พุทธธรรมสงฆ์


ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๕ ยมกปกรณ์ ภาค ๑ - หน้าที่ 260 (เล่ม 38)

ถูกแล้ว.
หรือว่า รูปายตนะของสัตว์ใดในภูมิใด จักดับไป ฆานายตนะย่อมเกิดขึ้นแก่
สัตว์นั้นในภูมินั้น.
รูปายตนะของสัตว์เหล่านั้นในภูมินั้น ซึ่งกำลังจุติอยู่จากกามาวจรภูมิ ซึ่งไม่มีฆานะ ที่
กำลังเข้าถึงกามาวจรภูมิ ซึ่งเป็นรูปาวจรสัตว์ จักดับไป แต่ฆานายตนะย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์
เหล่านั้นในภูมินั้นก็หาไม่ รูปายตนะของสัตว์เหล่านั้นในภูมินั้น ซึ่งมีฆานะ ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่
จักดับไป และฆานายตนะก็ย่อมเกิดขึ้น.
[๗๖๒] ฆานายตนะย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใดในภูมิใด มนายตนะของสัตว์นั้นใน
ภูมินั้น จักดับไปหรือ?
ถูกแล้ว.
หรือว่า มนายตนะของสัตว์ใดในภูมิใด จักดับไป ฆานายตนะย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์
นั้นในภูมินั้น.
มนายตนะของสัตว์เหล่านั้นในภูมินั้น ซึ่งกำลังจุติอยู่จากกามาวจรภูมิ ซึ่งไม่มีฆานะ ที่
กำลังเข้าถึงกามาวจรภูมิ ซึ่งเป็นรูปาวจรสัตว์ อรูปาวจรสัตว์ จักดับไป แต่ฆานายตนะย่อม
เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นในภูมินั้นก็หาไม่ มนายตนะของสัตว์เหล่านั้นในภูมินั้น ซึ่งมีฆานะ ที่
กำลังเข้าถึงอยู่ จักดับไป และฆานายตนะก็ย่อมเกิดขึ้น.
[๗๖๓] ฆานายตนะย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใดในภูมิใด ธัมมายตนะของสัตว์นั้นใน
ภูมินั้น จักดับไปหรือ?
ถูกแล้ว.
หรือว่า ธัมมายตนะของสัตว์ใดในภูมิใด จักดับไป ฆานายตนะย่อมเกิดขึ้นแก่
สัตว์นั้นในภูมินั้น.
ธัมมายตนะของสัตว์เหล่านั้นในภูมินั้น ซึ่งกำลังจุติอยู่ทั้งหมด ซึ่งไม่มีฆานะ ที่กำลัง
เกิดขึ้นอยู่จักดับไป แต่ฆานายตนะย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นในภูมินั้นก็หาไม่ ธัมมายตนะของ
สัตว์เหล่านั้นในภูมินั้น ซึ่งมีฆานะ ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ จักดับไป และฆานายตนะก็ย่อมเกิดขึ้น.
[๗๖๔] รูปายตนะย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใดในภูมิใด มนายตนะของสัตว์นั้นในภูมิ
นั้น จักดับไปหรือ?

260
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๕ ยมกปกรณ์ ภาค ๑ - หน้าที่ 261 (เล่ม 38)

