พุทธธรรมสงฆ์


ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 111 (เล่ม 83)

กามราคานุสย - ปฏิฆานุสย - มานานุสย - ทิฏฐานุสย -
วิจิกิจฉานุสย - ภวราคานุสยมูล
ฉักกมูลกะ - กามราคานุสย - ปฏิฆานุสย - มานานุสย - ทิฏฐานุสย -
วิจิกิจฉานุสย - ภวราคานุสยมูละ อวิชชานุสยมูลี :-
[๑๒๗๖] กามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย มานานุสัย ทิฏฐานุสัย
วิจิกิจฉานุสัย และภวราคานุสัย ไม่นอนเนื่องอยู่ ณ ที่ใด, อวิชชานุสัย
ก็ไม่นอนเนื่องอยู่ ณ ที่นั้น ใช่ไหม ?
ใช่.
ก็หรือว่า อวิชชานุสัย ไม่นอนเนื่องอยู่ ณ ที่ใด, กามราคา-
นุสัย ปฏิฆานุสัย มานานุสัย ทิฏฐานุสัย วิจิกิจฉานุสัย เเละภวราคา-
นุสัย ก็ไม่นอนเนื่องอยู่ ณ ที่นั้น ใช่ไหม ?
ใช่.
จบ กามราคานุสย - ปฏิฆานุสย - มานานุสย - ทิฏฐานุสย -
วิจิกิจฉานุสย - ภวราคานุสยมูละ อวิชชานุสยมูลี
กามราคานุสย - ปฏิฆานุสย - มานานุสย - ทิฏฐานุสย -
วิจิกิจฉานุสย - ภวราคานุสยมูล จบ
ฉักกมูลกะ จบ
อุปปัตติฏฐานโอกาสวาระ ปัจจนิก จบ

111
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 112 (เล่ม 83)

อุปปัตติฏฐานปุคคโลกาสวาระ ปัจจนิก
กามราคานุสยมูล
เอกมูลกะ - กามราคานุสยมูละ ปฏิฆานุสยมูลี :-
[๑๒๗๗] กามราคานุสัย ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลใด ณ ที่ใด,
ปฏิฆานุสัย ก็ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลนั้น ณ ที่นั้น ใช่ไหม ?
กามราคานุสัย ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลเหล่านั้น ณ ที่นั้น
คือแก่บุคคล ๓ จำพวก ที่ทุกขเวทนา แต่ปฏิฆานุสัย ไม่ใช่ไม่นอนเนื่อง
อยู่แก่บุคคลเหล่านั้น ณ ที่นั้น กามราคานุสัย ไม่นอนเนื่องอยู่ และ
ปฏิฆานุสัย ก็ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลเหล่านั้น ณ ที่นั้น คือแก่บุคคล
เหล่านั้นนั่นแหละ ที่รูปธาตุ อรูปธาตุ อปริยาปันนธรรม กามราคา-
นุสัย ไม่นอนเนื่องอยู่ และปฏิฆานุสัย ก็ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคล ๒
จำพวก ณ ที่ทั้งปวง.
ก็หรือว่า ปฏิฆานุสัย ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลใด ณ ที่ใด,
กามราคานุสัย ก็ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลนั้น ณ ที่นั้น ใช่ไหม ?
ปฏิฆานุสัย ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลเหล่านั้น ณ ที่นั้น คือ แก่
บุคคล ๓ จำพวก ที่เวทนา ๒ ในกามธาตุ แต่กามราคานุสัย ไม่ใช่
ไม่นอนเนื่องแก่บุคคลเหล่านั้น ณ ที่นั้น, ปฏิฆานุสัย ไม่นอนเนื่องอยู่

112
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 113 (เล่ม 83)

