พุทธธรรมสงฆ์


ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 831 (เล่ม 83)

จิตในภังคขณะไม่ใช่ดับแล้ว แต่กำลังดับอยู่ จิตในอุปปาท-
ขณะก็ดี จิตที่เป็นอนาคตก็ดีไม่ใช่ดับแล้วด้วย ไม่ใช่กำลังดับอยู่ด้วย.
จิตใดไม่ใช่กำลังดับอยู่, จิตนั้นไม่ใช่ดับแล้ว ใช่ไหม ?
จิตที่เป็นอดีตไม่ใช่กำลังดับอยู่ แต่ดับแล้ว จิตในอุปปาทขณะ
ก็ดี จิตที่เป็นอนาคตก็ดี ไม่ใช่กำลังดับอยู่ด้วย ไม่ใช่ดับแล้วด้วย.
อติกกันตวาระ :-
[๕๗] จิตของบุคคลใดก้าวล่วงแล้วซึ่งขณะอันเป็นขณะกำลัง
เกิดอยู่ มีกาลก้าวล่วงแล้ว, จิตของบุคคลนั้นก้าวล่วงแล้วซึ่งขณะอัน
เป็นขณะกำลังดับอยู่ มีกาลก้าวล่วงแล้ว ใช่ไหม ?
จิตในภังคขณะก้าวล่วงแล้วซึ่งอุปปาทขณะ ไม่ก้าวล่วงแล้วซึ่ง
ภังคขณะจิตที่เป็นอดีต ก้าวล่วงแล้วซึ่งอุปปาทขณะด้วย ก้าวล่วงแล้ว
ซึ่งภังคขณะด้วย.
ก็หรือว่าจิตของบุคคลใดก้าวล่วงแล้วซึ่งขณะอันเป็นขณะกำลัง-
ดับอยู่ มีกาลก้าวล่วงแล้ว, จิตของบุคคลนั้นก้าวล่วงแล้วซึ่งขณะอันเป็น
ขณะกำลังเกิดอยู่ มีกาลก้าวล่วงแล้ว ใช่ไหม ?
จิตที่เป็นอดีต.
จิตของบุคคลใดไม่ก้าวล่วงแล้วซึ่งขณะอันเป็นขณะกำลังเกิดอยู่
มีกาลก้าวล่วงแล้ว, จิตของบุคคลนั้นไม่ก้าวล่วงแล้วซึ่งขณะอันเป็นขณะ

831
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 832 (เล่ม 83)

กำลังดับอยู่ มีกาลก้าวล่วงแล้ว ใช่ไหม ?
จิตในอุปปาทขณะและจิตที่เป็นอนาคต.
ก็หรือว่าจิตของบุคคลใดไม่ก้าวล่วงแล้วซึ่งขณะอันเป็นขณะกำลัง
ดับอยู่ มีกาลก้าวล่วงแล้ว, จิตของบุคคลนั้นไม่ก้าวล่วงแล้วซึ่งขณะอัน
เป็นขณะกำลังเกิดอยู่ มีกาล ก้าวล่วงแล้ว ใช่ไหม ?
จิตในภังคขณะไม่ก้าวล่วงแล้วซึ่งภังคะขณะ แต่ก้าวล่วงแล้ว
ซึ่งอุปปาทขณะ, จิตในอุปปาทขณะก็ดี จิตที่เป็นอนาคตก็ดี ไม่ก้าว
ล่วงแล้วซึ่งภังคะขณะด้วย ไม่ก้าวล่วงแล้วซึ่งอุปปาทขณะด้วย.
ปุคคลวารนิเทส จบ
ธรรมวารนิทเทส
อุปปาทนิโรธกาลสัมเภทวาระ :-
[๕๘] จิตใดกำลังเกิดไม่ใช่กำลังดับ, จิตนั้นจักดับไม่ใช่จัก
เกิด ใช่ไหม ?
ใช่.
ก็หรือว่าจิตใดจักดับไม่ใช่จักเกิด, จิตนั้นกำลังเกิดไม่ใช่กำลังดับ
ใช่ไหม ?

832
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 833 (เล่ม 83)

