พุทธธรรมสงฆ์


ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๖ ยมกปกรณ์ ภาค ๒ - หน้าที่ 69 (เล่ม 39)

หรือว่า อัพยากตธรรมจักเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ในภูมิใด อกุศลธรรมเคยเกิดขึ้นแล้ว
แก่สัตว์นั้น ในภูมินั้น
อัพยากตธรรมจักเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น คือสัตว์ชั้นสุทธาวาสในเมื่อ
ทุติยจิตเป็นไปอยู่ และอสัญญสัตว์ แต่อกุศลธรรมเคยเกิดขึ้นแล้วแก่สัตว์นั้น ในภูมินั้นก็หาไม่
อัพยากตธรรมจักเกิดขึ้นและอกุศลธรรมก็เคยเกิดขึ้นแล้วแก่สัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น ผู้มีขันธ์ ๔
ผู้มีขันธ์ ๕ นอกนี้
[๑๘๓] กุศลธรรมเคยเกิดขึ้นแล้วแก่สัตว์ใด อกุศลธรรมจักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น
หรือ
ไม่มี
หรือว่า อกุศลธรรมจักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด กุศลธรรมไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่สัตว์
นั้น
เคยเกิดขึ้นแล้ว
[๑๘๔] กุศลธรรมไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่สัตว์ใด อัพยากตธรรมจักไม่เกิดขึ้นแก่
สัตว์นั้นหรือ
ไม่มี
หรือว่า อัพยากตธรรมจักเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด กุศลธรรมไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่
สัตว์นั้น
เคยเกิดขึ้นแล้ว
[๑๘๕] อกุศลธรรมไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่สัตว์ใด อัพยากตธรรมจักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์
นั้นหรือ
ไม่มี
หรือว่า อัพยากตธรรมจักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด อกุศลธรรมไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่
สัตว์นั้น
เคยเกิดขึ้นแล้ว
[๑๘๖] กุศลธรรมไม่เคยเกิดขึ้นแล้วในภูมิใด ฯลฯ
[๑๘๗] กุศลธรรมไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่สัตว์ใด ในภูมิใดอกุศลธรรมจักไม่เกิด

69
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๖ ยมกปกรณ์ ภาค ๒ - หน้าที่ 70 (เล่ม 39)

ขึ้นแก่สัตว์นั้น ในภูมินั้นหรือ
กุศลธรรมไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่สัตว์เหล่านั้นในภูมินั้น คือสัตว์ชั้นสุทธาวาส ในเมื่อ
ทุติยจิตเป็นไปอยู่ แต่อกุศลธรรมจักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นในภูมินั้นก็หาไม่ กุศลธรรมไม่เคย
เกิดขึ้นแล้ว และอกุศลธรรมก็จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น คืออสัญญสัตว์
หรือว่า อกุศลธรรมจักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ในภูมิใด กุศลธรรมไม่เคยเกิดขึ้นแล้ว
แก่สัตว์นั้น ในภูมินั้น
อกุศลธรรมจักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น คือผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอรหัต
มรรค ผู้เป็นพระอรหันต์ ผู้จักได้เฉพาะซึ่งอรหัตมรรค ในลำดับแห่งจิตใด แต่กุศลธรรมไม่เคย
เกิดขึ้นแล้วแก่สัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้นก็หาไม่อกุศลธรรมจักไม่เกิดขึ้น และกุศลธรรมก็ไม่เคย
เกิดขึ้นแล้วแก่สัตว์เหล่านั้นในภูมินั้น คืออสัญญสัตว์
[๑๘๘] กุศลธรรมไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่สัตว์ใด ในภูมิใดอัพยากตธรรมจักไม่
เกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น ในภูมินั้นหรือ
จักเกิดขึ้น
หรือว่า อัพยากตธรรมจักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ในภูมิใด กุศลธรรมไม่เคยเกิดขึ้น
แล้วแก่สัตว์นั้น ในภูมินั้น
เคยเกิดขึ้นแล้ว
[๑๘๙] อกุศลธรรมไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่สัตว์ใด ในภูมิใดอัพยากตธรรมจักไม่
เกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น ในภูมินั้นหรือ
จักเกิดขึ้น
หรือว่า อัพยากตธรรมจักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ในภูมิใดอกุศลธรรมไม่เคยเกิดขึ้น
แล้วแก่สัตว์นั้น ในภูมินั้น
เคยเกิดขึ้นแล้ว
อุปปาทวาร จบ

