พุทธธรรมสงฆ์


ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๖ ยมกปกรณ์ ภาค ๒ - หน้าที่ 199 (เล่ม 39)

หรือว่า โสมนัสสินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ฆานินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น
โสมนัสสินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ซึ่งมีโสมนัส ไม่มีฆานะที่กำลังเกิดขึ้นอยู่
แต่ฆานินทรีย์จะเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ โสมนัสสินทรีย์ย่อมเกิดขึ้น และฆานินทรีย์
ก็ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ซึ่งมีโสมนัสมีฆานะ ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่
[๕๐๒] ฆานินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด อุเปกขินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น
หรือ
ฆานินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ซึ่งมีฆานะ เว้นอุเบกขาที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ แต่
อุเปกขินทรีย์จะเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ ฆานินทรีย์ย่อมเกิดขึ้น และอุเปกขินทรีย์ก็ย่อม
เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ซึ่งมีฆานะ มีอุเบกขา ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่
หรือว่า อุเปกขินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ฆานินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น
อุเปกขินทรีย์ ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ซึ่งมีอุเบกขา ไม่มีฆานะที่กำลังเกิดขึ้นอยู่
แต่ฆานินทรีย์ จะเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ อุเปกขินทรีย์ย่อมเกิดขึ้น และฆานินทรีย์ก็
ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ซึ่งมีอุเบกขา มีฆานะ ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่
[๕๐๓] ฆานินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด สัทธินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้นหรือ
ฆานินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ซึ่งมีฆานะ เป็นอเหตุกสัตว์ที่เกิดขึ้นอยู่
แต่สัทธินทรีย์จะเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ ฆานินทรีย์ย่อมเกิดขึ้น และสัทธินทรีย์ก็ย่อม
เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ซึ่งมีฆานะ เป็นสเหตุกสัตว์ ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่
หรือว่า สัทธินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ฆานินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น
สัทธินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ซึ่งเป็นสเหตุกสัตว์ ไม่มีฆานะที่กำลังเกิดขึ้น
อยู่ แต่ฆานินทรีย์จะเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ สัทธินทรีย์ย่อมเกิดขึ้น และฆานินทรีย์ก็
ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ซึ่งเป็นสเหตุกสัตว์มีฆานะ ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่
[๕๐๔] ฆานินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ปัญญินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้นหรือ
ฆานินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ซึ่งมีฆานะ ปราศจากปัญญาที่กำลังเกิดขึ้นอยู่
แต่ปัญญินทรีย์จะเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ ฆานินทรีย์ย่อมเกิดขึ้น และปัญญินทรีย์ก็ย่อม
เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ซึ่งมีฆานะ ประกอบด้วยปัญญา ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่
หรือว่า ปัญญินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ฆานินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น

199
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๖ ยมกปกรณ์ ภาค ๒ - หน้าที่ 200 (เล่ม 39)

ปัญญินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ซึ่งประกอบด้วยปัญญา ไม่มีฆานะ ที่กำลัง
เกิดขึ้นอยู่ แต่ฆานินทรีย์จะเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ปัญญินทรีย์ย่อมเกิดขึ้น และ
ฆานินทรีย์ก็ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ซึ่งประกอบด้วยปัญญา มีฆานะ ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่
[๕๐๕] ฆานินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด มนินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้นหรือ
ถูกแล้ว
หรือว่า มนินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ฆานินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น
มนินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ซึ่งมีจิต ไม่มีฆานะ ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ แต่
ฆานินทรีย์จะเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ มนินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นและฆานินทรีย์ก็ย่อมเกิดขึ้น
แก่สัตว์เหล่านั้น ซึ่งมีฆานะ ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่
[๕๐๖] อิตถินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ปุริสินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้นหรือ
หามิได้
หรือว่า ปุริสินทรีย์ ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด อิตถินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น
หามิได้
[๕๐๗] อิตถินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ชีวิตินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้นหรือ
ถูกแล้ว
หรือว่า ชีวิตินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด อิตถินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น
ชีวิตินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ซึ่งไม่เป็นอิตถี ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ แต่อิตถินทรีย์
จะเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ ชีวิตินทรีย์ย่อมเกิดขึ้น และอิตถินทรีย์ก็ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์
เหล่านั้น ซึ่งเป็นอิตถี ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่
[๕๐๘] อิตถินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด โสมนัสสินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น
หรือ
อิตถินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ซึ่งเป็นอิตถี เว้นโสมนัสที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ แต่
โสมนัสสินทรีย์จะเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ อิตถินทรียย่อมเกิดขึ้น และโสมนัสสินทรีย์
ก็ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ซึ่งเป็นอิตถีมีโสมนัส ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่
หรือว่า โสมนัสสินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด อิตถินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น
โสมนัสสินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ซึ่งมีโสมนัส ไม่เป็นอิตถีที่กำลังเกิดขึ้น
อยู่ แต่อิตถินทรีย์จะเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ โสมนัสสินทรีย์ย่อมเกิดขึ้น และ
อิตถินทรีย์ก็ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ซึ่งมีโสมนัสเป็นอิตถี ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่