รูปายตนะย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นในภูมินั้น ซึ่งกำลังเข้าถึงอสัญญสัตว์ภูมิ แต่
มนายตนะของสัตว์เหล่านั้นในภูมินั้นจักดับไปก็หาไม่ รูปายตนะย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น
ในภูมินั้น ซึ่งกำลังเข้าถึงปัญจโวการภูมิ และมนายตนะก็จักดับไป.
หรือว่า มนายตนะของสัตว์ใดในภูมิใดจักดับไป รูปายตนะย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น
ในภูมินั้น.
มนายตนะของสัตว์เหล่านั้นในภูมินั้น ซึ่งกำลังจุติอยู่จากปัญจโวการภูมิ ซึ่งเป็นอรูปสัตว์
จักดับไป แต่รูปายตนะย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นในภูมินั้นก็หาไม่ มนายตนะของสัตว์เหล่านั้น
ในภูมินั้น ซึ่งกำลังเข้าถึงปัญจโวการภูมิจักดับไป และรูปายตนะก็ย่อมเกิดขึ้น.
[๗๖๕] รูปายตนะย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใดในภูมิใด ธัมมายตนะของสัตว์นั้นใน
ภูมินั้น จักดับไปหรือ?
ถูกแล้ว.
หรือว่า ธัมมายตนะของสัตว์ใดในภูมิใดจักดับไป รูปายตนะของสัตว์นั้นในภูมินั้น
ย่อมเกิดขึ้น.
ธัมมายตนะของสัตว์เหล่านั้นในภูมินั้น ซึ่งกำลังจุติอยู่ทั้งหมด ซึ่งเป็นอรูป ที่กำลัง
เกิดขึ้นอยู่จักดับไป แต่รูปายตนะย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นในภูมินั้นก็หาไม่ ธัมมายตนะของ
สัตว์เหล่านั้นในภูมินั้น ซึ่งมีรูป ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ จักดับไป และรูปายตนะก็ย่อมเกิดขึ้น.
[๗๖๖] มนายตนะย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใดในภูมิใด ธัมมายตนะของสัตว์นั้นใน
ภูมินั้นจักดับไปหรือ?
ถูกแล้ว.
หรือว่า ธัมมายตนะของสัตว์ใดในภูมิใดจักดับไป มนายตนะย่อมเกิดขึ้นแก่
สัตว์นั้นในภูมินั้นหรือ.
ธัมมายตนะของสัตว์เหล่านั้นในภูมินั้น ซึ่งกำลังจุติอยู่ทั้งหมด ซึ่งไม่มีจิต ที่กำลังเกิดขึ้น
จักดับไป แต่มนายตนะย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นในภูมินั้นก็หาไม่ ธัมมายตนะของสัตว์เหล่านั้น
ในภูมินั้น ซึ่งมีจิตที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ จักดับไป และมนายตนะก็ย่อมเกิดขึ้น.
[๗๖๗] จักขายตนะย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด โสตายตนะของสัตว์นั้นจักไม่ดับไป
หรือ?

261
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๕ ยมกปกรณ์ ภาค ๑ - หน้าที่ 262 (เล่ม 38)