70
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๖ ยมกปกรณ์ ภาค ๒ - หน้าที่ 71 (เล่ม 39)

นิโรธวาร
[๑๙๐] กุศลธรรมของสัตว์ใดย่อมดับไป อกุศลธรรมของสัตว์นั้นย่อมดับไปหรือ
หามิได้
หรือว่า อกุศลธรรมของสัตว์ใดย่อมดับไป กุศลธรรมของสัตว์นั้น ย่อมดับไป
หามิได้
[๑๙๑] กุศลธรรมของสัตว์ใดย่อมดับไป อัพยากตธรรมของสัตว์นั้น ย่อมดับไป
หรือ
ในอรูปภูมิ กุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้นย่อมดับไป ในภังคขณะแห่งกุศลแต่อัพยากต
ธรรมของสัตว์เหล่านั้นย่อมดับไปก็หาไม่ ในปัญจโวการภูมิ กุศลธรรมและอัพยากตธรรมของสัตว์
เหล่านั้น ย่อมดับไป ในภังคขณะแห่งกุศล
หรือว่า อัพยากตธรรมของสัตว์ใดย่อมดับไป กุศลธรรมของสัตว์นั้น ย่อมดับไป
อัพยากตธรรมของสัตว์เหล่านั้น คือสัตว์ทั้งหมด ที่กำลังจุติอยู่ในภังคขณะแห่งกุศล
วิปปยุตจิต ย่อมดับไป แต่กุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้น ย่อมดับไปก็หาไม่ ในปัญจโวการภูมิ
อัพยากตธรรมของสัตว์เหล่านั้น จักดับไป และกุศลธรรมก็จะดับไป ในภังคขณะแห่งกุศล
[๑๙๒] อกุศลธรรมของสัตว์ใดย่อมดับไป อัพยากตธรรมของสัตว์นั้น ย่อมดับไป
หรือ
ในอรูปภูมิ อกุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้น ย่อมดับไปในภังคขณะแห่งกุศล แต่อัพยากต
ธรรมของสัตว์เหล่านั้นย่อมดับไปก็หาไม่ ในปัญจโวการภูมิอกุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้น ย่อม
ดับไป และอัพยากตธรรมก็ย่อมดับไป ในภังคขณะแห่งอกุศล
หรือว่า อัพยากตธรรมของสัตว์ใด ย่อมดับไป อกุศลธรรมของสัตว์นั้น ย่อมดับไป
อัพยากตธรรมของสัตว์เหล่านั้น คือ สัตว์ทั้งหมด ที่กำลังจุติอยู่ ย่อมดับไป ในภังคขณะ
แห่งกุศลวิปปยุตตจิต ในปวัตติกาล แต่อกุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้น ย่อมดับไปก็หาไม่ ใน
ปัญจโวการภูมิ อัพยากตธรรมย่อมดับไป และอกุศลธรรมย่อมดับไป ในภังคขณะแห่งอกุศล
[๑๙๓] กุศลธรรมในภูมิใด ย่อมดับไป อกุศลธรรมในภูมินั้นย่อมดับไป
หรือ
ถูกแล้ว

71
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๖ ยมกปกรณ์ ภาค ๒ - หน้าที่ 72 (เล่ม 39)

