๑๖. อัพยากตธรรม อาศัยอกุศลธรรมและอัพยากตธรรม
เกิดขึ้น เพราะวิปปยุตตปัจจัย
คือ จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ทั้งหลายที่เป็นอกุศลและมหาภูตรูป
ทั้งหลายเกิดขึ้น จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ทั้งหลายเกิดขึ้น เพราะ
วิปปยุตตปัจจัย.
๑๗. อกุศลธรรม และอัพยากตธรรม อาศัยอกุศลธรรม
และอัพยากตธรรมเกิดขึ้น เพราะวิปปยุตตปัจจัย
คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอกุศลและหทยวัตถุเกิดขึ้น ฯลฯ
ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ และหทยวัตถุเกิดขึ้น, จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์
ทั้งหลายที่เป็นอกุศลและมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น, ขันธ์ทั้งหลายอาศัย
หทยวัตถุเกิดขึ้น เพราะวิปปยุตตปัจจัย, จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์
ทั้งหลายเกิดขึ้น เพราะวิปปยุตตปัจจัย.
[๒๗๑] กุศลธรรม อาศัยกุศลธรรมเกิดขึ้น เพราะอัตถิปัจจัย ฯลฯ
ในอัตถิปัจจัย พึงจำแนกให้ครบ ๑๗ วาระ เหมือนสหชาตปัจจัย
ในนัตถิปัจจัย และวิคตปัจจัย พึงจำแนกให้ครบ ๑๗ วาระ
เหมือนอารัมมณปัจจัย
ในอวิคตปัจจัย พึงจำแนกวาระให้ครบ ๑๗ วาระ เหมือนสหชาต-
ปัจจัย.
การนับวาระในอนุโลมแห่งปัจจยวาระ
[๒๗๒] ในเหตุปัจจัย มี ๑๗ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๗ วาระ
ในอธิปติปัจจัย มี ๗ วาระ ในอนันตรปัจจัย มี ๗ วาระ ใน