จักขายตนะย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ซึ่งกำลังจุติอยู่ทั้งหมด ซึ่งไม่มีจักขุ ที่กำลัง
เกิดขึ้นอยู่ แต่โสตายตนะของสัตว์เหล่านั้นจักดับไปก็หาไม่ จักขายตนะย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์
เหล่านั้น ซึ่งจะปรินิพพานอยู่ในปัญจโวการภูมิ ซึ่งเป็นปัจฉิมภวิกสัตว์ในอรูปภูมิ และแก่
สัตว์เหล่านั้น ซึ่งเข้าถึงอรูปภูมิแล้วจักปรินิพพาน ที่กำลังจุติอยู่ และโสตายตนะก็จักไม่ดับไป.
หรือว่า โสตายตนะของสัตว์ใด จักไม่ดับไป จักขายตนะย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น.
ถูกแล้ว.
[๗๖๘] จักขายตนะย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ฆานายตนะของสัตว์นั้นจักไม่ดับไป
หรือ?
จักขายตนะย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ซึ่งกำลังจุติอยู่ทั้งหมด ซึ่งไม่มีจักขุ ที่กำลัง
เกิดขึ้นอยู่ แต่ฆานายตนะของสัตว์เหล่านั้นจักไม่ดับไปก็หาไม่ จักขายตนะย่อมไม่เกิดขึ้นแก่
สัตว์เหล่านั้น ซึ่งจะปรินิพพานอยู่ในปัญจโวการภูมิ ซึ่งเป็นปัจฉิมภวิกสัตว์ในอรูปภูมิและแก่
สัตว์เหล่านั้น ซึ่งเข้าถึงรูปาวจรภูมิ อรูปาวจรภูมิ แล้วจักปรินิพพาน ที่กำลังจุติอยู่ และ
ฆานายตนะก็จักไม่ดับไป.
หรือว่า ฆานายตนะของสัตว์ใดจักไม่ดับไป จักขายตนะย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น.
ฆานายตนะของสัตว์เหล่านั้น ซึ่งเป็นปัจฉิมภวิกสัตว์ ที่กำลังเข้าถึงรูปาวจรภูมิ จักไม่
ดับไป แต่จักขายตนะย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ ฆานายตนะของสัตว์เหล่านั้น
ซึ่งจะปรินิพพานอยู่ในปัญจโวการภูมิ ซึ่งเป็นปัจฉิมภวิกสัตว์ในอรูปภูมิ และของสัตว์เหล่านั้น
ซึ่งเป็นรูปาวจรภูมิ อรูปาวจรภูมิ แล้วจักปรินิพพาน ที่กำลังจุติอยู่ จักไม่ดับไป และจักขายตนะ
ก็ย่อมไม่เกิดขึ้น.
[๗๖๙] จักขายตนะย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด รูปายตนะของสัตว์นั้นจักไม่ดับไป
หรือ?
จักขายตนะย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ซึ่งกำลังจุติอยู่ทั้งหมด ซึ่งไม่มีจักขุ ที่กำลัง
เกิดขึ้นอยู่ รูปายตนะของสัตว์เหล่านั้น ซึ่งกำลังจุติอยู่ทั้งหมด ซึ่งไม่มีจักขุ ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่
แต่รูปายตนะของสัตว์เหล่านั้นจักไม่ดับไปก็หาไม่ จักขายตนะย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น
ซึ่งจะปรินิพพานอยู่ปัญจโวการภูมิ ซึ่งเป็นปัจฉิมภวิกสัตว์ ในอรูปภูมิและแก่สัตว์เหล่านั้น
ซึ่งเข้าถึงอรูปภูมิ แล้วจักปรินิพพาน ที่กำลังจุติอยู่ และรูปายตนะก็จักดับไป.

262
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๕ ยมกปกรณ์ ภาค ๑ - หน้าที่ 263 (เล่ม 38)

