พุทธธรรมสงฆ์


ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๖ ยมกปกรณ์ ภาค ๒ - หน้าที่ 99 (เล่ม 39)

หรือว่า อัพยากตธรรมย่อมดับไปในภูมิใด อกุศลธรรมย่อมเกิดขึ้นในภูมินั้น
อัพยากตธรรมย่อมดับไปในภูมินั้น ซึ่งเป็นอสัญญสัตว์ แต่อกุศลธรรมย่อมเกิดขึ้นใน
ภูมินั้นก็หาไม่ อัพยากตธรรมย่อมดับไปในภูมินั้น ซึ่งเป็นจตุโวการภูมิ ปัญจโวการภูมิ และ
อกุศลธรรมก็ย่อมเกิดขึ้น
[๒๘๘] กุศลธรรมย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ในภูมิใด อกุศลธรรมของสัตว์นั้น ใน
ภูมินั้น ย่อมดับไปหรือ
หามิได้
หรือว่า อกุศลธรรมของสัตว์ใด ในภูมิใด ย่อมดับไป กุศลธรรมของสัตว์นั้น
ในภูมินั้น ย่อมเกิดขึ้น
หามิได้
[๒๘๙] กุศลธรรมย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ในภูมิใด อัพยากตธรรมของสัตว์นั้น
ในภูมินั้น ย่อมดับไปหรือ
หามิได้
หรือว่า อัพยากตธรรมของสัตว์ใด ในภูมิใด ย่อมดับไปกุศลธรรมของสัตว์นั้น
ในภูมินั้น ย่อมเกิดขึ้น
หามิได้
[๒๙๐] อกุศลธรรมย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ในภูมิใด อัพยากตธรรมของสัตว์นั้น
ในภูมินั้น ย่อมดับไปหรือ
หามิได้
หรือว่า อัพยากตธรรมของสัตว์ใด ในภูมิใด ย่อมดับไปอกุศลธรรมของสัตว์นั้น
ในภูมินั้น ย่อมเกิดขึ้น
หามิได้
[๒๙๑] กุศลธรรมของสัตว์ใด ในภูมิใด ย่อมไม่เกิดขึ้นอกุศลธรรมของสัตว์นั้น
ในภูมินั้น ย่อมไม่ดับไปหรือ
ในภังคขณะแห่งอกุศล กุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้น ย่อมไม่เกิดขึ้นแต่อกุศลธรรมของ
สัตว์เหล่านั้น ย่อมไม่ดับไปก็หาไม่ กุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้น ผู้เข้านิโรธ และอสัญญสัตว์

99
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๖ ยมกปกรณ์ ภาค ๒ - หน้าที่ 100 (เล่ม 39)

