โอกาสวาระ
ทุกขสัจจมูล
ทุกขสัจจมูละ สมุทยสัจจมูลี :-
ทุกขสัจจะกำลังเกิดในภูมิใด, สมุทยสัจจะก็กำลังดับในภูมินั้น
ใช่ไหม ?
ในอสัญญสัตตภูมิ ทุกขสัจจะกำลังเกิด แต่สมุทยสัจจะไม่ใช่
กำลังดับในภูมินั้น.
จบ ทุกขสัจจมูละ สมุทยสัจจมูลี
คำว่า ยตฺถ ( ในภูมิใด ) เหมือนกัน ทั้งอุปปาทวาระ ทั้ง
ทั้งนิโรธวาระ ทั้งอุปปาทนิโรธวาระ เหตุเครื่องกระทำให้ต่างกันย่อม
ไม่มี.
ทุกขสัจจมูล จบ
โอกาสวาระ จบ

ปุคคโลกาสวาระ
ทุกขสัจจมูล
ทุกขสัจจมูละ สมุทยสัจจมูลี :-
ทุกขสัจจะกำลังเกิดแก่บุคคลใดในภูมิใด, สมุทยสัจจะก็กำลังดับ
แก่บุคคลนั้นในภูมินั้น ใช่ไหม ?
ไม่ใช่.
จบ ทุกขสัจจมูละ สมุทยสัจจมูลี
ปุคคลวาระก็ดี ปุคคโลกาสวาระก็ดี ก็เช่นเดียวกัน.
ทุกขสัจจมูล จบ
ปุคคโลกาสวาระ จบ
ปัจจุปปันนวาระ อนุโลม จบ

ปัจจุปปันนวาระ ปัจจนิก
ปุคคลวาระ
ทุกขสัจจมูล
ทุกขสัจจมูละ สมุทยสัจจมูลี :-
[๙๘๕] ทุกขสัจจะไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคลใด, สมุทยสัจจะ
ก็ไม่ใช่กำลังดับแก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?
ในภังคขณะแห่งตัณหา ทุกขสัจจะไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคลเหล่า
นั้น แต่สมุทยสัจจะกำลังดับแก่บุคคลเหล่านั้น, บุคคลทั้งหมดกำลังตาย
ก็ดี ในภังคขณะแห่งตัณหาวิปปยุตตจิตในปวัตติกาลก็ดี ในอุปปาทขณะ
แห่งมัคคจิตและผลจิตในอรูปภูมิก็ดี ทุกขสัจจะไม่ใช่กำลังเกิด และ
สมุทยสัจจะก็ไม่ใช่กำลังดับแก่บุคคลเหล่านั้น.
ก็หรือว่า สมุทยสัจจะไม่ใช่กำลังดับแก่บุคคลใด, ทุกขสัจจะก็
ไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?
บุคคลทั้งหมดกำลังเกิดก็ดี ในอุปปาทขณะแห่งจิตในปวัตติกาล
ก็ดี สมุทยสัจจะไม่ใช่กำลังดับแก่บุคคลเหล่านั้น แต่ทุกขสัจจะกำลังเกิด
แก่บุคคลเหล่านั้น, บุคคลทั้งหมดกำลังตายก็ดี ในภังคขณะแห่งตัณหา
วิปปยุตตจิตในปวัตติกาลก็ดี ในอุปปาทขณะแห่งมัคคจิตและผลจิตใน