หรือว่า รูปายตนะของสัตว์ใด ฯลฯ
ถูกแล้ว.
[๗๗๐] จักขายตนะย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด มนายตนะ ฯลฯ ธัมมายตนะของ
สัตว์นั้นจักไม่ดับไปหรือ?
จักขายตนะย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ซึ่งกำลังจุติอยู่ทั้งหมด ซึ่งไม่มีจักขุ ที่กำลัง
เกิดขึ้นอยู่ แต่ธัมมายตนะของสัตว์เหล่านั้นจักไม่ดับไปก็หาไม่ จักขายตนะย่อมไม่เกิดขึ้นแก่
สัตว์เหล่านั้น ซึ่งปรินิพพานอยู่ และธัมมายตนะก็จักไม่ดับไป.
หรือว่า ธัมมายตนะของสัตว์ใด?
ถูกแล้ว.
[๗๗๑] ฆานายตนะย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด รูปายตนะของสัตว์นั้นจักไม่ดับไป
หรือ?
ฆานายตนะย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ซึ่งกำลังจุติอยู่ทั้งหมด ซึ่งไม่มีฆานะ ที่กำลัง
เกิดขึ้นอยู่ แต่รูปายตนะของสัตว์เหล่านั้นจักไม่ดับไปก็หาไม่ ฆานายตนะย่อมไม่เกิดขึ้นแก่
สัตว์เหล่านั้น ซึ่งจะปรินิพพานอยู่ในปัญจโวการภูมิ ซึ่งเป็นปัจฉิมภวิกสัตว์ในอรูปภูมิ และ
แก่สัตว์เหล่านั้น ซึ่งเข้าถึงอรูปภูมิแล้ว จักปรินิพพาน ที่กำลังจุติอยู่ และรูปายตนะก็จักไม่ดับไป.
หรือว่า รูปายตนะของสัตว์ใด ฯลฯ
ถูกแล้ว.
[๗๗๒] ฆานายตนะย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด มนายตนะ ฯลฯ ธัมมายตนะของ
สัตว์นั้น จักไม่ดับไปหรือ?
ฆานายตนะย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ซึ่งกำลังจุติอยู่ทั้งหมด ซึ่งไม่มีฆานะ ที่กำลัง
เกิดขึ้นอยู่ แต่ธัมมายตนะของสัตว์เหล่านั้นจักไม่ดับไปก็หาไม่ ฆานายตนะย่อมไม่เกิดขึ้นแก่
สัตว์เหล่านั้น ซึ่งปรินิพพานอยู่ และธัมมายตนะก็จักไม่ดับไป.
หรือว่า ธัมมายตนะของสัตว์ใด?
ถูกแล้ว.
[๗๗๓] รูปายตนะย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด มนายตนะ ฯลฯ ธัมมายตนะของ
สัตว์นั้นจักไม่ดับไปหรือ?

263
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๕ ยมกปกรณ์ ภาค ๑ - หน้าที่ 264 (เล่ม 38)

รูปายตนะย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ซึ่งกำลังจุติอยู่ทั้งหมด ซึ่งไม่มีรูป ที่กำลัง
เกิดขึ้นอยู่ แต่ธัมมายตนะของสัตว์เหล่านั้นจักไม่ดับไปก็หาไม่ รูปายตนะย่อมไม่เกิดขึ้นแก่
สัตว์เหล่านั้น ซึ่งปรินิพพานอยู่ และธัมมายตนะก็จักไม่ดับไป.
หรือว่า ธัมมายตนะของสัตว์ใด ฯลฯ
ถูกแล้ว.
[๗๗๔] มนายตนะย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ธัมมายตนะของสัตว์นั้นจักไม่ดับไป
หรือ?
มนายตนะย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ซึ่งกำลังจุติอยู่ทั้งหมด ซึ่งไม่มีจิต ที่กำลัง
เกิดขึ้นอยู่ แต่ธัมมายตนะของสัตว์เหล่านั้น จักไม่ดับไปก็หาไม่ มนายตนะย่อมไม่เกิดขึ้นแก่
สัตว์เหล่านั้น ซึ่งปรินิพพานอยู่ และธัมมายตนะก็จักไม่ดับไป.
หรือว่า ธัมมายตนะของสัตว์ใดจักไม่ดับไป มนายตนะย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น.
ถูกแล้ว.
[๗๗๕] จักขายตนะย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใดในภูมิใด ฯลฯ.
[๗๗๖] จักขายตนะย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใดในภูมิใด โสตายตนะของสัตว์นั้น
ในภูมินั้นจักไม่ดับไปหรือ?
จักขายตนะย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นในภูมินั้น ซึ่งกำลังจุติจากปัญจโวการภูมิ
ซึ่งไม่มีจักขุ ที่กำลังเข้าถึงกามาวจรภูมิ แต่โสตายตนะของสัตว์เหล่านั้นในภูมินั้น จักไม่ดับไป
ก็หาไม่ จักขายตนะย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นในภูมินั้น ซึ่งจะปรินิพพานอยู่ในปัญจโวการภูมิ
ซึ่งเป็นอสัญญสัตว์ ซึ่งเป็นอรูปสัตว์ และโสตายตนะก็จักไม่ดับไป.
หรือว่า โสตายตนะของสัตว์ใดในภูมิใด จักไม่ดับไป จักขายตนะย่อมไม่เกิดขึ้น
แก่สัตว์นั้นในภูมินั้น.
ถูกแล้ว.
[๗๗๗] จักขายตนะย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใดในภูมิใด ฆานายตนะของสัตว์นั้น
ในภูมินั้นจักไม่ดับไปหรือ?
จักขายตนะย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นในภูมินั้น ซึ่งกำลังจุติจากกามาวจรภูมิ ซึ่ง
ไม่มีจักขุ ที่กำลังเข้าถึงกามาวจรภูมิ แต่ฆานายตนะของสัตว์เหล่านั้นในภูมินั้นจักไม่ดับไปก็หาไม่

