[๑๕๐] อกุศลธรรมกำลังเกิดแก่บุคคลใด, อัพยากตธรรมก็
เคยเกิดแก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?
ใช่.
ก็หรือว่าอัพยากตธรรมเคยเกิดแก่บุคคลใด, อกุศลธรรมก็กำลัง
เกิดแก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?
ในภังคขณะแห่งจิตของบุคคลทั้งหมดก็ดี ในอุปปาทขณะแห่ง
อกุศลวิปปยุตตจิตก็ดี บุคคลผู้เข้านิโรธสมาบัติอยู่ก็ดี บุคคลผู้เกิดอยู่ใน
อสัญญสัตตภูมิก็ดี อัพยากตธรรมเคยเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น แต่อกุศล-
ธรรมไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น ในอุปปาทขณะแห่งอกุศลจิต
อัพยากตธรรมก็เคยเกิด อกุศลธรรมก็กำลังเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น.
โอกาสวาระ อนุโลม :-
[๑๕๑] กุศลธรรมกำลังเกิดในภูมิใด, ฯลฯ
ปุคคโลกาสวาระ อนุโลม :-
[๑๕๒] กุศลธรรมกำลังเกิดแก่บุคคลใดในภูมิใด, อกุศล-
ธรรมก็เคยเกิดแก่บุคคลนั้น ในภูมินั้น ใช่ไหม ?
ใช่.

ก็หรือว่าอกุศลธรรมเคยเกิดแก่บุคคลใดในภูมิใด, กุศลธรรมก็
กำลังเกิดแก่บุคคลนั้นในภูมินั้น ใช่ไหม ?
ในภังคขณะแห่งจิตของบุคคลทั้งหมดก็ดี ในอุปปาทขณะแห่ง
กุศลวิปปยุตตจิตก็ดี อกุศลธรรมเคยเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้น
แต่กุศลธรรมไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้น. ในอุปปาท-
ขณะแห่งกุศลจิต อกุศลธรรมก็เคยเกิด กุศลธรรมก็กำลังเกิดแก่บุคคล
เหล่านั้นในภูมินั้น.
[๑๕๓] กุศลธรรมกำลังเกิดแก่บุคคลใดในภูมิใด, อัพยากต-
ธรรมก็เคยเกิดแก่บุคคลนั้นในภูมินั้น ใช่ไหม ?
ใช่.
ก็หรือว่าอัพยากตธรรมเคยเกิดแก่บุคคลใดในภูมิใด, กุศลธรรม
ก็กำลังเกิดแก่บุคคลนั้นในภูมินั้น ใช่ไหม ?
ในภังคขณะแห่งจิตของบุคคลทั้งหมดก็ดี ในอุปปาทขณะแห่ง
กุศลวิปปยุตตจิตก็ดี บุคคลผู้เกิดอยู่ในอสัญญสัตตภูมิก็ดี อัพยากตธรรม
เคยเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้น แต่กุศลธรรมไม่ใช่กำลังเกิดแก่
บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้น, ในอุปปาทขณะแห่งกุศลจิต อัพยากตธรรม
ก็เคยเกิด กุศลธรรมก็กำลังเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้น.
[๑๕๔] อกุศลธรรมกำลังเกิดแก่บุคคลใดในภูมิใด, อัพยากต-
ธรรมก็เคยเกิดแก่บุคคลนั้นในภูมินั้น ใช่ไหม ?

ใช่.
ก็หรือว่าอัพยากตธรรมเคยเกิดแก่บุคคลใดในภูมิใด, อกุศล-
ธรรมก็กำลังเกิดแก่บุคคลนั้นในภูมินั้น ใช่ไหม ?
ในภังคขณะแห่งจิตของบุคคลทั้งหมดก็ดี ในอุปปาทขณะแห่ง
อกุศลวิปปยุตตจิตก็ดี บุคคลผู้เกิดอยู่ในอสัญญสัตตภูมิก็ดี อัพยากตธรรม
เคยเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้น แต่อกุศลธรรมไม่ใช่กำลังเกิดแก่
บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้น ในอุปปาทขณะแห่งอกุศลจิต อัพยากตธรรม
ก็เคยเกิด อกุศลธรรมก็กำลังเกิดแต่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้น.
ปุคคลวาระ ปัจจนิก :-
[๑๕๕] กุศลธรรมไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคลใด, อกุศลธรรม
ก็ไม่ใช่เคยเกิดแก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?
เคยเกิด.
ก็หรือว่าอกุศลธรรมไม่ใช่เคยเกิดแก่บุคคลใด, กุศลธรรมก็ไม่
ใช่กำลังเกิดแก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?
ไม่มี.
[๑๕๖] กุศลธรรมไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคลใด, อัพยากตธรรม
ก็ไม่ใช่เคยเกิดแก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?

