พุทธธรรมสงฆ์


ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๖ ยมกปกรณ์ ภาค ๒ - หน้าที่ 59 (เล่ม 39)

หรือว่า อกุศลธรรมเคยเกิดขึ้นแล้วแก่สัตว์ใด กุศลธรรมเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น
อกุศลธรรมเคยเกิดขึ้นแล้วแก่สัตว์เหล่านั้น คือ สัตว์ทั้งหมดในภังคขณะแห่งจิต ใน
อุปปาทขณะแห่งกุศลวิปปยุตตจิต ผู้เข้านิโรธ ผู้เป็นอสัญญสัตว์แต่กุศลธรรมจะเกิดขึ้นแก่สัตว์
เหล่านั้นก็หาไม่ อกุศลธรรมเคยเกิดขึ้นแล้วและกุศลธรรมก็ย่อมเกิดขึ้น แก่สัตว์เหล่านั้น ใน
อุปปาทขณะแห่งกุศลทั้งหลาย
[๑๔๙] กุศลธรรมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด อัพยากตธรรมเคยเกิดขึ้นแล้วแก่สัตว์นั้นหรือ
ถูกแล้ว
หรือว่า อัพยากตธรรมเคยเกิดขึ้นแล้วแก่สัตว์ใด กุศลธรรมเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น
อัพยากตธรรมเคยเกิดขึ้นแล้วแก่สัตว์เหล่านั้น คือ สัตว์ทั้งหมดในภังคขณะแห่งจิต
ในอุปปาทขณะแห่งกุศลวิปปยุตตจิต ผู้เข้านิโรธ และอสัญญสัตว์แต่กุศลธรรมเกิดขึ้นแก่สัตว์
เหล่านั้นก็หาไม่ อัพยากตธรรมเคยเกิดขึ้นแล้ว และกุศลธรรมก็เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ใน
อุปปาทขณะแห่งกุศลทั้งหลาย
[๑๕๐] อกุศลธรรมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด อัพยากตธรรมเคยเกิดขึ้นแล้วแก่สัตว์นั้นหรือ
ถูกแล้ว
หรือว่า อัพยากตธรรมเคยเกิดขึ้นแล้วแก่สัตว์ใด อกุศลธรรมเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น
อัพยากตธรรมเคยเกิดขึ้นแล้วแก่สัตว์เหล่านั้น คือ สัตว์ทั้งหมด ในภังคขณะแห่งจิต
ในอุปปาทขณะแห่งอกุศลวิปปยุตตจิต ผู้เข้านิโรธ และอสัญญสัตว์แต่อกุศลธรรมเกิดขึ้นแก่สัตว์
เหล่านั้นก็หาไม่ อัพยากตธรรมเคยเกิดขึ้นแล้วและอกุศลธรรมก็เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ใน
อุปปาทขณะแห่งอกุศลทั้งหลาย
[๑๕๑] กุศลธรรมเกิดขึ้นในภูมิใด ฯลฯ
[๑๕๒] กุศลธรรมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ในภูมิใด อกุศลธรรมเคยเกิดขึ้นแล้วแก่สัตว์
นั้น ในภูมินั้นหรือ
ถูกแล้ว
หรือว่า อกุศลธรรมเคยเกิดขึ้นแล้วแก่สัตว์ใด ในภูมิใดกุศลธรรมเกิดขึ้นแก่สัตว์
นั้น ในภูมินั้น

59
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๖ ยมกปกรณ์ ภาค ๒ - หน้าที่ 60 (เล่ม 39)

