หรือว่า อัพยากตธรรมของสัตว์ใด ในภูมิใด ไม่เคยดับไปแล้วกุศลธรรมของ
สัตว์นั้น ในภูมินั้น ย่อมไม่ดับไป
ถูกแล้ว
[๒๕๓] อกุศลธรรมของสัตว์ใด ในภูมิใด ย่อมไม่ดับไปอัพยากตธรรมของสัตว์
นั้นในภูมินั้น ไม่เคยดับไปแล้วหรือ
อกุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น คือสัตว์ทั้งหมด ในอุปปาทขณะแห่งจิต ใน
ภังคขณะแห่งอกุศลวิปปยุตตจิต และอสัญญสัตว์ย่อมไม่ดับไปแต่อัพยากตธรรมของสัตว์เหล่า
นั้น ในภูมินั้น ไม่เคยดับไปแล้วก็หาไม่ อกุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น ผู้เข้าถึงชั้น
สุทธาวาส ย่อมไม่ดับไป และอัพยากตธรรม ก็ไม่เคยดับไปแล้ว
หรือว่า อัพยากตธรรมของสัตว์ใด ในภูมิใด ไม่เคยดับไปแล้วอกุศลธรรมของ
สัตว์นั้น ในภูมินั้น ย่อมไม่ดับไป
ถูกแล้ว
[๒๕๔] กุศลธรรมของสัตว์ใด ย่อมดับไป อกุศลธรรมของสัตว์นั้น จักดับไปหรือ
ในภังคขณะแห่งอรหัตมรรค สัตว์เหล่าใดจักได้เฉพาะซึ่งอรหัตมรรคในลำดับแห่งจิตใด
ในภังคขณะแห่งจิตนั้น กุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้น ย่อมดับไป แต่อกุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้น
จักดับไปก็หาไม่ กุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้น คือสัตว์นอกนี้ ย่อมดับไป ในภังคขณะแห่งกุศล
และอกุศลธรรมก็จักดับไป
หรือว่า อกุศลธรรมของสัตว์ใด จักดับไป กุศลธรรมของสัตว์นั้น ย่อมดับไป
อกุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้น คือสัตว์ทั้งหมดในอุปปาทขณะแห่งจิตในภังคขณะ
แห่งกุศลวิปปยุตตจิต ผู้เข้านิโรธ และอสัญญสัตว์ จักดับไป แต่กุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้น
ย่อมดับไปก็หาไม่ ในภังคขณะแห่งกุศล อกุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้น จักดับไป และกุศลธรรม
ก็ย่อมดับไป
[๒๕๕] กุศลธรรมของสัตว์ใด ย่อมดับไป อัพยากตธรรมของสัตว์นั้น จักดับไปหรือ
ถูกแล้ว
หรือว่า อัพยากตธรรมของสัตว์ใด จักดับไป กุศลธรรมของสัตว์นั้น ย่อมดับไป
อัพยากตธรรมของสัตว์เหล่านั้น คือสัตว์ทั้งหมด ในอุปปาทขณะแห่งจิตในภังคขณะ

แห่งกุศลวิปปยุตตจิต ผู้เข้านิโรธ และอสัญญสัตว์ จักดับไป แต่กุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้น
ย่อมดับไปก็หาไม่ ในภังคขณะแห่งกุศล อัพยากตธรรมของสัตว์เหล่านั้น จักดับไป และกุศลธรรม
ก็ย่อมดับไป
[๒๕๖] อกุศลธรรมของสัตว์ใด ย่อมดับไป อัพยากตธรรมของสัตว์นั้น จักดับไป
หรือ
ถูกแล้ว
หรือว่า อัพยากตธรรมของสัตว์ใด จักดับไป อกุศลธรรมของสัตว์นั้น ย่อมดับไป
อัพยากตธรรมของสัตว์เหล่านั้น คือสัตว์ทั้งหมด ในอุปปาทขณะแห่งจิตในภังคขณะ
แห่งอกุศลวิปปยุตจิต ผู้เข้านิโรธ และอสัญญสัตว์ จักดับไป แต่อกุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้น
