ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ที่เป็นอวิตักกวิจารมิตตธรรม อาศัยหทยวัตถุ
เกิดขึ้น กฏัตตารูป อาศัยมหาภูตรูป เกิดขึ้น ขันธ์ทั้งหลาย อาศัยหทยวัตถุ
เกิดขึ้น, เพราะวิปปยุตตปัจจัย, กฏัตตารูป อาศัยขันธ์ทั้งหลาย เกิดขึ้น เพราะ
วิปปยุตตปัจจัย.
ในปฏิสนธิขณะ วิตก อาศัยหทยวัตถุ เกิดขึ้น, กฏัตตารูป อาศัย
มหาภูตรูป เกิดขึ้น, วิตก อาศัยหทยวัตถุ เกิดขึ้น เพราะวิปปยุตตปัจจัย.
กฏัตตารูป อาศัยขันธ์ทั้งหลาย เกิดขึ้น เพราะวิปปยุตตปัจจัย.
ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม และวิจาร อาศัย
หทยวัตถุ เกิดขึ้น, ขันธ์ทั้งหลาย อาศัยหทยวัตถุ เกิดขึ้น เพราะวิปปยุตต-
ปัจจัย.
๑๘. สวิตักกสวิจารธรรม และอวิตักกวิจารมัตตธรรม
อาศัยอวิตักกอวิจารธรรม เกิดขึ้น เพราะวิปปยุตตปัจจัย
คือ ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม และวิตก อาศัย
หทยวัตถุ เกิดขึ้น, ขันธ์ที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม อาศัยหทยวัตถุ เกิดขึ้น
เพราะวิปปยุตตปัจจัย.
[๓๖] ๑๙. สวิตักกสวิจารธรรม อวิตักกวิจารมัตตธรรม และ
อวิตักกอวิจารธรรม อาศัยอวิตักกอวิจารธรรม เกิดขึ้น เพราะ
วิปปยุตตปัจจัย
คือ ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม และวิตก อาศัย
หทยวัตถุ เกิดขึ้น, กฏัตตารูป อาศัยมหาภูตรูป เกิดขึ้น, ขันธ์ทั้งหลาย

และวิตก อาศัยหทยวัตถุ เกิดขึ้น เพราะวิปปยุตตปัจจัย กฏัตตารูป อาศัย
ขันธ์ทั้งหลายเกิดขึ้น เพราะวิปปยุตตปัจจัย.
[๓๗] ๒๐. สวิตักกสวิจารธรรม อาศัยสวิตักกสวิจารธรรม
และอวิตักกอวิจารธรรม เกิดขึ้น เพราะวิปปยุตตปัจจัย
คือ ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม
และหทยวัตถุ เกิดขึ้น ฯลฯ ขันธ์ทั้งหลาย อาศัยหทยวัตถุ เกิดขึ้น เพราะ
วิปปยุตตปัจจัย.
๒๑. อวิตักกวิจารมัตตธรรม อาศัยสวิตักกสวิจารธรรม
และอวิตักกอวิจารธรรม เกิดขึ้น เพราะวิปปยุตตปัจจัย
คือ ในปฏิสนธิขณะ วิตก อาศัยขันธ์ที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม และ
หทยวัตถุ เกิดขึ้น วิตก อาศัยหทยวัทถุ เกิดขึ้น เพราะวิปปยุตตปัจจัย.
๒๒. อวิตักกอวิจารธรรม อาศัยสวิตักกสวิจารธรรม
และอวิตักกอวิจารธรรม เกิดขึ้น เพราะวิปปยุตตปัจจัย
คือ จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม และ
มหาภูตรูป เกิดขึ้น, จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ทั้งหลาย เกิดขึ้น เพราะ
วิปปยุตตปัจจัย. ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ.
[๓๘] ๒๓. สวิตักกสวิจารธรรม และอวิตักกอวิจารธรรม
อาศัยสวิตักกสวิจารธรรม และอวิตักกอวิจารธรรม เกิดขึ้น เพราะ
วิปปยุตตปัจจัย

