พุทธธรรมสงฆ์


ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 131 (เล่ม 83)

กามราคานุสย - ปฏิฆานุสยมูละ ภวราคานุสยมูลี :-
กามราคานุสัย และปฏิฆานุสัย ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลใด ณ
ที่ใด, ภวราคานุสัย ก็ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลนั้น ณ ที่นั้น ใช่ไหม ?
กามราคานุสัย และปฏิฆานุสัย ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลเหล่า
นั้น ณ ที่นั้น คือแก่บุคคล ๓ จำพวก ที่รูปธาตุ อรูปธาตุ แต่ภวราคา-
นุสัย ไม่ใช่ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลเหล่านั้น ณ ที่นั้น, กามราคานุสัย
ปฏิฆานุสัย และภวราคานุสัย ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลเหล่านั้น
ที่นั้น คือแก่บุคคลเหล่านั้นนั่นแหละ ที่อปริยาปันนธรรม กามราคา-
นุสัย และปฏิฆานุสัย ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลนั้น ณ ที่นั้น คือแก่
พระอนาคามี ที่รูปธาตุ อรูปธาตุ แต่ภวราคานุสัย ไม่ใช่ไม่นอนเนื่อง
อยู่แก่บุคคลนั้น ณ ที่นั้น, กามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย และภวราคานุสัย
ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลนั้น ณ ที่นั้น คือแก่บุคคลนั้นนั่นแหละ ที่
เวทนา ๓ ในกามธาตุ ที่อปริยาปันนธรรม ฯ ล ฯ แก่พระอรหันต์ ณ
ที่ทั้งปวง
ก็หรือว่า ภวราคานุสัย ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลใด ณ ที่ใด,
กามราคานุสัย และปฏิฆานุสัย ก็ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลนั้น ณ ที่
นั้น ใช่ไหม ?
ภวราคานุสัย และกามราคานุสัย ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคล
เหล่านั้น ณ ที่นั้น คือแก่บุคคล ๓ จำพวก ที่ทุกขเวทนา แต่ปฏิฆานุสัย

131
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 132 (เล่ม 83)

ไม่ใช่ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลเหล่านั้น ณ ที่นั้น, ภวราคานุสัย และ
ปฏิฆานุสัย ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลเหล่านั้น ณ ที่นั้น คือแก่บุคคล
เหล่านั้นนั่นแหละ ที่เวทนา ๒ ในกามธาตุ แต่กามราคานุสัย ไม่ใช่
ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลเหล่านั้น ณ ที่นั้น, ภวราคานุสัย กามราคา-
นุสัย และปฏิฆานุสัย ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลเหล่านั้น ณ ที่นั้น คือ
แก่บุคคลเหล่านั้นนั่นแหละ ที่อปริยาปันนธรรม ฯ ล ฯ แก่พระอรหันต์
ณ ที่ทั้งปวง.
จบ กามราคานุสย - ปฏิฆานุสยมูละ ภวราคานุสยมูลี
กามราคานุสย - ปฏิฆานุสยมูละ อวิชชานุสยมูลี :-
กามราคานุสัย และปฏิฆานุสัย ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลใด
ณ ที่ใด อวิชชานุสัย ก็ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลนั้น ณ ที่นั้น ใช่ไหม ?
กามราคานุสัย และปฏิฆานุสัย ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลเหล่า
นั้น ณ ที่นั้น คือแก่บุคคล ๓ จำพวก ที่รูปธาตุ อรูปธาตุ แต่อวิชชา-
นุสัย ไม่ใช่ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลเหล่านั้น ณ ที่นั้น, กามราคานุสัย
ปฏิฆานุสัย และอวิชชานุสัย ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลเหล่านั้น ณ ที่นั้น
คือบุคคลเหล่านั้นนั่นแหละ ที่อปริยาปันนธรรม กามราคานุสัย และ
ปฏิฆานุสัย ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลนั้น ณ ที่นั้น คือแก่พระอนาคามี
ที่เวทนา ๓ ในกามธาตุ ที่รูปธาตุ อรูปธาตุ แต่อวิชชานุสัย ไม่ใช่

132
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 133 (เล่ม 83)

ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลนั้น ณ ที่นั้น, กามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย
และอวิชชานุสัย ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลนั้น ณ ที่นั้น คือแก่บุคคล
นั้นนั่นแหละ ที่อปริยาปันนธรรม ฯ ล ฯ แก่พระอรหันต์ ณ ที่ทั้งปวง.
ก็หรือว่า อวิชชานุสัย ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลใด ณ ที่ใด,
กามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย ก็ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลนั้น ณ ที่นั้น
ใช่ไหม ?
ใช่.
จบ กามราคานุสย - ปฏิฆานุสยมูละ อวิชชานุสยมูลี
กามราคานุสย - ปฏิฆานุสยมูล จบ
ทุกมูลกะ จบ
กามราคานุสย - ปฏิฆานุสย - มานานุสยมูล
ติกมูลกะ - กามราคานุสย - ปฏิฆานุสย - มานานุสยมูละ ทิฏฐา-
นุสยาทิมูลี :-
[๑๒๘๔] กามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย และมานานุสัย ไม่
นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลใด ณ ที่ใด, ทิฏฐานุสัย ฯ ล ฯ วิจิกิจฉานุสัย
ก็ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลนั้น ณ ที่นั้น ใช่ไหม ?
ใช่.

