[๑๓๔๖] ๘. ปริตตธรรม อาศัยปริตตธรรม และมหัคคต-
ธรรม เกิดขึ้น เพราะนอธิปติปัจจัย
คือ จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ที่เป็นมหัคคตธรรม ซึ่งเป็นวิบาก
และมหาภูตรูปทั้งหลาย.
ในปฏิสนธิขณะ กฏัตตารูป อาศัยขันธ์ที่เป็นมหัคคตธรรม และ
มหาภูตรูปทั้งหลาย.
๙. มหัคคตธรรม อาศัยปริตตธรรม และมหัคคต-
ธรรม เกิดขึ้น เพราะนอธิปติปัจจัย.
คือ ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นมหัคคตธรรม
และหทยวัตถุ ฯลฯ ขันธ์ ๒ ฯลฯ.
๑๐. ปริตตธรรม และมหัคคตธรรม อาศัยปริตต-
ธรรม และมหัคคตธรรม เกิดขึ้น เพราะนอธิปติปัจจัย.
คือ ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นมหัคคตธรรม
และหทยวัตถุ ฯลฯ ขันธ์ ๒ ฯลฯ.
กฏัตตารูป อาศัยขันธ์ที่เป็นมหัคคตธรรม และมหาภูตรูปทั้งหลาย.
๔. อนันตรปัจจัย ฯลฯ ๗. นอุปนิสสยปัจจัย
[๑๓๔๗] ๑. ปริตตธรรม อาศัยปริตตธรรม ฯลฯ เพราะ
นอนันตรปัจจัย, เพราะนสมนันตรปัจจัย, เพราะนอัญญมัญญปัจจัย,
เพราะนอุปนิสสยปัจจัย.

๘. นปุเรชาตปัจจัย
[๑๓๔๘] ๑. ปริตตธรรม อาศัยปริตตธรรม เกิดขึ้น เพราะ
นปุเรชาตปัจจัย.
คือ ในอรูปภูมิ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นปริตตธรรม ฯลฯ
ขันธ์ ๒ ฯลฯ.
จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ทั้งหลายที่เป็นปริตตธรรม.
ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ ๓ และกฏัตตารูป อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็น
ปริตตธรรม ฯลฯ ขันธ์ ๒ ฯลฯ
พึงกระทำมหาภูตรูปทั้งหมดให้พิสดาร. ในปริตตมูลกะ มี ๓ วาระ.
[๑๓๔๙] ๔. มหัคคตธรรม อาศัยมหัคคตธรรม เกิดขึ้น
เพราะนปุเรชาตปัจจัย.
คือ ในอรูปภูมิ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นมหัคคตธรรม ฯลฯ
ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ.
๕. ปริตตธรรม อาศัยมหัคคตธรรม ฯลฯ เพราะ
นปุเรชาตปัจจัย.
คือ จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ทั้งหลายที่เป็นมหัคคตธรรม.
ในปฏิสนธิขณะ กฏัตตารูป อาศัยขันธ์ทั้งหลายที่เป็นมหัคคตธรรม.
๖. ปริตตธรรม และมหัคคตธรรม อาศัยมหัคคต-
ธรรม ฯลฯ เพราะนปุเรชาตปัจจัย.