ย่อมดับไปก็หาไม่ ในภังคขณะแห่งอกุศล อัพยากตธรรมของสัตว์เหล่านั้น จักดับไป และ
อกุศลธรรมก็ย่อมดับไป
[๒๕๗] กุศลธรรม ในภูมิใด ย่อมดับไป ฯลฯ
[๒๕๘] กุศลธรรมของสัตว์ใด ในภูมิใด ย่อมดับไป อกุศลธรรมของสัตว์นั้น ใน
ภูมินั้น จักดับไปหรือ
ในภังคขณะแห่งอรหัตมรรค สัตว์เหล่าใดจักได้เฉพาะซึ่งอรหัตมรรคในลำดับแห่งจิตใด
ในภังคขณะแห่งจิตนั้น กุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้นย่อมดับไป แต่อกุศลธรรมของ
สัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น จักดับไปก็หาไม่ กุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น คือสัตว์นอกนี้
ย่อมดับไป ในภังคขณะแห่งกุศล และอกุศลธรรม ก็จักดับไป
หรือว่า อกุศลธรรมของสัตว์ใด ในภูมิใด จักดับไป กุศลธรรมของสัตว์นั้น ใน
ภูมินั้น ย่อมดับไป
อกุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้น คือสัตว์ทั้งหมด ในอุปปาทขณะแห่งจิตในภังคขณะ
แห่งกุศลวิปปยุตตจิต จักดับไป แต่กุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น ย่อมดับไปก็หาไม่
ในภังคขณะแห่งกุศล อกุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้นในภูมินั้น จักดับไป และกุศลธรรม ก็ย่อม
ดับไป
[๒๕๙] กุศลธรรมของสัตว์ใด ในภูมิใด ย่อมดับไป อัพยากตธรรมของสัตว์นั้น
ในภูมินั้น จักดับไปหรือ
ถูกแล้ว

หรือว่า อัพยากตธรรมของสัตว์ใด ในภูมิใด จักดับไป กุศลธรรมของสัตว์นั้น
ในภูมินั้น ย่อมดับไป
อัพยากตธรรมของสัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น คือสัตว์ทั้งหมด ในอุปปาทขณะแห่งจิต ใน
ภังคขณะแห่งกุศลวิปปยุตตจิต และอสัญญสัตว์ จักดับไป แต่อกุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้น ใน
ภูมินั้น ย่อมดับไปก็หาไม่ ในภังคขณะแห่งกุศลอัพยากตธรรมของสัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น จัก
ดับไป และกุศลธรรมก็ย่อมดับไป
[๒๖๐] อกุศลธรรมของสัตว์ใด ในภูมิใด ย่อมดับไปอัพยากตธรรมของสัตว์นั้น
ในภูมินั้น จักดับไปหรือ
ถูกแล้ว
หรือ อัพยากตธรรมของสัตว์ใด ในภูมิใด จักดับไป อกุศลธรรมของสัตว์นั้น
ในภูมินั้นย่อมดับไป
อัพยากตธรรมของสัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น คือสัตว์ทั้งหมด ในอุปปาทขณะแห่งจิต ใน
ภังคขณะแห่งอกุศลวิปปยุตจิต จักดับไป แต่อกุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น ย่อม
ดับไปก็หาไม่ ในภังคขณะแห่งอกุศล อัพยากตธรรมของสัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น จักดับไป
และอกุศลธรรมก็ย่อมดับไป
[๒๖๑] กุศลธรรมของสัตว์ใด ย่อมไม่ดับไป อกุศลธรรมของสัตว์นั้น จักไม่ดับ
