่สัตว์เหล่านั้น ที่กำลังจุติอยู่
[๑๑๖๘] อิตถินทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด สัทธินทรีย์ ฯลฯปัญญินทรีย์
มนินทรีย์ จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์นั้นหรือ
อิตถินทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือสัตว์ทั้งหมดที่กำลังจุติสัตว์ซึ่งไม่เป็นอิตถี
ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ แต่มนินทรีย์จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ อิตถินทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้น
และมนินทรีย์ก็จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นคือสัตว์ซึ่งกำลังจะปรินิพพาน ในกามาวจรภูมิ
ปัจฉิมภวิกสัตว์ ในรูปาวจรภูมิในอรูปาวจรภูมิ
หรือว่า มนินทรีย์จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด อิตถินทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น
มนินทรีย์จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือปัจฉิมภวิกสัตว์ ซึ่งเป็นอิตถีที่กำลังเกิดขึ้น
อยู่ แต่อิตถินทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ มนินทรีย์จักไม่เกิดขึ้น และอิตถินทรีย์
ก็ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือสัตว์ซึ่งกำลังจะปรินิพพาน ในกามาวจรภูมิ ปัจฉิมภวิกสัตว์
ในรูปาวจรภูมิ ในอรูปาวจรภูมิ
[๑๑๖๙] ปุริสินทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ชีวิตินทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์
นั้นหรือ
ปุริสินทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นคือสัตว์ทั้งหมดที่กำลังจุติ สัตว์ซึ่งไม่เป็น
ปุริสะที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ แต่ชีวิตินทรีย์จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ปุริสินทรีย์ย่อมไม่
เกิดขึ้น และชีวิตินทรีย์ก็จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือสัตว์ซึ่งกำลังจะปรินิพพาน ใน
กามาวจรภูมิ ปัจฉิมภวิกสัตว์ ในรูปาวจรภูมิ ในอรูปาวจรภูมิ
หรือว่า ชีวิตินทรีย์จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ปุริสินทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น

425
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๖ ยมกปกรณ์ ภาค ๒ - หน้าที่ 426 (เล่ม 39)

ชีวิตินทรีย์จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือปัจฉิมภวิกสัตว์ ซึ่งเป็นปุริสะที่กำลัง
เกิดขึ้นอยู่ แต่ปุริสินทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ ชีวิตินทรีย์จักไม่เกิดขึ้น และ
ปุริสินทรีย์ก็ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือสัตว์ซึ่งกำลังจะปรินิพพาน ในกามาวจรภูมิ
ปัจฉิมภวิกสัตว์ ในรูปาวจรภูมิ ในอรูปาวจรภูมิ
[๑๑๗๐] ปุริสินทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด โสมนัสสินทรีย์จักไม่เกิดขึ้นแก่
สัตว์นั้นหรือ
ปุริสินทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือสัตว์ทั้งหมดที่กำลังจุติ สัตว์ซึ่งไม่เป็น
ปุริสะ ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ แต่โสมนัสสินทรีย์จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ ปุริสินทรีย์
ย่อมไม่เกิดขึ้น และโสมนัสสินทรีย์ก็จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือสัตว์ซึ่งกำลังจะปรินิพพาน
ในกามาวจรภูมิ ปัจฉิมภวิกสัตว์ ในรูปาวจรภูมิ ในอรูปาวจรภูมิ และสัตว์เหล่าใดมีอุเบกขา
เกิดขึ้นแล้วจักปรินิพพานแก่สัตว์เหล่านั้น ที่กำลังจุติอยู่
หรือว่า โสมนัสสินทรีย์จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ปุริสินทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่
สัตว์นั้น
โสมนัสสินทรีย์จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือปัจฉิมภวิกสัตว์ ซึ่งเป็นปุริสะ ที่
กำลังเกิดขึ้นอยู่ และสัตว์เหล่าใด เป็นปุริสะ มีอุเบกขาเกิดขึ้นแล้วจักปรินิพพาน แก่สัตว์เหล่านั้น
ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ แต่ปุริสินทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ โสมนัสสินทรีย์จักไม่
เกิดขึ้น และปุริสินทรีย์ก็ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือสัตว์ซึ่งกำลังจะปรินิพพาน ใน
กามาวจรภูมิ ปัจฉิมภวิกสัตว์ ในรูปาวจรภูมิ ในอรูปาวจรภูมิ และสัตว์เหล่าใด มีอุเบกขา
เกิดขึ้นแล้วจักปรินิพพาน แก่สัตว์เหล่านั้น ที่กำลังจุติอยู่
[๑๑๗๑] ปุริสินทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด อุเปกขินทรีย์จักไม่เกิดขึ้นแก่
สัตว์นั้นหรือ
ปุริสินทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือสัตว์ทั้งหมด ที่กำลังจุติสัตว์ซึ่งไม่เป็น
ปุริสะ ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ แต่อุเปกขินทรีย์จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ ปุริสินทรีย์ย่อม
เกิดขึ้น และอุเปกขินทรีย์ก็จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือสัตว์ที่กำลังจะปรินิพพาน ใน
กามาวจรภูมิ ปัจฉิมภวิกสัตว์ ในรูปาวจรภูมิในอรูปาวจรภูมิ และสัตว์เหล่าใด มีโสมนัส
เกิดขึ้นแล้วจักปรินิพพาน แก่สัตว์เหล่านั้น ที่กำลังจุติอยู่