200
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๖ ยมกปกรณ์ ภาค ๒ - หน้าที่ 201 (เล่ม 39)

[๕๐๙] อิตถินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด อุเปกขินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น
หรือ
อิตถินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ซึ่งเป็นอิตถี เว้นอุเบกขาที่กำลังเกิดขึ้นอยู่
แต่อุเปกขินทรีย์จะเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ อิตถินทรีย์ย่อมเกิดขึ้น และอุเปกขินทรีย์
ก็ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ซึ่งเป็นอิตถี มีอุเบกขา ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่
หรือว่า อุเปกขินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด อิตถินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น
อุเปกขินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ซึ่งมีอุเบกขา ไม่เป็นอิตถีที่กำลังเกิดขึ้นอยู่
แต่อิตถินทรีย์จะเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ อุเปกขินทรีย์ย่อมเกิดขึ้น และอิตถินทรีย์ก็ย่อม
เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ซึ่งมีอุเบกขา เป็นอิตถี ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่
[๕๑๐] อิตถินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด สัทธินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้นหรือ
อิตถินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ซึ่งเป็นอิตถี เป็นอเหตุกสัตว์ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่
แต่สัทธินทรีย์จะเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ อิตถินทรีย์ย่อมเกิดขึ้น และสัทธินทรีย์ก็ย่อม
เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ซึ่งเป็นอิตถี เป็นสเหตุกสัตว์ ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่
หรือว่า สัทธินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด อิตถินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น
สัทธินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ซึ่งเป็นสเหตุกสัตว์ ไม่เป็นอิตถีที่กำลังเกิดขึ้นอยู่
แต่อิตถินทรีย์จะเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ สัทธินทรีย์ย่อมเกิดขึ้น และอิตถินทรีย์ก็ย่อม
เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ซึ่งเป็นสเหตุกสัตว์เป็นอิตถี ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่
[๕๑๑] อิตถินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ปัญญินทรีย์ย่อมเกิดขึ้น แก่สัตว์นั้นหรือ
อิตถินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ซึ่งเป็นอิตถี ปราศจากปัญญาที่กำลังเกิดขึ้นอยู่
แต่ปัญญินทรีย์จะเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ อิตถินทรีย์ย่อมเกิดขึ้น และปัญญินทรีย์ก็ย่อม
เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ซึ่งเป็นอิตถีประกอบด้วยปัญญา ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่
หรือว่า ปัญญินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด อิตถินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น
ปัญญินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ซึ่งประกอบด้วยปัญญา ไม่เป็นอิตถี ที่กำลัง
เกิดขึ้นอยู่ แต่อิตถินทรีย์จะเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ปัญญินทรีย์ย่อมเกิดขึ้น และ
อิตถินทรีย์ก็ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ซึ่งประกอบด้วยปัญญา เป็นอิตถีที่กำลังเกิดขึ้นอยู่

201
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๖ ยมกปกรณ์ ภาค ๒ - หน้าที่ 202 (เล่ม 39)

