คือ ขันธ์ ๓ และวิจาร อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม
เกิดขึ้น ฯสฯ ขันธ์ ๒ และวิจาร อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น.
ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ
[๒๒] ๘. อวิตักกอวิจารธรรม อาศัย อวิตักกอวิจารธรรม
เกิดขึ้น เพราะอารัมมณปัจจัย
คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอวิตักกอวิจารธรรม เกิดขึ้น ฯลฯ
ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น.
ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอวิตักกอวิจารธรรม
เกิดขึ้น ฯลฯ ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น.
ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ทั้งหลายอาศัยหทยวัตถุ เกิดขึ้น, วิจาร อาศัย
หทยวัตถุ เกิดขึ้น.
๙. สวิตักกสวิจารธรรม อาศัยอวิตักกอวิจารธรรม
เกิดขึ้น เพราะอารัมมณปัจจัย
คือ ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม อาศัยหทยวัตถุ
เกิดขึ้น.
๑๐. อวิตักกวิจารมัตตธรรม อาศัยอวิตักกอวิจารธรรม
เกิดขึ้น เพราะอารัมมณปัจจัย
คือ ขันธ์ที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม อาศัยวิจาร เกิดขึ้น.
ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม อาศัยวิจารเกิดขึ้น.

ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม อาศัยหทยวัตถุ
เกิดขึ้น.
ในปฏิสนธิขณะ วิตก อาศัยหทยวัตถุ เกิดขึ้น.
[๒๓] ๑๑. อวิตักกวิจารมัตตธรรม และอวิตักกอวิจารธรรม
อาศัยอวิตักกอวิจารธรรม เกิดขึ้น เพราะอารัมมณปัจจัย
คือ ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม และวิจาร
อาศัยหทยวัตถุ เกิดขึ้น.
๑๒. สวิตักกสวิจารธรรม และอวิตักกวิจารมัตตธรรม
อาศัยอวิตักกอวิจารธรรม เกิดขึ้น เพราะอารัมมณปัจจัย
คือ ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม และวิตก อาศัย
หทยวัตถุ เกิดขึ้น.
[๒๔] ๑๓. สวิตักกสวิจารธรรม อาศัยสวิตักกสวิจารธรรม
และอวิตักกอวิจารธรรม เกิดขึ้น เพราะอารัมมณปัจจัย
คือ ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม
และหทยวัตถุ เกิดขึ้น ฯลฯ ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ และหทยวัตถุเกิดขึ้น.
๑๔. อวิตักกวิจารมัตตธรรม อาศัยสวิตักกสวิจารธรรม
และอวิตักกอวิจารธรรม เกิดขึ้น เพราะอารัมมณปัจจัย
คือ ในปฏิสนธิขณะ วิตก อาศัยขันธ์ที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม และ
หทยวัตถุ เกิดขึ้น.

[๒๕] ๑๕. สวิตักกสวิจารธรรม และอวิตักกวิจารมัตตธรรม
อาศัย สวิตักกสวิจารธรรม และอวิตักกอวิจารธรรม เกิดขึ้น เพราะ
อารัมมณปัจจัย
คือ ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ ๓ และวิตก อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นสวิตักก-
สวิจารธรรม และหทยวัตถุ เกิดขึ้น ฯลฯ ขันธ์ ๒ และวิตก อาศัยขันธ์ ๒
และหทยวัตถุ เกิดขึ้น.
[๒๖] ๑๖. สวิตักกสวิจารธรรม อาศัยอวิตักกวิจารสมัตตธรรม
และอวิตักกอวิจารธรรม เกิดขึ้น เพราะอารัมมณปัจจัย
คือ ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม อาศัยวิตก และ
หทยวัตถุ เกิดขึ้น.
๑๗. อวิตักกวิจารมัตตธรรม อาศัยอวิตักกวิจารมัตต-
ธรรม และ อวิตักกอวิจารธรรม เกิดขึ้น เพราะอารัมมณปัจจัย
คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม และวิจาร
เกิดขึ้น ฯลฯ ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ และวิจาร เกิดขึ้น.
ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม
และวิจาร เกิดขึ้น ฯลฯ ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ และวิจาร เกิดขึ้น.
ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม
และหทยวัตถุ เกิดขึ้น ฯลฯ ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ และหทยวัตถุ เกิดขึ้น.
๑๘ อวิตักกวิจารธรรม อาศัยอวิตักกวิจารมัตตธรรม
และอวิตักกอวิจารธรรม เกิดขึ้น เพราะอารัมมณปัจจัย

