พุทธธรรมสงฆ์


ฉบับมหาจุฬาฯ
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๑๑ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ หน้าที่ 501 (เล่ม 44)

[๖๘] สภาวธรรมที่กิเลสทำให้เศร้าหมองและเป็นอารมณ์ของกิเลสซึ่งเป็น
เหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่กิเลสทำให้เศร้าหมองและเป็นอารมณ์ของกิเลสซึ่ง
เป็นเหตุโดยอธิปติปัจจัย (๑)
สภาวธรรมที่กิเลสไม่ทำให้เศร้าหมองแต่เป็นอารมณ์ของกิเลสซึ่งเป็นเหตุเป็น
ปัจจัยแก่สภาวธรรมที่กิเลสไม่ทำให้เศร้าหมองแต่เป็นอารมณ์ของกิเลสซึ่งเป็นเหตุ
โดยอธิปติปัจจัย
สภาวธรรมที่กิเลสไม่ทำให้เศร้าหมองแต่เป็นอารมณ์ของกิเลสซึ่งเป็นเหตุเป็น
ปัจจัยแก่สภาวธรรมที่กิเลสทำให้เศร้าหมองและเป็นอารมณ์ของกิเลสซึ่งเป็นเหตุ
โดยอธิปติปัจจัย (๒)
สภาวธรรมที่กิเลสไม่ทำให้เศร้าหมองแต่เป็นอารมณ์ของกิเลสซึ่งเป็นเหตุเป็น
ปัจจัยแก่สภาวธรรมที่กิเลสไม่ทำให้เศร้าหมองและไม่เป็นอารมณ์ของกิเลสซึ่งเป็น
เหตุโดยอธิปติปัจจัย มี ๒ วาระ
[๖๙] สภาวธรรมที่กิเลสทำให้เศร้าหมองและเป็นอารมณ์ของกิเลสซึ่งเป็น
เหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่กิเลสทำให้เศร้าหมองและเป็นอารมณ์ของกิเลสซึ่ง
เป็นเหตุโดยอนันตรปัจจัย มี ๖ วาระ ฯลฯ
สภาวธรรมที่กิเลสทำให้เศร้าหมองและเป็นอารมณ์ของกิเลสซึ่งเป็นเหตุเป็น
ปัจจัยแก่สภาวธรรมที่กิเลสทำให้เศร้าหมองและเป็นอารมณ์ของกิเลสซึ่งเป็นเหตุ
โดยอุปนิสสยปัจจัย
สภาวธรรมที่กิเลสทำให้เศร้าหมองและเป็นอารมณ์ของกิเลสซึ่งเป็นเหตุเป็น
ปัจจัยแก่สภาวธรรมที่กิเลสไม่ทำให้เศร้าหมองแต่เป็นอารมณ์ของกิเลสซึ่งเป็นเหตุ
โดยอุปนิสสยปัจจัย
สภาวธรรมที่กิเลสทำให้เศร้าหมองและเป็นอารมณ์ของกิเลสซึ่งเป็นเหตุเป็น
ปัจจัยแก่สภาวธรรมที่กิเลสไม่ทำให้เศร้าหมองและไม่เป็นอารมณ์ของกิเลสซึ่งเป็น
เหตุโดยอุปนิสสยปัจจัย (๓)

501
ฉบับมหาจุฬาฯ
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๑๑ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ หน้าที่ 502 (เล่ม 44)