ใช่.
จิตใดไม่ใช่กำลังเกิด กำลังดับ, จิตนั้นไม่ใช่จักดับจักเกิด
ใช่ไหม ?
ไม่ใช่.
ก็หรือว่าจิตใดไม่ใช่จักดับจักเกิด, จิตนั้นไม่ใช่กำลังเกิด กำลัง
ดับ ใช่ไหม ?
ไม่มี.
อุปปาทุปปันนวาระ :-
[๕๙] จิตใดกำลังเกิด, จิตนั้นเกิดขึ้นแล้ว ใช่ไหม ?
ใช่.
ก็หรือว่าจิตใดเกิดขึ้นแล้ว, จิตนั้นกำลังเกิด ใช่ไหม ?
ในภังคขณะ จิตเกิดขึ้นแล้ว แต่จิตนั้นไม่ใช่กำลังเกิด, ใน
อุปปาทขณะจิตเกิดขึ้นแล้วด้วย กำลังเกิดด้วย.
จิตใดไม่ใช่กำลังเกิด, จิตนั้นไม่ใช่เกิดขึ้นแล้ว ใช่ไหม ?
จิตในภังคขณะไม่ใช่กำลังเกิด แต่จิตนั้นเกิดขึ้นแล้ว จิตที่เป็น
อดีตและจิตที่เป็นอนาคตไม่ใช่กำลังเกิดด้วย ไม่ใช่เกิดขึ้นแล้วด้วย.
ก็หรือว่าจิตใดไม่ใช่เกิดขึ้นแล้ว จิตนั้นไม่ใช่กำลังเกิด ใช่ไหม ?
ใช่.

833
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 834 (เล่ม 83)

นิโรธุปปันนวาระ :-
[๖๐] จิตใดกำลังดับ, จิตนั้นเกิดขึ้นแล้ว ใช่ไหม ?
ใช่.
ก็หรือว่าจิตใดเกิดขึ้นแล้ว, จิตนั้นกำลังดับ ใช่ไหม ?
จิตในอุปปาทขณะเกิดขึ้นแล้ว แต่จิตนั้นไม่ใช่กำลังดับ จิต
ในภังคขณะเกิดขึ้นแล้วด้วย กำลังดับด้วย.
จิตใดไม่ใช่กำลังดับ, จิตนั้นไม่ใช่เกิดขึ้นแล้ว ใช่ไหม ?
จิตในอุปปาทขณะไม่ใช่กำลังดับ แต่จิตนั้นเกิดขึ้นแล้ว จิตที่
เป็นอดีตและจิตที่เป็นอนาคต ไม่ใช่กำลังดับด้วย ไม่ใช่เกิดขึ้นแล้ว
ด้วย.
ก็หรือว่าจิตใดไม่ใช่เกิดขึ้นแล้ว, จิตนั้นไม่ใช่กำลังดับ ใช่ไหม ?
ใช่.
อุปปาทวาระ :-
[๖๑] จิตใดกำลังเกิด, จิตนั้นเคยเกิด ใช่ไหม ?
ไม่ใช่.
ก็หรือว่าจิตใดเคยเกิด, จิตนั้นกำลังเกิด ใช่ไหม ?
ไม่ใช่.
จิตใดไม่ใช่กำลังเกิด, จิตนั้นไม่เคยเกิด ใช่ไหม ?

834
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 835 (เล่ม 83)

จิตที่เป็นอดีตไม่ใช่กำลังเกิด แต่จิตนั้นเคยเกิด จิตในภังคขณะ
และจิตที่เป็นอนาคต ไม่ใช่กำลังเกิดด้วย ไม่ใช่เคยเกิดด้วย.
ก็หรือว่าจิตใดไม่ใช่เคยเกิด จิตนั้นไม่ใช่กำลังเกิด ใช่ไหม ?
จิตในอุปปาทะขณะไม่ใช่เคยเกิด แต่จิตนั้นกำลังเกิด จิตใน
ภังคขณะและจิตที่เป็นอนาคต ไม่เคยเกิดด้วย ไม่ใช่กำลังเกิดด้วย.
จิตใดกำลังเกิด, จิตนั้นจักเกิด ใช่ไหม ?
ไม่ใช่.
ก็หรือว่าจิตใดจักเกิด จิตนั้นกำลังเกิด ใช่ไหม ?
ไม่ใช่.
จิตใดไม่ใช่กำลังเกิด, จิตนั้นไม่ใช่จักเกิด ใช่ไหม ?
จิตที่เป็นอนาคตไม่ใช่กำลังเกิด แต่จิตนั้นจักเกิด, จากในภังค-
ขณะ และจิตที่เป็นอดีตไม่ใช่กำลังเกิดด้วย ไม่ใช่จักเกิดด้วย.
ก็หรือว่าจิตใดไม่ใช่จักเกิด, จิตนั้นไม่ใช่กำลังเกิด ใช่ไหม ?
จิตในอุปปาทะขณะไม่ใช่จักเกิดแต่จิตนั้นกำลังเกิด จิตในภังค-
ขณะและจิตที่เป็นอดีตไม่ใช่จักเกิดด้วย ไม่ใช่กำลังเกิดด้วย.
จิตใดเคยเกิด, จิตนั้นจักเกิด ใช่ไหม ?
ไม่ใช่.
ก็หรือว่าจิตใดจักเกิด, จิตนั้นเคยเกิด ใช่ไหม ?
ไม่ใช่.

