พุทธธรรมสงฆ์


ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๑ - หน้าที่ 959 (เล่ม 82)

ภูมินั้น, ในภังคขณะแห่งปรินิพพานจิต มัคคสัจจะไม่ใช่จักดับ และ
ทุกขสัจจะก็ไม่ใช่จักดับแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้น.
จบ ทุกขสัจจมูละ มัคคสัจจมูลี
ทุกขสัจจมูล จบ
สมุทยสัจจมูล
สมุทยสัจจมูละ มัคคสัจจมูลี :-
[๙๔๑] สมุทยสัจจะไม่ใช่จักดับแก่บุคคลใดในภูมิใด, มัคค-
สัจจะก็ไม่ใช่จักดับแก่บุคคลนั้นในภูมินั้น ใช่ไหม ?
ในอุปปาทขณะแห่งอรหัตมัคคจิตก็ดี บุคคลเหล่าใดจักได้อรหัต-
มรรคในลำดับแห่งจิตใดก็ดี สมุทยสัจจะไม่ใช่จักดับแก่บุคคลเหล่านั้น
ในภูมินั้น แต่มัคคสัจจะจักดับแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้น, ในภังคขณะ
แห่งอรหัตมัคคจิตก็ดี พระอรหันต์ทั้งหลายก็ดี บุคคลผู้เกิดอยู่ใน
อสัญญสัตตภูมิก็ดี สมุทยสัจจะไม่ใช่จักดับ และมัคคสัจจะก็ไม่ใช่จักดับ
แก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้น.
ก็หรือว่า มัคคสัจจะไม่ใช่จักดับแก่บุคคลใดในภูมิใด, สมุทย-
สัจจะก็ไม่ใช่จักดับแก่บุคคลนั้นในภูมินั้น ใช่ไหม ?
เมื่อบุคคลเหล่านั้นเกิดอยู่ในอบายภูมิก็ดี ปุถุชนเหล่าใดจักไม่ได้
มรรคปุถุชนเหล่านั้นก็ดี มัคคสัจจะไม่ใช่จักดับแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมิ

959
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๑ - หน้าที่ 960 (เล่ม 82)

นั้น แต่สมุทยสัจจะจักดับแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้น, ในภังคขณะ
แห่งอรหัตมัคคจิตก็ดี พระอรหันต์ทั้งหลายก็ดี บุคคลผู้เกิดอยู่ใน
อสัญญสัตตภูมิดี มัคคสัจจะไม่ใช่จักดับ และสมุทยสัจจะก็ไม่ใช่จักดับ
แก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้น.
จบ สมุทยสัจจมูละ มัคคสัจจมูลี
สมุทยสัจจมูล จบ
อนาคตวาระ ปัจจนิก จบ

960
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๑ - หน้าที่ 961 (เล่ม 82)

ปัจจุปปันนาตีตวาระ อนุโลม
ปุคคลวาระ
ทุกขสัจจมูล
ทุกขสัจจมูละ สมุทยสัจจมูลี :-
[๙๔๒] ทุกขสัจจะกำลังดับแก่บุคคลใด, สมุทยสัจจะก็เคยดับ
แก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?
ใช่.
ก็หรือว่า สมุทยสัจจะเคยดับแก่บุคคลใด, ทุกขสัจจะก็กำลังดับ
แก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?
เมื่อบุคคลเหล่านั้นทั้งหมดกำลังเกิดก็ดี ในอุปปาทขณะแห่งจิต
ในปวัตติกาลก็ดีในภังคขณะแห่งมัคคจิตและผลจิตในอรูปภูมิก็ดี สมุทย-
สัจจะเคยดับแก่บุคคลเหล่านั้น แต่ทุกขสัจจะไม่ใช่กำลังดับแก่บุคคล
เหล่านั้น, เมื่อบุคคลเหล่านั้นทั้งหมดกำลังตายก็ดี ในภังคขณะแห่งจิต
ในปวัตติกาลก็ดี สมุทยสัจจะเคยดับ และทุกขสัจจะก็กำลังดับแก่บุคคล
เหล่านั้น.
จบ ทุกขสัจจมูละ สมุทยสัจจมูลี

961
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๑ - หน้าที่ 962 (เล่ม 82)