หรือว่า อกุศลธรรมในภูมิใด ย่อมดับไป กุศลธรรมในภูมินั้น ย่อมดับไป
ถูกแล้ว
[๑๙๔] กุศลธรรมในภูมิใด ย่อมดับไป อัพยากตธรรมในภูมินั้น ย่อมดับไปหรือ
ถูกแล้ว
หรือว่า อัพยากตธรรมในภูมิใด ย่อมดับไป กุศลธรรมในภูมินั้น ย่อมดับไป
อัพยากตธรรมย่อมดับไปในภูมินั้น ซึ่งเป็นอสัญญสัตตภูมิ แต่กุศลธรรมย่อมดับไปใน
ภูมินั้นก็หาไม่ อัพยากตธรรมย่อมเกิดขึ้น และกุศลธรรมก็ย่อมเกิดขึ้น ในภูมินั้น ซึ่งเป็น
จตุโวการภูมิ ปัญจโวการภูมิ
[๑๙๕] อกุศลธรรมย่อมดับไปในภูมิใด อัพยากตธรรมย่อมดับไปในภูมินั้นหรือ
ถูกแล้ว
หรือว่า อัพยากตธรรมย่อมดับไป ในภูมิใด อกุศลธรรมย่อมดับไปในภูมินั้น
อัพยากตธรรมย่อมดับไปในภูมินั้น ซึ่งเป็นอสัญญสัตตภูมิ แต่อกุศลธรรมย่อมดับไป
ในภูมินั้นก็หาไม่ อัพยากตธรรมย่อมดับไป และอกุศลธรรมก็ย่อมดับไปในภูมินั้น ซึ่งเป็น
จตุโวการภูมิ ปัญจโวการภูมิ
[๑๙๖] กุศลธรรมของสัตว์ใด ในภูมิใด ย่อมดับไป อกุศลธรรมของสัตว์นั้น
ในภูมินั้น ย่อมดับไปหรือ
หามิได้
หรือว่า อกุศลธรรมของสัตว์ใด ในภูมิใด ย่อมดับไป กุศลธรรมของสัตว์นั้น
ในภูมินั้น ย่อมดับไป
หามิได้
[๑๙๗] กุศลธรรมของสัตว์ใด ในภูมิใด ย่อมดับไป อัพยากตธรรมของสัตว์นั้น
ในภูมินั้น ย่อมดับไปหรือ
ในอรูปภูมิ ในภังคขณะแห่งกุศล กุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น ย่อมดับไป
แต่อัพยากตธรรมของสัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้นย่อมดับไปก็หาไม่ ในปัญจโวการภูมิ ในภังคขณะ
แห่งกุศล กุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้นในภูมินั้น ย่อมดับไป และอัพยากตธรรมก็ย่อมดับไป

72
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๖ ยมกปกรณ์ ภาค ๒ - หน้าที่ 73 (เล่ม 39)

หรือว่า อัพยากตธรรมของสัตว์ใด ในภูมิใด ย่อมดับไปกุศลธรรมของสัตว์นั้น
ในภูมินั้น ย่อมดับไป
อัพยากตธรรมของสัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น คือ สัตว์ทั้งหมดที่กำลังจุติอยู่ในภังคขณะ
แห่งกุศลวิปปยุตตจิต ในปวัตติกาล ย่อมดับไป แต่กุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น ย่อม
ดับไปก็หาไม่ ในปัญจโวการภูมิ ในภังคขณะแห่งกุศล อัพยากตธรรมของสัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น
ย่อมดับไปและกุศลธรรมก็ย่อมดับไป
[๑๙๘] อกุศลธรรมของสัตว์ใด ในภูมิใด ย่อมดับไปอัพยากตธรรมของสัตว์นั้น
ในภูมินั้น ย่อมดับไปหรือ
ในอรูปภูมิ ในภังคขณะแห่งอกุศล อกุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น ย่อมดับไป
แต่อัพยากตธรรมของสัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้นย่อมดับไปก็หาไม่ ในปัญจโวการภูมิ ในภังคขณะ
แห่งอกุศล อกุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้นในภูมินั้น ย่อมดับไป อัพยากตธรรมก็ย่อมดับไป
หรือว่า อัพยากตธรรมของสัตว์ใด ในภูมิใด ย่อมดับไปอกุศลธรรมของสัตว์นั้น
ในภูมินั้น ย่อมดับไป
อัพยากตธรรมของสัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น คือ ผู้กำลังจุติอยู่ในภังคขณะแห่งอกุศล
วิปปยุตตจิต ในปวัตติกาล ย่อมดับไป แต่อกุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น ย่อมดับไปก็
หาไม่ ในปัญจโวการภูมิ ในภังคขณะแห่งอกุศล อัพยากตธรรมของสัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น
ย่อมดับไป และอกุศลธรรมก็ย่อมดับไป
[๑๙๙] กุศลธรรมของสัตว์ใด ย่อมไม่ดับไป อกุศลธรรมของสัตว์นั้น ย่อมไม่
ดับไปหรือ
ในภังคขณะแห่งอกุศล กุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้น ย่อมไม่ดับไปแต่อกุศลธรรมของสัตว์
เหล่านั้น ย่อมไม่ดับก็หาไม่ กุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้นคือ สัตว์ทั้งหมด ในอุปปาทขณะแห่ง
จิต ในภังคขณะแห่งกุศลวิปปยุตตจิต และอกุศลวิปปยุตตจิต ผู้เข้านิโรธ และอสัญญสัตว์
ย่อมไม่ดับไป และอกุศลธรรมก็ย่อมไม่ดับไป
หรือว่า อกุศลธรรมของสัตว์ใด ย่อมไม่ดับไป กุศลธรรมของสัตว์นั้น ย่อมไม่ดับ
ไป