426
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๖ ยมกปกรณ์ ภาค ๒ - หน้าที่ 427 (เล่ม 39)

หรือว่า อุเปกขินทรีย์จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ปุริสินทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น
อุเปกขินทรีย์จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือปัจฉิมภวิกสัตว์ซึ่งเป็นปุริสะ ที่กำลัง
เกิดขึ้นอยู่ และสัตว์เหล่าใด เป็นปุริสะ มีโสมนัสเกิดขึ้นแล้วจักปรินิพพาน แก่สัตว์เหล่านั้น
ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ แต่ปุริสินทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ อุเปกขินทรีย์จักไม่เกิดขึ้น
และปุริสินทรีย์ก็ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือสัตว์ซึ่งกำลังจะปรินิพพาน ในกามาวจรภูมิ
ปัจฉิมภวิกสัตว์ในรูปาวจรภูมิ อรูปาวจรภูมิ และสัตว์เหล่าใดมีโสมนัสเกิดขึ้นแล้วจักปรินิพพาน
แก่สัตว์เหล่านั้น ที่กำลังจุติอยู่
[๑๑๗๒] ปุริสินทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด สัทธินทรีย์ ฯลฯปัญญินทรีย์
มนินทรีย์ จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์นั้นหรือ
ปุริสินทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือสัตว์ทั้งหมด ที่กำลังจุติอยู่ สัตว์
ซึ่งไม่เป็นปุริสะ ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ แต่มนินทรีย์จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ ปุริสินทรีย์
ย่อมไม่เกิดขึ้น และมนินทรีย์ก็จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นคือสัตว์ซึ่งกำลังจะปรินิพพาน ใน
กามาวจรภูมิ ปัจฉิมภวิกสัตว์ ในรูปาวจรภูมิในอรูปาวจรภูมิ
หรือว่า มนินทรีย์จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ปุริสินทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น
มนินทรีย์จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือปัจฉิมภวิกสัตว์ ซึ่งเป็นปุริสะ ที่กำลัง
เกิดขึ้นอยู่ แต่ปุริสินทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่มนินทรีย์จักไม่เกิดขึ้น และ
ปุริสินทรีย์ก็ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือสัตว์ซึ่งกำลังจะปรินิพพาน ในกามาวจรภูมิ
ปัจฉิมภวิกสัตว์ ในรูปาวจรภูมิในอรูปาวจรภูมิ
[๑๑๗๓] ชีวิตินทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด โสมนัสสินทรีย์จักไม่เกิดขึ้นแก่
สัตว์นั้นหรือ
ชีวิตินทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือสัตว์ทั้งหมด ที่กำลังจุติในภังคขณะ
แห่งจิต ในปวัตติกาล แต่โสมนัสสินทรีย์จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ ชีวิตินทรีย์ย่อม
ไม่เกิดขึ้น และโสมนัสสินทรีย์ก็จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในภังคขณะแห่งปัจฉิมจิต
ปัจฉิมจิตประกอบด้วยอุเบกขา จักเกิดขึ้นในลำดับแห่งจิตใด ในภังคขณะแห่งจิตนั้น
หรือว่า โสมนัสสินทรีย์จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ชีวิตินทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่
สัตว์นั้น