สภาวธรรมที่กิเลสไม่ทำให้เศร้าหมองแต่เป็นอารมณ์ของกิเลสซึ่งเป็นเหตุเป็น
ปัจจัยแก่สภาวธรรมที่กิเลสไม่ทำให้เศร้าหมองแต่เป็นอารมณ์ของกิเลสซึ่งเป็นเหตุ
โดยอุปนิสสยปัจจัย มี ๓ วาระ
สภาวธรรมที่กิเลสไม่ทำให้เศร้าหมองและไม่เป็นอารมณ์ของกิเลสซึ่งเป็นเหตุ
เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่กิเลสไม่ทำให้เศร้าหมองและไม่เป็นอารมณ์ของกิเลสซึ่ง
เป็นเหตุโดยอุปนิสสยปัจจัย มี ๒ วาระ (ย่อ)
[๗๐] เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ
อารัมมณปัจจัย มี ๕ วาระ
อธิปติปัจจัย มี ๕ วาระ
อนันตรปัจจัย มี ๖ วาระ
สมนันตรปัจจัย มี ๖ วาระ
สหชาตปัจจัย มี ๓ วาระ
อัญญมัญญปัจจัย มี ๓ วาระ
นิสสยปัจจัย มี ๓ วาระ
อุปนิสสยปัจจัย มี ๘ วาระ
อาเสวนปัจจัย มี ๓ วาระ
วิปากปัจจัย มี ๒ วาระ
อินทรียปัจจัย มี ๒ วาระ
มัคคปัจจัย มี ๒ วาระ
สัมปยุตตปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ (ย่อ)
นเหตุปัจจัย มี ๘ วาระ
นอารัมมณปัจจัย มี ๘ วาระ (ย่อ)
นอารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ (ย่อ)
อารัมมณปัจจัย กับนเหตุปัจจัย มี ๕ วาระ (ย่อ)
(พึงขยายให้พิสดารเหมือนปัญหาวารในกุสลติกะ)

502
ฉบับมหาจุฬาฯ
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๑๑ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ หน้าที่ 503 (เล่ม 44)

นเหตุบท – ปัจจยจตุกกนัย
[๗๑] สภาวธรรมที่กิเลสทำให้เศร้าหมองและเป็นอารมณ์ของกิเลสซึ่งไม่เป็น
เหตุอาศัยสภาวธรรมที่กิเลสทำให้เศร้าหมองและเป็นอารมณ์ของกิเลสซึ่งไม่เป็นเหตุ
เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย
สภาวธรรมที่กิเลสไม่ทำให้เศร้าหมองแต่เป็นอารมณ์ของกิเลสซึ่งไม่เป็นเหตุ
อาศัยสภาวธรรมที่กิเลสทำให้เศร้าหมองและเป็นอารมณ์ของกิเลสซึ่งไม่เป็นเหตุเกิดขึ้น
เพราะเหตุปัจจัย
สภาวธรรมที่กิเลสทำให้เศร้าหมองเป็นอารมณ์ของกิเลสและที่กิเลสไม่ทำให้
เศร้าหมองแต่เป็นอารมณ์ของกิเลสซึ่งไม่เป็นเหตุอาศัยสภาวธรรมที่กิเลสทำให้
เศร้าหมองและเป็นอารมณ์ของกิเลสซึ่งไม่เป็นเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๓)
สภาวธรรมที่กิเลสไม่ทำให้เศร้าหมองแต่เป็นอารมณ์ของกิเลสซึ่งไม่เป็นเหตุ
อาศัยสภาวธรรมที่กิเลสไม่ทำให้เศร้าหมองแต่เป็นอารมณ์ของกิเลสซึ่งไม่เป็นเหตุ
เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๑)
สภาวธรรมที่กิเลสไม่ทำให้เศร้าหมองและไม่เป็นอารมณ์ของกิเลสซึ่งไม่เป็น
เหตุอาศัยสภาวธรรมที่กิเลสไม่ทำให้เศร้าหมองและไม่เป็นอารมณ์ของกิเลสซึ่งไม่
เป็นเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ
สภาวธรรมที่กิเลสไม่ทำให้เศร้าหมองแต่เป็นอารมณ์ของกิเลสซึ่งไม่เป็นเหตุ
อาศัยสภาวธรรมที่กิเลสทำให้เศร้าหมองเป็นอารมณ์ของกิเลสและที่กิเลสไม่ทำให้
เศร้าหมองแต่เป็นอารมณ์ของกิเลสซึ่งไม่เป็นเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๑)
สภาวธรรมที่กิเลสไม่ทำให้เศร้าหมองแต่เป็นอารมณ์ของกิเสสซึ่งไม่เป็นเหตุ
อาศัยสภาวธรรมที่กิเลสไม่ทำให้เศร้าหมองแต่เป็นอารมณ์ของกิเลสและที่กิเลสไม่
ทำให้เศร้าหมองไม่เป็นอารมณ์ของกิเลสซึ่งไม่เป็นเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๑)
[๗๒] สภาวธรรมที่กิเลสทำให้เศร้าหมองและเป็นอารมณ์ของกิเลสซึ่งไม่เป็น
เหตุอาศัยสภาวธรรมที่กิเลสทำให้เศร้าหมองและเป็นอารมณ์ของกิเลสซึ่งไม่เป็นเหตุ
เกิดขึ้นเพราะอารัมมณปัจจัย (๑)