73
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๖ ยมกปกรณ์ ภาค ๒ - หน้าที่ 74 (เล่ม 39)

ในภังคขณะแห่งกุศล อกุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้น ย่อมไม่ดับไปแต่กุศลธรรมของ
สัตว์เหล่านั้น ย่อมไม่ดับไปก็หาไม่ อกุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้น คือ สัตว์ทั้งหมด ในอุปปาทขณะ
แห่งจิต ในภังคขณะแห่งอกุศลวิปปยุตตจิต และกุศลวิปปยุตตจิต ผู้เข้านิโรธ และอสัญญสัตว์
ย่อมดับไปและกุศลธรรมก็ย่อมดับไป
[๒๐๐] กุศลธรรมของสัตว์ใด ย่อมไม่ดับไป อัพยากตธรรมของสัตว์นั้น ย่อม
ไม่ดับไปหรือ
กุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้น คือ สัตว์ทั้งหมดที่กำลังจุติอยู่ ในภังคขณะแห่งกุศลวิปป
ยุตตจิต ในปวัตติกาล ย่อมไม่ดับไป แต่อัพยากตธรรมของสัตว์เหล่านั้น ย่อมไม่ดับไปก็หาไม่
กุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้น คือสัตว์ทั้งปวงที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ในอุปปาทขณะแห่งจิต ใน
ปวัตติกาล ในอรูปภูมิ ในภังคขณะแห่งกุศล ย่อมไม่ดับไป และอัพยากตธรรมก็ย่อมไม่ดับไป
หรือว่า อัพยากตธรรมของสัตว์ใด ย่อมไม่ดับไป กุศลธรรมของสัตว์นั้น ย่อมไม่
ดับไป
ในอรูปภูมิ ในภังคขณะแห่งกุศล อัพยากตธรรมของสัตว์เหล่านั้นย่อมไม่ดับไป แต่
กุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้น ย่อมไม่ดับไปก็หาไม่ อัพยากตธรรมของสัตว์เหล่านั้น คือสัตว์ทั้งปวง
ที่กำลังจุติอยู่ในอุปปาทขณะแห่งจิต ในปวัตติกาล ในอรูปภูมิ ในภังคขณะแห่งอกุศล ย่อมไม่
ดับไป และกุศลธรรมก็ย่อมไม่ดับไป
[๒๐๑] อกุศลธรรมของสัตว์ใด ย่อมไม่ดับไป อัพยากตธรรมของสัตว์นั้น ย่อมไม่
ดับไปหรือ
อกุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้น คือสัตว์ทั้งหมดที่กำลังจุติอยู่ในภังคขณะแห่งอกุศลวิปป
ยุตจิตต ย่อมไม่ดับไป แต่อัพยากตธรรมของสัตว์เหล่านั้น ย่อมไม่ดับไปก็หาไม่ อกุศลธรรมของ
สัตว์เหล่านั้น คือสัตว์ทั้งหมด ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ ในอุปปาทขณะแห่งจิต ในปวัตติกาล ใน
อรูปภูมิ ในภังคขณะแห่งกุศล ย่อมไม่ดับไป และอัพยากตธรรมก็ย่อมไม่ดับไป
หรือว่า อัพยากตธรรมของสัตว์ใด ย่อมไม่ดับไป อกุศลธรรมของสัตว์นั้น ย่อมไม่
ดับไป
ในอรูปภูมิ ในภังคขณะแห่งอกุศล อัพยากตธรรมของสัตว์เหล่านั้นย่อมไม่ดับไป แต่
อกุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้น ย่อมไม่ดับไปก็หาไม่ อัพยากตธรรมของสัตว์เหล่านั้น คือสัตว์

