พุทธธรรมสงฆ์


ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๑ - หน้าที่ 1019 (เล่ม 82)

ก็หรือว่า มัคคสัจจะจักดับแก่บุคคลใด, สมุทยสัจจะก็จักเกิด
แก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?
ในอุปปาทขณะแห่งอรหัตมัคคจิตก็ดี บุคคลเหล่าใดจะได้อรหัต-
มรรคในลำดับแห่งจิตใดก็ดี มัคคสัจจะจักดับแก่บุคคลเหล่านั้น แต่
สมุทยสัจจะไม่ใช่จักเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น, บุคคลเหล่าใดจะได้มรรค
มัคคสัจจะจักดับ และสมุทยสัจจะก็จักเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น.
จบ สมุทยสัจจมูละ มัคคสัจจมูลี
สมุทยสัจจมูล จบ
ปุคคลวาระ จบ
โอกาสวาระ
ทุกขสัจจมูล
ทุกขสัจจมูละ ฯ ล ฯ
[๙๙๔] ทุกขสัจจะจักเกิดในภูมิใด, ฯ ล ฯ
ทุกขสัจจมูล จบ
โอกาสวาระ จบ

1019
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๑ - หน้าที่ 1020 (เล่ม 82)

ปุคคโลกาสวาระ
ทุกขสัจจมูล
ทุกขสัจจมูละ สมุทยสัจจมูลี :-
[๙๙๕] ทุกขสัจจะจักเกิดแก่บุคคลใดในภูมิใด, สมุทยสัจจะ
ก็จักดับแก่บุคคลนั้นในภูมินั้น ใช่ไหม ?
บุคคลผู้ถึงพร้อมด้วยอรหัตมรรคก็ดี พระอรหันต์ทั้งหลายก็ดี
บุคคลเหล่าใดจะได้อรหัตมรรคในลำดับแห่งจิตใดก็ดี บุคคลที่เกิดอยู่
ในอสัญญสัตตภูมิก็ดี ทุกขสัจจะจักเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้น แต่
สมุทยสัจจะไม่ใช่จักดับแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้น, บุคคลผู้เกิดอยู่ใน
จตุโวการภูมิ ในปัญจโวการภูมิ ที่นอกจากนั้น ทุกขสัจจะก็จักเกิด
สมุทยสัจจะก็จักดับแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้น.
คำว่า ยสฺส ( แก่บุคคลใด ) ก็ดี คำว่า ยสฺสยตฺถ ( แก่
บุคคลใดในภูมิใด ) ก็ดี เป็นเช่นเดียวกัน.
จบ ทุกขสัจจมูละ สมุทยสัจจมูลี
ทุกขสัจจมูล จบ
ปุคคโลกาสวาระ จบ
อนาคตวาระอนุโลม จบ

1020
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๑ - หน้าที่ 1021 (เล่ม 82)

อนาคตวาระ ปัจจนิก
ปุคคลวาระ
ทุกขสัจจมูล
ทุกขสัจจมูละ สมุทยสัจจมูลี :-
[๙๙๖] ทุกขสัจจะไม่ใช่จักเกิดแก่บุคคลใด, สมุทยสัจจะก็ไม่
ใช่จักดับแก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?
ใช่.
ก็หรือว่า สมุทยสัจจะไม่ใช่จักดับแก่บุคคลใด, ทุกขสัจจะก็ไม่
ใช่จักดับแก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?
บุคคลผู้ถึงพร้อมด้วยอรหัตมรรคจิตก็ดี พระอรหันต์ทั้งหลายก็ดี
บุคคลเหล่าใดจะได้อรหัตมรรคในลำดับแห่งจิตใดก็ดี สมุทยสัจจะไม่ใช่
จักดับแก่บุคคลเหล่านั้น แต่ทุกขสัจจะจักเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น, บุคคล
ผู้ถึงพร้อมด้วยปรินิพพานจิต สมุทยสัจจะไม่ใช่จักดับ และทุกขสัจจะ
ก็ไม่ใช่จักเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น.
จบ ทุกขสัจจะมูละ สมุทยสัจจมูลี

1021
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๑ - หน้าที่ 1022 (เล่ม 82)