เคยเกิด.
ก็หรือว่าอัพยากตธรรมไม่ใช่เคยเกิดแก่บุคคลใด, กุศลธรรมก็
ไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?
ไม่มี.
[๑๕๗] อกุศลธรรมไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคลใด, อัพยากต-
ธรรมก็ไม่ใช่เคยเกิดแก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?
เคยเกิด.
ก็หรือว่าอัพยากตธรรมไม่ใช่เคยเกิดแก่บุคคลใด, อกุศลธรรม
ก็ไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?
ไม่มี.
โอกาสวาระ ปัจจนิก :-
[๑๕๘] กุศลธรรมไม่ใช่กำลังเกิดในภูมิใด, ฯลฯ
ปุคคโลกาสวาระ ปัจจนิก :-
[๑๕๙] กุศลธรรมไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคลใดในภูมิใด, อกุศล
ธรรมก็ไม่ใช่เคยเกิดแก่บุคคลนั้นในภูมินั้น ใช่ไหม ?
ในภังคขณะแห่งจิตของบุคคลทั้งหมดก็ดี ในอุปปาทขณะแห่ง

กุศลวิปปยุตตจิตก็ดี กุศลธรรมไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมิ
นั้น แต่อกุศลธรรมเคยเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้น, เมื่อทุติยจิต
กำลังเป็นไปอยู่แก่สุทธาวาสพรหมก็ดี บุคคลผู้เกิดอยู่ในอสัญญสัตตภูมิ
ก็ดี กุศลธรรมก็ไม่ใช่กำลังเกิด อกุศลธรรมก็ไม่ใช่เคยเกิดแก่บุคคล
เหล่านั้นในภูมินั้น.
ก็หรือว่าอกุศลธรรมไม่ใช่เคยเกิดแก่บุคคลใดในภูมิใด, กุศล-
ธรรมก็ไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้น ใช่ไหม ?
ใช่.
[๑๖๐] กุศลธรรมไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคลใดในภูมิใด, อัพ-
ยากตธรรมก็ไม่ใช่เคยเกิดแก่บุคคลนั้นในภูมินั้น ใช่ไหม ?
ในภังคขณะแห่งจิตของบุคคลทั้งหมดก็ดี ในอุปปาทขณะแห่ง
กุศลวิปปยุตตจิตก็ดี บุคคลผู้เกิดอยู่ในอสัญญสัตตภูมิก็ดี กุศลธรรมไม่
ใช่กำลังเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้น แต่อัพยากตธรรมเคยเกิดแก่
บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้น, บุคคลผู้กำลังเกิดในสุทธาวาสภูมิ กุศลธรรม
ก็ไม่ใช่กำลังเกิด อัพยากตธรรมก็ไม่เคยเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมิ
นั้น.
ก็หรือว่าอัพยากตธรรมไม่ใช่เคยเกิดแก่บุคคลใดในภูมิใด, กุศล
ธรรมก็ไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคลนั้นในภูมินั้น ใช่ไหม ?
ใช่.