503
ฉบับมหาจุฬาฯ
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๑๑ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ หน้าที่ 504 (เล่ม 44)

สภาวธรรมที่กิเลสไม่ทำให้เศร้าหมองแต่เป็นอารมณ์ของกิเลสซึ่งไม่เป็นเหตุ
อาศัยสภาวธรรมที่กิเลสไม่ทำให้เศร้าหมองแต่เป็นอารมณ์ของกิเลสซึ่งไม่เป็นเหตุ
เกิดขึ้นเพราะอารัมมณปัจจัย (๑)
สภาวธรรมที่กิเลสไม่ทำให้เศร้าหมองและไม่เป็นอารมณ์ของกิเลสซึ่งไม่เป็น
เหตุอาศัยสภาวธรรมที่กิเลสไม่ทำให้เศร้าหมองและไม่เป็นอารมณ์ของกิเลสซึ่งไม่
เป็นเหตุเกิดขึ้นเพราะอารัมมณปัจจัย (๑) (ย่อ)
[๗๓] เหตุปัจจัย มี ๙ วาระ
อารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ
อธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ
อนันตรปัจจัย มี ๓ วาระ
สมนันตรปัจจัย มี ๓ วาระ
สหชาตปัจจัย มี ๙ วาระ
อัญญมัญญปัจจัย มี ๓ วาระ
นิสสยปัจจัย มี ๙ วาระ
อุปนิสสยปัจจัย มี ๓ วาระ
ปุเรชาตปัจจัย มี ๓ วาระ
อาเสวนปัจจัย มี ๓ วาระ
กัมมปัจจัย มี ๙ วาระ
วิปากปัจจัย มี ๕ วาระ
อาหารปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ (ย่อ)
ปัจจนียะ – นเหตุปัจจัย
[๗๔] สภาวธรรมที่กิเลสไม่ทำให้เศร้าหมองแต่เป็นอารมณ์ของกิเลสซึ่งไม่
เป็นเหตุอาศัยสภาวธรรมที่กิเลสไม่ทำให้เศร้าหมองแต่เป็นอารมณ์ของกิเลสซึ่งไม่
เป็นเหตุเกิดขึ้นเพราะนเหตุปัจจัย (ย่อ)

504
ฉบับมหาจุฬาฯ
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๑๑ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ หน้าที่ 505 (เล่ม 44)

นเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ
นอารัมมณปัจจัย มี ๕ วาระ
นอธิปติปัจจัย มี ๖ วาระ
นปุเรชาตปัจจัย มี ๗ วาระ ฯลฯ
นกัมมปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ
นวิปปยุตตปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ
โนวิคตปัจจัย มี ๕ วาระ (ย่อ)
(พึงขยายสหชาตวาร ฯลฯ สัมปยุตตวารให้พิสดาร)
๗. ปัญหาวาร – ปัจจยจตุกกนัย
อารัมมณปัจจัยและอธิปติปัจจัย
[๗๕] สภาวธรรมที่กิเลสทำให้เศร้าหมองและเป็นอารมณ์ของกิเลสซึ่งไม่เป็น
เหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่กิเลสทำให้เศร้าหมองและเป็นอารมณ์ของกิเลสซึ่งไม่
เป็นเหตุโดยอารัมมณปัจจัย มี ๒ วาระ
สภาวธรรมที่กิเลสไม่ทำให้เศร้าหมองแต่เป็นอารมณ์ของกิเลสซึ่งไม่เป็นเหตุ
เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่กิเลสไม่ทำให้เศร้าหมองแต่เป็นอารมณ์ของกิเลสซึ่งไม่
เป็นเหตุโดยอารัมมณปัจจัย มี ๒ วาระ
สภาวธรรมที่กิเลสไม่ทำให้เศร้าหมองและไม่เป็นอารมณ์ของกิเลสซึ่งไม่เป็น
เหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่กิเลสไม่ทำให้เศร้าหมองและไม่เป็นอารมณ์ของกิเลส
ซึ่งไม่เป็นเหตุโดยอารัมมณปัจจัย มี ๒ วาระ
[๗๖] สภาวธรรมที่กิเลสทำให้เศร้าหมองและเป็นอารมณ์ของกิเลสซึ่งไม่เป็น
เหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่กิเลสทำให้เศร้าหมองและเป็นอารมณ์ของกิเลสซึ่งไม่
เป็นเหตุโดยอธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ

505
ฉบับมหาจุฬาฯ
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๑๑ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ หน้าที่ 506 (เล่ม 44)

สภาวธรรมที่กิเลสไม่ทำให้เศร้าหมองแต่เป็นอารมณ์ของกิเลสซึ่งไม่เป็นเหตุ
เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่กิเลสไม่ทำให้เศร้าหมองแต่เป็นอารมณ์ของกิเลสซึ่งไม่
เป็นเหตุโดยอธิปติปัจจัย มี ๒ วาระ
สภาวธรรมที่กิเลสไม่ทำให้เศร้าหมองและไม่เป็นอารมณ์ของกิเลสซึ่งไม่เป็น
เหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่กิเลสไม่ทำให้เศร้าหมองและไม่เป็นอารมณ์ของกิเลส
ซึ่งไม่เป็นเหตุโดยอธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ (ย่อ)
[๗๗] อารัมมณปัจจัย มี ๖ วาระ
อธิปติปัจจัย มี ๘ วาระ
อนันตรปัจจัย มี ๗ วาระ
สมนันตรปัจจัย มี ๗ วาระ
สหชาตปัจจัย มี ๙ วาระ
อัญญมัญญปัจจัย มี ๓ วาระ
นิสสยปัจจัย มี ๑๓ วาระ
อุปนิสสยปัจจัย มี ๘ วาระ
อาเสวนปัจจัย มี ๓ วาระ
กัมมปัจจัย มี ๗ วาระ
วิปากปัจจัย มี ๔ วาระ
อาหารปัจจัย มี ๗ วาระ
อินทรียปัจจัย มี ๗ วาระ
ฌานปัจจัย มี ๗ วาระ
มัคคปัจจัย มี ๗ วาระ
สัมปยุตตปัจจัย มี ๓ วาระ
วิปปยุตตปัจจัย มี ๕ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๑๓ วาระ (ย่อ)

506
ฉบับมหาจุฬาฯ
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๑๑ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ หน้าที่ 507 (เล่ม 44)

นเหตุปัจจัย มี ๑๔ วาระ
นอารัมมณปัจจัย มี ๑๔ วาระ (ย่อ)
นเหตุปัจจัย กับอารัมมณปัจจัย มี ๖ วาระ (ย่อ)
อารัมมณปัจจัย กับนเหตุปัจจัย มี ๖ วาระ (ย่อ)
(พึงขยายให้พิสดารเหมือนปัญหาวารในกุสลติกะ)
๖. วิตักกติกะ ๑. เหตุทุกะ
๑. ปฏิจจวาร
ปัจจยจตุกกนัย
[๗๘] สภาวธรรมที่มีทั้งวิตกและวิจารซึ่งเป็นเหตุอาศัยสภาวธรรมที่มีทั้งวิตก
และวิจารซึ่งเป็นเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๑)
สภาวธรรมที่ไม่มีวิตกมีเพียงวิจารซึ่งเป็นเหตุอาศัยสภาวธรรมที่ไม่มีวิตกมี
เพียงวิจารซึ่งเป็นเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๑)
สภาวธรรมที่ไม่มีทั้งวิตกและวิจารซึ่งเป็นเหตุอาศัยสภาวธรรมที่ไม่มีทั้งวิตก
และวิจารซึ่งเป็นเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๑) (ย่อ)
[๗๙] เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ
อารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ (ย่อ)
นอธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ
นปุเรชาตปัจจัย มี ๓ วาระ
นปัจฉาชาตปัจจัย มี ๓ วาระ
นอาเสวนปัจจัย มี ๓ วาระ
นวิปากปัจจัย มี ๓ วาระ
นวิปปยุตตปัจจัย มี ๓ วาระ (ย่อ)
(พึงขยายให้พิสดารเหมือนสหชาตวารและสัมปยุตตวาร)