อกุศลธรรมเคยเกิดขึ้นแล้วแก่สัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น คือ สัตว์ทั้งหมดในภังคขณะ
แห่งจิต ในอุปปาทขณะแห่งกุศลวิปปยุตตจิต แต่กุศลธรรมจะเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ใน
ภูมินั้นก็หาไม่ อกุศลธรรมเคยเกิดขึ้นแล้ว และกุศลธรรมก็ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ใน
ภูมินั้น ในอุปปาทขณะแห่งกุศลทั้งหลาย
[๑๕๓] กุศลธรรมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ในภูมิใด อัพยากตธรรมเคยเกิดขึ้นแล้วแก่
สัตว์นั้น ในภูมินั้นหรือ
ถูกแล้ว
หรือว่า อัพยากตธรรมเคยเกิดขึ้นแล้วแก่สัตว์ใด ในภูมิใดกุศลธรรมย่อมเกิดขึ้นแก่
สัตว์นั้น ในภูมินั้น
อัพยากตธรรมเคยเกิดขึ้นแล้วแก่สัตว์นั้น ในภูมินั้น คือ สัตว์ทั้งหมดในภังคขณะแห่งจิต
ในอุปปาทขณะแห่งกุศลวิปปยุตตจิต และอสัญญสัตว์แต่กุศลธรรมจะเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น
ในภูมินั้นก็หาไม่ อัพยากตธรรมเคยเกิดขึ้นแล้ว และกุศลธรรมก็ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ใน
ภูมินั้น ในอุปปาทขณะแห่งกุศลทั้งหลาย
[๑๕๔] อกุศลธรรมย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ในภูมิใด อัพยากตธรรมเคยเกิดขึ้นแล้ว
แก่สัตว์นั้น ในภูมินั้นหรือ
ถูกแล้ว
หรือว่า อัพยากตธรรมเคยเกิดขึ้นแล้วแก่สัตว์ใด ในภูมิใดอกุศลธรรมย่อมเกิดขึ้นแก่
สัตว์นั้น ในภูมินั้น
อัพยากตธรรมเคยเกิดขึ้นแล้วแก่สัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น คือ สัตว์ทั้งหมดในภังคขณะ
แห่งจิต ในอุปปาทขณะแห่งอกุศลวิปปยุตตจิต และอสัญญสัตว์แต่อกุศลธรรมย่อมเกิดขึ้นแก่
สัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้นก็หาไม่ อัพยากตธรรมเคยเกิดขึ้นแล้ว และอกุศลธรรมก็ย่อมเกิดขึ้นแก่
สัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น ในอุปปาทขณะแห่งอกุศล
[๑๕๕] กุศลธรรมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด อกุศลธรรมไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่สัตว์นั้น
หรือ ?
เคยเกิดขึ้นแล้ว
หรือว่า อกุศลธรรมไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่สัตว์ใด กุศลธรรมย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์
นั้น ?

60
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๖ ยมกปกรณ์ ภาค ๒ - หน้าที่ 61 (เล่ม 39)

ไม่มี
[๑๕๖] กุศลธรรมย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด อัพยากตธรรมไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่
สัตว์นั้นหรือ ?
เคยเกิดขึ้นแล้ว
หรือว่า อัพยากตธรรมไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่สัตว์ใด กุศลธรรมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น
ไม่มี
[๑๕๗] อกุศลธรรมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด อัพยากตธรรมไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่สัตว์
นั้นหรือ
เคยเกิดขึ้นแล้ว
หรือว่า อัพยากตธรรมไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่สัตว์ใด อกุศลธรรมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น
ไม่มี
[๑๕๘] กุศลธรรมย่อมไม่เกิดขึ้นในภูมิใด ฯลฯ
[๑๕๙] กุศลธรรมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ในภูมิใด อกุศลธรรมไม่เคยเกิดขึ้นแล้ว
แก่สัตว์นั้น ในภูมินั้นหรือ
กุศลธรรมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น คือ สัตว์ทั้งหมดในภังคขณะแห่งจิต
ในอุปปาทขณะแห่งกุศลวิปปยุตตจิต แต่อกุศลธรรมไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่สัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้นก็
หาไม่ กุศลธรรมไม่เกิดขึ้น และอกุศลธรรมก็ไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่สัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น
คือ สัตว์ชั้นสุทธาวาสในเมื่อทุติยจิตเป็นไปอยู่ และอสัญญสัตว์
หรือว่า อกุศลธรรมไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่สัตว์ใด ในภูมิใดกุศลธรรมย่อมไม่เกิด
ขึ้นแก่สัตว์นั้น ในภูมินั้น
ถูกแล้ว
[๑๖๐] กุศลธรรมย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ในภูมิใด อัพยากตธรรมไม่เคยเกิด
ขึ้นแล้วแก่สัตว์นั้น ในภูมินั้นหรือ
กุศลธรรมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น คือ สัตว์ทั้งหมด ในภังคขณะแห่งจิต
ในอุปปาทขณะแห่งกุศลวิปปยุตตจิต และอสัญญสัตว์ แต่อัพยากตธรรม ไม่เคยเกิดขึ้นแก่สัตว์