ทุกขสัจจมูละ มัคคสัจจมูลี :-
[๙๔๓] ทุกขสัจจะกำลังดับแก่บุคคลใด, มัคคสัจจะก็เคยดับ
แก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?
เมื่อบุคคลผู้ที่ยังไม่เข้าถึงความเป็นผู้เคยรู้อริยสัจ ๔ มานั้น
กำลังตายก็ดี ในภังคขณะแห่งจิตในปวัตติกาลก็ดี ทุกขสัจจะกำลังดับ
แก่บุคคลเหล่านั้น แต่มัคคสัจจะไม่ใช่เคยดับแก่บุคคลเหล่านั้น, บุคคล
ผู้ที่เข้าถึงความเป็นผู้เคยรู้อริยสัจ ๔ มาแล้วกำลังตายก็ดี ในภังคขณะ
แห่งจิตในปวัตติกาลก็ดี ทุกขสัจจะกำลังดับ มัคคสัจจะก็เคยดับแก่บุคคล
เหล่านั้น.
ก็หรือว่า มัคคสัจจะเคยดับแก่บุคคลใด, ทุกขสัจจะก็กำลังดับ
แก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?
เมื่อบุคคลผู้ที่เข้าถึงความเป็นผู้เคยรู้อริยสัจ ๔ มาแล้วกำลังเกิด
ก็ดี ในอุปปาทขณะแห่งจิตในปวัตติกาลก็ดี ในภังคขณะแห่งมัคคจิตและ
ผลจิตในอรูปภูมิก็ดี มัคคสัจจะเคยดับแก่บุคคลเหล่านั้น แต่ทุกขสัจจะ
ไม่ใช่กำลังดับแก่บุคคลเหล่านั้น, บุคคลผู้ที่เข้าถึงความเป็นผู้เคยรู้อริย-
สัจ ๔ มาแล้วกำลังตายก็ดี ในภังคขณะแห่งจิตในปวัตติกาลดี มัคค-
สัจจะเคยดับ และทุกขสัจจะก็กำลังดับแก่บุคคลเหล่านั้น.
จบ ทุกขสัจจมูละ มัคคสัจจมูลี
ทุกขสัจจมูล จบ

962
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๑ - หน้าที่ 963 (เล่ม 82)

สมุทยสัจจมูล
สมุทยสัจจมูละ มัคคสัจจมูลี :-
[๙๔๔] สมุทยสัจจะกำลังดับแก่บุคคลใด มัคคสัจจะก็เคยดับ
แก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?
ในภังคขณะแห่งตัณหาของผู้ที่ยังไม่เข้าถึงความเป็นผู้เคยรู้อริย-
สัจ ๔ มานั้น สมุทยสัจจะกำลังดับแก่บุคคลเหล่านั้น แต่มัคคสัจจะ
ไม่ใช่เคยดับแก่บุคคลเหล่านั้น, ในภังคขณะแห่งตัณหาของผู้ที่เข้าถึง
ความเป็นผู้เคยรู้อริยสัจ ๔ สมุทยสัจจะกำลังดับ และมัคคสัจจะก็เคย
ดับแก่บุคคลเหล่านั้น.
ก็หรือว่า มัคคสัจจะเคยดับแก่บุคคลใด, สมุทยสัจจะก็กำลังดับ
แก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?
ในอุปปาทขณะแห่งตัณหาของผู้ที่เข้าถึงความเป็นผู้เคยรู้อริยสัจ ๔
มาแล้วเหล่านั้นก็ดี ในขณะที่ตัณหาวิปปยุตตจิตกำลังเกิดแก่ผู้ที่เข้าถึง
ความเป็นผู้เคยรู้อริยสัจ ๔ มาแล้วเหล่านั้นก็ดี บุคคลผู้กำลังเข้านิโรธ-
สมาบัติอยู่ก็ดี มัคคสัจจะเคยดับแก่บุคคลเหล่านั้น แต่สมุทยสัจจะ
ไม่ใช่กำลังดับแก่บุคคลเหล่านั้น, ในภังคขณะแห่งตัณหาของผู้ที่เข้าถึง
ความเป็นผู้เคยรู้อริยสัจ ๔ มาแล้วเหล่านั้น มัคคสัจจะเคยดับ และ
สมุทยสัจจะก็กำลังดับแก่บุคคลเหล่านั้น.
จบ สมุทยสัจจมูละ มัคคสัจจมูลี
สมุทยสัจจมูล จบ
ปุคคลวาระ จบ

963
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๑ - หน้าที่ 964 (เล่ม 82)