คือ ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ ๓ และกฏัตตารูป อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็น
มหัคคตธรรม ฯลฯ ขันธ์ ๒ ฯลฯ.
[๑๓๔๐] ๗. อัปปมาณธรรม อาศัยอัปปมาณธรรม ฯลฯ
เพราะนปุเรชาตปัจจัย.
คือ ในอรูปภูมิ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอัปปมาณธรรม ฯลฯ.
๘. ปริตตธรรม อาศัยอัปปมาณธรรม ฯลฯ.
นปุเรชาตปัจจัย.
คือ จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ทั้งหลายที่เป็นอัปปมาณธรรม.
[๑๓๕๑] ๙. ปริตตธรรม อาศัยปริตตธรรม และอัปปมาณ-
ธรรม ฯลฯ เพราะนปุเรชาตปัจจัย.
คือ จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ทั้งหลายที่เป็นอัปปมาณธรรม และ
มหาภูตรูปทั้งหลาย.
[๑๓๕๒] ๑๐. ปริตตธรรม อาศัยปริตตธรรม และมหัคคต-
ธรรม ฯลฯ เพราะนปุเรชาตปัจจัย.
คือ จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ทั้งหลายที่เป็นมหัคคตธรรม และ
มหาภูตรูปทั้งหลาย. ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ.
๑๑. มหัคคตธรรม อาศัยปริตตธรรม และมหัคคต-
ธรรม ฯลฯ เพราะนปุเรชาตปัจจัย.

คือ ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นมหัคคตธรรม
และหทยวัตถุ ฯลฯ.
๑๒. ปริตตธรรม และมหัคคตธรรม อาศัยปริตต-
ธรรม และมหัคคตธรรม เกิดขึ้น เพราะนปุเรชาตปัจจัย
คือ ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นมหัคคตธรรม และ
หทยวัตถุ ฯลฯ ขันธ์ ๒ ฯลฯ
กฏัตตารูป อาศัยขันธ์ที่เป็นมหัคคตธรรม และมหาภูตรูปทั้งหลาย.
๙. นปัจฉาชาตปัจจัย ๑๐. นอาเสวนปัจจัย
[๑๓๕๓] ๑. ปริตตธรรม อาศัยปริตตธรรม เกิดขึ้น เพราะ
ปัจฉาชาตปัจจัย เพราะนอาเสวนปัจจัย
คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นปริตตธรรม
ฯลฯ ขันธ์ ๒ ฯลฯ
ในปฏิสนธิขณะ หทยวัตถุ อาศัยขันธ์ทั้งหลาย, ขันธ์ทั้งหลายอาศัย
หทยวัตถุ. มหาภูตรูป ๑ ฯลฯ
ส่วนอสัญญสัตว์ทั้งหลาย มหาภูตรูป ๑ ฯลฯ
[๑๓๕๔] ๒. มหัคคตธรรม อาศัยปริตตธรรม เกิดขึ้น เพราะ
นอาเสวนปัจจัย
คือ ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นมหัคคตธรรม อาศัยหทย-
วัตถุ.

๓. ปริตตธรรม และมหัคคตธรรม อาศัยปริตต-
ธรรม ฯลฯ เพราะนอาเสวนปัจจัย
คือ ในปฏิสนธิ ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นมหัคคตธรรม อาศัยหทย-
วัตถุ, กฏัตตารูป อาศัยมหาภูตรูปทั้งหลาย.
[๑๓๕๕] ๔. มหัคคตธรรม อาศัยมหัคคตธรรม เกิดขึ้น
เพราะนอาเสวนปัจจัย
คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นมหัคคตธรรม ซึ่งเป็นวิบาก ฯลฯ
ขันธ์ ๒ ฯลฯ ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นมหัคคตธรรม ฯลฯ
๕. ปริตตธรรม อาศัยมหัคคตธรรม ฯลฯ เพราะ
นอาเสวนปัจจัย
คือ จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ทั้งหลายที่เป็นมหัคคตธรรม.
ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ
๖. ปริตตธรรม และมหัคคตธรรม อาศัยมหัคคต-
ธรรม ฯลฯ เพราะนอาเสวนปัจจัย
คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นมหัคคตธรรม
ซึ่งเป็นวิบาก ฯลฯ ขันธ์ ๒ ฯลฯ
ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ ๑ ที่เป็นมหัคคตธรรม ฯลฯ
[๑๓๕๖] ๗. อัปปมาณธรรม อาศัยอัปปมาณธรรม ฯลฯ
เพราะนอาเสวนปัจจัย

คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอัปปมาณธรรม ซึ่งเป็นวิบาก ฯลฯ
ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒.
๘. ปริตตธรรม อาศัยขันธ์ที่เป็นอัปปมาณธรรม ฯลฯ เพราะ
นอาเสวนปัจจัย
คือ จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ที่เป็นอัปปมาณธรรม.
๙. ปริตตธรรม และอัปปมาณธรรม อาศัยอัปป-
มาณธรรม เกิดขึ้น เพราะนอาเสวนปัจจัย
คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอัปปมาณธรรม
ซึ่งเป็นวิบาก ฯลฯ.
[๑๓๕๗] ๑๐. ปริตตธรรม อาศัยปริตตธรรม และมหัคคต-
ธรรม เกิดขึ้น เพราะนอาเสวนปัจจัย
คือ จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ทั้งหลายที่เป็นอัปปมาณธรรม และ
มหาภูตรูปทั้งหลาย
[๑๓๕๘] ๑๑. ปริตตธรรม อาศัยปริตตธรรม และมหัคคต-
ธรรม เกิดขึ้น เพราะนอาเสวนปัจจัย
คือ จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ที่เป็นมหัคคตธรรม และมหาภูตรูป
ทั้งหลาย.
ในปฏิสนธิขณะ กฏัตตารูป อาศัยขันธ์ที่เป็นมหัคคตธรรม และมหา-
ภูตรูปทั้งหลาย.

๑๒. มหัคคตธรรม อาศัยปริตตธรรม และมหัคคต-
ธรรม เกิดขึ้น เพราะนอาเสวนปัจจัย
คือ ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นมหัคคตธรรม และ
หทยวัตถุ ฯลฯ ขันธ์ ๒ ฯลฯ
๑๓. ปริตตธรรม และมหัคคตธรรม อาศัยปริตต-
ธรรมและมหัคคตธรรม เกิดขึ้น เพราะนอาเสวนปัจจัย.
คือ ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นมหัคคตธรรม และ
หทยวัตถุ ฯลฯ ขันธ์ ๒ ฯลฯ
กฏัตตารูป อาศัยขันธ์ที่เป็นมหัคคตธรรม และมหาภูตรูปทั้งหลาย.
๑๑. นกัมมปัจจัย
[๑๓๕๙] ๑. ปริตตธรรม อาศัยปริตตธรรม เกิดขึ้น เพราะ
นกัมมปัจจัย
คือ เจตนาที่เป็นปริตตธรรม อาศัยขันธ์ทั้งหลายที่เป็นปริตตธรรม
พาหิรรูป... อาหารสมุฏฐานรูป... อุตุสมุฏฐานรูป
ฯลฯ มหาภูตรูป ๑ ฯลฯ
[๑๓๖๐] ๒. มัคคตธรรม อาศัยมหัคคตธรรม เกิดขึ้น เพราะ
นกัมมปัจจัย
คือ เจตนาที่เป็นมหัคคตธรรม อาศัยขันธ์ทั้งหลายที่เป็นมหัคคตธรรม.

[๑๓๖๑] ๓. อัปปมาณธรรม อาศัยอัปปมาณธรรม เกิดขึ้น
เพราะนกัมมปัจจัย
คือ เจตนาที่เป็นอัปปมาณธรรม อาศัยขันธ์ทั้งหลายที่เป็นอัปปมาณ-
ธรรม ซึ่งเป็นกุศล.
๑๒. นวิปากปัจจัย
[๑๓๖๒] ๑. ปริตตธรรม อาศัยปริตตธรรม เกิดขึ้น เพราะ
นวิปากปัจจัย
คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นปริตตธรรม
ฯลฯ อาศัยขันธ์ ๒ ฯลฯ มหาภูตรูป ๓ อาศัยมหาภูตรูป ๑ ฯลฯ
จิตตสมุฏฐานรูป ที่เป็นอุปารูป อาศัยมหาภูตรูปทั้งหลาย.
พาหิรรูป... อาหารสมุฏฐานรูป... อุตุสมุฏฐานรูป ฯลฯ
ส่วนอสัญญสัตว์ทั้งหลาย ฯลฯ มหาภูตรูป ๑ ฯลฯ
[๑๓๖๓] ๒. มหัคคตธรรม อาศัยมหัคคตธรรม เกิดขึ้น เพราะ
นวิปากปัจจัย
คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นมหัคคตธรรม
ฯลฯ อาศัยขันธ์ ๒ ฯลฯ
๓. ปริตตธรรม อาศัยมหัคคตธรรม เกิดขึ้น เพราะ
นวิปากปัจจัย
คือ จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ทั้งหลายที่เป็นมหัคคตธรรม.

