[163] Puna caparaṁ bhikkhave sārīputto sabbaso nevasaññānāsaññāyatanaṁ
samatikkamma saññāvedayitanirodhaṁ upasampajja viharati.
Paññāyapassa 1 disvā āsavā parikkhīṇā honti. So tāya
samāpattiyā sato vuṭṭhāti 2 . So tāya samāpattiyā sato vuṭṭhahitvā
ye dhammā atītā niruddhā vipariṇatā te dhamme samanupassati evaṁ
kirame dhammā ahutvā sambhonti hutvā pativentīti. So tesu
dhammesu anupāyo anapāyo anissito appaṭibaddho vippamutto
visaṁyutto vimariyādikatena cetasā viharati. So atthi 3 uttariṁ
nissaraṇanti pajānāti. Tabbahulīkārā atthi 4 tvevassa hoti.

[164] Yaṁ kho taṁ bhikkhave sammā vadamāno vadeyya vasippatto
pāramippatto ariyasmiṁ sīlasmiṁ vasippatto pāramippatto ariyasmiṁ
samādhismiṁ vasippatto pāramippatto ariyāya paññāya vasippatto
pāramippatto ariyāya vimuttiyāti sārīputtameva taṁ sammā vadamāno
vadeyya vasippatto pāramippatto ariyasmiṁ sīlasmiṁ vasippatto
pāramippatto ariyasmiṁ samādhismiṁ vasippatto pāramippatto ariyāya
1 Ma. Yu. paññāyacassa. 2 vuṭṭhahati. 3-4 Po. Ma. Yu. natthi.
Paññāya vasippatto pāramippatto ariyāya vimuttiyāti.

[165] Yaṁ kho taṁ bhikkhave sammā vadamāno vadeyya bhagavato
putto oraso mukhato jāto dhammajo dhammanimmito dhammadāyādo
no āmisadāyādoti sārīputtameva taṁ sammā vadamāno vadeyya
bhagavato putto oraso mukhato jāto dhammajo dhammanimmito
dhammadāyādo no āmisadāyādoti. Sārīputto bhikkhave
tathāgatena anuttaraṁ dhammacakkaṁ pavattitaṁ sammadeva anuppavattetīti.
Idamavoca bhagavā attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṁ
abhinandunti.
Anupadasuttaṁ niṭṭhitaṁ paṭhamaṁ.
-------
Chavisodhanasuttaṁ 1

[166] Evamme sutaṁ ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati
jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tatra kho bhagavā bhikkhū
āmantesi bhikkhavoti. Bhadanteti te bhikkhū bhagavato paccassosuṁ.

[167] Bhagavā etadavoca idha bhikkhave bhikkhu aññaṁ byākaroti
khīṇā jāti vusitaṁ brahmacariyaṁ kataṁ karaṇīyaṁ nāparaṁ itthattāyāti
pajānāmīti. Tassa bhikkhave bhikkhuno bhāsitaṁ neva abhinanditabbaṁ
na paṭikkositabbaṁ. Anabhinanditvā appaṭikkositvā pañho
pucchitabbo cattārome āvuso vohārā tena bhagavatā jānatā
passatā arahatā sammāsambuddhena sammadakkhātā katame cattāro
diṭṭhe diṭṭhavāditā sute sutavāditā mute mutavāditā viññāte
viññātavāditā ime kho āvuso cattāro vohārā tena bhagavatā
jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena sammadakkhātā. Kathaṁ
jānato panāyasmato kathaṁ passato imesu catūsu vohāresu
anupādāya āsavehi cittaṁ vimuttanti.