264
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๕ ยมกปกรณ์ ภาค ๑ - หน้าที่ 265 (เล่ม 38)

จักขายตนะย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นในภูมินั้น ซึ่งจะปรินิพพานอยู่ในกามาวจรภูมิ ซึ่งกำลัง
จุติจากรูปาวจรภูมิ ซึ่งเป็นอสัญญสัตว์ ซึ่งเป็นอรูปสัตว์ และฆานายตนะก็จักไม่ดับไป.
หรือว่า ฆานายตนะของสัตว์ใดในภูมิใด จักไม่ดับไป จักขายตนะย่อมไม่เกิดขึ้น
แก่สัตว์นั้นในภูมินั้น.
ฆานายตนะของสัตว์เหล่านั้นในภูมินั้น ซึ่งกำลังเข้าถึงรูปาวจรภูมิ จักไม่ดับไป แต่
จักขายตนะย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นในภูมินั้นก็หาไม่ ฆานายตนะของสัตว์เหล่านั้นใน
ภูมินั้น ซึ่งจะปรินิพพานอยู่ในกามาวจรภูมิ ซึ่งกำลังจุติจากรูปาวจรภูมิ ซึ่งเป็นอสัญญสัตว์ ซึ่ง
เป็นอรูปสัตว์ จักไม่ดับไป และจักขายตนะก็ย่อมไม่เกิดขึ้น.
[๗๗๘] จักขายตนะย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใดในภูมิใด รูปายตนะของสัตว์นั้น
ในภูมินั้น จักไม่ดับไปหรือ?
จักขายตนะย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นในภูมินั้น ซึ่งกำลังจุติจากปัญจโวการภูมิ ซึ่ง
ไม่มีจักขุ ที่กำลังเข้าถึงกามาวจรภูมิ ซึ่งเป็นอสัญญสัตว์ แต่รูปายตนะของสัตว์เหล่านั้นในภูมินั้น
จักไม่ดับก็หาไม่ จักขายตนะย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นในภูมินั้น ซึ่งจะปรินิพพานอยู่ใน
ปัญจโวการภูมิ ซึ่งเป็นอรูปสัตว์ และรูปายตนะ ก็จักไม่ดับไป.
หรือว่า รูปายตนะของสัตว์ใดในภูมิใด จักไม่ดับไป จักขายตนะย่อมไม่เกิดขึ้น
แก่สัตว์นั้นในภูมินั้น.
ถูกแล้ว.
[๗๗๙] จักขายตนะย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใดในภูมิใด มนายตนะของสัตว์นั้น
ในภูมินั้น จักไม่ดับไปหรือ?
จักขายตนะย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นในภูมินั้น ซึ่งกำลังจุติจากปัญจโวการภูมิ ซึ่ง
ไม่มีจักขุ ที่กำลังเข้าถึงกามาวจรภูมิ ซึ่งเป็นอรูปสัตว์ แต่มนายตนะของสัตว์เหล่านั้นในภูมินั้น
จักไม่ดับก็หาไม่ จักขายตนะย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นในภูมินั้น ซึ่งปรินิพพานอยู่ ซึ่งเป็น
อสัญญสัตว์ และมนายตนะ ก็จักไม่ดับไป.
หรือว่า มนายตนะของสัตว์ใดในภูมิใด จักไม่ดับไป จักขายตนะย่อมไม่เกิดขึ้น
แก่สัตว์นั้นในภูมินั้น.