61
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๖ ยมกปกรณ์ ภาค ๒ - หน้าที่ 62 (เล่ม 39)

เหล่านั้น ในภูมินั้นก็หาไม่ กุศลธรรมย่อมไม่เกิดขึ้น และอัพยากตธรรมก็ไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่
สัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้นผู้เข้าถึงสุทธาวาส
หรือว่า อัพยากตธรรมไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่สัตว์ใด ในภูมิใดกุศลธรรมย่อมไม่
เกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น ในภูมินั้น
ถูกแล้ว
[๑๖๑] อกุศลธรรมย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ในภูมิใด อัพยากตธรรมไม่เคย
เกิดขึ้นแล้วแก่สัตว์นั้น ในภูมินั้นหรือ
อกุศลธรรมย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น คือ สัตว์ทั้งหมดในภังคขณะแห่ง
จิต ในอุปปาทขณะแห่งอกุศลวิปปยุตตจิต และอสัญญสัตว์แต่อัพยากตธรรม ไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่
สัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้นก็หาไม่ อกุศลธรรมย่อมไม่เกิดขึ้น และอัพยากตธรรมก็ไม่เคยเกิดขึ้นแล้ว
แก่สัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น ผู้เข้าถึงสุทธาวาส
หรือว่า อัพยากตธรรม ไม่เคยเกิดขึ้นแล้วแก่สัตว์ใด ในภูมิใด อกุศลธรรมย่อมไม่
เกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น ในภูมินั้น
ถูกแล้ว
[๑๖๒] กุศลธรรมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด อกุศลธรรมจักเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้นหรือ
กุศลธรรมย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในอุปปาทขณะแห่งอรหัตมรรคสัตว์จักได้
เฉพาะซึ่งอรหัตมรรค ในลำดับแห่งจิตใด ในอุปปาทขณะแห่งจิตนั้นแต่อกุศลธรรมจักเกิดขึ้นแก่
สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ กุศลธรรมย่อมเกิดขึ้น และอกุศลธรรมก็จักเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นนอกนี้
ในอุปปาทขณะแห่งกุศล
หรือว่า อกุศลธรรมจักเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด กุศลธรรมย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น
อกุศลธรรมจักเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือ สัตว์ทั้งหมด ในภังคขณะแห่งจิต ในอุปปาท
ขณะแห่งกุศลวิปปยุตตจิต ผู้เข้านิโรธ และอสัญญสัตว์แต่กุศลธรรมจะเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็
หาไม่ อกุศลธรรมจักเกิดขึ้น และกุศลธรรมก็จะเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในอุปปาทขณะแห่งกุศล
[๑๖๓] กุศลธรรมย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด อัพยากตธรรมจักเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้นหรือ
ถูกแล้ว

62
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๖ ยมกปกรณ์ ภาค ๒ - หน้าที่ 63 (เล่ม 39)

หรือว่า อัพยากตธรรมจักเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด กุศลธรรมย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น
อัพยากตธรรมจักเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือ สัตว์ทั้งหมด ในภังคขณะแห่งจิต ใน
อุปปาทขณะแห่งกุศลวิปปยุตตจิต ผู้เข้านิโรธ ผู้เป็นอสัญญสัตว์แต่กุศลธรรมจะเกิดขึ้นแก่สัตว์
เหล่านั้นก็หาไม่ อัพยากตธรรมจักเกิดขึ้น และกุศลธรรมก็ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ใน
อุปปาทขณะแห่งกุศล
[๑๖๔] อกุศลธรรมย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด อัพยากตธรรมจักเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น
หรือ
ถูกแล้ว
หรือว่า อัพยากตธรรมจักเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด อกุศลธรรมย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น
อัพยากตธรรมจักเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือ สัตว์ทั้งหมด ในภังคขณะแห่งจิต ใน
อุปปาทขณะแห่งกุศลวิปปยุตตจิต ผู้เข้านิโรธ และอสัญญสัตว์แต่อกุศลธรรมจักเกิดขึ้นแก่
สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ อัพยากตธรรมจักเกิดขึ้น และอกุศลธรรมก็ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น
ในอุปปาทขณะแห่งกุศล
[๑๖๕] กุศลธรรมย่อมเกิดขึ้นในภูมิใด ฯลฯ
[๑๖๖] กุศลธรรมย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ในภูมิใด อกุศลธรรมจักเกิดขึ้นแก่สัตว์
นั้น ในภูมินั้นหรือ
กุศลธรรมย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น ในอุปปาทขณะแห่งอรหัตมรรค สัตว์
เหล่าใดจักได้เฉพาะซึ่งอรหัตมรรค ในลำดับแห่งจิตใด ในอุปปาทขณะแห่งจิตนั้น แต่อกุศลธรรม
จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้นก็หาไม่ กุศลธรรมย่อมเกิดขึ้น และอกุศลธรรมก็จักเกิด
ขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น นอกนี้ ในอุปปาทขณะแห่งกุศล
หรือว่า อกุศลธรรมจักเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ในภูมิใด กุศลธรรมย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์
นั้น ในภูมินั้น
อกุศลธรรมจักเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น คือ สัตว์ทั้งหมดในภังคขณะแห่งจิต
ในอุปปาทขณะแห่งกุศลวิปปยุตจิต แต่กุศลธรรมจะเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้นก็หาไม่
อกุศลธรรมจักเกิดขึ้น และกุศลธรรมก็จะเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น ในอุปปาทขณะ
แห่งกุศล

63
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๖ ยมกปกรณ์ ภาค ๒ - หน้าที่ 64 (เล่ม 39)

[๑๖๗] กุศลธรรมย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ในภูมิใด อัพยากตธรรมจักเกิดขึ้นแก่
สัตว์นั้น ในภูมินั้นหรือ
ถูกแล้ว
หรือว่า อัพยากตธรรมจักเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ในภูมิใด กุศลธรรมย่อมเกิดขึ้นแก่
สัตว์นั้น ในภูมินั้น
อัพยากตธรรมจักเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น คือ สัตว์ทั้งหมดในภังคขณะแห่งจิต
ในอุปปาทขณะแห่งกุศลวิปปยุตจิต และอสัญญสัตว์ แต่กุศลธรรมจะเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น
ในภูมินั้นก็หาไม่ อัพยากตธรรมจักเกิดขึ้นและกุศลธรรมก็ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในภูมิ
นั้น ในอุปปาทขณะแห่งกุศล
[๑๖๘] อกุศลธรรมย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ในภูมิใด อัพยากตธรรมจักเกิดขึ้นแก่
สัตว์นั้นในภูมินั้นหรือ
ถูกแล้ว
หรือว่า อัพยากตธรรมจักเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ในภูมิใด อกุศลธรรมย่อมเกิดขึ้นแก่
สัตว์นั้น ในภูมินั้น
อัพยากตธรรมจักเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น คือสัตว์ทั้งหมดในภังคขณะแห่ง
จิต ในอุปปาทขณะแห่งอกุศลวิปปยุตจิต และอสัญญสัตว์ แต่อกุศลธรรมจะเกิดขึ้นแก่สัตว์
เหล่านั้น ในภูมินั้นก็หาไม่ อัพยากตธรรมจักเกิดขึ้นและอกุศลธรรมก็ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่า
นั้น ในภูมินั้น ในอุปปาทขณะแห่งอกุศล
[๑๖๙] กุศลธรรมย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด อกุศลธรรมจักไม่เกิดแก่สัตว์นั้น
หรือ
กุศลธรรมย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือ สัตว์ทั้งหมด ในภังคขณะแห่งจิต ใน
อุปปาทขณะแห่งกุศลวิปปยุตจิต ผู้เข้านิโรธ และอสัญญสัตว์ แต่อกุศลธรรมจักไม่เกิดขึ้นแก่
สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ กุศลธรรมย่อมไม่เกิดขึ้น และอกุศลธรรมก็จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ใน
ภังคขณะแห่งอรหัตมรรค ผู้เป็นพระอรหันต์ สัตว์ใดจักได้เฉพาะซึ่งอรหัตมรรค ในลำดับแห่ง
จิตใด ในภังคขณะแห่งจิตนั้น
หรือว่า อกุศลธรรมจักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด กุศลธรรมย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น