และกามราคานุสัย ก็ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลนั้น ณ ที่นั้น คือแก่บุคคล
เหล่านั้นนั่นแหละ ที่รูปธาตุ อรูปธาตุ อปริยาปันนธรรม ปฏิฆานุสัย
และกามราคานุสัย ก็ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคล ๒ จำพวก ณ ที่ทั้งปวง.
จบ กามราคานุสยมูล ปฏิฆานุสยมูลี
กามราคานุสยมูละ มานานุสยมูลี :-
กามราคานุสัย ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลใด ณ ที่ใด, มานานุสัย
ก็ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลนั้น ณ ที่นั้น ใช่ไหม ?
กามราคานุสัย ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลเหล่านั้น ณ ที่นั้น คือ
แก่บุคคล ๓ จำพวก ที่รูปธาตุ อรูปธาตุ แต่มานานุสัย ไม่ใช่
ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลเหล่านั้น ณ ที่นั้น, กามราคานุสัย ไม่นอนเนื่อง
และมานานุสัย ก็ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลเหล่านั้น ณ ที่นั้น คือแก่
บุคคลเหล่านั้นนั่นแหละ ที่ทุกขเวทนา ที่อปริยาปันนธรรม กามราคา-
นุสัย ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลนั้น ณ ที่นั้น คือแก่พระอนาคามี ที่
เวทนา ๒ ในกามธาตุ ที่รูปธาตุ อรูปธาตุ แต่มานานุสัย ไม่ใช่ไม่นอน-
เนื่องอยู่ ก็บุคคลนั้น ณ ที่นั้น, กามราคานุสัย ไม่นอนเนื่อง และ
มานานุสัย ก็ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลนั้น ณ ที่นั้น, คือแก่บุคคล
เหล่านั้นนั่นแหละ ที่ทุกขเวทนา ที่อปริยาปันนธรรม กามราคานุสัย
และมานานุสัย ก็ไม่นอนเนื่องแก่พระอรหันต์ ณ ที่ทั้งปวง.

113
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 114 (เล่ม 83)

ก็หรือว่า มานานุสัย ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลใด ณ ที่ใด,
กามราคานุสัย ก็ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลนั้น ณ ที่นั้น ใช่ไหม ?
ใช่.
จบ กามราคานุสยมูละ มานานุสยมูลี
กามราคานุสยมูละ ทิฏฐานุสยาทิมูลี :-
กามราคานุสัย ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลใด ณ ที่ใด, ทิฏฐา-
นุสัย ฯ ล ฯ วิจิกิจฉานุสัย ก็ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลนั้น ณ ที่นั้น
ใช่ไหม ?
กามราคานุสัย ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลนั้น ณ ที่นั้น คือ
ปุถุชน ที่ทุกขเวทนา ที่รูปธาตุ อรูปธาตุ แต่วิจิกิจฉานุสัย ไม่ใช่ไม่
นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลนั้น ณ ที่นั้น, กามราคานุสัย และวิจิกิจฉานุสัย
ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลนั้น ณ ที่นั้น คือแก่บุคคลนั้นนั่นแหละ ที่
อปริยาปันนธรรม กามราคานุสัย แต่วิจิกิจฉานุสัย ก็ไม่นอนเนื่อง-
อยู่แก่บุคคล ๒ จำพวก ที่ทั้งปวง.
หรือว่า วิจิกิจฉานุสัย ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลใด ณ ที่ใด
กามราคานุสัย ก็ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลนั้น ณ ที่นั้น ใช่ไหม ?
วิจิกิจฉานุสัย ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลเหล่านั้น ณ ที่นั้น คือ
แก่บุคคล ๒ จำพวก ที่เวทนา ๒ ในกามธาตุ แต่กามราคานุสัย ไม่ใช่

114
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 115 (เล่ม 83)

ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลเหล่านั้น ณ ที่นั้น, วิจิกิจฉานุสัย และกามราคา-
นุสัย ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลเหล่านั้น ณ ที่นั้น คือแก่บุคคลเหล่านั้น
นั่นแหละ ที่ทุกขเวทนา รูปธาตุ อรูปธาตุ ที่อปริยาปันนธรรม
วิจิกิจฉานุสัย และกามราคานุสัย ก็ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคล ๒ จำพวก
ณ ที่ทั้งปวง.
จบ กามราคานุสยมูละ ทิฏฐานุสยทิมูลี
กามราคานุสยมูละ ภวราคานุสยมูลี :-
กามราคานุสัย ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลใด ณ ที่ใด, ภวราคา-
นุสัย ก็ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลนั้น ณ ที่นั้น ใช่ไหม ?
กามราคานุสัย ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลเหล่านั้น ณ ที่นั้น คือ
แก่บุคคล ๓ จำพวก ที่รูปธาตุ อรูปธาตุ แต่ภวราคานุสัย ไม่ใช่ไม่
นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลเหล่านั้น ณ ที่นั้น, กามราคานุสัย และภวราคา-
นุสัย ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลเหล่านั้น ณ ที่นั้น คือแก่บุคคลเหล่านั้น
นั่นแหละ ที่ทุกขเวทนา ที่อปริยาปันนธรรม กามราคานุสัย ไม่นอน-
เนื่องอยู่แก่บุคคลนั้น ณ ที่นั้น คือ แก่พระอนาคามี ที่รูปธาตุ อรูปธาตุ
แต่ภวราคานุสัย ไม่ใช่ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลนั้น ณ ที่นั้น, กาม-
ราคานุสัย และภวราคานุสัย ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลนั้น ณ ที่นั้น
คือ แก่บุคคลเหล่านั้นนั่นแหละ ที่เวทนา ๓ ในกามธาตุ ที่อปริยา-

115
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 116 (เล่ม 83)

ปันนธรรม กามราคานุสัย และภวราคานุสัย ก็ไม่นอนเนื่องอยู่แก่
พระอรหันต์ ณ ที่ทั้งปวง.
ก็หรือว่า ภวราคานุสัย ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลใด ณ ที่ใด,
กามราคานุสัย ก็ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลนั้น ณ ที่นั้น ใช่ไหม ?
ภวราคานุสัย ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลเหล่านั้น ณ ที่นั้น คือ
แก่บุคคล ๓ จำพวก ที่เวทนา ๒ ในกามธาตุ แต่กามราคานุสัย ไม่ใช่
ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลเหล่านั้น ณ ที่นั้น, ภวราคานุสัย และกาม-
ราคานุสัย ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลเหล่านั้น ณ ที่นั้น คือ แก่บุคคล
นั้นนั่นแหละ ที่ทุกขเวทนา ที่อปริยาปันนธรรม ภวราคานุสัย และ
กามราคานุสัย ก็ไม่นอนเนื่องอยู่แก่พระอรหันต์ ณ ที่ทั้งปวง.
จบ กามราคานุสยมูล ภวราคานุสยมูลี
กามราคานุสยมูละ อวิชชานุสยมูลี :-
กามราคานุสัย ไม่นอนเนื่องอยู่ บุคคลใด ณ ที่ใด, อวิชชา-
นุสัย ก็ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลนั้น ณ ที่นั้น ใช่ไหม ?
กามราคานุสัย ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลเหล่านั้น ณ ที่นั้น
คือแก่บุคคล ๓ จำพวก ที่ทุกขเวทนา รูปธาตุ อรูปธาตุ แต่อวิชชานุสัย
ไม่ใช่ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลเหล่านั้น ณ ที่นั้น, กามราคานุสัย และ
อวิชชานุสัย ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลเหล่านั้น ณ ที่นั้น คือ แก่บุคคล

116
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 117 (เล่ม 83)