265
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๕ ยมกปกรณ์ ภาค ๑ - หน้าที่ 266 (เล่ม 38)

ถูกแล้ว.
[๗๘๐] จักขายตนะย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใดในภูมิใด ธัมมายตนะของสัตว์นั้น
ในภูมินั้น จักไม่ดับไปหรือ?
จักขายตนะย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นในภูมินั้น ซึ่งกำลังจุติอยู่ทั้งหมด ซึ่งไม่มีจักขุ
ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ แต่ธัมมายตนะของสัตว์เหล่านั้นในภูมินั้นจักไม่ดับไปก็หาไม่ จักขายตนะย่อม
ไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ซึ่งปรินิพพานอยู่ และธัมมายตนะก็จักไม่ดับไป.
หรือว่า ธัมมายตนะของสัตว์ใดในภูมิใด จักไม่ดับไป จักขายตนะย่อมไม่เกิดขึ้น
แก่สัตว์นั้นในภูมินั้น.
ถูกแล้ว.
[๗๘๑] ฆานายตนะย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใดในภูมิใด รูปายตนะของสัตว์นั้น
ในภูมินั้น จักไม่ดับไปหรือ?
ฆานายตนะย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นในภูมินั้น ซึ่งกำลังจุติจากกามาวจรภูมิ ซึ่ง
ไม่มีฆานะ ซึ่งกำลังเข้าถึงกามาวจรภูมิ ซึ่งเป็นรูปาวจรสัตว์ แต่รูปายตนะของสัตว์เหล่านั้นใน
ภูมินั้น จักไม่ดับไปก็หาไม่ ฆานายตนะย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นในภูมินั้น ซึ่งจะปรินิพพาน
อยู่ในปัญจโวการภูมิ ซึ่งเป็นอรูปสัตว์ และรูปายตนะก็จักไม่ดับไป.
หรือว่า รูปายตนะของสัตว์ใดในภูมิใด จักไม่ดับไป ฆานายตนะย่อมไม่เกิดขึ้น
แก่สัตว์นั้นในภูมินั้น.
ถูกแล้ว.
[๗๘๒] ฆานายตนะย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใดในภูมิใด มนายตนะของสัตว์นั้น
ในภูมินั้น จักไม่ดับไปหรือ?
ฆานายตนะย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นในภูมินั้น ซึ่งกำลังจุติอยู่จากกามาวจรภูมิ ซึ่ง
ไม่มีฆานะ ที่กำลังเข้าถึงกามาวจรภูมิ ซึ่งเป็นรูปาวจรสัตว์ อรูปาวจรสัตว์ แต่มนายตนะของ
สัตว์เหล่านั้นในภูมินั้น จักไม่ดับไปก็หาไม่ ฆานายตนะย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นในภูมินั้น
ซึ่งปรินิพพานอยู่ ซึ่งเป็นอสัญญสัตว์ และมนายตนะก็จักไม่ดับไป.
หรือว่า มนายตนะของสัตว์ใดในภูมิใด จักไม่ดับไป ฆานายตนะย่อมไม่เกิดขึ้น
แก่สัตว์นั้นในภูมินั้น.
ถูกแล้ว.