427
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๖ ยมกปกรณ์ ภาค ๒ - หน้าที่ 428 (เล่ม 39)

โสมนัสสินทรีย์จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในอุปปาทขณะแห่งปัจฉิมจิต ปัจฉิมจิต
ประกอบด้วยอุเบกขา จักเกิดขึ้นในลำดับแห่งจิตใด ในอุปปาทขณะแห่งจิตนั้น แต่ชีวิตินทรีย์
ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่โสมนัสสินทรีย์จักไม่เกิดขึ้น และชีวิตินทรีย์ก็ย่อมไม่
เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นในภังคขณะแห่งปัจฉิมจิต ปัจฉิมจิตประกอบด้วยอุเบกขา จักเกิดขึ้น
ในลำดับแห่งจิตใด ในภังคขณะแห่งจิตนั้น
[๑๑๗๔] ชีวิตินทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด อุเปกขินทรีย์จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์
นั้นหรือ
ชีวิตินทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือสัตว์ทั้งหมด ที่กำลังจุติอยู่ในภังคขณะ
แห่งจิต ในปวัตติกาล แต่อุเปกขินทรีย์จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ ชีวิตินทรีย์ย่อมไม่
เกิดขึ้น และอุเปกขินทรีย์ก็จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในภังคขณะแห่งปัจฉิมจิต ปัจฉิมจิต
ประกอบด้วยโสมนัส จักเกิดขึ้นในลำดับแห่งจิตใด ในภังคขณะแห่งจิตนั้น
หรือว่า อุเปกขินทรีย์จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ชีวิตินทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น
อุเปกขินทรีย์จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในอุปปาทขณะแห่งปัจฉิมจิตปัจฉิมจิต
ประกอบด้วยโสมนัส จักเกิดขึ้นในลำดับแห่งจิตใด ในอุปปาทขณะแห่งจิตนั้น แต่ชีวิตินทรีย์
ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ อุเปกขินทรีย์จักไม่เกิดขึ้น และชีวิตินทรีย์ก็ย่อมไม่เกิดขึ้น
แก่สัตว์เหล่านั้น ในภังคขณะแห่งปัจฉิมจิต ปัจฉิมจิตประกอบด้วยโสมนัสจักเกิดขึ้นในลำดับ
แห่งจิตใด ในภังคขณะแห่งจิตนั้น
[๑๑๗๕] ชีวิตินทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด สัทธินทรีย์ ฯลฯปัญญินทรีย์
มนินทรีย์ จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์นั้นหรือ
ชีวิตินทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือสัตว์ทั้งหมด ที่กำลังจุติอยู่ในภังคขณะ
แห่งจิต ในปวัตติกาล แต่มนินทรีย์จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ ชีวิตินทรีย์ย่อมไม่
เกิดขึ้น และมนินทรีย์ก็จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นในภังคขณะแห่งปัจฉิมจิต
หรือว่า มนินทรีย์จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ชีวิตินทรีย์ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น
มนินทรีย์จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในอุปปาทขณะแห่งปัจฉิมจิตแต่ชีวิตินทรีย์
ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ มนินทรีย์จักไม่เกิดขึ้น และชีวิตินทรีย์ก็ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่
สัตว์เหล่านั้น ในภังคขณะแห่งปัจฉิมจิต

428