[๕๑๒] อิตถินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด มนินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้นหรือ
ถูกแล้ว
หรือว่า มนินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด อิตถินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น
มนินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ซึ่งมีจิต ไม่เป็นอิตถี ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่
แต่อิตถินทรีย์จะเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ มนินทรีย์ย่อม เกิดขึ้น และอิตถินทรีย์ก็ย่อม
เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ซึ่งเป็นอิตถี ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่
[๕๑๓] ปุริสินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ชีวิตินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้นหรือ
ถูกแล้ว
หรือว่า ชีวิตินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ปุริสินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น
ชีวิตินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ซึ่งไม่เป็นปุริสะ ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่แต่
ปุริสินทรีย์จะเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ ชีวิตินทรีย์ย่อมเกิดขึ้น และปุริสินทรีย์ก็ย่อมเกิดขึ้น
แก่สัตว์เหล่านั้นซึ่งเป็นปุริสะที่กำลังเกิดขึ้นอยู่
[๕๑๔] ปุริสินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด โสมนัสสินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้นหรือ
ปุริสินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ซึ่งเป็นปุริสะ เว้นโสมนัสที่กำลังเกิดขึ้นอยู่
แต่โสมนัสสินทรีย์จะเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ ปุริสินทรีย์ย่อมเกิดขึ้น และโสมนัส
สินทรีย์ก็ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ซึ่งเป็นปุริสะไม่มีโสมนัส ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่
หรือว่า โสมนัสสินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ปุริสินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น
โสมนัสสินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ซึ่งมีโสมนัส ไม่เป็นปุริสะที่กำลังเกิดขึ้นอยู่
แต่ปุริสินทรีย์จะเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ โสมนัสสินทรีย์ย่อมเกิดขึ้น และปุริสินทรีย์
ก็ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ซึ่งมีโสมนัสเป็นปุริสะ ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่
[๕๑๕] ปุริสินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด อุเปกขินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น
หรือ
ปุริสินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ซึ่งเป็นปุริสะ เว้นอุเบกขาที่กำลังเกิดขึ้นอยู่
แต่อุเปกขินทรีย์จะเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ ปุริสินทรีย์ย่อมเกิดขึ้น และอุเปกขินทรีย์
ก็ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ซึ่งเป็นปุริสะ มีอุเบกขาที่กำลังเกิดขึ้นอยู่

202
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๖ ยมกปกรณ์ ภาค ๒ - หน้าที่ 203 (เล่ม 39)

หรือว่า อุเปกขินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ปุริสินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น
อุเปกขินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ซึ่งมีอุเบกขา ไม่เป็นปุริสะที่กำลังเกิดขึ้นอยู่
แต่ปุริสินทรีย์จะเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ อุเปกขินทรีย์ย่อมเกิดขึ้น และปุริสินทรีย์ก็ย่อม
เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ซึ่งมีอุเบกขา เป็นปุริสะที่กำลังเกิดขึ้นอยู่
[๕๑๖] ปุริสินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด สัทธินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้นหรือ
ปุริสินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ซึ่งเป็นปุริสะ เป็นอเหตุกสัตว์ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่
แต่สัทธินทรีย์จะเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ ปุริสินทรีย์ย่อมเกิดขึ้น และสัทธินทรีย์ก็ย่อม
เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ซึ่งเป็นปุริสะ เป็นสเหตุกสัตว์ ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่
หรือว่า สัทธินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ปุริสินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น
สัทธินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ซึ่งเป็นสเหตุกสัตว์ ไม่เป็นปุริสะที่กำลังเกิดขึ้นอยู่
แต่ปุริสินทรีย์จะเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ สัทธินทรีย์ย่อมเกิดขึ้น และปุริสินทรีย์ก็ย่อม
เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ซึ่งเป็นสเหตุกสัตว์เป็นปุริสะ ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่
[๕๑๗] ปุริสินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ปัญญินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น
หรือ
ปุริสินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ซึ่งเป็นปุริสะ ปราศจากปัญญาที่กำลังเกิดขึ้นอยู่
แต่ปัญญินทรีย์จะเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ ปุริสินทรีย์ย่อมเกิดขึ้น และปัญญินทรีย์ก็ย่อม
เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ซึ่งเป็นปุริสะ ประกอบด้วยปัญญา ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่
หรือว่า ปัญญินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ปุริสินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น
ปัญญินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ซึ่งประกอบด้วยปัญญา ไม่เป็นปุริสะ
ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ แต่ปุริสินทรีย์จะเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ ปัญญินทรีย์ย่อมเกิดขึ้น
และปุริสินทรีย์ก็ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ซึ่งประกอบด้วยปัญญา ซึ่งเป็นปุริสะ ที่กำลัง
เกิดขึ้นอยู่
[๕๑๘] ปุริสินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด มนินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้นหรือ
ถูกแล้ว
หรือว่า มนินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ปุริสินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น

203
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๖ ยมกปกรณ์ ภาค ๒ - หน้าที่ 204 (เล่ม 39)

มนินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ซึ่งมีจิต ไม่เป็นปุริสะ ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่
แต่ปุริสินทรีย์จะเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ มนินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นและปุริสินทรีย์ก็ย่อม
เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ซึ่งเป็นปุริสะ ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่
[๕๑๙] ชีวิตินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด โสมนัสสินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้นหรือ
ชีวิตินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ซึ่งเว้นโสมนัส ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ในอุปปาทขณะ
แห่งโสมนัสวิปปยุตจิต ในปวัตติกาล แต่โสมนัสสินทรีย์จะเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่
ชีวิตินทรีย์ย่อมเกิดขึ้น และโสมนัสสินทรีย์ก็ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ซึ่งมีโสมนัสที่กำลัง
เกิดขึ้นอยู่ ในอุปปาทขณะแห่งโสมนัสสัมปยุตจิต ในปวัตติกาล
หรือว่า โสมนัสสินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ชีวิตินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น
ถูกแล้ว
[๕๒๐] ชีวิตินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด อุเปกขินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น
หรือ
ชีวิตินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ซึ่งเว้นอุเบกขา ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ในอุปปาทขณะ
แห่งอุเบกขาวิปปยุตจิต ในปวัตติกาล แต่อุเปกขินทรีย์จะเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่
ชีวิตินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นและอุเปกขินทรีย์ก็ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ซึ่งมีอุเบกขา ที่กำลัง
เกิดขึ้นอยู่ ชีวิตินทรีย์ย่อมเกิดขึ้น และอุเปกขินทรีย์ก็ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ซึ่งมีอุเบกขา
ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ ในอุปปาทขณะแห่งอุเบกขาสัมปยุตจิต ในปวัตติกาล
หรือว่า อุเปกขินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ชีวิตินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น
ถูกแล้ว
[๕๒๑] ชีวิตินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด สัทธินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้นหรือ
ชีวิตินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ซึ่งเป็นอเหตุกสัตว์ ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ ใน
อุปปาทขณะแห่งสัทธาวิปปยุตจิต ในปวัตติกาล แต่สัทธินทรีย์จะเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่
ชีวิตินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นและสัทธินทรีย์ก็ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ซึ่งเป็นสเหตุกสัตว์ ที่กำลัง
เกิดขึ้นอยู่ ในอุปปาทขณะแห่งสัทธาสัมปยุตจิต ในปวัตติกาล
หรือว่า สัทธินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ชีวิตินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น
ถูกแล้ว

204
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๖ ยมกปกรณ์ ภาค ๒ - หน้าที่ 205 (เล่ม 39)

[๕๒๒] ชีวิตินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ปัญญินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น
หรือ
ชีวิตินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ซึ่งปราศจากปัญญา ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ ใน
อุปปาทขณะแห่งญาณวิปปยุตจิต ในปวัตติกาล แต่ปัญญินทรีย์จะเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่
ชีวิตินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นและปัญญินทรีย์ก็ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ซึ่งประกอบด้วยปัญญา
ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ ในอุปปาทขณะแห่งญาณสัมปยุตจิต ในปวัตติกาล
หรือว่า ปัญญินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ชีวิตินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น
ถูกแล้ว
[๕๒๓] ชีวิตินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด มนินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้นหรือ
ชีวิตินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ซึ่งไม่มีจิต ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่แต่มนินทรีย์จะ
เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ ชีวิตินทรีย์ย่อมเกิดขึ้น และมนินทรีย์ก็ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น
ซึ่งมีจิต ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ ในอุปปาทขณะแห่งจิต ในปวัตติกาล
หรือว่า มนินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ชีวิตินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น
ถูกแล้ว
[๕๒๔] โสมนัสสินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด อุเปกขินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น
หรือ
หามิได้
หรือว่า อุเปกขินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด โสมนัสสินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์
นั้น
หามิได้
[๕๒๕] โสมนัสสินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด อุเปกขินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น
หรือ
โสมนัสสินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ซึ่งมีโสมนัส เป็นอเหตุกสัตว์ ที่กำลัง
เกิดขึ้นอยู่ ในอุปปาทขณะแห่งจิตที่ประกอบด้วยโสมนัส ปราศจากศรัทธา ในปวัตติกาล แต่
สัทธินทรีย์จะเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่โสมนัสสินทรีย์ย่อมเกิดขึ้น และสัทธินทรีย์ก็ย่อม
เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ซึ่งมีโสมนัสที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ ในอุปปาทขณะแห่งจิตที่ประกอบด้วย
โสมนัส ประกอบด้วยศรัทธา ในปวัตติกาล