ทุกขสัจจมูละ มัคคสัจจมูลี :-
[๙๙๗] ทุกขสัจจะไม่ใช่จักเกิดแก่บุคคลใด, มัคคสัจจะก็ไม่
ใช่จักดับแก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?
ใช่.
ก็หรือว่า มัคคสัจจะไม่ใช่จักดับแก่บุคคลใด ทุกขสัจจะก็ไม่ใช่
จักเกิดแก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?
ในภังคขณะแห่งอรหัตมัคคจิตก็ดี พระอรหันต์ทั้งหลายก็ดี
ปุถุชนเหล่าใดจะไม่ได้มรรค ปุถุชนเหล่านั้นก็ดี มัคคสัจจะไม่ใช่จัก
ดับแก่บุคคลเหล่านั้น แต่ทุกขสัจจะจักเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น, บุคคลผู้
ถึงพร้อมด้วยปรินิพพานจิต มัคคสัจจะไม่ใช่จักดับ และทุกขสัจจะก็ไม่
ใช่จักเกิด.
จบ ทุกขสัจจมูละ มัคคสัจจมูลี
ทุกขสัจจมูล จบ
สมุทยสัจจมูล
สมุทยสัจจมูละ มัคคสัจจมูลี :-
[๙๙๘] สมุทยสัจจะไม่ใช่จักเกิดแก่บุคคลใด, มัคคสัจจะก็
ไม่ใช่จักดับแก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?

1022
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๑ - หน้าที่ 1023 (เล่ม 82)

ในอุปปาทขณะแห่งอรหัตมัคคจิตก็ดี บุคคลเหล่าใดจะได้อรหัต-
มรรคในลำดับแห่งจิตใดก็ดี สมุทยสัจจะไม่ใช่จักเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น
แต่มัคคสัจจะจักดับแก่บุคคลเหล่านั้น, ในภังคขณะแห่งอรหัตมัคคจิตก็ดี
พระอรหันต์ทั้งหลายก็ดี สมุทยสัจจะไม่ใช่จักเกิด และมัคคสัจจะก็ไม่
ใช่จักดับแก่บุคคลเหล่านั้น.
ก็หรือว่า มัคคสัจจะไม่ใช่จักดับแก่บุคคลใด, สมุทยสัจจะก็ไม่
ใช่จักเกิดแก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?
ปุถุชนเหล่าใดจะไม่ได้มรรค ปุถุชนเหล่านั้น มัคคสัจจะไม่ใช่
จักดับแก่บุคคลเหล่านั้น และสมุทยสัจจะจักเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น, ใน
ภังคขณะแห่งอรหัตมรรคจิตก็ดี พระอรหันต์ทั้งหลายก็ดี มัคคสัจจะ
ไม่ไช่จักดับ และสมุทยสัจจะก็ไม่ใช่จักเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น.
จบ สมุทยสัจจมูละ มัคคสัจจมูลี
สมุทยสัจจมูล จบ
ปุคคลวาระ จบ

1023
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๑ - หน้าที่ 1024 (เล่ม 82)

โอกาสวาระ
ทุกขสัจจมูล
ทุกขสัจจมูละ ฯ ล ฯ
[๙๙๙] ทุกขสัจจะไม่ใช่จักเกิดในภูมิใด, ฯ ล ฯ
ทุกขสัจจมูล จบ
โอกาสวาระ จบ
ปุคคโลกาสวาระ
ทุกขสัจจมูล
ทุกขสัจจมูละ สมุทยสัจจมูลี :-
[๑๐๐๐] ทุกขสัจจะไม่ใช่จักเกิดแก่บุคคลใดในภูมิใด ฯ ล ฯ
คำว่า ยสฺส ( แก่บุคคลใด ) ก็ดี คำว่า ยสฺส ยตฺถ ( แก่
บุคคลใดในภูมิใด ) ก็ดี เป็นเช่นเดียวกัน.
สมุทยสัจจะ มัคคสัจจะ การกระทำต่างกันคือ :-

1024
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๑ - หน้าที่ 1025 (เล่ม 82)

ในภังคขณะแห่งอรหัตมัคคจิตก็ดี พระอรหันต์ทั้งหลายก็ดี
บุคคลที่เกิดอยู่ในอสัญญสัตตภูมิก็ดี มัคคสัจจะไม่ใช่จักดับ และสมุทย-
สัจจะก็ไม่ใช่จักเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้น.
จบ ทุกขสัจจมูละ สมุทยสัจจมูลี
ทุกขสัจจมูล จบ
ปุคคโลกาสวาระ จบ
อนาคตวาระ ปัจจนิก จบ

1025
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๑ - หน้าที่ 1026 (เล่ม 82)

