[790] Katame dhammā upādānavippayuttā upādāniyā tehi
dhammehi ye dhammā vippayuttā sāsavā kusalākusalābyākatā dhammā
Kāmāvacarā rūpāvacarā arūpāvacarā rūpakkhandho .pe. Viññāṇakkhandho
ime dhammā upādānavippayuttā upādāniyā. Katame dhammā upādāna-
vippayuttā anupādāniyā apariyāpannā maggā ca maggaphalāni ca
asaṅkhatā ca dhātu ime dhammā upādānavippayuttā anupādāniyā.
------------

[791] Katame dhammā kilesā dasa kilesavatthūni lobho doso
moho māno diṭṭhi vicikicchā thīnaṁ uddhaccaṁ ahirikaṁ anottappaṁ.

[792] Tattha katamo lobho yo rāgo sārāgo anunayo
anurodho nandī nandīrāgo cittassa sārāgo icchā mucchā
ajjhosānaṁ gedho paligedho saṅgo paṅko ejā māyā janikā
sañjananī sibbinī jālinī saritā visattikā suttaṁ visaṭā āyūhanī
dutiyā paṇidhi bhavanetti vanaṁ vanatho santhavo sineho apekkhā
paṭibandhu āsā āsiṁsanā āsiṁsitattaṁ rūpāsā saddāsā gandhāsā
rasāsā phoṭṭhabbāsā lābhāsā dhanāsā puttāsā jīvitāsā jappā
pajappā abhijappā jappā jappanā jappitattaṁ loluppaṁ loluppāyanā
loluppāyitattaṁ puñcikatā sādhukamyatā adhammarāgo visamalobho
nikanti nikāmanā patthanā pihanā sampatthanā kāmataṇhā
bhavataṇhā vibhavataṇhā rūpataṇhā arūpataṇhā nirodhataṇhā
rūpataṇhā saddataṇhā gandhataṇhā rasataṇhā phoṭṭhabbataṇhā
dhammataṇhā ogho yogo gantho upādānaṁ āvaraṇaṁ nīvaraṇaṁ
Chādanaṁ bandhanaṁ upakkileso anusayo pariyuṭṭhānaṁ latā vevicchaṁ
dukkhamūlaṁ dukkhanidānaṁ dukkhappabhavo mārapāso mārabalisaṁ māravisayo
taṇhānadī taṇhājālaṁ taṇhāgaddulaṁ taṇhāsamuddo abhijjhā
lobho akusalamūlaṁ ayaṁ vuccati lobho.

[793] Tattha katamo doso anatthaṁ me acarīti āghāto
jāyati anatthaṁ me caratīti āghāto jāyati anatthaṁ me carissatīti
āghāto jāyati piyassa me manāpassa anatthaṁ acari .pe.
Anatthaṁ carati .pe. Anatthaṁ carissatīti āghāto jāyati appiyassa
me amanāpassa atthaṁ acari .pe. Atthaṁ carati .pe. Atthaṁ
carissatīti āghāto jāyati aṭṭhāne vā pana āghāto jāyati
yo evarūpo cittassa āghāto paṭighāto paṭighaṁ paṭivirodho kopo
pakopo sampakopo doso padoso sampadoso cittassa
byāpatti manopadoso kodho kujjhanā kujjhitattaṁ doso
dūsanā dūsitattaṁ byāpatti byāpajjanā byāpajjitattaṁ virodho
paṭivirodho caṇḍikkaṁ asuropo anattamanatā cittassa ayaṁ
vuccati doso.

[794] Tattha katamo moho dukkhe aññāṇaṁ dukkhasamudaye
aññāṇaṁ dukkhanirodhe aññāṇaṁ dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya aññāṇaṁ
pubbante aññāṇaṁ aparante aññāṇaṁ pubbantāparante
aññāṇaṁ idappaccayatāpaṭiccasamuppannesu dhammesu aññāṇaṁ yaṁ
Evarūpaṁ aññāṇaṁ adassanaṁ anabhisamayo ananubodho asambodho
appaṭivedho asaṅgāhanā apariyogāhanā asamapekkhanā appaccavekkhaṇā
appaccakkhakammaṁ dummejjhaṁ bālyaṁ asampajaññaṁ
moho pamoho sammoho avijjā avijjogho avijjāyogo avijjānusayo
avijjāpariyuṭṭhānaṁ avijjālaṅgī moho akusalamūlaṁ ayaṁ
vuccati moho.

[795] Tattha katamo māno seyyohamasmīti māno sadisohamasmīti
māno hīnohamasmīti māno yo evarūpo māno
maññanā maññitattaṁ uṇṇati uṇṇāmo dhajo sampaggāho
ketukamyatā cittassa ayaṁ vuccati māno.

[796] Tattha katamā diṭṭhi sassato lokoti vā asassato
lokoti vā antavā lokoti vā anantavā lokoti vā taṁ
jīvaṁ taṁ sarīranti vā aññaṁ jīvaṁ aññaṁ sarīranti vā hoti
tathāgato parammaraṇāti vā na hoti tathāgato parammaraṇāti vā
hoti ca na ca hoti tathāgato parammaraṇāti vā neva hoti na
na hoti tathāgato parammaraṇāti vā yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṁ
diṭṭhigahanaṁ diṭṭhikantāro diṭṭhivisūkāyikaṁ diṭṭhivipphanditaṁ diṭṭhisaññojanaṁ
gāho paṭiggāho abhiniveso parāmāso kummaggo
micchāpatho micchattaṁ titthāyatanaṁ vipariyesaggāho ayaṁ vuccati
diṭṭhi. Sabbāpi micchādiṭṭhi diṭṭhi.

[797] Tattha katamā vicikicchā satthari kaṅkhati vicikicchati
dhamme kaṅkhati vicikicchati saṅghe kaṅkhati vicikicchati sikkhāya
kaṅkhati vicikicchati pubbante kaṅkhati vicikicchati aparante kaṅkhati
vicikicchati pubbantāparante kaṅkhati vicikicchati idappaccayatāpaṭiccasamuppannesu
dhammesu kaṅkhati vicikicchati yā evarūpā kaṅkhā
kaṅkhāyanā kaṅkhāyitattaṁ vimati vicikicchā dveḷhakaṁ dvedhāpatho
saṁsayo anekaṁsagāho āsappanā parisappanā apariyogāhanā
thambhitattaṁ cittassa manovilekho ayaṁ vuccati vicikicchā.

[798] Tattha katamaṁ thīnaṁ yā cittassa akalyatā akammaññatā
olīyanā sallīyanā līnaṁ līyanā līyitattaṁ thīnaṁ thīyanā thīyitattaṁ
cittassa idaṁ vuccati thīnaṁ.

[799] Tattha katamaṁ uddhaccaṁ yaṁ cittassa uddhaccaṁ avūpasamo
cetaso vikkhepo bhantattaṁ cittassa idaṁ vuccati uddhaccaṁ.