อธิบายการนับวาระในอนุโลม
ในฆฏนานัยแห่งปัญหาวาระ
เหตุมูกนัย
บัดนี้ เพื่อจะแสดงวิสัชนาคามที่ได้ในปัญหาวาระนี้ ด้วยอำนาจ
การนับ พระผู้มีพระภาคเจ้าจึงตรัส คำว่า เหตุยา สตฺต ในเหตุปัจจัย
มี ๗ วาระ เป็นต้น บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า สตฺต คือ มีวิสัชนา ๗
วาระอย่างนี้ คือ วิสัชนา ๓ วาระ คือ กุศลกับกุศล, อัพยากตะกับกุศล,
กุสลาพยากตะกับกุศล. อกุศลมี ๓ วาระ เช่นเดียวกับกุศล, อัพยากตะ
กับอัพยากตะ มี ๑ วาระเท่านั้น.
สองบทว่า อารมฺมเณ นว คือ ในอารัมมณปัจจัย มีวิสัชนา ๙
วาระ ซึ่งแต่ละวาระมีบทต้น ๑ บท บทอวสาน ๑ บท. สองบทว่า
อธิปติยา ทส คือ ในอธิปติ มีวิสัชนา ๑๐ วาระ อย่างนี้คือ วิสัชนา
๔ วาระ อันมีกุศลเป็นมูล คือ กุศลเป็นปัจจัยแก่กุศล โดยสหชาตปัจจัย
และอารัมมณปัจจัย เป็นปัจจัยแก่กุศลโดยอารัมมณปัจจัยเท่านั้น เป็นปัจจัย
แก่อัพยากตะโดยเป็นสหชาตปัจจัย และโดยอารัมมณปัจจัย เป็นปัจจัยแก่
กุสลาพยากตะ โดยเป็นสหชาตปัจจัยเท่านั้น. วิสัชนา ๓ ข้อ ซึ่งมีอกุศล
เป็นมูล คือ อกุศลเป็นปัจจัยแก่อกุศลโดยสหชาตปัจจัยและอารัมมณปัจจัย
เป็นปัจจัยแก่อัพยากตะโดยสหชาตปัจจัยเท่านั้น เป็นปัจจัยแก่อกุสลาพยา-
กตะโดยเป็นสหชาตปัจจัยเท่านั้น (และ) วิสัชนา ๓ ข้อ ซึ่งมีอัพยากตะ
เป็นมูล คือ อัพยากตะเป็นปัจจัยแก่อัพยากตะโดยสหชาตปัจจัยและ
อารัมมณปัจจัย เป็นปัจจัยแก่กุศลโดยอารัมมณปัจจัยเท่านั้น เป็นปัจจัยแก่