เหล่านั้นนั่นแหละ ที่อปริยาปันนธรรม กามราคานุสัย ไม่นอนเนื่องอยู่
แก่บุคคลนั้น ณ ที่นั้น คือ แก่พระอนาคามี ที่เวทนา ๓ ในกามธาตุ
ที่รูปธาตุ อรูปธาตุ แต่อวิชชานุสัย ไม่ใช่ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลนั้น
ณ ที่นั้น, กามราคานุสัย และอวิชชานุสัย ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลนั้น
ณ ที่นั้น คือ แก่บุคคลนั้นนั่นแหละ ที่อปริยาปันนธรรม กามราคา-
นุสัย และอวิชชานุสัย ก็ไม่นอนเนื่องอยู่แก่พระอรหันต์ ณ ที่ทั้งปวง.
หรือว่า อวิชชานุสัย ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลใด ณ ที่ใด,
กามราคานุสัย ก็ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลนั้น ณ ที่นั้น ใช่ไหม ?
ใช่.
จบ กามราคานุสยมูละ อวิชชานุสยมูลี
กามราคานุสยมูล จบ
ปฏิฆานุสยมูล
ปฏิฆานุสยมูละ มานานุสยมูลี :-
[๑๒๗๘] ปฏิฆานุสัย ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลใด ณ ที่ใด,
มานานุสัย ก็ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลนั้น ณ ที่นั้น ใช่ไหม ?
ปฏิฆานุสัย ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลเหล่านั้น ณ ที่นั้น คือ
แก่บุคคล ๓ จำพวก ที่เวทนา ๒ ในกามธาตุ ที่รูปธาตุ อรูปธาตุ

117
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 118 (เล่ม 83)

แต่มานานุสัย ไม่ใช่ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลเหล่านั้น ณ ที่นั้น, ปฏิ-
ฆานุสัย และมานานุสัย ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลเหล่านั้น ณ ที่นั้น
คือ แก่บุคคลเหล่านั้นนั่นแหละ ที่อปริยาปันนธรรม ปฏิฆานุสัย
ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลนั้น ณ ที่นั้น คือ แก่พระอนาคามี ที่เวทนา ๒
ในกามธาตุ ที่รูปธาตุ อรูปธาตุ แต่มานานุสัย ไม่ใช่ไม่นอนเนื่องอยู่
แก่บุคคลนั้น ณ ที่นั้น, ปฏิฆานุสัย และมานานุสัย ไม่นอนเนื่องอยู่
แก่บุคคลนั้น ณ ที่นั้น คือ แก่บุคคลนั้นนั่นแหละ ที่ทุกขเวทนา
ที่อปริยาปันนธรรม, ปฏิฆานุสัย และมานานุสัย ก็ไม่นอนเนื่องอยู่
แก่พระอรหันต์ ณ ที่ทั้งปวง.
ก็หรือว่า มานานุสัย ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลใด ณ ที่ใด,
ปฏิฆานุสัย ก็ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลนั้น ณ ที่นั้น ใช่ไหม ?
มานานุสัย ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลเหล่านั้น ณ ที่นั้น คือ
แก่บุคคล ๓ จำพวก ที่ทุกขเวทนา แต่ปฏิฆานุสัย ไม่ใช่ไม่นอน-
เนื่องอยู่แก่บุคคลเหล่านั้น ณ ที่นั้น, มานานุสัย และปฏิฆานุสัย ไม่
นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลเหล่านั้น ณ ที่นั้น คือ แก่บุคคลเหล่านั้นนั่น
แหละ ที่อปริยาปันนธรรม มานานุสัย และปฏิฆานุสัย ก็ไม่นอน-
เนื่องอยู่แก่พระอรหันต์ ณ ที่ทั้งปวง.
จบ ปฏิฆานุสยมูละ มานานุสยมูลี

118
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 119 (เล่ม 83)