ย่อมไม่เกิดขึ้น ในอุปปาทขณะแห่งกุศลวิปปยุตตจิต ในภังคขณะแห่งอกุศลวิปปยุตจิต และ
อกุศลธรรมย่อมไม่ดับไป
หรือว่า อกุศลธรรมของสัตว์ใด ย่อมไม่ดับไป กุศลธรรมของสัตว์นั้น ย่อมไม่
เกิดขึ้น
ในอุปปาทขณะแห่งกุศล อกุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้น ย่อมไม่ดับไปแต่กุศลธรรม
ของสัตว์เหล่านั้น ย่อมไม่เกิดขึ้นก็หาไม่ อกุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้น ผู้เข้านิโรธ และ
อสัญญสัตว์ ย่อมไม่ดับไป ในภังคขณะแห่งอกุศลวิปปยุตตจิต ในอุปปาทขณะแห่งกุศลวิปปยุตต
จิต และกุศลธรรม ก็ย่อมไม่เกิดขึ้น
[๒๙๒] กุศลธรรมของสัตว์ใด ย่อมไม่เกิดขึ้น อัพยากตธรรมของสัตว์นั้น ย่อม
ไม่ดับไปหรือ
กุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้น คือสัตว์ทั้งปวงที่กำลังจุติอยู่ ในภังคขณะแห่งจิต ใน
ปวัตติกาล ย่อมไม่เกิดขึ้น แต่อัพยากตธรรมของสัตว์เหล่านั้น ย่อมไม่ดับไปก็หาไม่ กุศลธรรม
ของสัตว์เหล่านั้น คือสัตว์ทั้งหมดที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ ในอุปปาทขณะแห่งกุศลวิปปยุตตจิต ใน
ปวัตติกาล ในอรูปภูมิ ในภังคขณะแห่งกุศลและอกุศล ย่อมไม่เกิดขึ้น และอัพยากตธรรมก็ย่อม
ไม่ดับไป
หรือว่า อัพยากตธรรมของสัตว์ใด ย่อมไม่ดับไป กุศลธรรมของสัตว์นั้น ย่อมไม่
เกิดขึ้น
ในอุปปาทขณะแห่งกุศล อัพยากตธรรมของสัตว์เหล่านั้น ย่อมไม่ดับไปแต่กุศลธรรม
ของสัตว์เหล่านั้น ย่อมไม่เกิดขึ้นก็หาไม่ อัพยากตธรรมของสัตว์เหล่านั้น คือสัตว์ทั้งหมดที่กำลัง
เกิดขึ้นอยู่ ในอุปปาทขณะแห่งกุศลวิปปยุตตจิตในปวัตติกาล ในอรูปภูมิ ในภังคขณะแห่งกุศล
และอกุศล ย่อมไม่ดับไปและกุศลธรรมก็ย่อมไม่ดับไป
[๒๙๓] อกุศลธรรมของสัตว์ใด ย่อมไม่เกิดขึ้น อัพยากตธรรมของสัตว์นั้น ย่อม
ไม่ดับไปหรือ
อกุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้น คือสัตว์ทั้งปวงที่กำลังจุติอยู่ ในภังคขณะแห่งจิต ใน
ปวัตติกาล แต่อัพยากตธรรมของสัตว์เหล่านั้น ย่อมไม่ดับไปก็หาไม่อกุศลธรรมของสัตว์เหล่า
นั้น คือสัตว์ทั้งหมดที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ ในอุปปาทขณะแห่งอกุศลวิปปยุตตจิต ในปวัตติกาล ใน
อรูปภูมิ ในภังคขณะแห่งกุศลและอกุศลและอัพยากตธรรมก็ย่อมไม่ดับไป

100
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๖ ยมกปกรณ์ ภาค ๒ - หน้าที่ 101 (เล่ม 39)

หรือว่า อัพยากตธรรมของสัตว์ใด ย่อมไม่ดับไป อกุศลธรรมของสัตว์นั้น ย่อมไม่
เกิดขึ้น
ในอุปปาทขณะแห่งอกุศล อัพยากตธรรมของสัตว์เหล่านั้น ย่อมไม่ดับไป แต่อกุศลธรรม
ของสัตว์เหล่านั้น ย่อมไม่เกิดขึ้นก็หาไม่ อัพยากตธรรมของสัตว์เหล่านั้น คือสัตว์ทั้งหมดที่กำลัง
เกิดขึ้น ในอุปปาทขณะแห่งอกุศลวิปปยุตตจิต ในปวัตติกาล ในอรูปภูมิ ในภังคขณะแห่งกุศล
และอกุศล ย่อมไม่ดับไป และอกุศลธรรมก็ย่อมไม่เกิดขึ้น
[๒๙๔] กุศลธรรมย่อมไม่เกิดขึ้นในภูมิใด อกุศลธรรมย่อมไม่ดับไปในภูมินั้นหรือ
ถูกแล้ว
หรือว่า อกุศลธรรมย่อมไม่ดับไปในภูมิใด กุศลธรรมย่อมไม่เกิดขึ้นในภูมินั้น
ถูกแล้ว
[๒๙๕] กุศลธรรมย่อมไม่เกิดขึ้นในภูมิใด อัพยากตธรรมย่อมไม่ดับไปในภูมินั้น
หรือ
ย่อมดับไป
หรือว่า อัพยากตธรรมย่อมไม่ดับไปในภูมิใด กุศลธรรมย่อมไม่เกิดขึ้นในภูมินั้น
ไม่มี
[๒๙๖] อกุศลธรรมย่อมไม่เกิดขึ้นในภูมิใด อัพยากตธรรมย่อมไม่ดับไปในภูมิ
นั้นหรือ
ย่อมดับไป
หรือว่า อัพยากตธรรมย่อมไม่ดับไปในภูมิใด อกุศลธรรมย่อมไม่เกิดขึ้นในภูมินั้น
ไม่มี
[๒๙๗] กุศลธรรมของสัตว์ใด ในภูมิใด ย่อมไม่เกิดขึ้นอกุศลธรรมของสัตว์นั้น
ในภูมินั้น ย่อมไม่ดับไปหรือ
ในภังคขณะแห่งอกุศล กุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น ย่อมไม่เกิดขึ้น แต่
อกุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น ย่อมไม่ดับไป ก็หาไม่ในอุปปาทขณะแห่งกุศลวิปปยุตตจิต
ในภังคขณะแห่งอกุศลวิปปยุตตจิต กุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น ซึ่งเป็นอสัญญสัตว์
ย่อมไม่เกิดขึ้น และอกุศลธรรมก็ย่อมไม่ดับไป