[168] Khīṇāsavassa bhikkhave bhikkhuno vusitavato katakaraṇīyassa
ohitabhārassa anuppattasadatthassa parikkhīṇabhavasaññojanassa
sammadaññāvimuttassa ayamanudhammo hoti veyyākaraṇāya diṭṭhe kho
1 Yu. chabbisodhanasuttanti dissati.
Ahaṁ āvuso anupāyo anapāyo anissito appaṭibaddho vippamutto
visaṁyutto vimariyādikatena cetasā viharāmi sute kho ahaṁ āvuso ...
Mute kho ahaṁ āvuso ... Viññāte kho ahaṁ āvuso anupāyo
anapāyo anissito appaṭibaddho vippamutto visaṁyutto vimariyādikatena
cetasā viharāmi evaṁ kho me āvuso jānato evaṁ passato imesu
catūsu vohāresu anupādāya āsavehi cittaṁ vimuttanti. Tassa
bhikkhave bhikkhuno sādhūti bhāsitaṁ abhinanditabbaṁ anumoditabbaṁ. Sādhūti
bhāsitaṁ abhinanditvā anumoditvā uttariṁ pañho pucchitabbo pañca
kho ime āvuso upādānakkhandhā tena bhagavatā jānatā passatā
arahatā sammāsambuddhena sammadakkhātā katame pañca seyyathīdaṁ
rūpūpādānakkhandho vedanūpādānakkhandho saññūpādānakkhandho
saṅkhārūpādānakkhandho viññāṇūpādānakkhandho ime kho āvuso
pañcupādānakkhandhā tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena
sammadakkhātā. Kathaṁ jānato panāyasmato kathaṁ passato
imesu pañcasupādānakkhandhesu anupādāya āsavehi cittaṁ vimuttanti.

[169] Khīṇāsavassa bhikkhave bhikkhuno vusitavato katakaraṇīyassa
ohitabhārassa anuppattasadatthassa parikkhīṇabhavasaññojanassa
sammadaññāvimuttassa ayamanudhammo hoti veyyākaraṇāya rūpaṁ kho
ahaṁ āvuso abalaṁ virāgunaṁ 1 anassāsikanti 2 viditvā ye rūpe
upādāyupādānā 3 cetaso adhiṭṭhānābhinivesānusayā tesaṁ khayā virāgā
1 Yu. virāgaṁ. 2 itisaddo natthi. 3 Ma. Yu. upāyupādānā.
Nirodhā cāgā paṭinissaggā vimuttaṁ me cittanti pajānāmi vedanaṁ
kho ahaṁ āvuso ... Saññaṁ kho ahaṁ āvuso ... Saṅkhāre kho ahaṁ
āvuso ... Viññāṇaṁ kho ahaṁ āvuso abalaṁ virāgunaṁ anassāsikanti
viditvā ye viññāṇe upādāyupādānā cetaso adhiṭṭhānābhinivesānusayā
tesaṁ khayā virāgā nirodhā cāgā paṭinissaggā vimuttaṁ me
cittanti pajānāmi evaṁ kho me āvuso jānato evaṁ passato
imesu pañcasupādānakkhandhesu anupādāya āsavehi cittaṁ vimuttanti.
Tassa bhikkhave bhikkhuno sādhūti bhāsitaṁ abhinanditabbaṁ anumoditabbaṁ.
Sādhūti bhāsitaṁ abhinanditvā anumoditvā uttariṁ pañho pucchitabbo
chayimāvuso dhātuyo tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena
sammadakkhātā katamā cha paṭhavīdhātu āpodhātu tejodhātu
vāyodhātu ākāsadhātu viññāṇadhātu imā kho āvuso cha
dhātuyo tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena
sammadakkhātā. Kathaṁ jānato panāyasmato kathaṁ passato imāsu
chasu dhātūsu anupādāya āsavehi cittaṁ vimuttanti.

[170] Khīṇāsavassa bhikkhave bhikkhuno vusitavato katakaraṇīyassa
ohitabhārassa anuppattasadatthassa parikkhīṇabhavasaññojanassa
sammadaññāvimuttassa ayamanudhammo hoti veyyākaraṇāya paṭhavīdhātuṁ kho
ahaṁ āvuso anattato upagacchiṁ na ca paṭhavīdhātunissitaṁ attānaṁ ye ca
paṭhavīdhātunissitā upādāyupādānā cetaso adhiṭṭhānābhinivesānusayā
Tesaṁ khayā virāgā nirodhā cāgā paṭinissaggā vimuttaṁ me cittanti
pajānāmi āpodhātuṁ kho ahaṁ āvuso ... Tejodhātuṁ kho ahaṁ
āvuso ... Vāyodhātuṁ kho ahaṁ āvuso ... Ākāsadhātuṁ kho ahaṁ
āvuso ... Viññāṇadhātuṁ kho ahaṁ āvuso anattato upagacchiṁ na
ca viññāṇadhātunissitaṁ attānaṁ ye ca viññāṇadhātunissitā
upādāyupādānā cetaso adhiṭṭhānābhinivesānusayā tesaṁ khayā virāgā
nirodhā cāgā paṭinissaggā vimuttaṁ me cittanti pajānāmi evaṁ
kho me āvuso jānato evaṁ passato imāsu chasu dhātūsu anupādāya
āsavehi cittaṁ vimuttanti. Tassa bhikkhave bhikkhuno sādhūti bhāsitaṁ
abhinanditabbaṁ anumoditabbaṁ. Sādhūti bhāsitaṁ abhinanditvā anumoditvā
uttariṁ pañho pucchitabbo cha kho panimāni āvuso ajjhattikāni
bāhirāni āyatanāni tena bhagavatā jānatā passatā arahatā
sammāsambuddhena sammadakkhātāni katamāni cha cakkhu ceva rūpā ca
sotaṁ ca saddā ca ghānaṁ ca gandhā ca jivhā ca rasā ca kāyo ca
phoṭṭhabbā ca mano ca dhammā ca imāni kho āvuso cha
ajjhattikāni bāhirāni āyatanāni tena bhagavatā jānatā passatā
arahatā sammāsambuddhena sammadakkhātāni. Kathaṁ jānato
panāyasmato kathaṁ passato imesu chasu ajjhattikabāhiresu āyatanesu
anupādāya āsavehi cittaṁ vimuttanti.

