อุทิสสกเจดีย์ ในอรรถกถานิธิกัณฑสูตร ขัดแย้งกับพุทธพจน์และอรรถกถาอื่น ๆ
19/02/2026 00:57:18...บรรดาเจดีย์ทั้ง ๓ นั้น โพธิพฤกษ์ ชื่อว่า บริโภคเจดีย์ พระพุทธปฎิมา ชื่อว่า อุทิสสกเจดีย์ พระสถูปที่มีห้องบรรลุพระธาตุ ชื่อว่า ธาตุกเจดีย์ ...
ขัดแย้งกับอรรถกถากาลิงคชาดกที่ว่า "ไม่มีวัตถุปรากฏ" (อวตฺถุก/avatthuka) คือ ไม่มีการสร้างวัตถุใดๆ รวมทั้งรูปปั้น เป็นเจดีย์ที่ไม่มีวัตถุปรากฏให้กราบไหว้เหมือนธาตุเจดีย์และปริโภคเจดีย์ เพราะเป็นการกล่าวธรรม เกี่ยวเนื่องด้วยธรรม เคารพธรรมด้วยการให้อุเทศ (ยกธรรมขึ้นแสดง) จึงเรียกว่าอุทเทสิกเจดีย์ ดูความหมายอุทเทสิกเจดีย์ที่ถูกต้อง
...จะมีได้ในกาลที่พระพุทธเจ้าปรินิพพานแล้ว สำหรับอุทเทสิกเจดีย์ ก็ไม่มีวัตถุปรากฏ เป็นเพียงเนื่องด้วยตถาคตเท่านั้น...
มาขัดแย้งกับอรรถกถามหาปทานสูตรที่ว่า "ไม่สามารถสร้างรูปเปรียบได้"
...อัตตภาพของพระมหาบุรุษสะสมไว้ด้วยทานจิต บุญจิต ตระเตรียมไว้ด้วยบารมี ๑๐ ด้วยประการฉะนี้ ศิลปินทั้งปวงหรือผู้มีฤทธิ์ทั้งปวงในโลก ไม่สามารถสร้างรูปเปรียบได้...
ขัดแย้งกับอรรถกถาจังกีสูตรที่ ๕ ที่ว่า "พระตถาคตนับคำนวณไม่ได้ ประมาณไม่ได้"
...เราบำเพ็ญบารมีมาสิ้นสี่อสงไขยแสนกัป โดยประการที่คนอื่นจะพึงวัดขนาดของเรานั้นหามิได้ พระตถาคตนับคำนวณไม่ได้ ประมาณไม่ได้...
ขัดแย้งกับอรรถกถาสูตรที่ ๕ ที่อธิบายความหมายเอกปุคคลที่ว่า "อปฺปฎิโม ไม่มีรูปเปรียบ"
...บทว่า อปฺปฎิโม (ไม่มีผู้เปรียบ) ความว่า อัตภาพเรียกว่ารูปเปรียบ ชื่อว่าไม่มีผู้เปรียบ เพราะรูปเปรียบอื่นเช่นกับอัตภาพของท่านไม่มี อีกอย่างหนึ่ง มนุษย์ทั้งหลายกระทำรูปเปรียบใดล้วนแล้วด้วยทองและเงินเป็นต้น ในบรรดารูปเปรียบเหล่านั้น ชื่อว่าผู้สามารถกระทำโอกาสแม้สักเท่าปลายขนทรายให้เหมือนอัตภาพของพระตถาคต ย่อมไม่มี เพราะเหตุนั้น จึงชื่อว่าไม่มีผู้เปรียบ...
และที่สำคัญคือขัดแย้งกับพุทธพจน์ "ตถาคตไม่มีใครเปรียบ ไม่มีใครเปรียบเสมอ ไม่มีส่วนเปรียบ"
[๑๔๓] ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้เอก เมื่อเกิดขึ้นในโลกย่อมเกิดขึ้นเป็นผู้ไม่เป็นที่สองใคร ไม่มีใครเช่นกับพระองค์ ไม่มีใครเปรียบ ไม่มีใครเปรียบเสมอ ไม่มีส่วนเปรียบ ไม่มีบุคคลเปรียบ ไม่มีใครเสมอ เสมอด้วยพระพุทธเจ้าผู้ไม่มีใครเสมอ...
ยังมีอีกเยอะ ยังไม่หมดนะ ที่นี้ เราก็ชั่งน้ำหนักดู ตรวจสอบ คำนวณดูว่า ขัดหรือไม่ขัดกันอย่างไร ถ้าเป็นธรรมของพระพุทธเจ้าจะไม่มีขัดแย้งกัน ไม่ใช่ไปอ่านแต่สูตรเดียวหรืออรรถกถาเดียว ดูแต่ตัวหนังสือแล้วจบ เรียนธรรมแบบนี้ไม่มีทางเข้าใจหลักธรรมได้ มันต้องดูหลายๆสูตร หลายๆอรรถกถา ตามหลักการที่ท่านสอนให้ตรวจสอบ ชูท่านให้สูง ตามที่ท่านตรัส จึงถูก ไม่ใช่ไปดึงลงให้ต่ำ เอาไปเปรียบกับดินกับปูน