205
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๖ ยมกปกรณ์ ภาค ๒ - หน้าที่ 206 (เล่ม 39)

หรือว่า สัทธินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด โสมนัสสินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น
สัทธินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ซึ่งเป็นสเหตุกสัตว์ เว้นโสมนัสที่กำลัง
เกิดขึ้นอยู่ ในอุปปาทขณะแห่งจิตที่ประกอบด้วยศรัทธาปราศจากโสมนัสในปวัตติกาล แต่
โสมนัสสินทรีย์จะเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ สัทธินทรีย์ย่อมเกิดขึ้น และโสมนัสสินทรีย์
ก็ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ซึ่งมีโสมนัสที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ ในอุปปาทขณะแห่งจิตที่ประกอบ
ด้วยศรัทธา ประกอบด้วยโสมนัส ในปวัตติกาล
[๕๒๖] โสมนัสสินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ปัญญินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น
หรือ
โสมนัสสินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ซึ่งมีโสมนัสปราศจากปัญญาที่กำลัง
เกิดขึ้นอยู่ ในอุปปาทขณะแห่งจิตที่ประกอบด้วยโสมนัส ปราศจากปัญญาในปวัตติกาล แต่
ปัญญินทรีย์จะเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ โสมนัสสินทรีย์ย่อมเกิดขึ้น และปัญญินทรีย์ก็
ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ซึ่งมีโสมนัส ประกอบด้วยปัญญา ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ ในอุปปาทขณะ
แห่งจิตที่ประกอบด้วยโสมนัสประกอบด้วยปัญญา ในปวัตติกาล
หรือว่า ปัญญินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด โสมนัสสินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น
ปัญญินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ซึ่งประกอบด้วยปัญญา เว้นโสมนัส ที่กำลัง
เกิดขึ้นอยู่ ในอุปปาทขณะแห่งจิตที่ประกอบด้วยปัญญา ปราศจากโสมนัส ในปวัตติกาล แต่
โสมนัสสินทรีย์จะเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ปัญญินทรีย์ย่อมเกิดขึ้น และโสมนัสสินทรีย์ก็
ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ซึ่งประกอบด้วยปัญญา มีโสมนัสที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ ในอุปปาทขณะ
แห่งจิตที่ประกอบด้วยปัญญา ประกอบด้วยโสมนัส ในปวัตติกาล
[๕๒๗] โสมนัสสินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด มนินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น
หรือ
ถูกแล้ว
หรือว่า มนินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด โสมนัสสินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น
มนินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ซึ่งมีจิต เว้นโสมนัส ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ ใน
อุปปาทขณะแห่งโสมนัสวิปปยุตจิต ในปวัตติกาล แต่โสมนัสสินทรีย์จะเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น
ก็หาไม่ มนินทรีย์ย่อมเกิดขึ้น และโสมนัสสินทรีย์ก็ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ซึ่งมีโสมนัส
ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ ในอุปปาทขณะแห่งโสมนัสสัมปยุตจิต ในปวัตติกาล

206
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๖ ยมกปกรณ์ ภาค ๒ - หน้าที่ 207 (เล่ม 39)