อรูปภูมิก็ดี สมุทยสัจจะไม่ใช่กำลังดับ และทุกขสัจจะก็ไม่ใช่กำลังเกิด
แก่บุคคลเหล่านั้น.
จบ ทุกขสัจจมูละ สมุทยสัจจมูลี
ทุกขสัจจมูละ มัคคสัจจมูลี :-
[๙๘๖] ทุกขสัจจะไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคลใด, มัคคสัจจะก็
ไม่ใช่กำลังดับแก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?
ในภังคขณะแห่งมัคคจิต ทุกขสัจจะไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคล
เหล่านั้น แต่มัคคสัจจะกำลังดับแก่บุคคลเหล่านั้น, บุคคลทั้งหมดกำลัง
ตายก็ดี ในภังคขณะแห่งมัคควิปปยุตตจิตในปวัตติกาลก็ดี ในอุปปาท-
ขณะแห่งมัคคจิตและผลจิตในอรูปภูมิก็ดี ทุกขสัจจะไม่ใช่กำลังเกิด และ
มัคคสัจจะก็ไม่ใช่กำลังดับแก่บุคคลเหล่านั้น.
ก็หรือว่า มัคคสัจจะไม่ใช่กำลังดับแก่บุคคลใด, ทุกขสัจจะก็
ไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?
บุคคลทั้งหมดกำลังเกิดก็ดี ในอุปปาทขณะแห่งจิตในปวัตติกาล
ก็ดี มัคคสัจจะไม่ใช่กำลังดับแก่บุคคลเหล่านั้น แต่ทุกขสัจจะกำลังเกิด
แก่บุคคลเหล่านั้น บุคคลทั้งหมดกำลังตายก็ดี ในภังคขณะแห่งมัคค-

วิปปยุตตจิตในปวัตติกาลก็ดี ในอุปปาทขณะแห่งมัคคจิตและผลจิตใน
อรูปภูมิก็ดี มัคคสัจจะไม่ใช่กำลังดับ และทุกขสัจจะก็ไม่ใช่กำลังเกิด
แก่บุคคลเหล่านั้น.
จบ ทุกขสัจจมูละ มัคคสัจจะมูลี
ทุกขสัจจมูล จบ
สมุทยสัจจมูล
สมุทยสัจจมูละ มัคคสัจจมูลี :-
[๙๘๗] สมุทยสัจจะไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคลใด, มัคคสัจจะ
ก็ไม่ใช่กำลังดับแก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?
ในภังคขณะแห่งมัคคจิต สมุทยสัจจะไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคล
เหล่านั้น แต่มัคคสัจจะกำลังดับแก่บุคคลเหล่านั้น, ในอุปปาทขณะแห่ง
ตัณหาวิปปยุตตจิตก็ดี ในภังคขณะแห่งมัคควิปปยุตตจิตก็ดี บุคคลผู้
กำลังเข้านิโรธสมาบัติอยู่ก็ดี บุคคลผู้เกิดอยู่ในอสัญญสัตตภูมิก็ดี สมุทย-
สัจจะไม่ใช่กำลังเกิด และมัคคสัจจะก็ไม่ใช่กำลังดับแก่บุคคลเหล่านั้น.

ก็หรือว่า มัคคสัจจะไม่ใช่กำลังดับแก่บุคคลใด, สมุทยสัจจะก็
ไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?
ในอุปปาทขณะแห่งตัณหา มัคคสัจจะไม่ใช่กำลังดับ แก่บุคคล
เหล่านั้น แต่สมุทยสัจจะกำลังเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น, ในอุปปาทขณะ
แห่งตัณหาวิปปยุตตจิตก็ดี ในภังคขณะแห่งมัคควิปปยุตตจิตก็ดี บุคคล
ผู้กำลังเข้านิโรธสมาบัติอยู่ก็ดี บุคคลผู้เกิดอยู่ในอสัญญสัตตภูมิก็ดี
มัคคสัจจะไม่ใช่กำลังดับ และสมุทยสัจจะก็ไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคล
เหล่านั้น.
จบ สมุทยสัจจมูละ มัคคสัจจมูลี
สมุทยสัจจมูล จบ
ปุคคลวาระ จบ
โอกาสวาระ
ทุกขสัจจมูล
ทุกขสัจจมูละ ฯ ล ฯ
[๙๘๘] ทุกขสัจจะไม่ใช่กำลังเกิดในภูมิใด, ฯ ล ฯ
ทุกขสัจจมูล จบ
โอกาสวาระ จบ

ปุคคโลกาสวาระ
ทุกขสัจจมูล
ทุกขสัจจมูละ ฯ ล ฯ
[๙๘๙] ทุกขสัจจะไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคลใดในภูมิใด, ฯ ล ฯ
คำว่า ยสฺส ( แก่บุคคลใด ) ก็ดี คำว่า ยสฺสยตฺถ ( แก่
บุคคลใดในภูมิใด ) ก็ดี เป็นเช่นเดียวกัน.
บทว่า นิโรธสมาปนฺนานํ ไม่พึงกระทำแม้ในคำว่า ยสฺสยตฺถ
(แก่บุคคลใดในภูมิใด)
ทุกขสัจจมูล จบ
ปุคคโลกาสวาระ จบ
ปัจจุปปันนวาระ ปัจจนิก จบ