101
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๖ ยมกปกรณ์ ภาค ๒ - หน้าที่ 102 (เล่ม 39)

หรือว่า อกุศลธรรมของสัตว์ใด ในภูมิใด ย่อมไม่ดับไปกุศลธรรมของสัตว์นั้น
ในภูมินั้น ย่อมไม่เกิดขึ้น
ในอุปปาทขณะแห่งกุศล อกุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้นย่อมไม่ดับไป แต่
กุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น ย่อมไม่เกิดขึ้นก็หาไม่ ในภังคขณะแห่งอกุศลวิปปยุตตจิต
ในอุปปาทขณะแห่งกุศลวิปปยุตตจิตอกุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น ซึ่งเป็นอสัญญสัตว์
ย่อมไม่ดับไปและกุศลธรรมก็ย่อมไม่เกิดขึ้น
[๒๙๘] กุศลธรรมของสัตว์ใด ในภูมิใด ย่อมไม่เกิดขึ้นอัพยากตธรรมของสัตว์
นั้น ในภูมินั้น ย่อมไม่ดับไปหรือ
กุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น คือสัตว์ทั้งปวงที่กำลังจุติอยู่ในภังคขณะแห่งจิต
ในปวัตติกาล ย่อมไม่เกิดขึ้น แต่อัพยากตธรรมของสัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น ย่อมไม่ดับไปก็หาไม่
กุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น คือสัตว์ทั้งหมดที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ ในอุปปาทขณะแห่ง
กุศลวิปปยุตตจิตในปวัตติกาล ในอรูปภูมิ ในภังคขณะแห่งกุศลและอกุศล ย่อมไม่เกิดขึ้นและ
อัพยากตธรรม ก็ย่อมไม่ดับไป
หรือว่า อัพยากตธรรมของสัตว์ใด ในภูมิใด ย่อมไม่ดับไปกุศลธรรมของสัตว์นั้น
ในภูมินั้น ย่อมไม่เกิดขึ้น
ในอุปปาทขณะแห่งกุศล อัพยากตธรรมของสัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้นย่อมไม่ดับไป แต่
กุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น ย่อมไม่เกิดขึ้นก็หาไม่อัพยากตธรรมของสัตว์เหล่านั้น
ในภูมินั้น คือสัตว์ทั้งหมดที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ในอุปปาทขณะแห่งกุศลวิปปยุตตจิต ในปวัตติกาล
ในอรูปภูมิ ในภังคขณะแห่งกุศลและอกุศล ย่อมไม่ดับไป และกุศลธรรมก็ย่อมไม่เกิดขึ้น
[๒๙๙] อกุศลธรรมของสัตว์ใด ในภูมิใด ย่อมไม่เกิดขึ้นอัพยากตธรรมของสัตว์นั้น
ในภูมินั้น ย่อมไม่ดับไปหรือ
อกุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น คือสัตว์ทั้งหมดที่กำลังจุติอยู่ในภังคขณะแห่งจิต
ในปวัตติกาล ย่อมไม่เกิดขึ้น แต่อัพยากตธรรมของสัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น ย่อมไม่ดับไปก็หาไม่
อกุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น คือสัตว์ทั้งหมดที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ ในอุปปาทขณะแห่ง
อกุศลวิปปยุตจิตในปวัตติกาล ย่อมไม่เกิดขึ้น และอัพยากตธรรมก็ย่อมไม่ดับไป