คือ ในปฏิสนธิขณะ วิจาร อาศัยขันธ์ที่เป็นอวิตักกวิจารมัคคธรรม
และหทยวัตถุ เกิดขึ้น.
[๒๗] ๑๙. อวิตักกวิจารมัตตธรรม และอวิตักกอวิจารธรรม
อาศัยอวิตักกวิจารมัตตธรรม และอวิตักกอวิจารธรรม เกิดขึ้น
เพราะอารัมมณปัจจัย
คือ ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ ๓ และวิจาร อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอวิตักก-
วิจารมัตตธรรม และหทยวัตถุ เกิดขึ้น ฯลฯ ขันธ์ ๒ และวิจาร อาศัย
ขันธ์ ๒ และหทยวัตถุ เกิดขึ้น.
[๒๘] ๒๐. สวิตักกสวิจารธรรม อาศัยสวิตักกสวิจารธรรม
และอวิตักกวิจารมัตตธรรม เกิดขึ้น เพราะอารัมมณปัจจัย
คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม และวิตก เกิด
ขึ้น ฯลฯ ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ และวิตก เกิดขึ้น.
ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ
๒๑. สวิตักกสวิจารธรรม อาศัยสวิตักกสวิจารธรรม
อวิตักกวิจารมัตตธรรม และอวิตักกอวิจารธรรม เกิดขึ้น เพราะ
อารัมมณปัจจัย
คือ ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม
วิตก และหทยวัตถุ เกิดขึ้น ฯลฯ ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ วิตกและหทยวัตถุ
เกิดขึ้น.

ปัจจัย ๒ จำแนกแล้ว โดยวิธีสาธยาย ปัจจัย ๒๐ ที่เหลือ พึงจำแนก
โดยวิธีนั้น.
วิปปยุตตปัจจัย
[๒๙] ๑. สวิตักกสวิจารธรรม อาศัยสวิตักกสวิจารธรรม
เกิดขึ้น เพราะวิปปยุตตปัจจัย
คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม เกิดขึ้น ฯลฯ
ขันธ์ทั้งหลาย อาศัยหทยวัตถุ เกิดขึ้น.
ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรมเกิด
ขึ้น ฯลฯ ขันธ์ทั้งหลาย อาศัยหทยวัตถุ เกิดขึ้น เพราะวิปปยุตตปัจจัย.
๒. อวิตักกวิจารมัตตธรรม อาศัย สวิตักกสวิจารธรรม
เกิดขึ้น เพราะวิปปยุตตปัจจัย
คือ วิตก อาศัยขันธ์ที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม เกิดขึ้น, ขันธ์ทั้ง
หลาย อาศัยหทยวัตถุ เกิดขึ้น เพราะวิปปยุตตปัจจัย.
ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ.
๓. อวิตักกอวิจารธรรม อาศัยสวิตักกสวิจารธรรม
เกิดขึ้น เพราะวิปปยุตตปัจจัย
คือ จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม เกิดขึ้น,
หทยวัตถุ อาศัยขันธ์ทั้งหลาย เกิดขึ้น เพราะวิปปยุตตปัจจัย.
ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ.

[๓๐] ๔. สวิตักกสวิจารธรรม และอวิตักกอวิจารธรรม
อาศัยสวิตักกสวิจารธรรม เกิดขึ้น เพราะวิปปยุตตปัจจัย
คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นสวิตักกสวิจาร-
ธรรม เกิดขึ้น ฯลฯ ขันธ์ทั้งหลาย อาศัยหทยวัตถุ เกิดขึ้น เพราะวิปปยุตต-
ปัจจัย, จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ทั้งหลาย เกิดขึ้น เพราะวิปปยุตตปัจจัย.
ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ.
๕. สวิตักกสวิจารธรรม และอวิตักกวิจารมัตตธรรม
อาศัยสวิตักกสวิจารธรรม เกิดขึ้น เพราะวิปปยุตตปัจจัย
คือ วิตกและจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม
เกิดขึ้น วิตก อาศัยหทยวัตถุ เกิดขึ้น เพราะวิปปยุตตปัจจัย, จิตตสมุฏฐาน-
รูปอาศัยขันธ์ทั้งหลาย เกิดขึ้น เพราะวิปปยุตตปัจจัย.
ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ.
๖. สวิตักกสวิจารธรรม และอวิตักกวิจารมัตตธรรม
อาศัยสวิตักกสวิจารธรรม เกิดขึ้น เพราะวิปปยุตตปัจจัย
คือ ขันธ์ ๓ และวิตก อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม เกิด
ขึ้น ฯลฯ ขันธ์ ๒ และวิตก อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น, ขันธ์ทั้งหลาย อาศัยหทย-
วัตถุ เกิดขึ้น เพราะวิปปยุตตปัจจัย.
ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ.