ไปหรือ
กุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้น คือสัตว์ทั้งหมด ในอุปปาทขณะแห่งจิตในภังคขณะแห่ง
กุศลวิปปยุตตจิต ผู้เข้านิโรธ และอสัญญสัตว์ย่อมไม่ดับไป แต่อกุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้น
จักไม่ดับไปก็หาไม่ กุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้น ในอุปปาทขณะแห่งอรหัตมรรค ผู้เป็นพระอรหันต์
ผู้จักได้เฉพาะซึ่งอรหัตมรรค ในลำดับแห่งจิตใด ในอุปปาทขณะแห่งจิตนั้น ย่อมไม่ดับไป และ
อกุศลธรรมก็จักไม่ดับไป
หรือว่า อกุศลธรรมของสัตว์ใด จักไม่ดับไป กุศลธรรมของสัตว์นั้น ย่อมไม่ดับไป
ในภังคขณะแห่งอรหัตมรรค อกุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้น จักไม่ดับไปสัตว์เหล่าใด
จักได้เฉพาะซึ่งอรหัตมรรค ในลำดับแห่งจิตใด ในภังคขณะแห่งจิตนั้นอกุศลธรรมของสัตว์
เหล่านั้น จักไม่ดับไป แต่กุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้น ย่อมไม่ดับไปก็หาไม่ อกุศลธรรมของสัตว์

เหล่านั้น ในอุปปาทขณะแห่งอรหัตมรรคผู้เป็นพระอรหันต์ ผู้จักได้เฉพาะซึ่งอรหัตมรรค ใน
ลำดับแห่งจิตใด ในอุปปาทขณะแห่งจิตนั้น จักไม่ดับไป และกุศลธรรมก็ย่อมไม่ดับไป
[๒๖๒] กุศลธรรมของสัตว์ใด ย่อมไม่ดับไป อัพยากตธรรมของสัตว์นั้น จักไม่ดับ
ไปหรือ
กุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้น คือสัตว์ทั้งหมด ในอุปปาทขณะแห่งจิตในภังคขณะแห่ง
กุศลวิปปยุตตจิต ผู้เข้านิโรธ และอสัญญสัตว์ ย่อมไม่ดับไปแต่อัพยากตธรรมของสัตว์เหล่านั้น
จักไม่ดับไปก็หาไม่ ในภังคขณะแห่งปัจฉิมจิตกุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้นย่อมไม่ดับไป และ
อัพยากตธรรมก็จักไม่ดับไป
หรือว่า อัพยากตธรรมของสัตว์ใด จักไม่ดับไป กุศลธรรมของสัตว์นั้น ย่อมไม่
ดับไป
ถูกแล้ว
[๒๖๓] อกุศลธรรมของสัตว์ใด ย่อมไม่ดับไป อัพยากตธรรมของสัตว์นั้น จักไม่
ดับไปหรือ
อกุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้น คือสัตว์ทั้งหมด ในอุปปาทขณะแห่งจิตในภังคขณะแห่ง
อกุศลวิปปยุตจิต ผู้เข้านิโรธ และอสัญญสัตว์ ย่อมไม่ดับไปแต่อัพยากตธรรมของสัตว์เหล่านั้น
จักไม่ดับไปก็หาไม่ ในภังคขณะแห่งปัจฉิมจิตอกุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้น ย่อมไม่ดับไป และ
อัพยากตธรรมก็จักไม่ดับไป
หรือว่า อัพยากตธรรมของสัตว์ใด จักไม่ดับไป อกุศลธรรมของสัตว์นั้น ย่อมไม่
ดับไป
ถูกแล้ว
[๒๖๔] กุศลธรรมในภูมิใด ย่อมไม่ดับไป ฯลฯ
[๒๖๕] กุศลธรรมของสัตว์ใด ในภูมิใด ย่อมไม่ดับไป อกุศลธรรมของสัตว์นั้น
ในภูมินั้น จักไม่ดับไปหรือ
กุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น คือสัตว์ทั้งหมด ในอุปปาทขณะแห่งจิต ใน
