ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน เล่ม ๗ ภาค ๖ – หน้าที่ 408 (เล่ม 90)

สัญโญชนิยทุกกุสลติกะ
(๒๑. สัญโญชนิยทุกะ ๑. กุสลติกะ)
กุศลบทปฏิจจวาระ
อนุโลมนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๑๒๓๐] ๑. กุศลธรรมที่เป็นสัญโญชนิยธรรม อาศัยกุศล-
ธรรมที่เป็นสัญโญชนิยธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๒. กุศลธรรมที่เป็นอสัญโญชนิยธรรม อาศัยกุศล-
ธรรมที่เป็นอสัญโญชนิยธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
การนับจำนวนวาระในอนุโลม
[๑๒๓๑] ในเหตุปัจจัย มี ๒ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๒ วาระ
ฯลฯ
บาลีแห่งโลกิยะ-โลกุตตรทุกะ ในจูฬันตรทุกะ มีอย่างไร แม้ทุกะนี้
ก็พึงทราบว่า มีอย่างนั้น.
สหชาตวาระก็ดี ฯลฯ ปัญหาวาระก็ดี พึงให้พิสดาร.

408
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน เล่ม ๗ ภาค ๖ – หน้าที่ 409 (เล่ม 90)

อกุศลบทปฏิจจวาระ
อนุโลม นัย
๑. เหตุปัจจัย
[๑๒๓๒] ๑. อกุศลธรรมที่เป็นสัญโญชนิยธรรม อาศัยกุศล-
ธรรมที่เป็นสัญโญชนิยธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
การนับจำนวนวาระในอนุโลม
[๑๒๓๓] ในเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๑ วาระ
ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ.
สหชาตวาระก็ดี ฯลฯ ปัญหาวาระก็ดี มี ๑ วาระ ทุกปัจจัย.
อัพยากตบทปฏิจจวาระ
อนุโลมนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๑๒๓๔] ๑. อัพยากตธรรมที่เป็นสัญโญชนิยธรรม อาศัย
อัพยากตธรรมที่เป็นสัญโญชนิยธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๒. อัพยากตธรรมที่เป็นอสัญโญชนิยธรรม อาศัย
อัพยากตธรรมที่เป็นอสัญโญชนิยธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

409
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน เล่ม ๗ ภาค ๖ – หน้าที่ 410 (เล่ม 90)

๓. อัพยากตธรรมที่เป็นสัญโญชนิยธรรม อาศัย
อัพยากตธรรมที่เป็นอสัญโญชนิยธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๔. อัพยากตธรรมที่เป็นสัญโญชนิยธรรม และ
อัพยากตธรรมที่เป็นอสัญโญชนิยธรรม อาศัยอัพยากตธรรมที่เป็น
อสัญโญชนิยธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๕. อัพยากตธรรมที่เป็นสัญโญชนิยธรรม อาศัย
อัพยากตธรรมที่เป็นสัญโญชนิยธรรม และอัพยากตธรรมที่เป็น
อสัญโญชนิยธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
การนับจำนวนวาระในอนุโลม
[๑๒๓๕] ในเหตุปัจจัย มี ๕ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๒ วาระ
ในอธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๕ วาระ.
ทุกะนี้เหมือนกับโลกิยะ-โลกุตตรทุกะ ในจูฬันตรทุกะ.
สหชาตวาระก็ดี ฯลฯ สัมปยุตตวาระก็ดี พึงให้พิสดาร.
อัพยากตบทปัญหาวาระ
อนุโลมนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๑๒๓๖] ๑. อัพยากตธรรมที่เป็นสัญโญชนิยธรรม เป็นปัจจัย
แก่อัพยากตธรรมที่เป็นสัญโญชนิยธรรม ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย

410
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน เล่ม ๗ ภาค ๖ – หน้าที่ 411 (เล่ม 90)

