พุทธธรรมสงฆ์


ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 541 (เล่ม 83)

วิจิกิจฉานุสยมูล
วิจิกิจฉานุสยมูละ ภวราคานุสยมูลี :-
[๑๔๗๙] บุคคลใด ไม่กำหนดรู้วิจิกิจฉานุสัย จากที่ใด,
บุคคลนั้น ย่อมไม่กำหนดรู้ภวราคานุสัย จากที่นั้น ใช่ไหม ?
บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอรหัตมรรค ไม่กำหนดรู้ที่
รูปธาตุ อรูปธาตุ บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอรหัตมรรคนั้น
ย่อมไม่กำหนดรู้วิจิกิจฉานุสัย จากที่นั้น แต่บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียง
ด้วยอรหัตมรรคนั้น จะไม่ใช่ไม่กำหนดรู้ภวราคานุสัย จากที่นั้น,
บุคคลนั้นนั่นแหละ ไม่กำหนดรู้ที่เวทนา ๓ ในกามธาตุ ที่อปริยา-
ปันนธรรม บุคคลนั้น ย่อมไม่กำหนดรู้วิจิกิจฉานุสัย และไม่กำหนดรู้
ภวราคานุสัย จากที่นั้น, บุคคลทั้งหลายที่เหลือ เว้นบุคคลผู้มีความ
พร้อมเพรียงด้วยอรหัตมรรค และบุคคลที่ ๘ ย่อมไม่กำหนดรู้วิจิกิจฉา-
นุสัย และไม่กำหนดรู้ภวราคานุสัย ในที่ทั้งปวง.
ก็หรือว่า บุคคลใด ไม่กำหนดรู้ภวราคานุสัย จากที่ใด, บุคคลนั้น
ย่อมไม่กำหนดรู้วิจิกิจฉานุสัย จากที่นั้น ใช่ไหม ?
บุคคลที่ ๘ ไม่กำหนดรู้ที่เวทนา ๓ ในกามธาตุ ที่รูปธาตุ
อรูปธาตุ บุคคลที่ ๘ นั้น ย่อมไม่กำหนดรู้ภวราคานุสัย จากที่นั้น

541
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 542 (เล่ม 83)

แต่บุคคลที่ ๘ นั้น จะไม่ใช่ไม่กำหนดรู้วิจิกิจฉานุสัย จากที่นั้น, บุคคล
นั้นนั่นแหละ ไม่กำหนดรู้ที่อปริยาปันนธรรม บุคคลนั้น ย่อมไม่
กำหนดรู้ภวราคานุสัย และไม่กำหนดรู้วิจิกิจฉานุสัย จากที่นั้น, บุคคล
ทั้งหลายที่เหลือ เว้นบุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอรหัตมรรค และ
บุคคลที่ ๘ ย่อมไม่กำหนดรู้ภวราคานุสัย และไม่กำหนดรู้วิจิกิจฉานุสัย
ในที่ทั้งปวง.
จบ วิจิกิจฉานุสยมูละ ภวราคานุสยมูลี
วิจิกิจฉานุสยมูละ อวิชชานุสยมูลี :-
บุคคลใด ไม่กำหนดรู้วิจิกิจฉานุสัย จากที่ใด, บุคคลนั้น ย่อม
ไม่กำหนดรู้อวิชชานุสัย จากที่นั้น ใช่ไหม ?
บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอรหัตมรรค ไม่กำหนดรู้ที่
เวทนา ๓ ในกามธาตุ ที่รูปธาตุ อรูปธาตุ บุคคลผู้มีความพร้อม
เพรียงด้วยอรหัตมรรคนั้น ย่อมไม่กำหนดรู้วิจิกิจฉานุสัย จากที่นั้น
แต่บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอรหัตมรรคนั้น จะไม่ใช่ไม่กำหนดรู้
อวิชชานุสัย จากที่นั้น, บุคคลนั้นนั่นแหละ ไม่กำหนดรู้ที่
อปริยาปันนธรรม บุคคลนั้น ย่อมไม่กำหนดรู้วิจิกิจฉานุสัย และไม่
กำหนดรู้อวิชชานุสัย จากที่นั้น, บุคคลทั้งหลายที่เหลือ เว้นบุคคลผู้มี

542
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 543 (เล่ม 83)