ภังคขณะแห่งกุศลวิปปยุตตจิต ย่อมไม่ดับไป แต่อกุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น จักไม่
ดับไปก็หาไม่ กุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้นในอุปปาทขณะแห่งอรหัตมรรค ผู้เป็น

พระอรหันต์ ผู้จักได้เฉพาะซึ่งอรหัตมรรคในลำดับแห่งจิตใด ในอุปปาทขณะแห่งจิตนั้น ย่อม
ไม่ดับไป และอกุศลธรรมก็จักไม่ดับไป
หรือว่า อกุศลธรรมของสัตว์ใด ในภูมิใด จักไม่ดับไป กุศลธรรมของสัตว์นั้น
ในภูมินั้น ย่อมไม่ดับไป
ในภังคขณะแห่งอรหัตมรรค สัตว์เหล่าใดจักได้เฉพาะซึ่งอรหัตมรรค ในลำดับแห่งจิตใด
ในภังคขณะแห่งจิตนั้น อกุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้นจักไม่ดับไป แต่กุศลธรรมของสัตว์เหล่า
นั้น ในภูมินั้น ย่อมไม่ดับไปก็หาไม่อกุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น ในอุปปาทขณะแห่ง
อรหัตมรรค ผู้เป็นพระอรหันต์ ผู้จักได้เฉพาะซึ่งอรหัตมรรค ในลำดับแห่งจิตใด และอสัญญสัตว์
จักไม่ดับไป และกุศลธรรมก็ย่อมไม่ดับไป
[๒๖๖] กุศลธรรมของสัตว์ใด ในภูมิใด ย่อมไม่ดับไป อัพยากตธรรมของสัตว์นั้น
ในภูมินั้น จักไม่ดับไปหรือ
กุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น คือสัตว์ทั้งปวง ในอุปปาทขณะแห่งจิต ใน
ภังคขณะแห่งกุศลวิปปยุตจิต และอสัญญสัตว์ ย่อมไม่ดับไป แต่อัพยากตธรรมของสัตว์เหล่า
นั้น ในภูมินั้น จักไม่ดับไปก็หาไม่ ในภังคขณะแห่งปัจฉิมจิต กุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้น
ในภูมินั้น ย่อมไม่ดับไป และอัพยากตธรรมก็จักไม่ดับไป
หรือว่า อัพยากตธรรมของสัตว์ใด ในภูมิใด จักไม่ดับไป กุศลธรรมของสัตว์นั้น
ในภูมินั้น ย่อมไม่ดับไป
ถูกแล้ว
[๒๖๗] อกุศลธรรมของสัตว์ใด ในภูมิใด ย่อมไม่ดับไปอัพยากตธรรมของสัตว์
นั้น ในภูมินั้น จักไม่ดับไปหรือ
อกุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น คือสัตว์ทั้งหมด ในอุปปาทขณะแห่งจิต ใน
ภังคขณะแห่งอกุศลวิปปยุตตจิต และอสัญญสัตว์ย่อมไม่ดับไป แต่อัพยากตธรรมของสัตว์เหล่า
นั้น ในภูมินั้น จักไม่ดับไปก็หาไม่ ในภังคขณะแห่งปัจฉิมจิต อกุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้น
ในภูมินั้น ย่อมไม่ดับไป และอัพยากตธรรมก็จักไม่ดับไป
หรือว่า อัพยากตธรรมของสัตว์ใด ในภูมิใด จักไม่ดับไปอกุศลธรรมของสัตว์นั้น
ในภูมินั้น ย่อมไม่ดับไป

ถูกแล้ว
[๒๖๘] กุศลธรรมของสัตว์ใด เคยดับไปแล้ว อกุศลธรรมของสัตว์นั้น จักดับไป
หรือ
กุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้น ผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอรหัตมรรค ผู้เป็นพระอรหันต์
และผู้จักได้เฉพาะซึ่งอรหัตมรรค ในลำดับแห่งจิตใด เคยดับไปแล้วแต่อกุศลธรรมของสัตว์