74
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๖ ยมกปกรณ์ ภาค ๒ - หน้าที่ 75 (เล่ม 39)

ทั้งหมด ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ ในอุปปาทขณะแห่งจิต ในปวัตติกาล ในอรูปภูมิ ในภังคขณะแห่ง
กุศล ย่อมไม่ดับไป และอกุศลธรรมก็ย่อมไม่ดับไป
[๒๐๒] กุศลธรรม ในภูมิใด ย่อมไม่ดับ อกุศลธรรมในภูมินั้น ย่อมไม่ดับ
หรือ
ถูกแล้ว
หรือว่า อกุศลธรรม ในภูมิใด ย่อมไม่ดับไป กุศลธรรมในภูมินั้น ย่อมไม่ดับไป
ถูกแล้ว
[๒๐๓] กุศลธรรม ในภูมิใด ย่อมไม่ดับไป อัพยากตธรรมในภูมินั้น ย่อมไม่ดับไป
หรือ
ย่อมดับไป
หรือว่า อัพยากตธรรม ในภูมิใด ย่อมไม่ดับไป กุศลธรรมในภูมินั้น ย่อมไม่ดับ
ไป
ไม่มี
[๒๐๔] อกุศลธรรมในภูมิใด ย่อมไม่ดับไป อัพยากตธรรมในภูมินั้น ย่อมไม่ดับ
ไปหรือ
ย่อมดับไป
หรือว่า อัพยากตธรรม ในภูมิใด ย่อมไม่ดับไป อกุศลธรรมในภูมินั้น ย่อมไม่ดับ
ไป
ไม่มี
[๒๐๕] กุศลธรรมของสัตว์ใด ในภูมิใด ย่อมไม่ดับไปอกุศลธรรมของสัตว์นั้น
ในภูมินั้น ย่อมไม่ดับไปหรือ
ในภังคขณะแห่งอกุศล กุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น ย่อมไม่ดับไป แต่อกุศล
ธรรมของสัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น ย่อมไม่ดับไปก็หาไม่กุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น
คือสัตว์ทั้งหมด ในอุปปาทขณะแห่งจิตในภังคขณะแห่งกุศลวิปปยุตตจิต และอกุศลวิปป
ยุตตจิต และอสัญญสัตว์ย่อมไม่ดับไป และอกุศลธรรมก็ย่อมไม่ดับไป
หรือว่า อกุศลธรรมของสัตว์ใด ในภูมิใด ย่อมไม่ดับไปกุศลธรรมของสัตว์นั้น
ในภูมินั้น ย่อมไม่ดับไป

75
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๖ ยมกปกรณ์ ภาค ๒ - หน้าที่ 76 (เล่ม 39)