คือ ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม
และหทยวัตถุ เกิดขึ้น ฯลฯ ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ และหทยวัตถุ เกิดขึ้น,
กฏัตตารูป อาศัยขันธ์ที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม และมหาภูตรูป เกิดขึ้น เพราะ
วิปปยุตตปัจจัย ขันธ์ทั้งหลาย อาศัยหทยวัตถุ เกิดขึ้น เพราะวิปปยุตตปัจจัย
กฏัตตารูป อาศัยขันธ์ทั้งหลาย เกิดขึ้น เพราะวิปปยุตตปัจจัย.
๒๔. อวิตักกวิจารมัตตธรรม และอวิตักกอวิจารธรรม
อาศัยสวิตักกสวิจารธรรม และอวิตักกอวิจารธรรม เกิดขึ้น เพราะ
วิปปยุตตปัจจัย
คือ ในปฏิสนธิขณะ วิตก อาศัยขันธ์ที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม และ
หทยวัตถุ เกิดขึ้น กฏัตตารูป อาศัยขันธ์ที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม และ
มหาภูตรูป เกิดขึ้น, วิตก อาศัยหทยวัตถุ เกิดขึ้น กฏัตตารูป อาศัยขันธ์
ทั้งหลาย เกิดขึ้น เพราะวิปปยุตตปัจจัย.
๒๕. สวิตักกสวิจารธรรม และอวิตักกวิจารมัตตธรรม
อาศัยสวิตักกสวิจารธรรม และอวิตักกอวิจารธรรม เกิดขึ้น เพราะ
วิปปยุตตปัจจัย
คือ ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ ๓ และวิตก อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นสวิตักก-
วิจารธรรม และหทยวัตถุ เกิดขึ้น ฯลฯ ขันธ์ ๒ และวิตก อาศัยขันธ์ ๒
และหทยวัตถุ เกิดขึ้น, ขันธ์ทั้งหลาย และวิตก อาศัยหทยวัตถุ เกิดขึ้น
เพราะวิปปยุตตปัจจัย.

[๓๙] ๒๖. สวิตักกสวิจารธรรม อวิตักกวิจารมัตตธรรม และ
อวิตักกอวิจารธรรม อาศัยสวิตักกสวิจารธรรม และอวิตักกอวิจาร-
ธรรม เกิดขึ้น เพราะวิปปยุตตปัจจัย
คือ ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ ๓ และวิตก อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นสวิตักก-
สวิจารธรรม และหทยวัตถุ เกิดขึ้น ฯลฯ ขันธ์ ๒ และวิตก อาศัยขันธ์ ๒
และหทยวัตถุ เกิดขึ้น, กฏัตตารูป อาศัยขันธ์ทั้งหลาย ที่เป็นสวิตักกสวิจาร-
ธรรม และมหาภูตรูป เกิดขึ้น, ขันธ์ทั้งหลายและวิตก อาศัยหทยวัตถุ
เกิดขึ้น เพราะวิปปยุตตปัจจัย. กฏัตตารูป อาศัยขันธ์ทั้งหลาย เกิดขึ้น เพราะ
วิปปยุตตปัจจัย.
[๔๐] ๒๗. สวิตักกสวิจารธรรม อาศัยอวิตักกวิจารมัตตธรรม
และอวิตักกอวิจารธรรม เกิดขึ้น เพราะวิปปยุตตปัจจัย
คือ ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม อาศัยวิตก และ
หทยวัตถุ เกิดขึ้น ขันธ์ทั้งหลาย อาศัยหทยวัตถุ เกิดขึ้น เพราะวิปปยุตต-
ปัจจัย.
๒๘. อวิตักกวิจารมัตตธรรม อาศัยอวิตักกวิจารมัตต-
ธรรม และอวิตักกอวิจารธรรม เกิดขึ้น ฯลฯ
คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม และวิจาร
เกิดขึ้น ฯลฯ ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ ฯลฯ ขันธ์ทั้งหลายอาศัยหทยวัตถุ เกิดขึ้น
เพราะวิปปยุตตปัจจัย.

ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม
และวิจาร เกิดขึ้น ฯลฯ ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ ฯลฯ ขันธ์ทั้งหลายอาศัยหทย-
วัตถุเกิดขึ้น เพราะวิปปยุตตปัจจัย.
ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม
และหทยวัตถุ เกิดขึ้น ฯลฯ ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ และหทัยวัตถุ. ขันธ์ทั้งหลาย
อาศัยหทยวัตถุ เกิดขึ้น เพราะวิปปยุตตปัจจัย.
๒๙. อวิตักกอวิจารธรรม อาศัยอวิตักกวิจารมัตตธรรม
และอวิตักกอวิจารธรรม เกิดขึ้น ฯลฯ
คือ จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม และ
วิจารเกิดขึ้น เพราะวิปปยุตตปัจจัย จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ทั้งหลายและ-
วิจาร เกิดขึ้น เพราะวิปปยุตตปัจจัย จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ที่เป็น
อวิตักกวิจารมัตตธรรม และมหาภูตรูปเกิดขึ้น, จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์
ทั้งหลายเกิดขึ้น เพราะวิปปยุตตปัจจัย, จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยวิตกและมหาภูต
รูป เกิดขึ้น, จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยวิตก เกิดขึ้น เพราะวิปปยุตตปัจจัย.
ในปฏิสนธิขณะ กฏัตตารูป อาศัยขันธ์ทั้งหลาย ที่เป็นอวิตักกวิจาร-
มัตตธรรม และวิจาร เกิดขึ้น, กฏัตตารูป อาศัยขันธ์ทั้งหลาย และวิจาร
เกิดขึ้น เพราะวิปปยุตตปัจจัย.
ในปฏิสนธิขณะ กฏัตตารูป อาศัยขันธ์ที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม
และมหาภูตรูป เกิดขึ้น กฏัตตารูป อาศัยขันธ์ทั้งหลาย เกิดขึ้น.
ในปฏิสนธิขณะ กฏัตตารูป อาศัยวิตก และมหาภูตรูป เกิดขึ้น,
กฏัตตารูป อาศัยวิตก เกิดขึ้น เพราะวิปปยุตตปัจจัย.

ในปฏิสนธิขณะ วิจาร อาศัยขันธ์ที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม และ
หทยวัตถุ เกิดขึ้น, วิจาร อาศัยหทยวัตถุ เกิดขึ้น เพราะวิปปยุตตปัจจัย.
[๔๑] ๓๐. สวิตักกสวิจารธรรม และอวิตักกอวิจารธรรม
อาศัย อวิตักกวิจารมัตตธรรม และอวิตักกอวิจารธรรม เกิดขึ้น
เพราะวิปปยุตตปัจจัย
คือ ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม อาศัยวิตก และ
หทยวัตถุ เกิดขึ้น. กฏัตตารูป อาศัยวิตก และมหาภูตรูป เกิดขึ้น, ขันธ์
ทั้งหลาย อาศัยหทยวัตถุ เกิดขึ้น กฏัตตารูป อาศัยวิตก เกิดขึ้น เพราะ
วิปปยุตตปัจจัย.
๓๑. อวิตักกวิจารมัตตธรรม และอวิตักกอวิจารธรรม
อาศัยอวิตักกวิจารมัตตธรรม และอวิตักกอวิจารธรรมเกิดขึ้น เพราะ
วิปปยุตตปัจจัย ฯลฯ
คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ ที่เป็นอวิตักกวิจาร-
มัตตธรรม และวิจาร เกิดขึ้น ฯลฯ ขันธ์ทั้งหลาย อาศัยหทยวัตถุ เกิดขึ้น
เพราะวิปปยุตตปัจจัย, จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ทั้งหลาย และวิจาร เกิดขึ้น
เพราะวิปปยุตตปัจจัย.
ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ ๓ และกฏัตตารูป อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอวิตักก-
วิจารมัตตธรรม และวิจาร เกิดขึ้น ฯลฯ ขันธ์ทั้งหลาย อาศัยหทยวัตถุ เกิด
ขึ้น เพราะวิปปยุตตปัจจัย กฏัตตารูป อาศัยขันธ์ทั้งหลาย และวิจาร
เกิดขึ้น เพราะวิปปยุตตปัจจัย.

ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม
และหทยวัตถุ เกิดขึ้น, ฯลฯ ขันธ์ ๒ และ ฯลฯ กฏัตตารูป อาศัยขันธ์ที่เป็น
อวิตักกวิจารมัตตธรรม และมหาภูตรูป เกิดขึ้น, ขันธ์ทั้งหลายอาศัย หทยวัตถุ
เกิดขึ้น เพราะวิปปยุตตปัจจัย, กฏัตตารูป อาศัยขันธ์ทั้งหลาย เกิดขึ้น เพราะ
วิปปยุตตปัจจัย.
ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ ๓ และวิจาร อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอวิตักกวิจาร-
มัตตธรรมและ หทยวัตถุ เกิดขึ้น ฯลฯ ขันธ์ ๒ และวิจารอาศัยขันธ์ ๒ ฯลฯ
หทยวัตถุ เกิดขึ้น เพราะวิปปยุตตปัจจัย.
[๔๒] ๓๒. สวิตักกสวิจารธรรม อาศัยสวิตักกสวิจารธรรม
และอวิตักกวิจารมัตตธรรม เกิดขึ้น ฯลฯ
คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม และวิตก เกิดขึ้น
ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ และวิตก เกิดขึ้น ขันธ์ทั้งหลายอาศัยหทยวัตถุ เกิดขึ้น
เพราะวิปปยุตตปัจจัย.
ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ทั้งหลาย อาศัยหทยวัตถุ เกิดขึ้น เพราะวิปปยุตต-
ปัจจัย.
๓๓. อวิตักกอวิจารธรรม อาศัยสวิตักกสวิจารธรรม
และอวิตักกวิจารมัตตธรรม เกิดขึ้น ฯลฯ
คือ จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ ที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม และวิตก
เกิดขึ้น, จิตตสมุฐานรูป อาศัยขันธ์ทั้งหลายและวิตกเกิดขึ้น เพราะวิปปยุตต-
ปัจจัย.
ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ กฏัตตารูป อาศัยขันธ์ทั้งหลายและวิตกเกิดขึ้น
เพราะวิปปยุตตปัจจัย.

[๔๓] ๓๔. สวิตักกสวิจารธรรม และอวิตักกอวิจารธรรม
อาศัยสวิตักกสวิจารธรรม และอวิตักกวิจารมัตตธรรม เกิดขึ้น ฯลฯ
คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นสวิตักกสวิจาร-
ธรรม และวิตกเกิดขึ้น ฯลฯ ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ ฯลฯ ขันธ์ทั้งหลาย อาศัย
หทยวัตถุเกิดขึ้น เพราะวิปปยุตตปัจจัย, จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ทั้งหลาย
และวิตก เกิดขึ้น เพราะวิปปยุตตปัจจัย.
ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ทั้งหลาย อาศัยหทยวัตถุ เกิดขึ้น เพราะ
วิปปยุตตปัจจัย กฏัตตารูป อาศัยขันธ์ทั้งหลายและวิตก เกิดขึ้น เพราะวิปป-
ยุตตปัจจัย.
[๔๔] ๓๕. สวิตักกสวิจารธรรม อาศัยสวิตักกสวิจารธรรม
อวิตักกวิจารมัตตธรรม และอวิตักกอวิจารธรรม เกิดขึ้น ฯลฯ
คือ ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม
วิตก และหทยวัตถุ เกิดขึ้น ฯลฯ ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ ฯลฯ ขันธ์ทั้งหลาย
อาศัยหทยวัตถุ เกิดขึ้น เพราะวิปปยุตตปัจจัย.
๓๖. อวิตักกอวิจารธรรม อาศัยสวิตักกวิจารธรรม
อวิตักกวิจารมัตตธรรม และอวิตักกอวิจารธรรม เกิดขึ้น ฯลฯ
คือ จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ที่เป็นสวิตักกวิจารธรรม วิตก และ
มหาภูตรูป เกิดขึ้น, จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ทั้งหลาย และวิตก เกิดขึ้น
เพราะวิปปยุตตปัจจัย.
ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ กฏัตตารูป อาศัยขันธ์ทั้งหลายและวิตก เกิด
ขึ้น เพราะวิปปยุตตเป็นปัจจัย.