เหล่านั้น จักดับไปก็หาไม่ กุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้นนอกนี้ เคยดับไปแล้ว และอกุศลธรรม
ก็จักดับไป
หรือว่า อกุศลธรรมของสัตว์ใด จักดับไป กุศลธรรมของสัตว์นั้น เคยดับไป
แล้ว
ถูกแล้ว
[๒๖๙] กุศลธรรมของสัตว์ใด เคยดับไปแล้ว อัพยากตธรรมของสัตว์นั้น จักดับ
ไปหรือ
ในภังคขณะแห่งปัจฉิมจิต กุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้น เคยดับไปแล้วแต่อัพยากตธรรม
ของสัตว์เหล่านั้น จักดับไปก็หาไม่ กุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้นนอกนี้ เคยดับไปแล้ว และ
อัพยากตธรรมก็จักดับไป
หรือว่า อัพยากตธรรมของสัตว์ใด จักดับไป กุศลธรรมของสัตว์นั้นเคยดับไปแล้ว
ถูกแล้ว
[๒๗๐] อกุศลธรรมของสัตว์ใด เคยดับไปแล้ว อัพยากตธรรมของสัตว์นั้น จักดับ
ไปหรือ
ในภังคขณะแห่งปัจฉิมจิต อกุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้น เคยดับไปแล้วแต่อัพยากต
ธรรมของสัตว์เหล่านั้น จักดับไปก็หาไม่ อกุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้นนอกนี้ เคยดับไปแล้ว
และอัพยากตธรรมก็จักดับไป
หรือว่า อัพยากตธรรมของสัตว์ใด จักดับไป อกุศลธรรมของสัตว์นั้น เคยดับไป
แล้ว
ถูกแล้ว
[๒๗๑] กุศลธรรมในภูมิใด เคยดับไปแล้ว ฯลฯ

[๒๗๒] กุศลธรรมของสัตว์ใด ในภูมิใด เคยดับไปแล้ว อกุศลธรรมของสัตว์นั้น
ในภูมินั้น จักดับไปหรือ
กุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น ผู้พร้อมเพรียงด้วยอรหัตมรรคผู้เป็นพระอรหันต์
ผู้จักได้เฉพาะซึ่งอรหัตมรรค ในลำดับแห่งจิตใด เคยดับไปแล้ว แต่อกุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้น
ในภูมินั้น จักดับไปก็หาไม่ กุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น คือสัตว์นอกนี้ ผู้มีขันธ์ ๔
ผู้มีขันธ์ ๕ เคยดับไปแล้ว และอกุศลธรรมก็จักดับไป
หรือว่า อกุศลธรรมสัตว์ใด ในภูมิใด จักดับไป กุศลธรรมของสัตว์นั้น ใน
ภูมินั้น เคยดับไปแล้ว
อกุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น คือสัตว์ชั้นสุทธาวาส ในเมื่อทุติยจิตเป็นไปอยู่
จักดับไป แต่กุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น เคยดับไปแล้วก็หาไม่ อกุศลธรรมของสัตว์
เหล่านั้น ในภูมินั้น คือสัตว์นอกนี้ ผู้มีขันธ์๔ ผู้มีขันธ์ ๕ จักดับไป และอกุศลธรรมก็เคย
ดับไปแล้ว
[๒๗๓] กุศลธรรมของสัตว์ใด ในภูมิใด เคยดับไปแล้วอัพยากตธรรมของสัตว์
นั้น ในภูมินั้น จักดับไปหรือ
ในภังคขณะแห่งปัจฉิมจิต กุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้นเคยดับไปแล้ว แต่
อัพยากตธรรมของสัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น จักดับไปก็หาไม่กุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้น ในภูมิ