64
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๖ ยมกปกรณ์ ภาค ๒ - หน้าที่ 65 (เล่ม 39)

อกุศลธรรมจักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในอุปปาทขณะแห่งอรหัตมรรคสัตว์ใดจักได้
เฉพาะซึ่งอรหัตมรรค ในลำดับแห่งจิตใด ในอุปปาทขณะแห่งจิตนั้นแต่กุศลธรรมย่อมไม่เกิด
ขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ อกุศลธรรมจักไม่เกิดขึ้น และกุศลธรรมก็ย่อมไม่เกิดขึ้น ในภังคขณะ
แห่งอรหัตมรรค ผู้เป็นพระอรหันต์สัตว์เหล่าใดจักได้เฉพาะซึ่งอรหัตมรรค ในลำดับแห่งจิตใด
ในภังคขณะแห่งจิตนั้น
[๑๗๐] กุศลธรรมย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด อัพยากตธรรมจักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์
นั้นหรือ
กุศลธรรมย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นทั้งหมด ในภังคขณะแห่งจิตในอุปปาทขณะ
แห่งกุศลวิปปยุตจิต ผู้เข้านิโรธ และอสัญญสัตว์ แต่อัพยากตธรรมจักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์
เหล่านั้นก็หาไม่ กุศลธรรมย่อมไม่เกิดขึ้น และอัพยากตธรรมก็จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นผู้
มีความพร้อมเพรียงด้วยปัจฉิมจิต
หรือว่า อัพยากตธรรมจักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด กุศลธรรมย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น
ถูกแล้ว
[๑๗๑] อกุศลธรรมย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด อัพยากตธรรมจักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์
นั้นหรือ
อกุศลธรรมย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือ สัตว์ทั้งหมด ในภังคขณะแห่งจิต ใน
อุปปาทขณะแห่งอกุศลวิปปยุตตจิต ผู้เข้านิโรธ และอสัญญสัตว์ แต่อัพยากตธรรมจักไม่เกิดขึ้น
แก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ อกุศลธรรมย่อมไม่เกิดขึ้น และอัพยากตธรรมก็จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์
เหล่านั้น ผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยปัจฉิมจิต
หรือว่า อัพยากตธรรมจักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด อกุศลธรรมย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์
นั้น
ถูกแล้ว
[๑๗๒] กุศลธรรมย่อมไม่เกิดขึ้นในภูมิใด ฯลฯ
[๑๗๓] กุศลธรรมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ในภูมิใด อกุศลธรรมจักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์
นั้น ในภูมินั้นหรือ

65
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๖ ยมกปกรณ์ ภาค ๒ - หน้าที่ 66 (เล่ม 39)