อตีตวาระ อนุโลม
ปุคคลวาระ
ทุกขสัจจมูล
ทุกขสัจจมูละ สมุทยสัจจมูลี :-
[๙๙๐] ทุกขสัจจะเคยเกิดแก่บุคคลใด, สมุทยสัจจะก็เคยดับ
แก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?
ใช่.
ก็หรือว่า สมุทยสัจจะ ฯ ล ฯ
ใช่.
คำถามที่เป็นอดีต ท่านจำแนกไว้แล้วในอุปปาทวาระฉันใด ส่วน
ที่เป็นอนุโลมก็ดี ที่เป็นปัจจนิกก็ดี พึงจำแนกแม้ในอุปปาทนิโรธวาระ
ฉันนั้น.
จบ ทุกขสัจจมูละ สมุทยสัจจมูลี
ทุกขสัจจมูล จบ
ปุคคลวาระ จบ
อตีตวาระ จบ

อนาคตวาระ อนุโลม
ปุคคลวาระ
ทุกขสัจจมูล
ทุกขสัจจมูละ สมุทยสัจจมูลี :-
[๙๙๑] ทุกขสัจจะจักเกิดแก่บุคคลใด, สมุทยสัจจะก็จักดับ
แก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?
บุคคลผู้ถึงพร้อมด้วยอรหัตมรรคก็ดี พระอรหันต์ทั้งหลายก็ดี
บุคคลเหล่าใดจะได้อรหัตมรรคในลำดับแห่งจิตใดก็ดี ทุกขสัจจะจักเกิด
แก่บุคคลเหล่านั้น แต่สมุทยสัจจะไม่ใช่จักดับแก่บุคคลเหล่านั้น, บุคคล
ที่นอกจากนี้ ทุกขสัจจะจักเกิด และสมุทยสัจจะก็จักดับแก่บุคคลเหล่า
นั้น.
ก็หรือว่า สมุทยสัจจะ ฯ ล ฯ
ใช่.
จบ ทุกขสัจจมูละ สมุทยสัจจมูลี
ทุกขสัจจมูละ มัคคสัจจมูลี :-
[๙๙๒] ทุกขสัจจะจักเกิดแก่บุคคลใด, มัคคสัจจะก็จักดับ
แก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?

ในภังคขณะแห่งอรหัตมัคคจิตก็ดี พระอรหันต์ทั้งหลายก็ดี
ปุถุชนเหล่าใดจะไม่ได้มรรค ปุถุชนเหล่านั้นก็ดี ทุกขสัจจะจักเกิดแก่
บุคคลเหล่านั้น แต่มัคคสัจจะไม่ใช่จักดับแก่บุคคลเหล่านั้น, ในอุป-
ปาทขณะแห่งอรหัตมัคคจิตก็ดี บุคคลเหล่าใดจะได้อรหัตมรรคในลำดับ
แห่งจิตใดก็ดี บุคคลเหล่าใดจะได้มรรคที่นอกจากจิตนั้นก็ดี ทุกขสัจจะ
จักเกิด และมัคคสัจจะก็จักดับแก่บุคคลเหล่านั้น.
ก็หรือว่า มัคคสัจจะ ฯ ล ฯ
ใช่.
จบ ทุกขสัจจมูละ มัคคสัจจะมูลี
ทุกขสัจจมูล จบ
สมุทยสัจจมูล
สมุทยสัจจมูละ มัคคสัจจมูลี :-
[๙๙๓] สมุทยสัจจะจักเกิดแก่บุคคลใด, มัคคสัจจะก็จักดับ
แก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?
ปุถุชนเหล่าใดจะไม่ได้มรรค ปุถุชนเหล่านั้น สมุทยสัจจะ
จักเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น แต่มัคคสัจจะไม่ใช่จักดับแก่บุคคลเหล่านั้น,
บุคคลเหล่าใดจะได้มรรคบุคคลเหล่านั้น สมุทยสัจจะจักเกิด และมัคค-
สัจจะก็จักดับแก่บุคคลเหล่านั้น.