266
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๕ ยมกปกรณ์ ภาค ๑ - หน้าที่ 267 (เล่ม 38)

[๗๘๓] ฆานายตนะย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใดในภูมิใด ธัมมายตนะของสัตว์นั้น
ในภูมินั้น จักไม่ดับไปหรือ?
ฆานายตนะย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นในภูมินั้น ซึ่งกำลังจุติอยู่ทั้งหมด ซึ่งไม่มี
ฆานะ ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ แต่ธัมมายตนะของสัตว์เหล่านั้นในภูมินั้นจักไม่ดับไปก็หาไม่ ฆานายตนะ
ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นในภูมินั้น ซึ่งปรินิพพานอยู่ และธัมมายตนะก็จักไม่ดับไป.
หรือว่า ธัมมายตนะของสัตว์ใดในภูมิใด จักดับไป ฆานายตนะย่อมไม่เกิดขึ้นแก่
สัตว์นั้นในภูมินั้น.
ถูกแล้ว.
[๗๘๔] รูปายตนะไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใดในภูมิใด มนายตนะของสัตว์นั้นในภูมินั้น
จักดับไปหรือ?
รูปายตนะย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นในภูมินั้น ซึ่งกำลังจุติจากปัญจโวการภูมิ ซึ่ง
เป็นอรูปสัตว์ แต่มนายตนะของสัตว์เหล่านั้นในภูมินั้น จักไม่ดับไปก็หาไม่ รูปายตนะย่อมไม่
เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นในภูมินั้น ซึ่งปรินิพพานอยู่ ซึ่งกำลังจุติจากอสัญญสัตตภูมิ และมนายตนะ
ก็จักไม่ดับไป.
หรือว่า มนายตนะของสัตว์ใดในภูมิใด จักไม่ดับไป รูปายตนะย่อมไม่เกิดขึ้น
แก่สัตว์นั้นในภูมินั้น.
มนายตนะของสัตว์เหล่านั้นในภูมินั้น ซึ่งกำลังเข้าถึงอสัญญสัตตภูมิ จักไม่ดับไป แต่
รูปายตนะย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นในภูมินั้นก็หาไม่ มนายตนะของสัตว์เหล่านั้นในภูมินั้น
ซึ่งปรินิพพานอยู่ ซึ่งกำลังจุติอยู่จากอสัญญสัตตภูมิ จักไม่ดับไป และรูปายตนะก็ย่อมไม่เกิดขึ้น.
[๗๘๕] รูปายตนะย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใดในภูมิใด ธัมมายตนะของสัตว์นั้นใน
ภูมินั้น จักไม่ดับไปหรือ?
รูปายตนะย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นในภูมินั้น ซึ่งกำลังจุติอยู่ทั้งหมด ซึ่งเป็น
อรูปสัตว์ ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ แต่ธัมมายตนะของสัตว์เหล่านั้นในภูมินั้น จักไม่ดับไปก็หาไม่
รูปายตนะย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นในภูมินั้น ซึ่งปรินิพพานอยู่ และธัมมายตนะก็จักไม่
ดับไป.

267
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๕ ยมกปกรณ์ ภาค ๑ - หน้าที่ 268 (เล่ม 38)