102
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๖ ยมกปกรณ์ ภาค ๒ - หน้าที่ 103 (เล่ม 39)

หรือว่า อัพยากตธรรมของสัตว์ใด ในภูมิใด ย่อมไม่ดับไปอกุศลธรรมของสัตว์นั้น
ในภูมินั้น ย่อมไม่เกิดขึ้น
ในอุปปาทขณะแห่งอกุศล อัพยากตธรรมของสัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้นย่อมไม่ดับไป แต่
อกุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น ย่อมไม่เกิดขึ้นก็หาไม่อัพยากตธรรมของสัตว์เหล่านั้น
ในภูมินั้น คือสัตว์ทั้งหมดที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ในอุปปาทขณะแห่งอกุศลวิปปยุตจิต ในปวัตติกาล
ในอรูปภูมิ ในภังคขณะแห่งกุศลและอกุศล ย่อมไม่ดับไป และอกุศลธรรมก็ย่อมไม่เกิดขึ้น
[๓๐๐] กุศลธรรมของสัตว์ใด เคยเกิดขึ้นแล้ว อกุศลธรรมของสัตว์นั้น เคยดับไป
แล้วหรือ
ถูกแล้ว
หรือว่า อกุศลธรรมของสัตว์ใด เคยดับไปแล้ว กุศลธรรมของสัตว์นั้น เคยเกิดขึ้น
แล้ว
ถูกแล้ว
[๓๐๑] กุศลธรรมของสัตว์ใด เคยเกิดขึ้นแล้ว อัพยากตธรรมของสัตว์นั้น เคยดับ
ไปแล้วหรือ
ถูกแล้ว
หรือว่า อัพยากตธรรมของสัตว์ใด เคยดับไปแล้ว กุศลธรรมของสัตว์นั้น เคยเกิด
ขึ้นแล้ว
ถูกแล้ว
[๓๐๒] อกุศลธรรมของสัตว์ใด เคยเกิดขึ้นแล้ว อัพยากตธรรมของสัตว์นั้น เคย
ดับไปแล้วหรือ
ถูกแล้ว
หรือว่า อัพยากตธรรมของสัตว์ใด เคยดับไปแล้ว อกุศลธรรมของสัตว์นั้น เคย
เกิดขึ้นแล้ว
ถูกแล้ว
[๓๐๓] กุศลธรรมเคยเกิดขึ้นแล้ว ในภูมิใด อกุศลธรรมเคยดับไปแล้ว ในภูมินั้น
หรือ
ถูกแล้ว

103
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๖ ยมกปกรณ์ ภาค ๒ - หน้าที่ 104 (เล่ม 39)

หรือว่า อกุศลธรรมเคยดับไปแล้ว ในภูมิใด กุศลธรรมเคยเกิดขึ้นแล้วในภูมินั้น
ถูกแล้ว
[๓๐๔] กุศลธรรมเคยเกิดขึ้นแล้ว ในภูมิใด อัพยากตธรรมเคยเกิดขึ้นแล้ว ใน
ภูมินั้นหรือ
ถูกแล้ว
หรือว่า อัพยากตธรรมเคยดับไปแล้ว ในภูมิใด กุศลธรรมเคยเกิดขึ้นแล้ว ใน
ภูมินั้น
อัพยากตธรรมในภูมินั้น ซึ่งเป็นอสัญญสัตตภูมิ เคยดับไปแล้วแต่กุศลธรรมเคยเกิดขึ้น
แล้ว ในภูมินั้นก็หาไม่ อัพยากตธรรมในภูมินั้น ซึ่งเป็นจตุโวการภูมิ ปัญจโวการภูมิ เคยดับไปแล้ว
และกุศลธรรมก็เคยเกิดขึ้นแล้ว
[๓๐๕] อกุศลธรรมเคยเกิดขึ้นแล้ว ในภูมิใด อัพยากตธรรมเคยดับไปแล้ว ใน
ภูมินั้นหรือ
ถูกแล้ว
หรือว่า อัพยากตธรรมเคยดับไปแล้ว ในภูมิใด อกุศลธรรมเคยเกิดขึ้นแล้ว ใน
ภูมินั้น
อัพยากตธรรมในภูมินั้น ซึ่งเป็นอสัญญสัตตภูมิ เคยดับไปแล้วแต่อกุศลธรรม ในภูมินั้น
เคยเกิดขึ้นแล้วก็หาไม่ อัพยากตธรรมในภูมินั้นซึ่งเป็นจตุโวการภูมิ ปัญจโวการภูมิ เคยดับไป
แล้ว และอกุศลธรรมก็เคยเกิดขึ้นแล้ว
[๓๐๖] กุศลธรรมของสัตว์ใด ในภูมิใด เคยเกิดขึ้นแล้วอกุศลธรรมของสัตว์นั้น
ในภูมินั้น เคยดับไปแล้วหรือ
ถูกแล้ว
หรือว่า อกุศลธรรมของสัตว์ใด ในภูมิใด เคยดับไปแล้วกุศลธรรมของสัตว์นั้น
ในภูมินั้น เคยเกิดขึ้นแล้ว
อกุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น คือสัตว์ชั้นสุทธาวาส ในเมื่ออกุศลจิตดวงที่ ๒
เป็นไปอยู่ เคยดับไปแล้ว แต่กุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้นในภูมินั้น เคยเกิดขึ้นแล้วก็หาไม่
อกุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้นคือสัตว์นอกนี้ ผู้มีขันธ์ ๔ ผู้มีขันธ์ ๕ เคยดับไปแล้ว
และกุศลธรรมก็เคยเกิดขึ้นแล้ว