ในภังคขณะแห่งกุศล อกุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น ย่อมไม่ดับไป แต่กุศล
ธรรมของสัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น ย่อมไม่ดับไปก็หาไม่อกุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น
คือสัตว์ทั้งหมด ในอุปปาทขณะแห่งจิตในภังคขณะแห่งอกุศลวิปปยุตตจิต และกุศลวิปปยุตตจิต
และอสัญญสัตว์ ย่อมไม่ดับไป และกุศลธรรมก็ย่อมไม่ดับไป
[๒๐๖] กุศลธรรมของสัตว์ใด ในภูมิใด ย่อมไม่ดับไปอัพยากตธรรมของสัตว์
นั้น ในภูมินั้น ย่อมไม่ดับไปหรือ
กุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น คือสัตว์ทั้งหมดที่กำลังจุติอยู่ในภังคขณะแห่ง
กุศลวิปปยุตตจิต ในปวัตติกาล ย่อมไม่ดับไป แต่อัพยากตธรรมของสัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น
ย่อมไม่ดับไปก็หาไม่ กุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้นในภูมินั้น คือสัตว์ทั้งหมดที่กำลังเกิดขึ้นอยู่
ในอุปปาทขณะแห่งจิต ในปวัตติกาล ในอรูปภูมิ ในภังคขณะแห่งอกุศล ย่อมไม่ดับไป และ
อัพยากตธรรม ก็ย่อมไม่ดับไป
หรือว่า อัพยากตธรรมของสัตว์ใด ในภูมิใด ย่อมไม่ดับไปกุศลธรรมของสัตว์นั้น
ในภูมินั้น ย่อมไม่ดับไป
ในอรูปภูมิ ในภังคขณะแห่งกุศล อัพยากตธรรมของสัตว์เหล่านั้นในภูมินั้น ย่อมไม่
ดับไป แต่กุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น ย่อมไม่ดับไปก็หาไม่ อัพยากตธรรมของสัตว์
เหล่านั้น ในภูมินั้น คือสัตว์ทั้งหมดที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ ในอุปปาทขณะแห่งจิต ในปวัตติกาล
ในอรูปภูมิ ในภังคขณะแห่งอกุศล ย่อมไม่ดับไป และกุศลธรรม ก็ย่อมไม่ดับไป
[๒๐๗] อกุศลธรรมของสัตว์ใด ในภูมิใด ย่อมไม่ดับไปอัพยากตธรรมของสัตว์
นั้น ในภูมินั้น ย่อมไม่ดับไปหรือ
อกุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น คือสัตว์ทั้งหมดที่กำลังจุติอยู่ในภังคขณะ
แห่งกุศลวิปปยุตตจิต ในปวัตติกาล ย่อมไม่ดับไป แต่อัพยากตธรรมของสัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น
ย่อมไม่ดับไปก็หาไม่ อกุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้นในภูมินั้น คือสัตว์ทั้งหมดที่กำลังเกิดขึ้นอยู่
ในอุปปาทขณะแห่งจิต ในปวัตติกาลในอรูปภูมิ ในภังคขณะแห่งกุศล ย่อมไม่ดับไป และ
อัพยากตธรรมก็ย่อมไม่ดับไป
หรือว่า อัพยากตธรรมของสัตว์ใด ในภูมิใด ย่อมไม่ดับไปอกุศลธรรมของสัตว์
นั้น ในภูมินั้น ย่อมไม่ดับไป

76
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๖ ยมกปกรณ์ ภาค ๒ - หน้าที่ 77 (เล่ม 39)

ในอรูปภูมิ ในภังคขณะแห่งอกุศล อัพยากตธรรมของสัตว์เหล่านั้นในภูมินั้น ย่อมไม่
ดับไป แต่อกุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น ย่อมไม่ดับไปก็หาไม่ อัพยากตธรรมของ
สัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น คือสัตว์ทั้งหมดที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ ในอุปปาทขณะแห่งจิต ในปวัตติกาล
ในอรูปภูมิ ในภังคขณะแห่งกุศล ย่อมไม่ดับไป และอกุศลธรรม ก็ย่อมไม่ดับไป
[๒๐๘] กุศลธรรมของสัตว์ใดเคยดับไปแล้ว อกุศลธรรมของสัตว์นั้นเคยดับไป
แล้วหรือ
ถูกแล้ว
หรือว่า อกุศลธรรมของสัตว์ใดเคยดับไปแล้ว กุศลธรรมของสัตว์นั้นเคยดับไปแล้ว
ถูกแล้ว
[๒๐๙] กุศลธรรมของสัตว์ใดเคยดับไปแล้ว อัพยากตธรรมของสัตว์นั้นเคยดับ
ไปแล้วหรือ
ถูกแล้ว
หรือว่า อัพยากตธรรมของสัตว์ใดเคยดับไปแล้ว กุศลธรรมของสัตว์นั้นเคยดับไป
แล้ว
ถูกแล้ว
[๒๑๐] อกุศลธรรมของสัตว์ใดเคยดับไปแล้ว อัพยากตธรรมของสัตว์นั้นเคยดับ
ไปแล้วหรือ
ถูกแล้ว
หรือว่า อัพยากตธรรมของสัตว์ใดเคยดับไปแล้ว อกุศลธรรมของสัตว์นั้นเคยดับ
ไปแล้ว
ถูกแล้ว
[๒๑๑] กุศลธรรมในภูมิใดเคยดับไปแล้ว อกุศลธรรมในภูมินั้นเคยดับไปแล้ว
หรือ
ถูกแล้ว
หรือว่าอกุศลธรรมในภูมิใดเคยดับไปแล้ว กุศลธรรมในภูมินั้นเคยดับไปแล้ว
ถูกแล้ว