นั้น คือสัตว์นอกนี้ ผู้มีขันธ์ ๔ ผู้มีขันธ์ ๕เคยดับไปแล้ว และอัพยากตธรรมก็จักดับไป
หรือว่า อัพยากตธรรมของสัตว์ใด ในภูมิใด จักดับไป กุศลธรรมของสัตว์นั้น
ในภูมินั้น เคยดับไปแล้ว
อัพยากตธรรมของสัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น คือสัตว์ชั้นสุทธาวาสในเมื่อทุติยจิตเป็น
ไปอยู่ และอสัญญสัตว์ ก็จักดับไป แต่กุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้นในภูมินั้น เคยดับไปแล้ว
ก็หาไม่ อัพยากตธรรมของสัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้นคือสัตว์นอกนี้ ผู้มีขันธ์ ๔ ผู้มีขันธ์ ๕
จักดับไป และกุศลธรรมก็เคยดับไปแล้ว
[๒๗๔] อกุศลธรรมของสัตว์ใด ในภูมิใด เคยดับไปแล้วอัพยากตธรรมของสัตว์
นั้น ในภูมินั้น จักดับไปหรือ

ในภังคขณะแห่งปัจฉิมจิต อกุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้นเคยดับไปแล้ว แต่
อัพยากตธรรมของสัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น จักดับไปก็หาไม่อกุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้น ใน
ภูมินั้น คือสัตว์นอกนี้ ผู้มีขันธ์ ๔ ผู้มีขันธ์ ๕เคยดับไปแล้ว และอัพยากตธรรมก็จักดับไป
หรือว่า อัพยากตธรรมของสัตว์ใด ในภูมิใด จักดับไป อกุศลธรรมของสัตว์นั้น
ในภูมินั้น เคยดับไปแล้ว
อัพยากตธรรมของสัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น คือสัตว์ชั้นสุทธาวาสในเมื่อทุติยจิตเป็นไป
อยู่ และอสัญญสัตว์ จักดับไป แต่อกุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้นในภูมินั้น เคยดับไปแล้วก็หาไม่
อัพยากตธรรมของสัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น คือสัตว์นอกนี้ ผู้มีขันธ์ ๔ ผู้มีขันธ์ ๕ จักดับไป
และอกุศลธรรมก็เคยดับไปแล้ว
[๒๗๕] กุศลธรรมของสัตว์ใด ไม่เคยดับไปแล้ว อกุศลธรรมของสัตว์นั้น จักไม่
ดับไปหรือ
ไม่มี
หรือว่า อกุศลธรรมของสัตว์ใด จักไม่ดับไป กุศลธรรมของสัตว์นั้น ไม่เคยดับไป
แล้ว
เคยดับไปแล้ว
[๒๗๖] กุศลธรรมของสัตว์ใด ไม่เคยดับแล้ว อัพยากตธรรมของสัตว์นั้น
จักไม่ดับไปหรือ
ไม่มี
หรือว่า อัพยากตธรรมของสัตว์ใด จักไม่ดับไป กุศลธรรมของสัตว์นั้น ไม่เคย
ดับไปแล้ว
เคยดับไปแล้ว
[๒๗๗] อกุศลธรรมของสัตว์ใด ไม่เคยดับไปแล้ว อัพยากตธรรมของสัตว์นั้น
จักไม่ดับไปหรือ
ไม่มี
หรือว่า อัพยากตธรรมของสัตว์ใด จักไม่ดับไป กุศลธรรมของสัตว์นั้น ไม่เคย
ดับไปแล้ว
เคยดับไปแล้ว

[๒๗๘] กุศลธรรมในภูมิใด ไม่เคยดับไปแล้ว ฯลฯ
[๒๗๙] กุศลธรรมของสัตว์ใด ในภูมิใด ไม่เคยดับไปแล้วอกุศลธรรมของสัตว์
นั้น ในภูมินั้น จักไม่ดับไปหรือ
กุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น คือสัตว์ชั้นสุทธาวาส ในเมื่อทุติยจิตเป็นไปอยู่