104
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๖ ยมกปกรณ์ ภาค ๒ - หน้าที่ 105 (เล่ม 39)

[๓๐๗] กุศลธรรมของสัตว์ใด ในภูมิใด เคยเกิดขึ้นแล้วอัพยากตธรรมของสัตว์
นั้น ในภูมินั้น เคยดับไปแล้วหรือ
ถูกแล้ว
หรือว่า อัพยากตธรรมของสัตว์ใด ในภูมิใด เคยดับไปแล้วกุศลธรรมของสัตว์
นั้น ในภูมินั้น เคยเกิดขึ้นแล้ว
อัพยากตธรรมของสัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น คือสัตว์ชั้นสุทธาวาสในเมื่อทุติยจิตเป็น
ไปอยู่ และอสัญญสัตว์ เคยดับไปแล้ว แต่กุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น เคยเกิดขึ้น
แล้วก็หาไม่ อัพยากตธรรมของสัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น คือสัตว์นอกนี้ ผู้มีขันธ์ ๔ ผู้มีขันธ์ ๕
เคยดับไปแล้วและกุศลธรรมก็เคยเกิดขึ้นแล้ว
[๓๐๘] อกุศลธรรมของสัตว์ใด ในภูมิใด เคยเกิดขึ้นแล้วอัพยากตธรรมของสัตว์
นั้น ในภูมินั้น เคยดับไปแล้วหรือ
ถูกแล้ว
หรือว่า อัพยากตธรรมของสัตว์ใด ในภูมิใด เคยดับไปแล้วอกุศลธรรมของสัตว์
นั้น ในภูมินั้น เคยเกิดขึ้นแล้ว
อัพยากตธรรมของสัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น คือสัตว์ชั้นสุทธาวาสในเมื่อทุติยจิตเป็นไป
อยู่ และอสัญญสัตว์ เคยดับไปแล้ว แต่อกุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น เคยเกิดขึ้นแล้ว
ก็หาไม่ อัพยากตธรรมของสัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น คือสัตว์นอกนี้ ผู้มีขันธ์ ๔ ผู้มีขันธ์ ๕
เคยดับไปแล้วและอกุศลธรรมก็เคยเกิดขึ้นแล้ว
[๓๐๙] กุศลธรรมของสัตว์ใด ไม่เคยเกิดขึ้นแล้ว กุศลธรรมของสัตว์นั้น ไม่เคย
ดับไปแล้วหรือ
ไม่มี
หรือว่า อกุศลธรรมของสัตว์ใด ไม่เคยดับไปแล้ว กุศลธรรมของสัตว์นั้น ไม่เคย
เกิดขึ้นแล้ว
ไม่มี
[๓๑๐] กุศลธรรมของสัตว์ใดไม่เคยเกิดขึ้นแล้ว อัพยากตธรรมของสัตว์ใด
ไม่เคยดับไปแล้วหรือ