กุศลธรรมย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น คือสัตว์ทั้งหมดในภังคขณะแห่ง
จิต ในอุปปาทขณะแห่งกุศลวิปปยุตจิต แต่อกุศลธรรมจักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น
ก็หาไม่ กุศลธรรมย่อมไม่เกิดขึ้น และอกุศลธรรมก็จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น ใน
ภังคขณะแห่งอรหัตมรรค ผู้เป็นพระอรหันต์ สัตว์เหล่าใดจักได้เฉพาะซึ่งอรหัตมรรค ในลำดับ
แห่งจิตใด ในภังคขณะแห่งจิตนั้น
หรือว่า อกุศลธรรมจักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ในภูมิใด กุศลธรรมย่อมไม่เกิดขึ้น
แก่สัตว์นั้น ในภูมินั้น
อกุศลธรรมจักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น ในอุปปาทขณะแห่งอรหัตมรรค สัตว์
เหล่าใดจักได้เฉพาะซึ่งอรหัตมรรค ในลำดับแห่งจิตใด ในอุปปาทขณะแห่งจิตนั้น แต่กุศลธรรม
ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้นก็หาไม่ อกุศลธรรมจักไม่เกิดขึ้น และกุศลธรรมก็
ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นในภูมินั้น ในภังคขณะแห่งอรหัตมรรค ผู้เป็นพระอรหันต์ สัตว์
เหล่าใดจักได้เฉพาะซึ่งอรหัตมรรคในลำดับแห่งจิตใด ในภังคขณะแห่งจิตนั้น
[๑๗๔] กุศลธรรมย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ในภูมิใด อัพยากตธรรมจักไม่เกิดขึ้น
แก่สัตว์นั้น ในภูมินั้นหรือ
กุศลธรรมย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น คือ สัตว์ทั้งปวงในภังคขณะแห่ง
จิต ในอุปปาทขณะแห่งกุศลวิปปยุตตจิต และอสัญญสัตว์ แต่อัพยากตธรรมจักไม่เกิดขึ้นแก่
สัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้นก็หาไม่ กุศลธรรมย่อมไม่เกิดขึ้น และอัพยากตธรรมก็จักไม่เกิดขึ้นแก่
สัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น ผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยปัจฉิมจิต
หรือว่า อัพยากตธรรมจักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ในภูมิใด กุศลธรรมย่อมไม่เกิดขึ้น
แก่สัตว์นั้น ในภูมินั้น
ถูกแล้ว
[๑๗๕] อกุศลธรรมย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ในภูมิใด อัพยากตธรรมจักไม่
เกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น ในภูมินั้นหรือ
อกุศลธรรมย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น คือ สัตว์ทั้งหมดในภังคขณะแห่ง
จิต ในอุปปาทขณะแห่งอกุศลวิปปยุตจิต และอสัญญสัตว์ แต่อัพยากตธรรมจักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์
เหล่านั้น ในภูมินั้นก็หาไม่ อกุศลธรรมย่อมไม่เกิดขึ้น และอัพยากตธรรมก็จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์
เหล่านั้น ในภูมินั้น ผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยปัจฉิมจิต

66
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๖ ยมกปกรณ์ ภาค ๒ - หน้าที่ 67 (เล่ม 39)

หรือว่า อัพยากตธรรมจักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ในภูมิใดอกุศลธรรมย่อมไม่
เกิดขึ้นแก่สัตว์นั้นในภูมินั้น
ถูกแล้ว
[๑๗๖] กุศลธรรมเคยเกิดขึ้นแล้วแก่สัตว์ใด อกุศลธรรมจักเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้นหรือ
กุศลธรรมเคยเกิดขึ้นแล้วแก่สัตว์เหล่านั้น คือ ผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอรหัตมรรค ผู้
เป็นพระอรหันต์ และผู้จักได้เฉพาะอรหัตมรรค ในลำดับแห่งจิตใดแต่อกุศลธรรมจักเกิดขึ้นแก่
สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ กุศลธรรมเคยเกิดขึ้นแล้ว และอกุศลธรรมก็จักเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น นอกนี้
หรือว่า อกุศลธรรมจักเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด กุศลธรรมเคยเกิดขึ้นแล้วแก่สัตว์นั้น
ถูกแล้ว
[๑๗๗] กุศลธรรมเคยเกิดขึ้นแล้วแก่สัตว์ใด อัพยากตธรรมจักเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น
หรือ
กุศลธรรมเคยเกิดขึ้นแล้วแก่สัตว์เหล่านั้น ผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยปัจฉิมจิต แต่
อัพยากตธรรมจักเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ กุศลธรรมเคยเกิดขึ้นแล้ว และอัพยากตธรรม
ก็จักเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น นอกนี้
หรือว่า อัพยากตธรรมจักเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด กุศลธรรมเคยเกิดขึ้นแล้วแก่สัตว์นั้น
ถูกแล้ว
[๑๗๘] อกุศลธรรมเคยเกิดขึ้นแล้วแก่สัตว์ใด อัพยากตธรรมจักเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น
หรือ
อกุศลธรรมเคยเกิดขึ้นแล้วแก่สัตว์เหล่านั้น ผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยปัจฉิมจิต แต่
อัพยากตธรรมจักเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ อกุศลธรรมเคยเกิดขึ้นแล้ว และอัพยากตธรรม
ก็จักเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น นอกนี้
หรือว่า อัพยากตธรรมจักเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด อกุศลธรรมเคยเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น
ถูกแล้ว
[๑๗๙] กุศลธรรมเคยเกิดขึ้นแล้วในภูมิใด ฯลฯ
[๑๘๐] กุศลธรรมเคยเกิดขึ้นแล้วแก่สัตว์ใด ในภูมิใด อกุศลธรรมจักเกิดขึ้นแก่
สัตว์นั้น ในภูมินั้นหรือ