[171] Khīṇāsavassa bhikkhave bhikkhuno vusitavato katakaraṇīyassa
Ohitabhārassa anuppattasadatthassa parikkhīṇabhavasaññojanassa
sammadaññāvimuttassa ayamanudhammo hoti veyyākaraṇāya cakkhusmiṁ
āvuso rūpe cakkhuviññāṇe cakkhuviññāṇaviññātabbesu dhammesu
yo chando yo rāgo yā nandi yā taṇhā ye upādāyupādānā
cetaso adhiṭṭhānābhinivesānusayā tesaṁ khayā virāgā nirodhā cāgā
paṭinissaggā vimuttaṁ me cittanti pajānāmi sotasmiṁ āvuso
sadde sotaviññāṇe ... Ghānasmiṁ āvuso gandhe ghānaviññāṇe ...
Jivhāya āvuso rase jivhāviññāṇe ... Kāyasmiṁ āvuso phoṭṭhabbe
kāyaviññāṇe ... Manasmiṁ āvuso dhamme manoviññāṇe
manoviññāṇaviññātabbesu dhammesu yo chando yo rāgo yā nandi
yā taṇhā ye [1]- upādāyupādānā cetaso adhiṭṭhānābhinivesānusayā
tesaṁ khayā virāgā nirodhā cāgā paṭinissaggā vimuttaṁ me cittanti
pajānāmi evaṁ kho me āvuso jānato evaṁ passato imesu
chasu ajjhattikabāhiresu āyatanesu anupādāya āsavehi cittaṁ
vimuttanti. Tassa bhikkhave bhikkhuno sādhūti bhāsitaṁ abhinanditabbaṁ
anumoditabbaṁ. Sādhūti bhāsitaṁ abhinanditvā anumoditvā uttariṁ
pañho pucchitabbo kathaṁ jānato panāyasmato kathaṁ passato
imasmiñca saviññāṇake kāye bahiddhā ca sabbanimittesu
ahaṅkāramamaṅkāramānānusayā susamūhatāti.