๒. อัพยากตธรรมที่เป็นอสัญโญชนิยธรรม เป็น
ปัจจัยแก่อัพยากตธรรมที่เป็นอสัญโญชนิยธรรม ด้วยอำนาจของเหตุ
ปัจจัย มี ๓ วาระ.
การนับจำนวนวาระในอนุโลม
[๑๒๓๗] ในเหตุปัจจัย มี ๔ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ
ในอธิปติปัจจัย มี ๔ วาระ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๗ วาระ.
ปัจจนียนัย
การยกปัจจัยในปัจจนียะ
[๑๒๓๘] ๑. อัพยากตธรรมที่เป็นสัญโญชนิยธรรม เป็นปัจจัย
แก่อัพยากธธรรมที่เป็นสัญโญชนิยธรรม ด้วยอำนาจของอารัมมณ-
ปัจจัย, เป็นปัจจัย ด้วยอำนาจของสหชาตปัจจัย, เป็นปัจจัย ด้วยอำนาจ
ของอุปนิสสยปัจจัย, เป็นปัจจัย ด้วยอำนาจของปุเรชาตปัจจัย, เป็น
ปัจจัย ด้วยอำนาจของปัจฉาชาตปัจจัย, เป็นปัจจัย ด้วยอำนาจของ
อาหารปัจจัย, เป็นปัจจัย ด้วยอำนาจของอินทริยปัจจัย.
การนับจำนวนวาระในปัจจนียะ
[๑๒๓๙] ในนเหตุปัจจัย มี ๗ วาระ ในนอารัมมณปัจจัย มี ๗ วาระ
ฯลฯ

411
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน เล่ม ๗ ภาค ๖ – หน้าที่ 412 (เล่ม 90)

อนุโลมปัจจนียนัย
การนับจำนวนวาระในอนุโลมปัจจนียะ
[๑๒๔๐] เพราะเหตุปัจจัย ในนอารัมมณปัจจัย มี ๔ วาระ... ฯลฯ
ปัจจนียานุโลมนัย
การนับจำนวนวาระในปัจจนียานุโลม
[๑๒๔๑] เพราะนเหตุปัจจัย ในอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ... ฯลฯ
อนุโลมนัยก็ดี ปัจจนียนัยก็ดี อนุโลมปัจจนียนัยก็ดี ปัจจนียานุโลม-
นัย แห่งปัญหาวาระ ในกุสลติกะ ท่านนับไว้อย่างไร พึงนับอย่างนั้น.
สัญโญชนิยทุกกกุสลติกะ จบ

412
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน เล่ม ๗ ภาค ๖ – หน้าที่ 413 (เล่ม 90)

สัญโญชนสัมปยุตตทุกกุสลติกะ
(๒๒. สัญโญชนสัมปยุตตทุกะ ๑. กุสลติกะ)
กุศลบทปฏิจจวาระ
อนุโลมนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๑๒๔๒] ๑. กุศลธรรมที่เป็นสัญโญชนวิปปยุตตธรรม อาศัย
กุศลธรรมที่เป็นสัญโญชนวิปปยุตตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
การนับจำนวนวาระในอนุโลม
[๑๒๔๓] ในเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๑ วาระ
ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ.
สหชาตวาระก็ดี ฯลฯ ปัญหาวาระก็ดี มี ๑ วาระ ทุกปัจจัย.
อกุศลบทปฏิจจวาระ
อนุโลมนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๑๒๔๔] ๑. อกุศลธรรมที่เป็นสัญโญชนสัมปยุตตธรรม อาศัย
อกุศลธรรมที่เป็นสัญโญชนสัมปยุตตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
ฯลฯ

413
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน เล่ม ๗ ภาค ๖ – หน้าที่ 414 (เล่ม 90)

๒. อารัมมณปัจจัย
[๑๒๔๕] ๑. อกุศลธรรมที่เป็นสัญโญชนสัมปยุตตธรรม อาศัย
อกุศลธรรมที่เป็นสัญโญชนสัมปยุตตธรรม เกิดขึ้น เพราะอารัมมณ-
ปัจจัย ฯลฯ
การนับจำนวนวาระในอนุโลม
[๑๒๔๖] ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๕ วาระ
ในอธิปติปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๕ วาระ.
ปัจจนียนัย
๑. นเหตุปัจจัย
[๑๒๔๗] ๑. อกุศลธรรมที่เป็นสัญโญชนสัมปยุตตธรรม อาศัย
อกุศลธรรมที่เป็นสัญโญชนสัมปยุตตธรรม เกิดขึ้น เพราะนเหตุปัจจัย
คือ โมหะที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา อาศัยขันธ์ทั้งหลายที่สหรคตด้วย
วิจิกิจฉา.
๒. อกุศลธรรมที่เป็นสัญโญชนวิปปยุตตธรรม อาศัย
อกุศลธรรมที่เป็นสัญโญชนสัมปยุตตธรรม เกิดขึ้น เพราะนเหตุปัจจัย
คือ โมหะที่สหรคตด้วยอุทธัจจะ อาศัยขันธ์ทั้งหลายที่สหรคตด้วย
อุทธัจจะ.
การนับจำนวนวาระในปัจจนียะ
[๑๒๔๘] ในนเหตุปัจจัย มี ๒ วาระ ในนอธิปติปัจจัย มี ๕ วาระ
ในนปุเรชาตปัจจัย มี ๕ วาระ ฯลฯ ในนกัมมปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ ในน
วิปปยุตตปัจจัย มี ๕ วาระ.