ปฏิฆานุสยมูล ทิฎฐานุสยาทิมูลี :-
ปฏิฆานุสัย ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลใด ณ ที่ใด, ทิฏฐานุสัย
ฯ ล ฯ วิจิกิจฉานุสัย ก็ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลนั้น ณ ที่นั้น ใช่ไหม ?
ปฏิฆานุสัย ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลนั้น ณ ที่นั้น คือ แก่
ปุถุชน ที่เวทนา ๒ ในกามธาตุ ที่รูปธาตุ อรูปธาตุ แต่วิจิกิจฉานุสัย
ไม่ใช่ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลนั้น ณ ที่นั้น, ปฏิฆานุสัย และวิจิกิจฉา-
นุสัย ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลนั้น ณ ที่นั้น คือ แก่บุคคลนั้นนั่นแหละ
ที่อปริยาปันนธรรม ปฏิฆานุสัย และวิจิกิจฉานุสัย ก็ไม่นอนเนื่องอยู่
แก่บุคคล ๒ จำพวก ณ ที่ทั้งปวง.
ก็หรือว่า วิจิกิจฉานุสัย ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลใด ณ ที่ใด,
ปฏิฆานุสัย ก็ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลนั้น ณ ที่นั้น ใช่ไหม ?
วิจิกิจฉานุสัย ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลเหล่านั้น ณ ที่นั้น คือ
แก่บุคคล ๒ จำพวก ที่ทุกขเวทนา แต่ปฏิฆานุสัย ไม่ใช่ไม่นอนเนื่อง
อยู่แก่บุคคลเหล่านั้น ณ ที่นั้น, วิจิกิจฉานุสัย และปฏิฆานุสัย ไม่
นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลเหล่านั้น ณ ที่นั้น คือ แก่บุคคลนั้นนั่นแหละ
ที่เวทนา ๒ ในกามธาตุ ที่รูปธาตุ อรูปธาตุ ที่อปริยาปันนธรรม
วิจิกิจฉานุสัย ไม่นอนเนื่อง และปฏิฆานุสัย ก็ไม่นอนเนื่องอยู่แก่
บุคคล ๒ จำพวก ณ ที่ทั้งปวง.
จบ ปฏิฆานุสยมูละ ทิฏฐานุสยาทิมูลี

119
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 120 (เล่ม 83)

ปฏิฆานุสยมูละ ภวราคานุสยมูลี :-
ปฏิฆานุสัย ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลใด ณ ที่ใด, ภวราคานุสัย
ก็ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลนั้น ณ ที่นั้น ใช่ไหม ?
ปฏิฆานุสัย ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลเหล่านั้น ณ ที่นั้น คือ
แก่บุคคล ๓ จำพวก ที่รูปธาตุ อรูปธาตุ แต่ภวราคานุสัย ไม่ใช่ไม่
นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลเหล่านั้น ณ ที่นั้น, ปฏิฆานุสัย และภวราคานุสัย
ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลเหล่านั้น ณ ที่นั้น คือ แก่บุคคลเหล่านั้นนั่น
แหละ ที่เวทนา ๒ ในกามธาตุ ที่อปริยาปันนธรรม ปฏิฆานุสัย ไม่
นอนเนื่องอยู่ ก็บุคคลเหล่านั้น ณ ที่นั้นคือ แก่พระอนาคามี ที่รูปธาตุ
อรูปธาตุ แต่ภวราคานุสัย ไม่ใช่ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลนั้น ณ ที่นั้น,
ปฏิฆานุสัย และภวราคานุสัย ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลนั้น ณ ที่นั้น
คือ แก่บุคคลนั้นนั่นแหละ ที่เวทนา ๓ ในกามธาตุ ที่ปริยาปันน-
ธรรม ปฏิฆานุสัย และภวราคานุสัย ก็ไม่นอนเนื่องอยู่แก่พระอรหันต์
ณ ที่ทั้งปวง.
ก็หรือว่า ภวราคานุสัย ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลใด ณ ที่ใด,
ปฏิฆานุสัย ก็ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลนั้น ณ ที่นั้น ใช่ไหม ?
ภวราคานุสัย ไม่นอนเนื่องอยู่แก่บุคคลเหล่านั้น ณ ที่นั้น คือ
แก่บุคคล ๓ จำพวก ที่ทุกขเวทนา แต่ปฏิฆานุสัย ไม่ใช่ไม่นอนเนื่อง
อยู่แก่บุคคลเหล่านั้น ณ ที่นั้น, ภวราคานุสัย และปฏิฆานุสัย ไม่นอน-

120