835
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 836 (เล่ม 83)

จิตใดไม่ใช่เคยเกิด, จิตนั้นไม่ใช่จักเกิด ใช่ไหม ?
จิตที่เป็นอนาคตไม่เคยเกิดแต่จิตนั้นจักเกิด, จิตที่เป็นปัจจุบัน
ไม่ใช่เคยเกิดด้วย ไม่ใช่จักเกิดด้วย.
ก็หรือว่าจิตใดไม่ใช่จักเกิด, จิตนั้นไม่ใช่เคยเกิด ใช่ไหม ?
จิตที่เป็นอดีตไม่ใช่จักเกิดแต่จิตนั้นเคยเกิด จิตที่เป็นปัจจุบัน
ไม่ใช่จักเกิดด้วย ไม่ใช่เคยเกิดด้วย.
นิโรธวาระ :-
[๖๒] จิตใดกำลังดับ, จิตนั้นเคยดับ ใช่ไหม ?
ไม่ใช่.
ก็หรือว่าจิตใดเคยดับ, จิตนั้นกำลังดับ ใช่ไหม ?
ไม่ใช่.
จิตใดไม่ใช่กำลังดับ, จิตไม่ใช่เคยเกิด ใช่ไหม ?
จิตที่เป็นอดีตไม่ใช่กำลังดับแต่จิตนั้นเคยดับ, จิตในอุปปาทขณะ
และจิตที่เป็นอนาคตไม่ใช่กำลังดับ ไม่ใช่เคยเกิดด้วย.
ก็หรือว่าจิตใดไม่เคยดับ, จิตนั้นไม่ใช่กำลังดับ ใช่ไหม ?
จิตในภังคขณะไม่ใช่เคยดับ แต่จิตนั้นกำลังดับ, จิตในอุปปาท-
ขณะและจิตที่เป็นอนาคตไม่เคยดับด้วย ไม่ใช่กำลังดับด้วย.
จิตใดกำลังดับ, จิตนั้นจักดับ ใช่ไหม ?

836
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 837 (เล่ม 83)

ไม่ใช่.
ก็หรือว่าจิตใดจักดับ, จิตนั้นกำลังดับ ใช่ไหม ?
ไม่ใช่.
จิตใดไม่ใช่กำลังดับ, จิตนั้นไม่ใช่จักดับ ใช่ไหม ?
จิตในอุปปาทขณะและจิตที่เป็นอนาคต ไม่ใช่กำลังดับแต่จิต
นั้นจักดับ, จิตที่เป็นอดีตไม่ใช่กำลังดับด้วย ไม่ใช่จักดับด้วย.
ก็หรือว่าจิตใดไม่ใช่จักดับ, จิตนั้นไม่ใช่กำลังดับ ใช่ไหม ?
จิตในภังคขณะไม่ใช่จักดับ แต่จิตนั้นกำลังดับ, จิตที่เป็นอดีต
ไม่ใช่จักดับด้วย ไม่ใช่กำลังดับด้วย.
จิตใดเคยดับ, จิตนั้นจักดับ ใช่ไหม ?
ไม่ใช่.
ก็หรือว่าจิตใดจักดับ, จิตนั้นเคยดับ ใช่ไหม ?
ไม่ใช่.
จิตใดไม่ใช่เคยดับ, จิตนั้นไม่ใช่จักดับ ใช่ไหม ?
จิตในอุปปาทขณะและจิตที่เป็นอนาคตไม่เคยดับแต่จิตนั้นจักดับ,
จิตในภังคขณะไม่ใช่เคยดับด้วย ไม่ใช่จักดับด้วย.
ก็หรือว่าจิตใดไม่ใช่จักดับ จิตนั้นไม่ใช่เคยดับ ใช่ไหม ?
จิตที่เป็นอดีตไม่ใช่จักดับ แต่จิตนั้นเคยดับ, จิตในภังคขณะ
ไม่ใช่จักดับด้วย ไม่ใช่เคยดับด้วย.

837
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 838 (เล่ม 83)