ความพร้อมเพรียงด้วยอรหัตมรรค และบุคคลที่ ๘ ย่อมไม่กำหนดรู้
วิจิกิจฉานุสัย และไม่กำหนดรู้อวิชชานุสัย ในที่ทั้งปวง.
ก็หรือว่า บุคคลใด กำหนดรู้อวิชชานุสัย จากที่ใด, บุคคลนั้น
ย่อมไม่กำหนดรู้วิจิกิจฉานุสัย จากที่นั้น ใช่ไหม ?
บุคคลที่ ๘ ไม่กำหนดรู้ที่เวทนา ๓ ในกามธาตุ ที่รูปธาตุ
อรูปธาตุ บุคคลที่ ๘ นั้น ย่อมไม่กำหนดรู้อวิชชานุสัย จากที่นั้น
แต่บุคคลที่ ๘ นั้น จะไม่ใช่ไม่กำหนด วิจิกิจฉานุสัย จากที่นั้น,
บุคคลนั้นนั่นแหละ ไม่กำหนดรู้ที่อปริยาปันนธรรม บุคคลนั้น ย่อม
ไม่กำหนดรู้อวิชชานุสัย และไม่กำหนดรู้วิจิกิจฉานุสัย จากที่นั้น,
บุคคลทั้งหลายที่เหลือ เว้นบุคคลผู้ความพร้อมเพรียงด้วยอรหัตมรรค
และบุคคลที่ ๘ ย่อมไม่กำหนดรู้อวิชชานุสัย และไม่กำหนดรู้วิจิกิจฉา-
นุสัย ในที่ทั้งปวง.
จบ วิจิกิจฉานุสยมูละ อวิชชานุสยมูลี
วิจิกิจฉานุสยมูล จบ
ภวราคานุสยมูล
ภวราคานุสยมูละ อวิชชานุสยมูลี :-
[๑๔๘๐] บุคคลใด ไม่กำหนดรู้ภวราคานุสัย จากที่ใด, บุคคล
นั้น ย่อมไม่กำหนดรู้อวิชชานุสัย จากที่นั้น ใช่ไหม ?

543
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 544 (เล่ม 83)

บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอรหัตมรรค ไม่กำหนดรู้ที่
เวทนา ๓ ในกามธาตุ บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอรหัตมรรคนั้น
ย่อมไม่กำหนดรู้ภวราคานุสัย จากที่นั้น แต่บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียง
ด้วยอรหัตมรรคนั้น จะไม่ใช่ไม่กำหนดรู้อวิชชานุสัย จากที่นั้น,
บุคคลนั้นนั่นแหละ ไม่กำหนดรู้ที่อปริยาปันนธรรม บุคคลนั้น ย่อม
ไม่กำหนดรู้ภวราคานสัย และไม่กำหนดรู้อวิชชานุสัย จากที่นั้น, บุคคล
ทั้งหลายที่เหลือ เว้นบุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอรหัตมรรค ย่อม
ไม่กำหนดรู้ภวราคานุสัย และไม่กำหนดรู้อวิชชานุสัย ในที่ทั้งปวง.
ก็หรือว่า บุคคลใด ไม่กำหนดรู้อวิชชานุสัย จากที่ใด, บุคคลนั้น
ย่อมไม่กำหนดรู้ภวราคานุสัย จากที่นั้น ใช่ไหม ?
ใช่.
ภวราคานุสยมูละ อวิชชานุสยมูลี
ภวราคานุสยมูล จบ
เอกมูลกะ จบ
กามราคานุสย - ปฏิฆานุสยมูล
ทุกมูลกะ - กามราคานุสย - ปฏิฆานุสยมูละ มานานุสยมูลี :-
[๑๔๘๑] บุคคลใด ไม่กำหนดรู้กามราคานุสัย และปฏิฆา-
นุสัย จากที่ใด, บุคคลนั้น ย่อมไม่กำหนดรู้มานานุสัย จากที่นั้น
ใช่ไหม ?