133
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 134 (เล่ม 83)

ก็หรือว่า วิจิกิจฉานุสัย ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลใด ณ ที่ใด,
กามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย และมานานุสัย ก็ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคล
นั้น ณ ที่นั้น ใช่ไหม ?
วิจิกิจฉานุสัย กามราคานุสัย และมานานุสัย ไม่นอนเนื่องอยู่
แก่บุคคลเหล่านั้น ณ ที่นั้น คือแก่บุคคล ๒ จำพวก ที่ทุกขเวทนา แต่
ปฏิฆานุสัย ไม่ใช่ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลเหล่านั้น ณ ที่นั้น, วิจิกิจฉา
นุสัย และปฏิฆานุสัย ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลเหล่านั้น ที่นั้น,
คือแก่บุคคลเหล่านั้นนั่นแหละ ที่เวทนา ๒ ในกามธาตุ แต่กามราคา-
นุสัย และมานานุสัย ไม่ใช่ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลเหล่านั้น ณ ที่นั้น,
วิจิกิจฉานุสัย กามราคานุสัย และปฏิฆานุสัย ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคล
เหล่านั้น ณ ที่นั้น คือแก่บุคคลเหล่านั้นนั่นแหละ ที่รูปธาตุ อรูปธาตุ
แต่มานานุสัย ไม่ใช่ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลเหล่านั้น ณ ที่นั้น, วิจิ-
กิจฉานุสัย กามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย และมานานุสัย ไม่นอนเนื่อง
อยู่แก่บุคคลเหล่านั้น ณ ที่นั้น คือแก่บุคคลเหล่านั้นนั่นแหละ ที่อปริ-
ยาปันนธรรม วิจิกิจฉานุสัย กามราคานุสัย และปฏิฆานุสัย ไม่นอน-
เนื่องอยู่แก่บุคคลนั้น ณ ที่นั้น คือแก่พระอนาคามี ที่เวทนา ๒ ใน
กามธาตุ ที่รูปธาตุ อรูปธาตุ แต่มานานุสัย ไม่ใช่ไม่นอนเนื่องอยู่แก่
บุคคลนั้น ณ ที่นั้น, วิจิกิจฉานุสัย กามราคานุสัย และปฏิฆานุสัย ไม่

134
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 135 (เล่ม 83)

นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลนั้น ณ ที่นั้น คือแก่บุคคลนั้นนั่นแหละ ที่ทุกข-
เวทนา ที่อปริยาปันนธรรม ฯ ล ฯ แก่พระอรหันต์ ณ ที่ทั้งปวง
จบ กามราคานุสย - ปฏิฆานุสย - มานานุสยมูละ ทิฏฐานุสยาทิมูลี
กามราคานุสย - ปฏิฆานุสย - มานานุสยมูละ ภวราคานุสยมูลี :-
กามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย และมานานุสัย ไม่นอนเนื่องอยู่
แก่บุคคลใด ณ ที่ใด, ภวราคานุสัย ก็ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลนั้น ณ
ที่นั้น ใช่ไหม ?
ใช่.
ก็หรือว่า ภวราคานุสัย ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลใด ณ ที่ใด,
กามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย และมานานุสัย ก็ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคล
นั้น ณ ที่นั้น ใช่ไหม ?
ภวราคานุสัย กามราคานุสัย และมานานุสัย ไม่นอนเนื่องอยู่
แก่บุคคลเหล่านั้น ณ ที่นั้น คือแก่บุคคล ๓ จำพวก ที่ทุกขเวทนา
แต่ปฏิฆานุสัย ไม่ใช่ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลเหล่านั้น ณ ที่นั้น, ภว-
ราคานุสัย และปฏิฆานุสัย ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลเหล่านั้น ณ ที่นั้น
คือแก่บุคคลเหล่านั้นนั่นแหละ เวทนา ๒ ในกามธาตุ แก่กามราคา-
นุสัย และมานานุสัย ไม่ใช่ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลเหล่านั้น ณ ที่นั้น,
ภวราคานุสัย กามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย และมานานุสัย ไม่นอนเนื่อง

135
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 136 (เล่ม 83)