[๕๒๘] อุเปกขินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด สัทธินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น
หรือ
อุเปกขินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ซึ่งมีอุเบกขา เป็นอเหตุกสัตว์ที่กำลัง
เกิดขึ้นอยู่ ในอุปปาทขณะแห่งจิตที่ประกอบด้วยอุเบกขา ปราศจากศรัทธาในปวัตติกาล แต่
สัทธินทรีย์จะเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ อุเปกขินทรีย์ย่อมเกิดขึ้น และสัทธินทรีย์ก็ย่อม
เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ซึ่งมีอุเบกขา เป็นสเหตุกสัตว์ ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ ในอุปปาทขณะแห่ง
จิตที่สัมปยุตด้วยอุเบกขา และสัมปยุตด้วยศรัทธา ในปวัตติกาล
หรือว่า สัทธินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด อุเปกขินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น
สัทธินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ซึ่งเป็นสเหตุกสัตว์ เว้นอุเบกขาที่กำลัง
เกิดขึ้นอยู่ ในอุปปาทขณะแห่งจิตที่ประกอบด้วยศรัทธาปราศจากอุเบกขาในปวัตติกาล แต่
อุเปกขินทรีย์จะเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ สัทธินทรีย์ก็ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ซึ่ง
เป็นสเหตุกสัตว์ มีอุเบกขา ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ ในอุปปาทขณะแห่งจิตที่ประกอบด้วยศรัทธา
และประกอบด้วยอุเบกขา ในปวัตติกาล
[๕๒๙] อุเปกขินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ปัญญินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น
หรือ
อุเปกขินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ผู้มีอุเปกขา ปราศจากปัญญาที่กำลังเกิดขึ้น
อยู่ ในอุปปาทขณะแห่งจิตที่ประกอบด้วยอุเบกขา ปราศจากปัญญาในปวัตติกาล แต่ปัญญินทรีย์
จะเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ อุเปกขินทรีย์ย่อมเกิดขึ้น และปัญญินทรีย์ก็ย่อมเกิดขึ้นแก่
สัตว์เหล่านั้น ผู้มีอุเบกขา ประกอบด้วยปัญญา ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ ในอุปปาทขณะแห่งจิตที่
ประกอบด้วยอุเบกขาสัมปยุตด้วยปัญญา ในปวัตติกาล
หรือว่า ปัญญินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด อุเปกขินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น
ปัญญินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ผู้ประกอบด้วยปัญญา เว้นอุเบกขาที่กำลัง
เกิดขึ้นอยู่ ในอุปปาทขณะแห่งจิตที่ประกอบด้วยปัญญา ปราศจากอุเบกขาในปวัตติกาล แต่
อุเปกขินทรีย์จะเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ ปัญญินทรีย์ย่อมเกิดขึ้น และอุเปกขินทรีย์ก็ย่อม
เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ผู้ประกอบด้วยปัญญามีอุเบกขา ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ ในอุปปาทขณะแห่ง
จิตที่ประกอบด้วยปัญญา สัมปยุตด้วยอุเบกขา ในปวัตติกาล

207
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๖ ยมกปกรณ์ ภาค ๒ - หน้าที่ 208 (เล่ม 39)

[๕๓๐] อุเปกขินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด มนินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น
หรือ
ถูกแล้ว
หรือว่า มนินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด อุเปกขินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น
มนินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ผู้มีจิต เว้นอุเบกขา ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ ใน
อุปปาทขณะแห่งจิตที่ปราศจากอุเบกขา ในปวัตติกาล แต่อุเปกขินทรีย์จะเกิดขึ้นแก่สัตว์
เหล่านั้นก็หาไม่ มนินทรีย์ย่อมเกิดขึ้น และอุเปกขินทรีย์ก็ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ผู้มี
อุเบกขาที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ ในอุปปาทขณะแห่งจิตที่ประกอบด้วยอุเบกขา ในปวัตติกาล
[๕๓๑] สัทธินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ปัญญินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้นหรือ
สัทธินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ซึ่งเป็นสเหตุกสัตว์ปราศจากปัญญา ที่กำลัง
เกิดขึ้นอยู่ ในอุปปาทขณะแห่งจิตที่ประกอบด้วยศรัทธา ปราศจากปัญญา ในปวัตติกาล แต่
ปัญญินทรีย์จะเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ สัทธินทรีย์ย่อมเกิดขึ้น และปัญญินทรีย์ก็ย่อม
เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ผู้เป็นสเหตุกสัตว์ประกอบด้วยปัญญา ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ ในอุปปาทขณะ
แห่งจิตที่ประกอบด้วยศรัทธาสัมปยุตด้วยญาณ ในปวัตติกาล
หรือว่า ปัญญินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด สัทธินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น
ถูกแล้ว
[๕๓๒] สัทธินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด มนินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้นหรือ
ถูกแล้ว
หรือว่า มนินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด สัทธินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น
มนินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ซึ่งมีจิต เป็นอเหตุกสัตว์ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ใน
อุปปาทขณะแห่งจิตที่ปราศจากศรัทธา ในปวัตติกาล แต่มนินทรีย์จะเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น
ก็หาไม่ มนินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นและสัทธินทรีย์ก็ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ซึ่งเป็นสเหตุกสัตว์
ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ ในอุปปาทขณะแห่งจิตที่ประกอบด้วยศรัทธา ในปวัตติกาล
[๕๓๓] ปัญญินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด มนินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้นหรือ
ถูกแล้ว
หรือว่า มนินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ปัญญินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น

208