544
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 545 (เล่ม 83)

บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอรหัตมรรค ไม่กำหนดรู้ที่
เวทนา ๒ ในกามธาตุ ที่รูปธาตุ อรูปธาตุ บุคคลผู้มีความพร้อม
เพรียงด้วยอรหัตมรรคนั้น ไม่กำหนดรู้กามราคานุสัย และไม่กำหนด
รู้ปฏิฆานุสัย จากที่นั้น แต่บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอรหัตมรรค
นั้น จะไม่ใช่ไม่กำหนดรู้มานานุสัย จากที่นั้น, บุคคลนั้นนั่นแหละ
ไม่กำหนดรู้ที่เวทนา ที่อปริยาปันนธรรม บุคคลนั้น ย่อมไม่กำหนด
รู้กามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย และไม่กำหนดรู้มานานุสัย จากที่นั้น.
บุคคลทั้งหลายที่เหลือ เว้นบุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยมรรค ๒
จำพวก ย่อมไม่กำหนดรู้กามราคานุสัย และปฏิฆานุสัย และไม่กำหนด
รู้มานานุสัย ในที่ทั้งปวง.
ก็หรือว่า บุคคลใด ไม่กำหนดรู้มานานุสัย จากที่ใด, บุคคลนั้น
ย่อมไม่กำหนดรู้กามราคานุสัย, จากที่นั้น ใช่ไหม ?
บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอนาคามิมรรค ไม่กำหนดรู้ที่
ทุกขเวทนา บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอนาคามิมรรคนั้น ย่อมไม่
กำหนดรู้มานานุสัย และกามราคานุสัย จากที่นั้น แต่บุคคลผู้มีความ
พร้อมเพรียงด้วยอนาคามิมรรคนั้น จะไม่ใช่ไม่กำหนดรู้ปฏิฆานุสัย จาก
ที่นั้น, บุคคลนั้นนั่นแหละ ไม่กำหนดรู้ที่เวทนา ๒ ในกามธาตุ
บุคคลนั้น ย่อมไม่กำหนดรู้มานานุสัย และปฏิฆานุสัย จากที่นั้น แต่
บุคคลนั้น จะไม่ใช่ไม่กำหนดรู้กามราคานุสัย จากที่นั้น, บุคคลนั้น

545
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 546 (เล่ม 83)

นั่นแหละ ไม่กำหนดรู้ที่รูปธาตุ อรูปธาตุ ไม่อปริยาปันนธรรม
บุคคลนั้น ย่อมไม่กำหนดรู้มานานุสัย ไม่กำหนดรู้กามราคานุสัย และ
ปฏิฆานุสัย จากที่นั้น, บุคคลทั้งหลายที่เหลือ เว้นบุคคลผู้มีความพร้อม
เพรียงด้วยมรรค ๒ จำพวก ย่อมไม่กำหนดรู้มานานุสัย ไม่กำหนดรู้
กามราคานุสัย และปฏิฆานุสัย ในที่ทั้งปวง.
จบ กามราคานุสย - ปฏิฆานุสยมูละ มานานุสยมูลี
กามราคานุสย - ปฏิฆานุสยมูละ ทิฏฐานุสยาทิมูลี :-
บุคคลใด ไม่กำหนดรู้กามราคานุสัย และปฏิฆานุสัย จากที่ใด,
บุคคลนั้น ย่อมไม่กำหนดรู้ทิฏฐานุสัย ฯลฯ วิจิกิจฉานุสัย จากที่นั้น
ใช่ไหม ?
บุคคลที่ ๘ ไม่กำหนดรู้ที่เวทนา ๓ ในกามธาตุ ที่รูปธาตุ
อรูปธาตุ บุคคลที่ ๘ นั้น ย่อมไม่กำหนดรู้กามราคานุสัย และ
ปฏิฆานุสัย จากที่นั้น แต่บุคคลที่ ๘ นั้น จะไม่ใช่ไม่กำหนดรู้วิจิกิจฉา-
นุสัย จากที่นั้น, บุคคลนั้นนั่นแหละ ไม่กำหนดรู้ที่อปริยาปันนธรรม
บุคคลนั้น ย่อมไม่กำหนดรู้กามราคานุสัย และปฏิฆานุสัย และไม่
กำหนดรู้วิจิกิจฉานุสัย จากที่นั้น, บุคคลทั้งหลายที่เหลือ เว้นบุคคลผู้มี

546
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 547 (เล่ม 83)