[172] Khīṇāsavassa bhikkhave bhikkhuno vusitavato katakaraṇīyassa
1 Po. Ma. etthantare casaddo atthi.
Ohitabhārassa anuppattasadatthassa parikkhīṇabhavasaññojanassa
sammadaññāvimuttassa ayamanudhammo hoti veyyākaraṇāya pubbe kho
ahaṁ āvuso āgāriyabhūto samāno aviddasu ahosiṁ tassa me
tathāgato vā tathāgatasāvako vā dhammaṁ deseti tāhaṁ dhammaṁ sutvā
tathāgate saddhaṁ paṭilabhiṁ. So tena saddhāpaṭilābhena samannāgato iti
paṭisañcikkhiṁ sambādho gharāvāso rajāpatho abbhokāso pabbajjā
nayidaṁ sukaraṁ agāraṁ ajjhāvasatā ekantaparipuṇṇaṁ ekantaparisuddhaṁ
saṅkhalikhitaṁ brahmacariyaṁ carituṁ yannūnāhaṁ kesamassuṁ ohāretvā
kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajeyyanti.
So kho ahaṁ āvuso aparena samayena appaṁ vā bhogakkhandhaṁ pahāya
mahantaṁ vā bhogakkhandhaṁ pahāya appaṁ vā ñātiparivaṭṭaṁ pahāya
mahantaṁ vā ñātiparivaṭṭaṁ pahāya kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni
vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajiṁ. So evaṁ
pabbajito samāno bhikkhūnaṁ sikkhāsājīvasamāpanno pāṇātipātaṁ
pahāya pāṇātipātā paṭivirato ahosiṁ nihitadaṇḍo nihitasattho
lajjī dayāpanno sabbapāṇabhūtahitānukampī ahosiṁ 1 . Adinnādānaṁ
pahāya adinnādānā paṭivirato ahosiṁ dinnādāyī dinnapāṭikaṅkhī
athenena sucibhūtena attanā vihāsiṁ. Abrahmacariyaṁ pahāya brahmacārī
ahosiṁ ārācārī virato methunā gāmadhammā. Musāvādaṁ pahāya
musāvādā paṭivirato ahosiṁ saccavādī saccasandho theto paccayiko
1 Ma. Yu. vihāsiṁ.
Avisaṁvādako lokassa. Pisuṇaṁ vācaṁ pahāya pisuṇāya vācāya
paṭivirato ahosiṁ ito sutvā na amutra akkhātā imesaṁ
bhedāya amutra vā sutvā na imesaṁ akkhātā amūsaṁ bhedāya iti
bhinnānaṁ vā sandhātā sahitānaṁ vā anuppadātā samaggārāmo
samaggarato samagganandī samaggakaraṇiṁ vācaṁ bhāsitā ahosiṁ. Pharusaṁ
vācaṁ pahāya pharusāya vācāya paṭivirato ahosiṁ yā sā vācā
nelā kaṇṇasukhā pemanīyā hadayaṅgamā porī bahujanakantā
bahujanamanāpā tathārūpiṁ vācaṁ bhāsitā ahosiṁ. Samphappalāpaṁ pahāya
samphappalāpā paṭivirato ahosiṁ kālavādī bhūtavādī atthavādī
dhammavādī vinayavādī nidhānavatiṁ vācaṁ bhāsitā ahosiṁ kālena sāpadesaṁ
pariyantavatiṁ atthasañhitaṁ. So bījagāmabhūtagāmasamārambhā paṭivirato
ahosiṁ ekabhattiko ahosiṁ rattūparato virato 1 vikālabhojanā
naccagītavāditavisūkadassanā paṭivirato ahosiṁ mālāgandhavilepana-
dhāraṇamaṇḍanavibhūsanaṭṭhānā paṭivirato ahosiṁ uccāsayana mahāsayanā
paṭivirato ahosiṁ jātarūparajatapaṭiggahaṇā paṭivirato ahosiṁ
āmakadhaññapaṭiggahaṇā paṭivirato ahosiṁ āmakamaṁsapaṭiggahaṇā paṭivirato
ahosiṁ itthīkumārikāpaṭiggahaṇā paṭivirato ahosiṁ dāsīdāsapaṭiggahaṇā
paṭivirato ahosiṁ ajeḷakapaṭiggahaṇā paṭivirato ahosiṁ
kukkuṭasūkarapaṭiggahaṇā paṭivirato ahosiṁ hatthigavāssavalavapaṭiggahaṇā
paṭivirato ahosiṁ khettavatthupaṭiggahaṇā paṭivirato ahosiṁ
1 Yu. paṭivirato.
Dūteyya pahīṇagamanānuyogā paṭivirato ahosiṁ kayavikkayā paṭivirato
ahosiṁ tulākūṭakaṁsakūṭamānakūṭā paṭivirato ahosiṁ ukkoṭanavañcananikati
sāviyogā paṭivirato ahosiṁ chedanavadhabandhanaviparāmosāalopasahasākārā
paṭivirato ahosiṁ. So santuṭṭho ahosiṁ kāyaparihārikena
cīvarena kucchiparihārikena piṇḍapātena [1]- yena yeneva
pakkamiṁ samādāyeva pakkamiṁ. Seyyathāpi nāma pakkhī sakuṇo
yena yeneva ḍeti sapattabhārova ḍeti evameva kho ahaṁ āvuso
santuṭṭho ahosiṁ kāyaparihārikena cīvarena kucchiparihārikena
piṇḍapātena [2]- yena yeneva pakkamiṁ samādāyeva pakkamiṁ.