โอกาสวาระ
ทุกขสัจจมูล
ทุกขสัจจมูละ ฯ ล ฯ
[๙๔๕] ทุกขสัจจะกำลังดับในภูมิใด, ฯ ล ฯ
ทุกขสัจจมูล จบ
โอกาสวาระ จบ
ปุคคโลกาสวาระ
ทุกขสัจจมูล
ทุกขสัจจมูละ สมุทยสัจจมูลี :-
[๙๔๖] ทุกขสัจจะกำลังดับแก่บุคคลใดในภูมิใด, สมุทยสัจจะ
ก็เคยดับแก่บุคคลนั้นในภูมินั้น ใช่ไหม ?
ในภังคขณะแห่งปฏิสนธิจิตของบุคคลผู้เกิดอยู่ในสุทธาวาสภูมิ
ก็ดี บุคคลผู้ที่กำลังตายในอสัญญสัตตภูมิก็ดี ทุกขสัจจะกำลังดับแก่บุคคล
เหล่านั้นในภูมินั้น แต่สมุทยสัจจะไม่ใช่เคยดับแก่บุคคลเหล่านั้นใน
ภูมินั้น, บุคคลที่นอกนี้ผู้กำลังตายในจตุโวการภูมิ ปัญจโวการภูมิ
เหล่านั้นก็ดี ในภังคขถเะแห่งจิตในปวัตติกาลของบุคคลเหล่านั้นก็ดี
ทุกขสัจจะกำลังดับและสมุทยสัจจะก็เคยดับแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้น.

964
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๑ - หน้าที่ 965 (เล่ม 82)

ก็หรือว่า สมุทยสัจจะเคยดับแก่บุคคลใดในภูมิใด, ทุกขสัจจะ
ก็กำลังดับแก่บุคคลนั้นในภูมินั้น ใช่ไหม ?
บุคคลผู้กำลังเกิดในจตุโวการภูมิ ปัญจโวการภูมิก็ดี ในอุปปาท-
ขณะแห่งจิตในปวัตติกาลก็ดี ในภังคขณะแห่งมัคคจิตและผลจิตในอรูป
ภูมิก็ดี สมุทยสัจจะเคยดับแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้น แต่ทุกสัจจะไม่ใช่
กำลังดับแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้น, บุคคลผู้กำลังตายในจตุโวการภูมิ
ปัญจโวการภูมิก็ดี ในภังคขณะแห่งจิตในปวัตติกาลก็ดี สมุทยสัจจะ
เคยดับ และทุกขสัจจะก็กำลังดับแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้น.
จบ ทุกขสัจจมูละ สมุทยสัจจมูลี
ทุกขสัจจมูละ มัคคสัจจมูลี :-
[๙๔๗] ทุกขสัจจะกำลังดับแก่บุคคลใดในภูมิใด, มัคคสัจจะ
ก็เคยดับแก่บุคคลนั้นในภูมินั้น ใช่ไหม ?
ในภังคขณะแห่งปฏิสนธิจิตของบุคคลผู้เกิดอยู่ใน สุทธาวาสภูมิ
ก็ดี บุคคลผู้ที่ยังไม่เข้าถึงความเป็นผู้เคยรู้อริยสัจ ๔ มานั้นกำลังตายก็ดี
ในภังคขณะแห่งจิตในปวัตติกาลก็ดี บุคคลผู้ที่กำลังตายในอสัญญสัตต-
ภูมิก็ดี ทุกขสัจจะกำลังดับแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้น แต่มัคคสัจจะ
ไม่ใช่เคยดับแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้น, บุคคลผู้ที่เข้าถึงความเป็นผู้เคย

965
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๑ - หน้าที่ 966 (เล่ม 82)