414
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน เล่ม ๗ ภาค ๖ – หน้าที่ 415 (เล่ม 90)

อกุศลบทปัญหาวาระ
อนุโลมนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๑๒๔๙] ๑. อกุศลธรรมที่เป็นสัญโญชนสัมปยุตตธรรม เป็น
ปัจจัยแก่อกุศลธรรมที่เป็นสัญโญชนสัมปยุตตธรรม ด้วยอำนาจของ
เหตุปัจจัย
๒. อกุศลธรรมที่เป็นสัญโญชนวิปปยุตตธรรม เป็น
ปัจจัยแก่อกุศลธรรมที่เป็นสัญโญชนสัมปยุตตธรรม ด้วยอำนาจของ
เหตุปัจจัย
๒. อารัมมณปัจจัย
๑. อกุศลธรรมที่เป็นสัญโญชนสัมปยุตตธรรม เป็น
ปัจจัยแก่อกุศลธรรมที่เป็นสัญโญชนสัมปยุตตธรรม ด้วยอำนาจของ
อารัมมณปัจจัย.
๓. อธิปติปัจจัย
๑. อกุศลธรรมที่เป็นสัญโญชนสัมปยุตตธรรม เป็น
ปัจจัยแก่อกุศลธรรมที่เป็นสัญโญชนสัมปยุตตธรรม ด้วยอำนาจของ
อธิปติปัจจัย

415
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน เล่ม ๗ ภาค ๖ – หน้าที่ 416 (เล่ม 90)

การนับจำนวนวาระในอนุโลม
[๑๒๕๐] ในเหตุปัจจัย มี ๒ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๒ วาระ
ในอธิปติปัจจัย มี ๑ วาระ ในอนันตรปัจจัย มี ๑ วาระ ในสมนันตรปัจจัย มี
๙ วาระ ในสหชาตปัจจัย มี ๕ วาระ ฯลฯ ในอุปนิสสยปัจจัย มี ๙ วาระ
ในอาเสวนปัจจัย มี ๙ วาระ ในกัมมปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ ในมัคคปัจจัย
มี ๓ วาระ ฯลฯ ในสัมปยุตตปัจจัย มี ๕ วาระ ในอัตถิปัจจัย มี ๕ วาระ ฯลฯ
อัพยากตบทปฏิจจวาระ
อนุโลมนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๑๒๕๑] ๑. อัพยากตธรรมที่เป็นสัญโญชนวิปปยุตตธรรม
อาศัยอัพยากตธรรมที่เป็นสัญโญชนวิปปยุตตธรรม เกิดขึ้น เพราะ
เหตุปัจจัย
การนับจำนวนวาระในอนุโลม
[๑๒๕๒] ในเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๑ วาระ
ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ.
สหชาตวาระก็ดี ฯลฯ ปัญหาวาระก็ดี มี ๑ วาระ ทุกปัจจัย.
สัญโญชนสัมปยุตตทุกกุสลติกะ จบ

416
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน เล่ม ๗ ภาค ๖ – หน้าที่ 417 (เล่ม 90)

สัญโญชนสัญโญชนิยทุกกุสล ติกะ
(๒๓. สัญโญชนสัญโญชนิยทุกะ ๑. กุสลติกะ)
กุศลบทปฏิจจวาระ
อนุโลมนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๑๒๕๓] ๑. กุศลธรรมที่เป็นสัญโญชนิยธรรม แต่ไม่ใช่
สัญโญชนธรรม อาศัยกุศลธรรมที่เป็นสัญโญชนิยธรรม แต่ไม่ใช่
สัญโญชนธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
การนับจำนวนวาระในอนุโลม
[๑๒๕๔] ในเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๑ วาระ
ในอธิปติปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ.
ในสหชาตวาระก็ดี ฯลฯ ในปัญหาวาระก็ดี มี ๑ วาระ ทุกปัจจัย.
อกุศลบทปฏิจจวาระ
อนุโลมนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๑๒๕๕] ๑. อกุศลธรรมที่เป็นสัญโญชนธรรม และสัญโญ-
ชนิยธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่เป็นสัญโญชนธรรม และสัญโญชนิย-
ธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ

417