หรือว่า ธัมมายตนะของสัตว์ใดในภูมิใด จักไม่ดับไป รูปายตนะย่อมไม่เกิดขึ้น
แก่สัตว์นั้นในภูมินั้น.
ถูกแล้ว.
[๗๘๖] มนายตนะย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใดในภูมิใด ธัมมายตนะของสัตว์นั้น
ในภูมินั้น จักไม่ดับไปหรือ?
มนายตนะย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นในภูมินั้น ซึ่งกำลังจุติอยู่ทั้งหมด ซึ่งไม่มีจิต
ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ แต่ธัมมายตนะของสัตว์เหล่านั้นในภูมินั้น จักไม่ดับไปก็หาไม่ มนายตนะย่อม
ไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นในภูมินั้น ซึ่งปรินิพพานอยู่ และธัมมายตนะก็จักไม่ดับไป.
หรือว่า ธัมมายตนะของสัตว์ใดในภูมิใด จักไม่ดับไป มนายตนะย่อมไม่เกิดขึ้น
แก่สัตว์เหล่านั้นในภูมินั้น.
ถูกแล้ว.
[๗๘๗] จักขายตนะเคยเกิดขึ้นแล้วแก่สัตว์ใด โสตายตนะของสัตว์นั้น จักดับไป
หรือ?
จักขายตนะเคยเกิดขึ้นแล้วแก่สัตว์เหล่านั้น ซึ่งจะปรินิพพานอยู่ในปัญจโวการภูมิ ซึ่ง
เป็นปัจฉิมภวิกสัตว์ในอรูปภูมิ และแก่สัตว์เหล่านั้น ซึ่งเข้าถึงอรูปภูมิแล้วจักปรินิพพาน ที่กำลัง
จุติอยู่ แต่โสตายตนะของสัตว์เหล่านั้น จักดับไปก็หาไม่ จักขายตนะเคยเกิดขึ้นแล้วแก่สัตว์
เหล่านั้น นอกนี้ และโสตายตนะก็จักดับไป.
หรือว่า โสตายตนะของสัตว์ใด จักดับไป จักขายตนะเคยเกิดขึ้นแล้วแก่สัตว์นั้น.
ถูกแล้ว.
คำถาม ส่วนอนาคตกับด้วยอดีตในนิโรธวาร คำที่กำหนดด้วยบทว่า ยสฺส ก็ดี คำที่
กำหนดด้วยบทว่า ยตฺถ ก็ดี คำที่กำหนดด้วยบทว่า ยสฺส และ ยตฺถ ก็ดี อนุโลมก็ดี ปจฺจนีย
ก็ดี ท่านจำแนกไว้แล้ว ฉันใด ปัณฑิตพึงจำแนกคำถาม ส่วนอนาคตกับด้วยอดีต แม้ใน
อุปาทนิโรธวาร ฉันนั้น.
อุปาทนิโรธวาร จบ.
ปวัตติวาร จบ.
———

268
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๕ ยมกปกรณ์ ภาค ๑ - หน้าที่ 269 (เล่ม 38)

ปริญญาวาร
[๗๘๘] บุคคลใด ย่อมกำหนดรู้ซึ่งจักขายตนะ บุคคลนั้นย่อมกำหนดรู้ซึ่ง
โสตายตนะหรือ?
ถูกแล้ว.
หรือว่า บุคคลใดย่อมกำหนดรู้ซึ่งโสตายตนะ บุคคลนั้นย่อมกำหนดรู้ซึ่ง
จักขายตนะ.
ถูกแล้ว.
บุคคลใดย่อมไม่กำหนดรู้ซึ่งจักขายตนะ บุคคลนั้นย่อมไม่กำหนดรู้ซึ่งโสตายตนะ
หรือ?
ถูกแล้ว.
หรือว่า บุคคลใดย่อมไม่กำหนดรู้ซึ่งโสตายตนะ บุคคลนั้นย่อมไม่กำหนดรู้ซึ่ง
จักขายตนะ.
ถูกแล้ว.
[๗๘๙] บุคคลใดกำหนดรู้แล้วซึ่งจักขายตนะ บุคคลนั้นกำหนดรู้แล้วซึ่งโสตายตนะ
หรือ?
ถูกแล้ว.
หรือว่า บุคคลใดกำหนดรู้แล้วซึ่งโสตายตนะ บุคคลนั้นกำหนดรู้แล้วซึ่งจักขายตนะ.
ถูกแล้ว.
บุคคลใดไม่กำหนดรู้แล้วซึ่งจักขายตนะ บุคคลนั้นไม่กำหนดรู้แล้วซึ่งโสตายตนะ
หรือ?
ถูกแล้ว.
หรือว่า บุคคลใดไม่กำหนดรู้แล้วซึ่งโสตายตนะ บุคคลนั้นไม่กำหนดรู้แล้วซึ่ง
จักขายตนะ.
ถูกแล้ว.

269