รู้อริยสัจ ๔ มาแล้วกำลังตายก็ดี ในภังคขณะแห่งจิตในปวัตติกาลก็ดี
ทุกขสัจจะกำลังดับ และมัคคสัจจะก็เคยดับแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้น.
ก็หรือว่า มัคคสัจจะเคยดับแก่บุคคลใดในภูมิใด, ทุกขสัจจะ
ก็กำลังดับแก่บุคคลนั้นในภูมินั้น ใช่ไหม ?
บุคคลผู้ที่เข้าถึงความเป็นผู้เคยรู้อริยสัจ ๔ มาแล้วกำลังเกิดก็ดี
ในอุปปาทขณะแห่งจิตในปวัตติกาลก็ดีในภังคขณะแห่งมัคคจิตและผลจิต
ในอรูปภูมิก็ดี มัคคสัจจะเคยดับแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้น แต่ทุกข-
สัจจะไม่ใช่กำลังดับแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้น, บุคคลผู้ที่เข้าถึงความ
เป็นผู้เคยรู้อริยสัจ ๔ มาแล้วกำลังตายก็ดี ในภังคขณะแห่งจิตใน
ปวัตติกาลก็ดี มัคคสัจจะเคยดับ และทุกขสัจจะก็กำลังดับแก่บุคคล
เหล่านั้นในภูมินั้น.
จบ ทุกขสัจจมูละ มัคคสัจจมูลี
ทุกขสัจจมูล จบ
สมุทยสัจจมูล
สมุทยสัจจมูละ มัคคสัจจมูลี :-
[๙๔๘] สมุทยสัจจะกำลังดับแก่บุคคลใดในภูมิใด, มัคค-
สัจจะก็เคยดับแก่บุคคลนั้นในภูมินั้น ใช่ไหม ?

966
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๑ - หน้าที่ 967 (เล่ม 82)

ในภังคขณะแห่งตัณหาของบุคคลผู้ที่เข้าถึงความเป็นผู้เคยรู้
อริยสัจ ๔ มานั้น สมุทยสัจจะกำลังดับแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้น
แต่มัคคสัจจะไม่ใช่เคยดับแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้น ในภังคขณะแห่ง
ตัณหาของบุคคลผู้ที่เข้าถึงความเป็นผู้เคยรู้อริยสัจ ๔ มาแล้ว สมุทย-
สัจจะกำลังดับและมัคคสัจจะก็เคยดับแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้น.
ก็หรือว่า มัคคสัจจะเคยดับแก่บุคคลใดในภูมิใด, สมุทยสัจจะ
ก็กำลังดับแก่บุคคลนั้นในภูมินั้น ใช่ไหม ?
ในอุปปาทขณะแห่งตัณหาของบุคคลผู้ที่เข้าถึงความเป็นผู้เคยรู้
อริยสัจ ๔ มาแล้วก็ดี ในขณะที่ตัณหาวิปปยุตตจิตกำลังเกิดแก่บุคคล
ผู้ที่เข้าถึงความเป็นผู้เคยรู้อริยสัจ ๔ มาแล้วก็ดี มัคคสัจจะเคยดับแก่
บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้น แต่สมุทยสัจจะไม่ใช่กำลังดับแก่บุคคลเหล่านั้น
ในภูมินั้น, ในภังคขณะแห่งตัณหาของบุคคลผู้ที่เข้าถึงความเป็นผู้เคยรู้
อริยสัจ ๔ มาแล้ว มัคคสัจจะเคยดับ และสมุทยสัจจะก็กำลังดับแก่
บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้น.
จบ สมุทยสัจจมูละ มัคคสัจจมูลี
สมุทยสัจจมูล จบ
ปุคคโลกาสวาระ จบ
ปัจจุปปันนาตีตวาระ อนุโลม จบ

967
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๑ - หน้าที่ 968 (เล่ม 82)

ปัจจุปปันนาตีตวาระ ปัจจนิก
ปุคคลวาระ
ทุกขสัจจมูล
ทุกขสัจจมูละ สมุทยสัจจมูลี :-
[๙๔๙] ทุกขสัจจะไม่ใช่กำลังดับแก่บุคคลใด, สมุทยสัจจะ
ก็ไม่ใช่เคยดับแก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?
เคยดับ.
ก็หรือว่า สมุทยสัจจะไม่ใช่เคยดับแก่บุคคลใด, ทุกขสัจจะ
ก็ไม่ใช่กำลังดับแก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?
ไม่มี.
จบ ทุกขสัจจมูละ สมุทยสัจจมูลี
ทุกขสัจจมูละ มัคคสัจจมูลี :-
[๙๕๐] ทุกขสัจจะไม่ใช่กำลังดับแก่บุคคลใด, มัคคสัจจะก็
ไม่ใช่เคยดับแก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?
บุคคลผู้ที่เข้าถึงความเป็นผู้เคยรู้อริยสัจ ๔ มาแล้วกำลังเกิดก็ดี
ในอุปปาทขณะแห่งจิตในปวัตติกาลก็ดี ในภังคขณะแห่งมัคคจิตและ
ผลจิตในอรูปภูมิก็ดี ทุกขสัจจะไม่ใช่กำลังดับแก่บุคคลเหล่านั้น แต่

968