อยู่แก่บุคคลเหล่านั้น ณ ที่นั้น คือแก่บุคคลเหล่านั้นนั่นแหละ ที่อปริ-
ยาปันนธรรม ภวราคานุสัย กามราคานุสัย และปฏิฆานุสัย ไม่นอน-
เนื่องอยู่แก่บุคคลนั้น ณ ที่นั้น คือแก่พระอนาคามี ที่เวทนา ๒ ใน
กามธาตุ แต่มานานุสัย ไม่ใช่ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลนั้น ณ ที่นั้น.
ภวราคานุสัย กามราคานุสัย และมานานุสัย ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคล
นั้น ณ ที่นั้น คือแก่บุคคลนั้นนั่นแหละ ที่ทุกขเวทนา ที่อปริยา-
ปันนธรรม, ฯ ล ฯ แก่พระอรหันต์ ณ ที่ทั้งปวง.
จบ กามราคานุสย - ปฏิฆานุสย - มานานุสยมูละ ภวราคานุสยมูลี
กามราคานุสย - ปฏิฆานุสย - มานานุสยมูละ อวิชชานุสยมูลี :-
กามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย และมานานุสัย ไม่นอนเนื่องอยู่
แก่บุคคลใด ณ ที่ใด, อวิชชานุสัย ก็ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลนั้น ณ
ที่นั้น ใช่ไหม ?
กามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย และมานานุสัย ไม่นอนเนื่องอยู่แก่
บุคคลนั้น ณ ที่นั้น คือแก่พระอนาคามี ที่ทุกขเวทนา แต่อวิชชานุสัย
ไม่ใช่ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลนั้น ณ ที่นั้น กามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย
มานานุสัย และอวิชชานุสัย ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลนั้น ณ ที่นั้น
คือแก่บุคคลนั้นนั่นแหละ ที่อปริยาปันนธรรม, ฯลฯ แก่พระอรหันต์
ณ ที่ทั้งปวง.

136
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 137 (เล่ม 83)

ก็หรือว่า อวิชชานุสัย ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลใด ณ ที่ใด,
กามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย และมานานุสัย ก็ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคล
นั้น ณ ที่นั้น ใช่ไหม ?
ใช่.
จบ กามราคานุสย - ปฏิฆานุสย - มานานุสยมูละ อวิชชานุสยมูลี
กามราคานุสย - ปฏิฆานุสย - มานานุสยมูล จบ
ติกมูลกะ จบ
กามราคานุสย - ปฏิฆานุสย - มานานุสย - ทิฏฐานุสยมูล
จตุกกมูลกะ - กามราคานุสย - ปฏิฆานุสย - มานานุสย - ทิฏฐา-
นุสยมูละ วิจิกิจฉานุสยมูลี :-
[๑๒๘๕] กามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย มานานุสัย และทิฏฐา-
นุสัย ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลใด ณ ที่ใด, วิจิกิจฉานุสัย ก็ไม่นอน-
เนื่องอยู่แก่บุคคลนั้น ณ ที่นั้น ใช่ไหม ?
ใช่.
ก็หรือว่า วิจิกิจฉานุสัย ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลใด ณ ที่ใด,
กามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย มานานุสัย และทิฏฐานุสัย ก็ไม่นอน-
เนื่องอยู่แก่บุคคลนั้น ณ ที่นั้น ใช่ไหม ?

137
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 138 (เล่ม 83)

วิจิกิจฉานุสัย กามราคานุสัย มานานุสัย และทิฎฐานุสัย ไม่
นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลเหล่านั้น ณ ที่นั้น คือแก่บุคคล ๒ จำพวก ที่
ทุกขเวทนา แต่ปฏิฆานุสัย ไม่ใช่ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลเหล่านั้น ณ
ที่นั้น, วิจิกิจฉานุสัย ปฏิฆานุสัย และทิฏฐานุสัย ไม่นอนเนื่องอยู่แก่
บุคคลเหล่านั้น ณ ที่นั้น คือแก่บุคคลเหล่านั้นนั่นแหละ ที่เวทนา ๒
ในกามธาตุ แก่กามราคานุสัย และมานานุสัย ไม่ใช่ไม่นอนเนื่องอยู่
แก่บุคคลเหล่านั้น ณ ที่นั้น, วิจิกิจฉานุสัย กามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย
และทิฏฐานุสัย ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลเหล่านั้น ณ ที่นั้น คือแก่
บุคคลเหล่านั้นนั่นแหละ ที่รูปธาตุ อรูปธาตุ แต่มานานุสัย ไม่ใช่
ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลเหล่านั้น ณ ที่นั้น, วิจิกิจฉานุสัย ไม่นอน-
เนื่อง กามราคานุสัย มานานุสัย และทิฏฐานุสัยก็ไม่นอนเนื่องอยู่แก่
บุคคลเหล่านั้น ณ ที่นั้น คือแก่บุคคลเหล่านั้นนั่นแหละ ที่อปริยา-
ปันนธรรม วิจิกิจฉานุสัย กามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย และทิฏฐานุสัย
ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลนั้น ณ ที่นั้น คือแก่พระอนาคามี ที่เวทนา ๒
ในกามธาตุ ที่รูปธาตุ อรูปธาตุ แต่มานานุสัย ไม่ใช่ไม่นอนเนื่องอยู่
แก่บุคคลนั้น ณ ที่นั้น, วิจิกิจฉานุสัย ไม่นอนเนื่อง กามราคานุสัย
ปฏิฆานุสัย มานานุสัย เละทิฏฐานุสัย ก็ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคล
เหล่านั้น ณ ที่นั้น คือแก่บุคคลนั้นนั่นแหละ ที่ทุกขเวทนา ที่อปริยา-
ปันนธรรม วิจิกิจฉานุสัย ไม่นอนเนื่อง กามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย

138
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 139 (เล่ม 83)

มานานุสัย และทิฏฐานุสัย ไม่นอนเนื่องอยู่แก่พระอรหันต์ ณ ที่ทั้งปวง.
จบ กามราคานุสย - ปฏิฆานุสย - มานานุสย - ทิฏฐานุสยมูละ
วิจิกิจฉานุสยมูลี
กามราคานุสย - ปฏิฆานุสย - มานานุสย - ทิฏฐานุสยมูล จบ
จตุกกมูลกะ จบ
กามราคานุสย - ปฏิฆานุสย - มานานุสย - ทิฏฐานุสย
วิจิกิจฉานุสยมูล
ปัญจกมูลกะ - กามราคานุสย - ปฏิฆานุสย - มานานุสย - ทิฏฐา-
นุสย - วิจิกิจฉานุสยมูละ ภวราคานุสยมูลี :-
[๑๒๘๖] กามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย มานานุสัย ทิฏฐานุสัย
และวิจิกิจฉานุสัย ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลใด ณ ที่ใด, ภวราคานุสัย
ก็ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลนั้น ณ ที่นั้น ใช่ไหม ?
ใช่.
ก็หรือว่า ภวราคานุสัย ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลใด ณ ที่ใด,
กามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย มานานุสัย ทิฏฐานุสัย และวิจิกิจฉานุสัย
ก็ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลนั้น ณ ที่นั้น ใช่ไหม ?

139
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 140 (เล่ม 83)

ภวราคานุสัย กามราคานุสัย และมานานุสัย ไม่นอนเนื่อง
อยู่แก่บุคคลนั้น ณ ที่นั้น คือแก่ปุถุชน ที่ทุกขเวทนา แต่ทิฏฐานุสัย
และวิจิกิจฉานุสัย ไม่ใช่ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลนั้น ณ ที่นั้น,
ภวราคานุสัย และปฏิฆานุสัย ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลนั้น ณ
ที่นั้น คือแก่บุคคลเหล่านั้นนั่นแหละ ที่เวทนา ๒ ในกามธาตุ แต่
กามราคานุสัย มานานุสัย ทิฏฐานุสัย วิจิกิจฉานุสัย ไม่ใช่ไม่นอน-
เนื่องอยู่แก่บุคคลนั้น ณ ที่นั้น, ภวราคานุสัย ไม่นอนเนื่อง กามราคา-
นุสัย ปฏิฆานุสัย มานานุสัย ทิฏฐานุสัย และวิจิกิจฉานุสัย ก็ไม่
นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลนั้น ณ ที่นั้น คือแก่บุคคลนั้นนั่นแหละ ที่อปริ-
ยาปันนธรรม ภวราคานุสัย กามราคานุสัย มานานุสัย ทิฏฐานุสัย
และวิจิกิจฉานุสัย ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลเหล่านั้น ณ ที่นั้น คือแก่
บุคคล ๒ จำพวก ที่ทุกขเวทนา แต่ปฏิฆานุสัย ไม่ใช่ไม่นอนเนื่อง
อยู่แก่บุคคลเหล่านั้น ณ ที่นั้น, ภวราคานุสัย ปฏิฆานุสัย ทิฏฐานุสัย
และวิจิกิจฉานุสัย ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลเหล่านั้น ณ ที่นั้น คือแก่
บุคคลเหล่านั้นนั่นแหละ ที่เวทนา ๒ ในกามธาตุ แต่กามราคานุสัย
และมานานุสัย ไม่ใช่ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลเหล่านั้น ณ ที่นั้น ภว-
ราคานุสัย ไม่นอนเนื่อง กามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย มานานุสัย
ทิฏฐานุสัย และวิจิกิจฉานสัย ก็ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลเหล่านั้น ณ
ที่นั้น คือแก่บุคคลเหล่านั้นนั่นแหละ, ที่อปริยาปันนธรรม ภวราคา-

140