อุปปาทนิโรธวาระ :-
[๖๓] จิตใดกำลังเกิด, จิตนั้นเคยดับ ใช่ไหม ?
ไม่ใช่.
ก็หรือว่าจิตใดเคยดับ จิตนั้นกำลังเกิด ใช่ไหม ?
ไม่ใช่.
จิตใดไม่ใช่กำลังเกิด, จิตนั้นไม่ใช่เคยดับ ใช่ไหม ?
จิตที่เป็นอดีตไม่ใช่กำลังเกิด แต่จิตนั้นเคยดับ, จิตในภังคขณะ
และจิตที่เป็นอนาคตไม่ใช่กำลังเกิดด้วย ไม่ใช่เคยดับด้วย.
ก็หรือว่าจิตใดไม่เคยดับ, จิตนั้นไม่ใช่กำลังเกิด ใช่ไหม ?
จิตในอุปปาทะขณะไม่เคยดับ แต่จิตนั้นกำลังเกิด, จิตในภังค-
ขณะและจิตที่เป็นอนาคตไม่ใช่เคยดับด้วย ไม่ใช่กำลังเกิดด้วย.
จิตใดกำลังเกิด, จิตนั้นจักดับ ใช่ไหม ?
ใช่.
ก็หรือว่าจิตใดจักดับ, จิตนั้นกำลังเกิด ใช่ไหม ?
จิตที่เป็นอนาคตจักดับ แต่จิตนั้นไม่ใช่กำลังเกิด, จิตในอุปปาท-
ขณะจักดับด้วย กำลังเกิดด้วย.
จิตใดไม่ใช่กำลังเกิด, จิตนั้นไม่ใช่จักดับ ใช่ไหม ?
จิตที่เป็นอนาคตไม่ใช่กำลังเกิด, แต่จิตนั้นจักดับจิตในภังคขณะ
และจิตที่เป็นอดีตไม่ใช่กำลังเกิดด้วย ไม่ใช่จักดับด้วย.

838
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 839 (เล่ม 83)

ก็หรือว่าจิตใดไม่ใช่จักดับ, จิตนั้นไม่ใช่กำลังเกิด ใช่ไหม ?
ใช่.
จิตใดเคยเกิด, จิตนั้นจักดับ ใช่ไหม ?
ไม่ใช่.
ก็หรือว่าจิตใดจักดับ, จิตนั้นเคยเกิด ใช่ไหม ?
ไม่ใช่.
จิตใดไม่ใช่เคยเกิด, จิตนั้นไม่ใช่จักดับ ใช่ไหม ?
จิตในอุปปาทขณะและจิตที่เป็นอนาคตไม่เคยเกิด แต่จิตนั้น
จักดับ, จิตในภังคขณะไม่ใช่เคยเกิดด้วย ไม่ใช่จักดับด้วย.
ก็หรือว่าจิตใดไม่ใช่จักดับ จิตนั้นไม่ใช่เคยเกิด ใช่ไหม ?
จิตที่เป็นอดีตไม่ใช่จักดับ แต่จิตนั้นเคยเกิด จิตในภังคขณะ
ไม่ใช่จักดับด้วย ไม่ใช่เคยเกิดด้วย.
อุปปัชชมานนิโรธวาระ :-
[๖๔] จิตใดกำลังเกิด, จิตนั้นไม่ใช่กำลังดับ ใช่ไหม ?
ใช่.
ก็หรือว่าจิตใดไม่ใช่กำลังดับ, จิตนั้นกำลังเกิด ใช่ไหม ?
จิตที่เป็นอดีตและจิตที่เป็นอนาคตไม่ใช่กำลังดับ แต่จิตนั้นไม่ใช่
กำลังเกิด, จิตในอุปปาทขณะไม่ใช่กำลังดับด้วย กำลังเกิดด้วย.

839
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 840 (เล่ม 83)

จิตใดไม่ใช่กำลังเกิด, จิตนั้นกำลังดับ ใช่ไหม ?
จิตที่เป็นอดีตและจิตที่เป็นอนาคตไม่ใช่กำลังเกิด แต่จิตนั้นไม่ใช่
กำลังดับ, จิตในภังคขณะไม่ใช่กำลังเกิดด้วย กำลังดับด้วย.
ก็หรือว่าจิตใดกำลังดับ, จิตนั้นไม่ใช่กำลังเกิด ใช่ไหม ?
ใช่.
อุปปัชชมานุปปันนวาระ :-
[๖๕] จิตใดกำลังเกิดอยู่, จิตนั้นเกิดขึ้นแล้ว ใช่ไหม ?
ใช่.
ก็หรือว่าจิตใดเกิดขึ้นแล้ว, จิตนั้นกำลังเกิดอยู่ ใช่ไหม ?
จิตในภังคขณะเกิดขึ้นแล้ว แต่จิตนั้นไม่ใช่กำลังเกิดอยู่ จิตใน
อุปปาทขณะเกิดขึ้นแล้วด้วย กำลังเกิดอยู่ด้วย.
จิตใดไม่ใช่กำลังเกิดอยู่, จิตนั้นไม่ใช่เกิดขึ้นแล้ว ใช่ไหม ?
จิตในภังคขณะไม่ใช่กำลังเกิดอยู่ แต่จิตนั้นเกิดขึ้นแล้ว จิตที่
เป็นอดีตและจิตที่เป็นอนาคต ไม่ใช่กำลังเกิดอยู่ด้วย ไม่ใช่เกิดขึ้น
แล้วด้วย.
ก็หรือว่าจิตใดไม่ใช่เกิดขึ้นแล้ว, จิตนั้นไม่ใช่กำลังเกิดอยู่ ใช่
ไหม ?
ใช่.

840