77
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๖ ยมกปกรณ์ ภาค ๒ - หน้าที่ 78 (เล่ม 39)

[๒๑๒] กุศลธรรมในภูมิใดเคยดับไปแล้ว อัพยากตธรรมในภูมินั้นเคยดับไป
แล้วหรือ
ถูกแล้ว
หรือว่า อัพยากตธรรมในภูมิใดเคยดับไปแล้ว กุศลธรรมในภูมินั้นเคยดับไป
แล้ว
อัพยากตธรรมในภูมินั้น ซึ่งเป็นอสัญญสัตตภูมิ เคยดับไปแล้ว แต่กุศลธรรมในภูมินั้น
เคยดับไปแล้วก็หาไม่ อัพยากตธรรม เคยดับไปแล้ว และกุศลธรรมก็เคยดับไปแล้ว ในภูมินั้น
ซึ่งเป็นจตุโวการภูมิ ปัญจโวการภูมิ
[๒๑๓] อกุศลธรรมในภูมิใดเคยดับไปแล้ว อัพยากตธรรมในภูมินั้นเคยดับไป
แล้วหรือ
ถูกแล้ว
หรือว่า อัพยากตธรรมในภูมิใดเคยดับไปแล้ว อกุศลธรรมในภูมินั้นเคยดับไป
แล้ว
อัพยากตธรรมในภูมินั้น ซึ่งเป็นอสัญญสัตตภูมิ เคยดับไปแล้ว แต่อกุศลธรรมในภูมินั้น
เคยดับไปแล้วก็หาไม่ อัพยากตธรรมในภูมินั้น ซึ่งเป็นจตุโวการภูมิ ปัญจโวการภูมิ เคยดับไป
แล้ว และอกุศลธรรมก็เคยดับไปแล้ว
[๒๑๔] กุศลธรรมของสัตว์ใด ในภูมิใด เคยดับไปแล้วอกุศลธรรมของสัตว์นั้น
ในภูมินั้น เคยดับไปแล้วหรือ
ถูกแล้ว
หรือว่า อกุศลธรรมของสัตว์ใด ในภูมิใด เคยดับไปแล้วกุศลธรรมของสัตว์นั้น
ในภูมินั้น เคยดับไปแล้ว
อกุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น คือสัตว์ชั้นสุทธาวาส ในเมื่ออกุศลจิตดวงที่ ๒
เป็นไปอยู่ เคยดับไปแล้ว แต่กุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้นในภูมินั้น เคยดับไปแล้วก็หาไม่
อกุศลธรรมของสัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้นผู้มีขันธ์ ๔ ผู้มีขันธ์ ๕ นอกนี้ เคยดับไปแล้ว และ
อกุศลธรรมก็เคยดับไปแล้ว
[๒๑๕] กุศลธรรมของสัตว์ใด ในภูมิใด เคยดับไปแล้วอัพยากตธรรมของสัตว์
นั้น ในภูมินั้น เคยดับไปแล้วหรือ
ถูกแล้ว

78