105
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๖ ยมกปกรณ์ ภาค ๒ - หน้าที่ 106 (เล่ม 39)

ไม่มี
หรือว่า อัพยากตธรรมของสัตว์ใด ไม่เคยดับไปแล้ว กุศลธรรมของสัตว์นั้น ไม่เคย
เกิดขึ้นแล้ว
ไม่มี
[๓๑๑] อกุศลธรรมของสัตว์ใด ไม่เคยเกิดขึ้นแล้ว อัพยากตธรรมของสัตว์นั้น
ไม่เคยดับไปแล้วหรือ
ไม่มี
หรือว่า อัพยากตธรรมของสัตว์ใด ไม่เคยดับไปแล้ว อกุศลธรรมของสัตว์นั้น
ไม่เคยเกิดขึ้นแล้ว
ไม่มี
[๓๑๒] กุศลธรรมไม่เคยเกิดขึ้นแล้ว ในภูมิใด อกุศลธรรมไม่เคยเกิดขึ้นแล้ว
ในภูมินั้นหรือ
ถูกแล้ว
หรือว่า อกุศลธรรมไม่เคยเกิดขึ้นแล้ว ในภูมิใด กุศลธรรมไม่เคยเกิดขึ้นแล้ว
ในภูมินั้น
ถูกแล้ว
[๓๑๓] กุศลธรรมไม่เคยเกิดขึ้นแล้ว ในภูมิใด อัพยากตธรรมไม่เคยดับไปแล้ว
ในภูมินั้นหรือ
เคยดับไปแล้ว
หรือว่า อัพยากตธรรม ไม่เคยดับไปแล้ว ในภูมิใด กุศลธรรมไม่เคยเกิดขึ้นแล้ว
ในภูมินั้น
ไม่มี
[๓๑๔] อกุศลธรรมไม่เคยเกิดขึ้นแล้ว ในภูมิใด อัพยากตธรรมไม่เคยดับไป
แล้ว ในภูมินั้นหรือ
เคยดับไปแล้ว
หรือว่า อัพยากตธรรม ไม่เคยดับไปแล้ว ในภูมิใด อกุศลธรรมไม่เคยเกิดขึ้น
แล้ว ในภูมินั้น

106
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๖ ยมกปกรณ์ ภาค ๒ - หน้าที่ 107 (เล่ม 39)

ไม่มี
[๓๑๕] กุศลธรรมของสัตว์ใด ในภูมิใด ไม่เคยเกิดขึ้นแล้วอกุศลธรรมของสัตว์นั้น
ในภูมินั้น ไม่เคยดับไปแล้วหรือ
กุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น คือสัตว์ชั้นสุทธาวาส ในเมื่ออกุศลจิตดวงที่ ๒
เป็นไปอยู่ ไม่เคยเกิดขึ้นแล้ว แต่อกุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น ไม่เคยดับไปแล้วก็หาไม่
กุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้นในภูมินั้น คือสัตว์ที่กำลังเข้าถึงชั้นสุทธาวาส และอสัญญสัตว์
ไม่เคยเกิดขึ้นแล้วและอกุศลธรรมก็ไม่เคยดับไปแล้ว
หรือว่า อกุศลธรรมของสัตว์ใด ในภูมิใด ไม่เคยดับไปแล้วกุศลธรรมของสัตว์
นั้น ในภูมินั้น ไม่เคยเกิดขึ้นแล้ว
ถูกแล้ว
[๓๑๖] กุศลธรรมของสัตว์ใด ในภูมิใด ไม่เคยเกิดขึ้นแล้วอัพยากตธรรมของ
สัตว์นั้น ในภูมินั้น ไม่เคยดับไปแล้วหรือ?
กุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น คือสัตว์ชั้นสุทธาวาส ในเมื่อทุติยจิตเป็นไปอยู่
และอสัญญสัตว์ ไม่เคยเกิดขึ้นแล้ว แต่อัพยากตธรรมของสัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น ไม่เคยดับไป
แล้วก็หาไม่ กุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น ที่กำลังเข้าถึงชั้นสุทธาวาส ไม่เคยเกิดขึ้น
แล้ว และอัพยากตธรรม ก็ไม่เคยดับไปแล้ว
หรือว่า อัพยากตธรรมของสัตว์ใด ในภูมิใด ไม่เคยดับไปแล้ว กุศลธรรมของ
สัตว์นั้น ในภูมินั้น ไม่เคยเกิดขึ้นแล้ว
ถูกแล้ว
[๓๑๗] อกุศลธรรมของสัตว์ใด ในภูมิใด ไม่เคยเกิดขึ้นแล้ว อัพยากตธรรมของ
สัตว์นั้น ในภูมินั้น ไม่เคยดับไปแล้วหรือ
อกุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น คือสัตว์ชั้นสุทธาวาส ในเมื่อทุติยจิตเป็นไปอยู่
และอสัญญสัตว์ ไม่เคยเกิดขึ้นแล้ว แต่อัพยากตธรรมของสัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น ไม่เคยดับไป
แล้วก็หาไม่ อกุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้นในภูมินั้น ที่กำลังเข้าถึงชั้นสุทธาวาส ไม่เคยเกิดขึ้น
แล้ว และอัพยากตธรรมก็ไม่เคยดับไปแล้ว
หรือว่า อัพยากตธรรมของสัตว์ใด ในภูมิใด ไม่เคยดับไปแล้ว อกุศลธรรมของ
สัตว์นั้น ในภูมินั้น ไม่เคยเกิดขึ้นแล้ว
ถูกแล้ว