๔. ปริตตธรรม และมหัคคตธรรม อาศัยมหัคคต-
ธรรม เกิดขึ้น เพราะนวิปากปัจจัย
คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นมหัคคตธรรม
ฯลฯ อาศัยขันธ์ ๒ ฯลฯ
[๑๓๖๔] ๕. อัปปมาณธรรม อาศัยอัปปมาณธรรม เกิดขึ้น
เพราะนวิปากปัจจัย
คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอัปปมาณธรรม ซึ่งเป็นกุศล ฯลฯ
๖. ปริตตธรรม อาศัยอัปปมาณธรรม เกิดขึ้น
เพราะนวิปากปัจจัย
คือ จิตตสมูกฐานรูป อาศัยขันธ์ทั้งหลายที่เป็นอัปปมาณธรรม ซึ่ง
เป็นกุศล ฯลฯ
๗. ปริตตธรรม และอัปปมาณธรรม อาศัยอัปป-
มาณธรรม เกิดขึ้น เพราะนวิปากปัจจัย
คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอัปปมาณ-
ธรรม ซึ่งเป็นกุศล ฯลฯ อาศัยขันธ์ ๒ ฯลฯ
[๑๓๖๕] ๘. ปริตตธรรม อาศัยปริตตธรรม และอัปปมาณ-
ธรรม เกิดขึ้น เพราะนวิปากปัจจัย
คือ จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ที่เป็นอัปปมาณธรรม ซึ่งเป็นกุศล
และมหาภูตรูปทั้งหลาย.

[๑๓๖๖] ๙. ปริตตธรรม อาศัยปริตตธรรม และมหัคคตธรรม
เกิดขึ้น เพราะนวิปากปัจจัย
คือ จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ทั้งหลายที่เป็นมหัคคตธรรม และ
มหาภูตรูปทั้งหลาย.
๑๓. นอาหารปัจจัย
[๑๓๖๗] ๑. ปริตตธรรม อาศัยปริตตธรรม เกิดขึ้น เพราะ
นอาหารปัจจัย
คือ พาหิรรูป... อุตุสมุฏฐานรูป ฯลฯ ส่วนอสัญญสัตว์ทั้งหลาย ฯลฯ
พึงให้พิสดาร.
๑๔. นอินทริยปัจจัย
๑. ปริตตธรรม อาศัยปริตตธรรม เกิดขึ้น เพราะ
นอินทริยปัจจัย
คือ พาหิรรูป...อาหารสมุฏฐานรูป...อุตุสมุฏฐานรูป ฯลฯ ส่วน
อสัญญสัตว์ทั้งหลาย รูปชีวิตนทรีย์ อาศัยมหาภูตรูปทั้งหลาย.
๑๕. นฌานปัจจัย
๑. ฯลฯ เพราะนฌานปัจจัย
คือ ขันธ์ ๑ ที่เป็นสหรคตด้วยปัญจวิญญาณ ฯลฯ ส่วน
อสัญญสัตว์ทั้งหลาย ฯลฯ มหาภูตรูป ๑ ฯลฯ พึงกระทำมหาภูตรูปทั้งหมด.