67
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๖ ยมกปกรณ์ ภาค ๒ - หน้าที่ 68 (เล่ม 39)

กุศลธรรมเคยเกิดขึ้นแล้วแก่สัตว์เหล่านั้น คือ ผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอรหัตมรรค
ผู้เป็นพระอรหันต์ ผู้ที่จักได้เฉพาะซึ่งอรหัตมรรค ในลำดับแห่งจิตใดแต่อกุศลธรรมจักเกิดขึ้น
แก่สัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้นก็หาไม่ กุศลธรรมเคยเกิดขึ้นแล้ว และอกุศลธรรมก็จักเกิดขึ้นแก่สัตว์
เหล่านั้น ในภูมินั้น ผู้มีขันธ์ ๔ผู้มีขันธ์ ๕ นอกนี้
หรือว่า อกุศลธรรมจักเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ในภูมิใด กุศลธรรมเคยเกิดขึ้นแล้วแก่
สัตว์นั้น ในภูมินั้น
อกุศลธรรมจักเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น คือสัตว์ชั้นสุทธาวาสในเมื่อทุติยจิต
เป็นไปอยู่ แต่กุศลธรรมเคยเกิดขึ้นแล้วแก่สัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้นก็หาไม่ อกุศลธรรมจักเกิดขึ้น
และกุศลธรรมก็เคยเกิดขึ้นแล้วแก่สัตว์เหล่านั้นในภูมินั้น ผู้มีขันธ์ ๔ ผู้มีขันธ์ ๕ นอกนี้
[๑๘๑] กุศลธรรมเคยเกิดขึ้นแล้วแก่สัตว์ใด ในภูมิใด อัพยากตธรรมจักเกิดขึ้นแก่
สัตว์นั้น ในภูมินั้นหรือ
กุศลธรรมเคยเกิดขึ้นแล้วแก่สัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น ผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยปัจฉิมจิต
แต่อัพยากตธรรมจักเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้นก็หาไม่ กุศลธรรมเคยเกิดขึ้นแล้ว และ
อัพยากตธรรมก็จักเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นในภูมินั้น ผู้มีขันธ์ ๔ ผู้มีขันธ์ ๕ นอกนี้
หรือว่า อัพยากตธรรมจักเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ในภูมิใด กุศลธรรมเคยเกิดขึ้นแล้วแก่
สัตว์นั้น ในภูมินั้น
อัพยากตธรรมจักเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น คือสัตว์ชั้นสุทธาวาสในเมื่อ
ทุติยจิตเป็นไปอยู่ และอสัญญสัตว์ แต่กุศลธรรมเคยเกิดขึ้นแล้วแก่สัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้นก็
หาไม่ อัพยากตธรรมจักเกิดขึ้น และกุศลธรรมก็เคยเกิดขึ้นแล้วแก่สัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น
ผู้มีขันธ์ ๔ ผู้มีขันธ์ ๕ นอกนี้
[๑๘๒] อกุศลธรรมเคยเกิดขึ้นแล้วแก่สัตว์ใด ในภูมิใด อัพยากตธรรมจักเกิดขึ้น
แก่สัตว์นั้น ในภูมินั้นหรือ
อกุศลธรรมเคยเกิดขึ้นแล้วแก่สัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น ผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยปัจฉิมจิต
แต่อัพยากตธรรมจักเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้นก็หาไม่อกุศลธรรมเคยเกิดขึ้นแล้ว และ
อัพยากตธรรมก็จักเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น ผู้มีขันธ์ ๔ ผู้มีขันธ์ ๕ นอกนี้

68