[๓๑] ๗. สวิตักกสวิจารธรรม อวิตักกวิจารมัตตธรรม และ
อวิตักกอวิจารธรรม อาศัยสวิตักกสวิจารธรรม เกิดขึ้น เพราะ
วิปปยุตตปัจจัย
คือ ขันธ์ ๓ วิตก และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นสวิตักก-
สวิจารธรรม เกิดขึ้น, ฯลฯ ขันธ์ ๒ วิตก และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ ๒
เกิดขึ้น, ขันธ์ทั้งหลาย และวิตก อาศัยหทยวัตถุ เกิดขึ้น เพราะวิปปยุตต-
ปัจจัย, จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ทั้งหลาย เกิดขึ้น เพราะวิปปยุตตปัจจัย.
ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ.
[๓๒] ๘. อวิตักกวิจารมัตตธรรม อาศัยอวิตักกวิจารมัตต-
ธรรม เกิดขึ้น ฯลฯ
คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม เกิดขึ้น
ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ ฯลฯ ขันธ์ทั้งหลาย อาศัยหทยวัตถุ เกิดขึ้น เพราะ
วิปปยุตตปัจจัย.
ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ.
๙. สวิตักกสวิจารธรรม อาศัยอวิตักกวิจารมัตตธรรม
เกิดขึ้น เพราะวิปปยุตตปัจจัย
คือ ขันธ์ที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม อาศัยวิตก เกิดขึ้น ขันธ์ทั้งหลาย
อาศัยหทยวัตถุ เกิดขึ้น เพราะวิปปยุตตปัจจัย.
ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ

๑๐. อวิตักกอวิจารธรรม อาศัยอวิตักกวิจารมัตตธรรม
เกิดขึ้น เพราะวิปปยุตตปัจจัย
คือ วิจาร และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ที่เป็นอวิตักกวิจารมัตต-
ธรรม เกิดขึ้น, วิจาร อาศัยหทยวัตถุ เกิดขึ้น เพราะวิปปยุตตปัจจัย, จิตต-
สมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ทั้งหลาย เกิดขึ้น เพราะวิปยุตตปัจจัย, จิตตสมุฏฐานรูป
อาศัยวิตก เกิดขึ้น, จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยวิตก เกิดขึ้น, วิตก เกิดขึ้น
เพราะวิปปยุตตปัจจัย.
ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ
[๓๓] ๑๑. สวิตักกสวิจารธรรม และอวิตักกอวิจารธรรม
อาศัยอวิตักกวิจารมัตตธรรม เกิดขึ้น เพราะวิปปยุตตปัจจัย
คือ ขันธ์ที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยวิตก
เกิดขึ้น, ขันธ์ทั้งหลาย อาศัยหทยวัตถุ เกิดขึ้น เพราะวิปปยุตตปัจจัย, จิตต-
สมุฏฐานรูป อาศัยวิตก เกิดขึ้น เพราะวิปปยุตตปัจจัย.
ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ
๑๒. อวิตักกวิจารมัตตธรรม และอวิตักกอวิจารธรรม
อาศัยอวิตักกวิจารมัตตธรรม เกิดขึ้น เพราะวิปปยุตตปัจจัย
คือ ขันธ์ ๓ วิจาร และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็น
อวิตักกวิจารมัตตธรรม เกิดขึ้น ฯลฯ ขันธ์ ๒ วิจาร และจิตตสมุฏฐานรูป
อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น. ขันธ์ทั้งหลาย และวิจาร อาศัยหทยวัตถุ เกิดขึ้น จิตต-
สมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ทั้งหลาย เกิดขึ้น เพราะวิปปยุตตปัจจัย.
ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ

[๓๔] ๑๓. อวิตักกอวิจารธรรม อาศัยอวิตักกอวิจารธรรม
เกิดขึ้น เพราะวิปปยุตตปัจจัย
คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอวิตักกอวิจาร-
ธรรม เกิดขึ้น ฯลฯ ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ ฯลฯ ขันธ์ทั้งหลาย อาศัยหทย-
วัตถุ เกิดขึ้น เพราะวิปปยุตตปัจจัย จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ทั้งหลาย
เกิดขึ้น เพราะวิปปยุตตปัจจัย, จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยวิจาร เกิดขึ้น จิตต-
สมุฏฐานรูป อาศัยวิจาร เกิดขึ้น เพราะวิปปยุตตปัจจัย.
ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ กฏัตตารูป อาศัยวิจาร เกิดขึ้น, กฏัตตารูป
อาศัยวิจาร เกิดขึ้น เพราะวิปปยุตตปัจจัย.
หทยวัตถุ อาศัยขันธ์ทั้งหลาย เกิดขึ้น ขันธ์ทั้งหลาย อาศัยหทยวัตถุ
เกิดขึ้น, ขันธ์ทั้งหลายอาศัยหทยวัตถุ เกิดขึ้น เพราะวิปปยุตตปัจจัย, หทยวัตถุ
อาศัยขันธ์ทั้งหลาย เกิดขึ้น เพราะวิปปยุตตปัจจัย.
หทยวัตถุ อาศัยวิจาร เกิดขึ้น, วิจาร อาศัยหทยวัตถุ เกิดขึ้น,
วิจารอาศัยหทยวัตถุ เกิดขึ้น เพราะวิปปยุตตปัจจัย, หทยวัตถุ อาศัยวิจาร
เกิดขึ้น เพราะวิปปยุตตปัจจัย.
มหาภูตรูป ๓ อาศัยมหาภูตรูป ๑ เกิดขึ้น ฯลฯ จิตตสมุฏฐานรูป
กฏัตตารูป ที่เป็นอุปาทารูป อาศัยมหาภูตรูป เกิดขึ้น, จิตตสมุฏฐานรูป
กฏัตตารูป ที่เป็นอุปาทารูป อาศัยขันธ์ทั้งหลาย เกิดขึ้น เพราะวิปปยุตตปัจจัย.
๑๔. สวิตักกสวิจารธรรม อาศัยอวิตักกอวิจารธรรม
เกิดขึ้น เพราะวิปปยุตตปัจจัย
คือ ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม อาศัยหทยวัตถุ
เกิดขึ้น ขันธ์ทั้งหลาย อาศัยหทยวัตถุ เกิดขึ้น เพราะวิปปยุตตปัจจัย.

๑๕. อวิตักกวิจารมัตตธรรม อาศัยอวิตักกอวิจารธรรม
เกิดขึ้น เพราะวิปปยุตตปัจจัย
คือ ขันธ์ที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม อาศัยวิจาร เกิดขึ้น, ขันธ์
ทั้งหลาย อาศัยหทยวัตถุ เกิดขึ้น. เพราะวิปปยุตตปัจจัย.
ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม อาศัยวิจาร เกิด
ขึ้น, ขันธ์ทั้งหลาย อาศัยหทยวัตถุ เกิดขึ้น เพราะวิปปยุตตปัจจัย.
ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม อาศัยหทยวัตถุ
เกิดขึ้น ขันธ์ทั้งหลาย อาศัยหทยวัตถุ เกิดขึ้น เพราะวิปปยุตตปัจจัย
ในปฏิสนธิขณะ วิตก อาศัยหทยวัตถุ เกิดขึ้น, วิตก อาศัยหทย-
วัตถุ เกิดขึ้น เพราะวิปปยุตตปัจจัย.
[๓๕] ๑๖. สวิตักกสวิจารธรรม และอวิตักกอวิจารธรรม
อาศัยอวิตักกอวิจารธรรม เกิดขึ้น เพราะวิปปยุตตปัจจัย
คือ ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม อาศัยหทยวัตถุ
เกิดขึ้น, กฏัตตารูป อาศัยมหาภูตรูป เกิดขึ้น ขันธ์ทั้งหลาย อาศัยหทยวัตถุ
เกิดขึ้น เพราะวิปปยุตตปัจจัย, กฏัตตารูป อาศัยขันธ์ทั้งหลาย เกิดขึ้น เพราะ
วิปปยุตตปัจจัย.
๑๗. อวิตักกวิจารมัตตธรรม และอวิตักกอวิจารธรรม
อาศัยอวิตักกอวิจารธรรม เกิดขึ้น เพราะวิปปยุตตปัจจัย
คือ ขันธ์ที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัย
วิจาร เกิดขึ้น, ขันธ์ทั้งหลาย อาศัยหทยวัตถุ เกิดขึ้น เพราะวิปปยุตตปัจจัย
จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยวิจาร เกิดขึ้น เพราะวิปปยุตตปัจจัย.
ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม และกฏัตตารูป
อาศัยวิจาร เกิดขึ้น, ขันธ์ทั้งหลาย อาศัยหทยวัตถุ เกิดขึ้น เพราะวิปปยุตต-
ปัจจัย, กฏัตตารูป อาศัยวิจาร เกิดขึ้น เพราะวิปปยุตตปัจจัย.