ความพร้อมเพรียงด้วยอนาคามิมรรค และบุคคลที่ ๘ ย่อมไม่กำหนดรู้
กามราคานุสัย และปฏิฆานุสัย และไม่กำหนดรู้วิจิกิจฉานุสัย ในที่ทั้งปวง.
ก็หรือว่า บุคคลใด ไม่กำหนดรู้วิจิกิจฉานุสัย จากที่ใด บุคคล
นั้น และปฏิฆานุสัย ย่อมไม่กำหนดรู้กามราคานุสัย จากที่นั้น
ใช่ไหม ?
บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอนาคามิมรรค ไม่กำหนดรู้ที่
ทุกขเวทนา บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอนาคามิมรรคนั้น ย่อมไม่
กำหนดรู้วิจิกิจฉานุสัย และกามราคานุสัย จากที่นั้น แต่บุคคลผู้มีความ
พร้อมเพรียงด้วยอนาคามิมรรคนั้น จะไม่ใช่ไม่กำหนดรู้ปฏิฆานุสัย จาก
ที่นั้น, บุคคลนั้นนั่นแหละ ไม่กำหนดรู้ใน ๒ ในกามธาตุ บุคคลนั้น
ย่อมไม่กำหนดรู้วิจิกิจฉานุสัย และปฏิฆานุสัย จากที่นั้น แต่บุคคลนั้น
จะไม่ใช่ไม่กำหนดรู้กามราคานุสัย จากที่นั้น, บุคคลนั้นนั่นแหละ ไม่
กำหนดรู้ที่รูปธาตุ อรูปธาตุ ที่อปริยาปันนธรรม บุคคลนั้น ย่อม
ไม่กำหนดรู้วิจิกิจฉานุสัย ไม่กำหนดรู้กามราคานุสัย และปฏิฆานุสัย
จากที่นั้น, บุคคลทั้งหลายที่เหลือ เว้นบุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วย
อรหัตมรรค และบุคคลที่ ๘ ย่อมไม่กำหนดรู้วิจิกิจฉานุสัย ไม่
กำหนดรู้กามราคานุสัย และปฏิฆานุสัย ในที่ทั้งปวง.
จบ กามราคานุสยมูละ - ปฏิฆานุสยมูละ ทิฏฐานุสยาทิมูลี

547
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 548 (เล่ม 83)

กามราคานุสย - ปฏิฆานุสยมูละ ภวราคานุสยมูลี :-
บุคคลใด ไม่กำหนดรู้กามราคานุสัย และปฏิฆานุสัย จากที่ใด,
บุคคลนั้น ย่อมไม่กำหนดรู้ภวราคานุสัย จากที่นั้น ใช่ไหม ?
บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอรหัตมรรค ไม่กำหนดรู้ที่
รูปธาตุ อรูปธาตุ แต่บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอรหัตมรรค
นั้น ย่อมไม่กำหนดรู้กามราคานุสัย และปฏิฆานุสัย จากที่นั้น แต่
บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอรหัตมรรค จะไม่ใช่ไม่กำหนดรู้กาม-
ราคานุสัย จากที่นั้น, บุคคลนั้นนั่นแหละ ไม่กำหนดรู้ที่
เวทนา ๓ ในกามธาตุ ที่อปริยาปันนธรรม บุคคลนั้น ย่อมไม่กำหนด
รู้กามราคานุสัย และปฏิฆานุสัย และไม่กำหนดรู้ภวราคานุสัย จากที่นั้น,
บุคคลทั้งหลายที่เหลือ เว้นบุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยมรรค ๒
จำพวก ย่อมไม่กำหนดรู้กามราคานุสัย และปฏิฆานุสัย และไม่กำหนด
รู้ภวราคานุสัย ในที่ทั้งปวง.
ก็หรือว่า บุคคลใด ไม่กำหนดรู้ภวราคานุสัย จากที่ใด, บุคคลนั้น
ย่อมไม่กำหนดรู้กามราคานุสัย และปฏิฆานุสัย จากที่นั้น ใช่ไหม ?
บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอนาคามิมรรค ไม่กำหนดรู้ที่
ทุกขเวทนา บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอนาคามิมรรคนั้น ย่อมไม่
กำหนดรู้ภวราคานุสัย และกามราคานุสัย จากที่นั้น แต่บุคคลผู้มีความ

548
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 549 (เล่ม 83)