ปัจจุปปันนาตีตวาระ อนุโลม
ปุคคลวาระ
ทุกขสัจจมูล
ทุกขสัจจมูละ สมุทยสัจจมูลี :-
[๑๐๐๑] ทุกขสัจจะกำลังเกิดแก่บุคคลใด, สมุทยสัจจะก็เคย
ดับแก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?
ใช่.
ก็หรือว่า ฯ ล ฯ
คำถามที่เป็นอดีตกับด้วยปัจจุบัน คำว่า ยสฺส ก็ดี, ยตฺถ ก็ดี,
คำว่า ยสฺส ยตฺถ ก็ดี, อนุโลม ก็ดี, ปัจจนิก ก็ดี เป็นเช่นเดียว
กันทั้งในอุปปาทวาระ ทั้งในอุปปาทนิโรธวาระ ผู้มีปัญญาพึงจำแนกไป.
จบ ทุกขสัจจมูละ สมุทยสัจจมูลี
ทุกขสัจจมูล จบ
ปุคคลวาระ จบ
ปัจจุปปันนาตีตวาระ จบ

1026
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๑ - หน้าที่ 1027 (เล่ม 82)

ปัจจุปปันนานาคตวาระ อนุโลม
ปุคคลวาระ
ทุกขสัจจมูล
ทุกขสัจจมูละ สมุทยสัจจมูลี :-
[๑๐๐๒] ทุกขสัจจะกำลังเกิดแก่บุคคลใด, สมุทยสัจจะก็จัก
ดับแก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?
ในอุปปาทขณะแห่งอรหัตมัคคจิตก็ดี ในอุปปาทขณะแห่งจิต
ของพระอรหันต์ทั้งหลายก็ดี บุคคลเหล่าใดจะได้อรหัตมรรคในลำดับ
แห่งจิตใด ในอุปปาทขณะแห่งจิตนั้นก็ดี ทุกขสัจจะกำลังเกิดแก่บุคคล
เหล่านั้น แต่สมุทยสัจจะไม่ใช่จักดับแก่บุคคลเหล่านั้น, บุคคลที่นอก
จากบุคคลเหล่านี้กำลังเกิดก็ดี ในอุปปาทขณะแห่งจิตในปวัตติกาลก็ดี
ทุกขสัจจะกำลังเกิด และสมุทยสัจจะก็จักดับแก่บุคคลเหล่านั้น.
ก็หรือว่า สมุทยสัจจะจับแก่บุคคลใด, ทุกขสัจจะก็กำลังเกิด
แก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?
บุคคลทั้งหมดกำลังตายก็ดี ในภังคขณะแห่งจิตในปวัตติกาลก็ดี
ในอุปปาทขณะแห่งมัคคจิตและผลจิตในอรูปภูมิก็ดี สมุทยสัจจะจักดับ
แก่บุคคลเหล่านั้น แต่ทุกขสัจจะไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น, บุคคล

1027
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๑ - หน้าที่ 1028 (เล่ม 82)

ทั้งหมดกำลังเกิดก็ดี ในอุปปาทขณะแห่งจิตในปวัตติกาลก็ดี สมุทยสัจจะ
จักดับ และทุกขสัจจะก็กำลังเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น.
จบ ทุกขสัจจมูละ สมุทยสัจจมูลี
ทุกขสัจจมูละ มัคคสัจจมูลี :-
[๑๐๐๓] ทุกขสัจจะกำลังเกิดแก่บุคคลใด มัคคสัจจะก็จักดับ
แก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?
ในอุปปาทขณะแห่งจิตของพระอรหันต์ทั้งหลายก็ดี ปุถุชนเหล่า
ใดจะไม่ได้มรรค ปุถุชนเหล่านั้นกำลังเกิดก็ดี ในอุปปาทขณะแห่งจิต
ในปวัตติกาลก็ดี ทุกขสัจจะกำลังเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น แต่มัคคสัจจะ
ไม่ใช่จักดับแก่บุคคลเหล่านั้น, ในอุปปาทขณะแห่งอรหัตมัคคจิตก็ดี
บุคคลเหล่าใดจะได้อรหัตมรรคในลำดับแห่งจิตนั้น ในอุปปาทขณะแห่ง
จิตนั้นก็ดี บุคคลเหล่าใดจะได้มรรคที่นอกจากจิตนั้น บุคคลเหล่านั้น
กำลังเกิดก็ดี ในอุปปาทขณะแห่งจิตในปวัตติกาลก็ดี ทุกขสัจจะกำลัง
เกิด และมัคคสัจจะก็จักดับแก่บุคคลเหล่านั้น.
ก็หรือว่า มัคคสัจจะจักดับแก่บุคคลใด ทุกขสัจจะก็กำลังเกิด
แก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?

1028