[๑๖๑] อกุศลธรรมไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคลใดในภูมิใด, อัพ-
ยากตธรรมก็ไม่ใช่เคยเกิดแก่บุคคลนั้นในภูมินั้น ใช่ไหม ?
ในภังคขณะแห่งจิตของบุคคลทั้งหมดก็ดี ในอุปปาทขณะของ
อกุศลวิปปยุตตจิตก็ดี บุคคลผู้เกิดอยู่ในอสัญญสัตตภูมิก็ดี อกุศลธรรม
ไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้น แต่อัพยากตธรรมเคยเกิดแก่
บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้น, บุคคลผู้กำลังเกิดอยู่ในสุทธาวาสภูมิ อกุศล-
ธรรมก็ไม่ใช่กำลังเกิด อัพยากตธรรมก็ไม่ใช่เคยเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น
ในภูมินั้น.
ก็หรือว่าอัพยากตธรรมไม่ใช่เคยเกิดแก่บุคคลใดในภูมิใด, อกุศล-
ธรรมก็ไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคลนั้นในภูมินั้น ใช่ไหม ?
ใช่.
ปัจจุปปันนานาคตวาระ
ปุคคลวาระ อนุโลม :-
[๑๖๒] กุศลธรรมกำลังเกิดแก่บุคคลใด, อกุศลธรรมก็จักเกิด
แก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?
ในอุปปาทขณะแห่งอรหัตมรรคก็ดี บุคคลเหล่าใดจักได้อรหัต-
มรรคในลำดับแห่งจิตใด ในอุปปาทขณะแห่งจิตนั้นก็ดี กุศลธรรม
กำลังเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น แต่อกุศลธรรมไม่ใช่จักเกิดแก่บุคคลเหล่า

นั้น, ในอุปปาทขณะแห่งกุศลจิของบุคคลนอกนี้ กุศลธรรมก็กำลัง
เกิด อกุศลธรรมก็จัดเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น.
ก็หรือว่าอกุศลธรรมจักเกิดแก่บุคคลใด, กุศลธรรมก็กำลังเกิดแก่
บุคคลนั้น ใช่ไหม ?
ในภังคขณะแห่งจิตของบุคคลทั้งหมดก็ดี ในอุปปาทขณะแห่ง
กุศลวิปปยุตตจิตก็ดี บุคคลผู้เข้านิโรธสมาบัติอยู่ก็ดี บุคคลผู้เกิดอยู่ใน
อสัญญสัตตภูมิก็ดี อกุศลธรรมจักเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น แต่กุศลธรรม
ไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น, ในอุปปาทขณะแห่งกุศลจิต อกุศล
ธรรมก็จักเกิด กุศลธรรมก็กำลังเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น.
[๑๖๓] กุศลธรรมกำลังเกิดแก่บุคคลใด, อัพยากตธรรมก็
จักเกิดแก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?
ใช่.
ก็หรือว่าอัพยากตธรรมจักเกิดแก่บุคคลใด, กุศลธรรมก็กำลัง
เกิดแก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?
ในภังคขณะแห่งจิตของบุคคลเหล่านั้นทั้งหมดก็ดี ในอุปปาท-
ขณะแห่งกุศลวิปปยุตตจิตก็ดี บุคคลผู้เข้านิโรธสมาบัติอยู่ก็ดี บุคคลผู้
เกิดอยู่ในอสัญญสัตตภูมิก็ดี อัพยากตธรรมจักเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น
แต่กุศลธรรมไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น, ในอุปปาทขณะแห่ง
กุศลจิต อัพยากตธรรมก็จักเกิด กุศลธรรมก็กำลังเกิดแก่บุคคลเหล่า
นั้น.

[๑๖๔] อกุศลธรรมกำลังเกิดแก่บุคคลใด, อัพยากตธรรมก็
จักเกิดแก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?
ใช่.
ก็หรือว่าอัพยากตธรรมจักเกิดแก่บุคคลใด, อกุศลธรรมก็กำลัง
เกิดแก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?
ในภังคขณะแห่งจิตของบุคคลเหล่านั้นทั้งหมดก็ดี ในอุปปาท-
ขณะแห่งอกุศลวิปปยุตตจิตก็ดี บุคคลผู้เข้านิโรธสมาบัติอยู่ก็ดี บุคคลผู้
เกิดอยู่ในอสัญญสัตตภูมิก็ดี อัพยากตธรรมจักเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น แต่
อกุศลธรรมไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น, ในอุปปาทขณะแห่งอกุศล
จิต อัพยากตธรรมก็จักเกิด อกุศลธรรมก็กำลังเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น.
โอกาสวาระ อนุโลม :-
[๑๖๕] กุศลธรรมกำลังเกิดในภูมิใด, ฯลฯ
ปุคคโลกาสวาระ อนุโลม :-
[๑๖๖] กุศลธรรมกำลังเกิดแก่บุคคลใดในภูมิใด, อกุศลธรรม
ก็จักเกิดแก่บุคคลนั้นในภูมินั้น ใช่ไหม ?
ในอุปปาทขณะแห่งอรหัตมรรคก็ดี บุคคลเหล่าใดจักได้อรหัต-
มรรคในลำดับแห่งจิตใด ในอุปปาทขณะแห่งจิตนั้นก็ดี กุศลธรรมกำลัง

เกิดแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้น แต่กุศลธรรมไม่ใช่จักเกิดแก่บุคคล
เหล่านั้นในภูมินั้น, ในอุปปาทขณะแห่งกุศลจิตของบุคคลนอกนี้
กุศลธรรมก็กำลังเกิด อกุศลธรรมก็จักเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้น.
ก็หรือว่าอกุศลธรรมจักเกิดแก่บุคคลใดในภูมิใด, กุศลธรรมก็
กำลังเกิดแก่บุคคลนั้นในภูมินั้น ใช่ไหม ?
ในภังคขณะแห่งจิตของบุคคลเหล่านั้นทั้งหมดก็ดี ในอุปปาท-
ขณะแห่งกุศลวิปปยุตตจิตก็ดี อกุศลธรรมจักเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นใน
ภูมินั้น แต่กุศลธรรมไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้น, ใน
อุปปาทขณะแห่งกุศลจิต อกุศลธรรมก็จักเกิด กุศลธรรมก็กำลังเกิดแก่
บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้น.
[๑๖๗] กุศลธรรมกำลังเกิดแก่บุคคลใดในภูมิใด, อัพยากต-
ธรรมก็จักเกิดแก่บุคคลนั้นในภูมินั้น ใช่ไหม ?
ใช่.
ก็หรือว่าอัพยากตธรรมจักเกิดแก่บุคคลใดในภูมิใด, กุศลธรรม
ก็กำลังเกิดแก่บุคคลนั้นในภูมินั้น ใช่ไหม ?
ในภังคขณะแห่งจิตของบุคคลเหล่านั้นทั้งหมดก็ดี ในอุปปาท-
ขณะแห่งกุศลวิปปยุตตจิตก็ดี บุคคลผู้เกิดอยู่ในอสัญญสัตตภูมิก็ดี อัพ-
ยากตธรรมจักเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้น แต่กุศลธรรมไม่ใช่กำลัง
เกิดแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้น, ในอุปปาทขณะแห่งกุศลจิต อัพยากต-
ธรรมก็จักเกิด กุศลธรรมก็กำลังเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้น.

[๑๖๘] อกุศลธรรมกำลังเกิดแก่บุคคลใดในภูมิใด, อัพยากต-
ธรรมก็จักเกิดแก่บุคคลนั้นในภูมินั้น ใช่ไหม ?
ใช่.
ก็หรือว่าอัพยากตธรรมจักเกิดแก่บุคคลใดในภูมิใด, อกุศลธรรม
ก็กำลังเกิดแก่บุคคลนั้นในภูมินั้น ใช่ไหม ?
ในภังคขณะแห่งจิตของบุคคลเหล่านั้นทั้งหมดก็ดี ในอุปปาท-
ขณะแห่งอกุศลวิปปยุตตจิตก็ดี บุคคลผู้เกิดอยู่ในอสัญญสัตตภูมิก็ดี
อัพยากตธรรมจักเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้น แต่อกุศลธรรมไม่ใช่
กำลังเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้น ในอุปปาทขณะแห่งอกุศลจิต
อัพยากตธรรมก็จักเกิด อกุศลธรรมก็กำลังเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมิ
นั้น.
ปุคคลวาระ ปัจจนิก :-
[๑๖๙] กุศลธรรมไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคลใด, อกุศลธรรมก็
ไม่ใช่จักเกิดแก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?
ในภังคขณะแห่งจิตของบุคคลเหล่านั้นทั้งหมดก็ดี ในอุปปาท-
ขณะแห่งกุศลวิปปยุตตจิตก็ดี บุคคลผู้เข้านิโรธสมาบัติก็ดี บุคคลผู้เกิด
อยู่ในอสัญญสัตตภูมิก็ดี กุศลธรรมไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น
แต่อกุศลธรรมจักเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น, ในภังคขณะแห่งอรหัตมรรค
ก็ดี พระอรหันต์ทั้งหลายก็ดี บุคคลเหล่าใดจักได้อรหัตมรรคในลำดับ
แห่งจิตใด ในภังคขณะแห่งจิตนั้นก็ดี กุศลธรรมก็ไม่ใช่กำลังเกิด