พร้อมเพรียงด้วยอนาคามิมรรคนั้น จะไม่ใช่ไม่กำหนดรู้ปฏิฆานุสัย จาก
ที่นั้น, บุคคลนั้นนั่นแหละ ไม่กำหนดรู้ที่เวทนา ๒ ในกามธาตุ
บุคคลนั้น ย่อมไม่กำหนดรู้ภวราคานุสัย และปฏิฆานุสัย จากที่นั้น
แต่บุคคลนั้น จะไม่ใช่ไม่กำหนดรู้กามราคานุสัย จากที่นั้น บุคคลนั้น
นั่นแหละ ไม่กำหนดรู้ที่รูปธาตุ อรูปธาตุ ที่อปริยาปันนธรรม
บุคคลนั้น ย่อมไม่กำหนดรู้ภวราคานุสัย ไม่กำหนดรู้กามราคานุสัย
และปฏิฆานุสัย จากที่นั้น, บุคคลทั้งหลายที่เหลือ เว้นบุคคลผู้มีความ
พร้อมเพรียงด้วยมรรค ๒ จำพวก ย่อมไม่กำหนดรู้ภวราคานุสัย ไม่
กำหนดรู้กามราคานุสัย และปฏิฆานุสัย ในที่ทั้งปวง.
จบ กามราคานุสย - ปฏิฆานุสยมูละ ภวราคานุสยมูลี
กามราคานุสย - ปฏิฆานุสยมูละ อวิชชานุสยมูลี :-
บุคคลใด ไม่กำหนดรู้กามราคานุสัย และปฏิฆานุสัย จากที่ใด,
ย่อมไม่กำหนดรู้อวิชชานุสัย จากที่นั้น ใช่ไหม ?
บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอรหัตมรรค ไม่กำหนดรู้ที่
เวทนา ๓ ในกามธาตุ ที่รูปธาตุ อรูปธาตุ บุคคลผู้มีความพร้อม
เพรียงด้วยอรหัตมรรคนั้น ย่อมไม่กำหนดรู้กามราคานุสัย และปฏิฆา-

549
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 550 (เล่ม 83)

นุสัย จากที่นั้น แต่บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอรหัตมรรคนั้น
จะไม่ใช่ไม่กำหนดรู้อวิชชานุสัย จากที่นั้น, บุคคลนั้นนั่นแหละ ไม่
กำหนดรู้ที่อปริยาปันนธรรม บุคคลนั้น ย่อมไม่กำหนดรู้กามราคานุสัย
และปฏิฆานุสัย และไม่กำหนดรู้อวิชชานุสัย จากที่นั้น, บุคคลทั้งหลาย
ที่เหลือ เว้นบุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยมรรค ๒ จำพวก ย่อมไม่
กำหนดรู้กามราคานุสัย และปฏิฆานุสัย และไม่กำหนดรู้อวิชชานุสัย
ในที่ทั้งปวง.
ก็หรือว่าบุคคลใด ไม่กำหนดรู้อวิชชานุสัย จากที่ใด, บุคคลนั้น
ย่อมไม่กำหนดรู้กามราคานุสัย และทิฏฐานุสัย จากที่นั้น ใช่ไหม ?
บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอนาคามิมรรค ไม่กำหนดรู้ที่
ทุกขเวทนา บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอนาคามิมรรคนั้น ย่อมไม่
กำหนดรู้อวิชชานุสัย และกามราคานุสัย จากที่นั้น แต่บุคคลผู้มีความ
พร้อมเพรียงด้วยอนาคามิมรรคนั้น จะไม่ใช่ไม่กำหนดรู้ปฏิฆานุสัย จาก
ที่นั้น, บุคคลนั้นนั่นแหละ ไม่กำหนดรู้ที่รูปธาตุ ๒ ในกามธาตุ
บุคคลนั้น ย่อมไม่กำหนดรู้อวิชชานุสัย และปฏิฆานุสัย จากที่นั้น แต่
บุคคลนั้น, จะไม่ใช่ไม่กำหนดรู้กามราคานุสัย จากที่นั้น บุคคลนั้น
นั่นแหละ ไม่กำหนดรู้ที่รูปธาตุ อรูปธาตุ ที่อปริยาปันนธรรม
บุคคลนั้น ย่อมไม่กำหนดรู้อวิชชานุสัย ไม่กำหนดรู้กามราคานุสัย และ
ปฏิฆานุสัย จากที่นั้น, บุคคลทั้งหลายที่เหลือ เว้นบุคคลผู้มีความพร้อม

550