ไม่เคยดับไปแล้ว แต่อกุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้นจักไม่ดับไปก็หาไม่ กุศลธรรมของ
สัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น ผู้เป็นอสัญญสัตว์ไม่เคยดับไปแล้ว และอกุศลธรรมก็จักไม่ดับไป
หรือว่า อกุศลธรรมของสัตว์ใด ในภูมิใด จักไม่ดับไปกุศลธรรมของสัตว์นั้น
ในภูมินั้น ไม่เคยดับไปแล้ว
อกุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น ผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอรหัตมรรค ผู้เป็น
พระอรหันต์ ผู้จักได้เฉพาะซึ่งอรหัตมรรค ในลำดับแห่งจิตใด จักไม่ดับไป แต่กุศลธรรมของ
สัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น ไม่เคยดับไปแล้วก็หาไม่ อกุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น ผู้เป็น
อสัญญสัตว์ จักไม่ดับไป และกุศลธรรมก็ไม่เคยดับไปแล้ว
[๒๘๐] กุศลธรรมของสัตว์ใด ในภูมิใด ไม่เคยดับไปแล้วอัพยากตธรรมของ
สัตว์นั้น ในภูมินั้น จักไม่ดับไปหรือ
จักดับไป
หรือว่า อัพยากตธรรมของสัตว์ใด ในภูมิใด จักไม่ดับไปกุศลธรรมของสัตว์นั้น
ในภูมินั้น ไม่เคยดับไปแล้ว
เคยดับไปแล้ว
[๒๘๑] อกุศลธรรมของสัตว์ใด ในภูมิใด ไม่เคยดับไปแล้วอัพยากตธรรมของ
สัตว์นั้น ในภูมินั้น จักไม่ดับไปหรือ
จักดับไป
หรือว่า อัพยากตธรรมของสัตว์ใด ในภูมิใด จักไม่ดับไปอกุศลธรรมของสัตว์นั้น
ในภูมินั้น ไม่เคยดับไปแล้ว
เคยดับไปแล้ว
นิโรธวาร จบ

อุปปาทนิโรธวาร
[๒๘๒] กุศลธรรมของสัตว์ใด ย่อมเกิด อกุศลธรรมของสัตว์นั้น จักดับหรือ
หามิได้
หรือว่า อกุศลธรรมของสัตว์ใด ย่อมดับ กุศลธรรมของสัตว์นั้น ย่อมเกิด
หามิได้
[๒๘๓] กุศลธรรมของสัตว์ใด ย่อมเกิด อัพยากตธรรมของสัตว์นั้น ย่อมดับหรือ
หามิได้
หรือว่า อัพยากตธรรมของสัตว์ใด ย่อมดับ กุศลธรรมของสัตว์นั้น ย่อมเกิด
หามิได้
[๒๘๔] อกุศลธรรมของสัตว์ใด ย่อมเกิด อัพยากตธรรมของสัตว์นั้น ย่อมดับหรือ
หามิได้
หรือว่า อัพยากตธรรมของสัตว์ใด ย่อมดับ อกุศลธรรมของสัตว์นั้น ย่อมเกิด
หามิได้
[๒๘๕] กุศลธรรมย่อมเกิดในภูมิใด อกุศลธรรมย่อมดับในภูมินั้นหรือ
ถูกแล้ว
หรือว่า อกุศลธรรมย่อมดับในภูมิใด กุศลธรรมย่อมเกิดในภูมินั้น
ถูกแล้ว
[๒๘๖] กุศลธรรมย่อมเกิดขึ้นในภูมิใด อัพยากตธรรมย่อมดับไปในภูมินั้นหรือ
ถูกแล้ว
หรือว่า อัพยากตธรรมย่อมดับในภูมิใด กุศลธรรมย่อมเกิดขึ้นในภูมินั้น
อัพยากตธรรมย่อมดับในภูมินั้น ซึ่งเป็นอสัญญสัตตภูมิ แต่กุศลธรรมย่อมเกิดขึ้นในภูมิ
นั้นก็หาไม่ อัพยากตธรรมในภูมินั้น ซึ่งเป็นจตุโวการภูมิปัญจโวการภูมิ ย่อมดับไป และ
กุศลธรรมก็ย่อมเกิดขึ้น
[๒๘๗] อกุศลธรรมย่อมเกิดขึ้นในภูมิใด อัพยากตธรรมย่อมดับไปในภูมินั้นหรือ
ถูกแล้ว