107
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๖ ยมกปกรณ์ ภาค ๒ - หน้าที่ 108 (เล่ม 39)

[๓๑๘] กุศลธรรมของสัตว์ใด จักเกิดขึ้น อกุศลธรรมของสัตว์นั้นจักดับไปหรือ
สัตว์เหล่าใดจักได้เฉพาะซึ่งอรหัตมรรค ในลำดับแห่งจิตใด กุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้น
จักเกิดขึ้น แต่อกุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้น จักดับไปก็หาไม่กุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้น
นอกนี้ จักเกิดขึ้น และอกุศลธรรมก็จักดับไป
หรือว่า อกุศลธรรมของสัตว์ใด จักดับไป กุศลธรรมของสัตว์นั้น จักเกิดขึ้น
ถูกแล้ว
[๓๑๙] กุศลธรรมของสัตว์ใด จักเกิดขึ้น อัพยากตธรรมของสัตว์นั้นจักดับไป
หรือ
ถูกแล้ว
หรือว่า อัพยากตธรรมของสัตว์ใด จักดับไป กุศลธรรมของสัตว์นั้น จักเกิดขึ้น
อัพยากตธรรมของสัตว์เหล่านั้น คือสัตว์ผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอรหัตมรรค และ
พระอรหันต์ จักดับไป แต่กุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้นจักเกิดขึ้นก็หาไม่ อัพยากตธรรมของ
สัตว์เหล่านั้น นอกนี้ จักดับไป และกุศลธรรมก็จักเกิดขึ้น
[๓๒๐] อกุศลธรรมของสัตว์ใด จักเกิดขึ้น อัพยากตธรรมของสัตว์นั้นจักดับไป
หรือ
ถูกแล้ว
หรือว่า อัพยากตธรรมของสัตว์ใด จักดับไป อกุศลธรรมของสัตว์นั้น จักเกิดขึ้น
อัพยากตธรรมของสัตว์เหล่านั้น คือสัตว์ผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอรหัตมรรค และ
พระอรหันต์ ผู้จักได้เฉพาะซึ่งอรหัตมรรค ในลำดับแห่งจิตใดจักดับไป แต่อกุศลธรรมของสัตว์
เหล่านั้น จักเกิดไปก็หาไม่ อัพยากตธรรมของสัตว์เหล่านั้น นอกนี้ จักดับไป และอกุศลธรรม
ก็จักเกิดขึ้น
[๓๒๑] กุศลธรรมจักเกิดขึ้น ในภูมิใด อกุศลธรรมจักดับไปในภูมินั้นหรือ
ถูกแล้ว
หรือว่า อกุศลธรรมจักไม่ดับ ในภูมิใด กุศลธรรมจักเกิดขึ้นในภูมินั้น
ถูกแล้ว
[๓๒๒] กุศลธรรมจักเกิดขึ้นในภูมิใด อัพยากตธรรมจักดับไปในภูมินั้นหรือ
ถูกแล้ว

108