[๔๕] ๓๗. สวิตักกสวิจารธรรม และอวิตักกอวิจารธรรม
อาศัยสวิตักกสวิจารธรรม อวิตักกวิจารมัตตธรรม และอวิตักก-
อวิจารธรรม เกิดขึ้น เพราะวิปปยุตตปัจจัย
คือ ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม
วิตก และหทยวัตถุ เกิดขึ้น ฯลฯ ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ ฯลฯ กฏัตตารูป
อาศัยขันธ์ที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม วิตก และมหาภูตรูป เกิดขึ้น, ขันธ์
ทั้งหลายอาศัยหทยวัตถุเกิดขึ้น เพราะวิปปยุตตปัจจัย, กฏัตตารูป อาศัยขันธ์
ทั้งหลายและวิตกเกิดขึ้น เพราะวิปปยุตตปัจจัย.
[๔๖] สวิตักกสวิจารธรรม อาศัยสวิตักกสวิจารธรรม เกิดขึ้น
เพราะอัตถิปัจจัย ฯลฯ เพราะนัตถิปัจจัย ฯลฯ เพราะวิคตปัจจัย ฯลฯ
เพราะอวิคตปัจจัย
การนับจำนวนวาระในอนุโลมแห่งปฏิจจวาระ
สุทธมูลกนัย
[๔๗] ในเหตุปัจจัย มี ๓๗ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๒๑ วาระ
ในอธิปติปัจจัย มี ๒๓ วาระ ในอนันตรปัจจัย มี ๒๑ วาระ ในสมนันตร-
ปัจจัย มี ๒ วาระ ในสหชาตปัจจัย มี ๓๗ วาระ ในอัญญมัญญปัจจัย มี
๒๘ วาระ ในนิสสยปัจจัย มี ๓๗ วาระ ในอุปนิสสยปัจจัย มี ๒๑ วาระ ใน
ปุเรชาตปัจจัย มี ๑๑ วาระ ในอาเสวนปัจจัย มี ๑๑ วาระ ในกัมมปัจจัย
มี ๓๗ วาระ ในวิปากปัจจัย มี ๓๗ วาระ ในอาหารปัจจัย ในอินทริยปัจจัย
ในฌานปัจจัย ในมัคคปัจจัย แต่ละปัจจัย มี ๓๗ วาระ ในสัมปยุตตปัจจัย มี

๒๐ วาระ ในวิปปยุตตปัจจัย มี ๓๗ วาระ ในอัตถิปัจจัย มี ๓๗ วาระ ใน
นัตถิปัจจัย มี ๒๑ วาระ ในวิคตปัจจัย มี ๒๑ วาระ ในอวิคตปัจจัย มี ๓๗
วาระ.
เพราะเหตุปัจจัย ในอารัมมณปัจจัย มี ๒๑ วาระ ฯลฯ
ในกุสลติกะท่านนับไว้อย่างไร ในติกะนี้ พึงนับอย่างนั้น.
อนุโลมนัย จบ
ปัจจนียนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๔๘] ๑. สวิตักกสวิจารธรรม อาศัย วิตักกสวิจารธรรม เกิด
ขึ้น เพราะนเหตุปัจจัย
คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม ซึ่งเป็นอเหตุกะ
เกิดขึ้น ฯลฯ ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น.
ในอเหตุกปฏิสนธิขณะ๑ ฯลฯ
โมหะ ที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา ที่สหรคตด้วยอุทธัจจะ อาศัยขันธ์ที่
สหรคตด้วยวิจิกิจฉา ที่สหรคตด้วยอุทธัจจะ เกิดขึ้น.
๒. อวิตักกวิจารมัตตธรรม อาศัยสวิตักกสวิจารธรรม
เกิดขึ้น เพราะนเหตุปัจจัย
คือ วิตก อาศัยขันธ์ที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม ซึ่งเป็นอเหตุกะ เกิด
ขึ้น
ข้อความต่อจากนี้ขาดไป ข้อความเต็มเป็น ในอเหตุกปฏิสนธิขณะ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่
เป็นสวิตักกสวิจารธรรม ซึ่งเป็นอเหตุกะ เกิดขึ้น, ขันธ์ ๑ อาศัยขันธ์ ๓ เกิดขึ้น, ขันธ์ ๒
อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น. (ดูข้อความเต็มทำนองนี้จากข้อ ๖๒)