507
ฉบับมหาจุฬาฯ
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๑๑ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ หน้าที่ 508 (เล่ม 44)

๗. ปัญหาวาร
ปัจจยจตุกกนัย
[๘๐] สภาวธรรมที่มีทั้งวิตกและวิจารซึ่งเป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่มี
ทั้งวิตกและวิจารซึ่งเป็นเหตุโดยเหตุปัจจัย (๑)
สภาวธรรมที่ไม่มีวิตกมีเพียงวิจารซึ่งเป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่มี
วิตกมีเพียงวิจารซึ่งเป็นเหตุโดยเหตุปัจจัย (๑)
สภาวธรรมที่ไม่มีทั้งวิตกและวิจารซึ่งเป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่มี
ทั้งวิตกและวิจารซึ่งเป็นเหตุโดยเหตุปัจจัย (๑)
[๘๑] สภาวธรรมที่มีทั้งวิตกและวิจารซึ่งเป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่มี
ทั้งวิตกและวิจารซึ่งเป็นเหตุโดยอารัมมณปัจจัย
สภาวธรรมที่มีทั้งวิตกและวิจารซึ่งเป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่มีทั้ง
วิตกและวิจารซึ่งเป็นเหตุโดยอารัมมณปัจจัย (๒)
สภาวธรรมที่ไม่มีวิตกมีเพียงวิจารซึ่งเป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่มีทั้ง
วิตกและวิจารซึ่งเป็นเหตุโดยอารัมมณปัจจัย
สภาวธรรมที่ไม่มีวิตกมีเพียงวิจารซึ่งเป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่มี
ทั้งวิตกและวิจารซึ่งเป็นเหตุโดยอารัมมณปัจจัย (๒)
สภาวธรรมที่ไม่มีทั้งวิตกและวิจารซึ่งเป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่มี
ทั้งวิตกและวิจารซึ่งเป็นเหตุโดยอารัมมณปัจจัย
สภาวธรรมที่ไม่มีทั้งวิตกและวิจารซึ่งเป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่มีทั้ง
วิตกและวิจารซึ่งเป็นเหตุโดยอารัมมณปัจจัย (๒)
[๘๒] สภาวธรรมที่มีทั้งวิตกและวิจารซึ่งเป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่
มีทั้งวิตกและวิจารซึ่งเป็นเหตุโดยอธิปติปัจจัย (๑)
สภาวธรรมที่ไม่มีวิตกมีเพียงวิจารซึ่งเป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่มี
วิตกมีเพียงวิจารซึ่งเป็นเหตุโดยอธิปติปัจจัย

508
ฉบับมหาจุฬาฯ
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๑๑ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ หน้าที่ 509 (เล่ม 44)

สภาวธรรมที่ไม่มีวิตกมีเพียงวิจารซึ่งเป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่มีทั้ง
วิตกและวิจารซึ่งเป็นเหตุโดยอธิปติปัจจัย (๒)
สภาวธรรมที่ไม่มีทั้งวิตกและวิจารซึ่งเป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่มีทั้ง
วิตกและวิจารซึ่งเป็นเหตุโดยอธิปติปัจจัย
สภาวธรรมที่ไม่มีทั้งวิตกและวิจารซึ่งเป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่มีทั้ง
วิตกและวิจารซึ่งเป็นเหตุโดยอธิปติปัจจัย (๒)
[๘๓] สภาวธรรมที่มีทั้งวิตกและวิจารซึ่งเป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่มี
ทั้งวิตกและวิจารซึ่งเป็นเหตุโดยอนันตรปัจจัย มี ๓ วาระ
สภาวธรรมที่ไม่มีวิตกมีเพียงวิจารซึ่งเป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่มี
วิตกมีเพียงวิจารซึ่งเป็นเหตุโดยอนันตรปัจจัย มี ๓ วาระ
สภาวธรรมที่ไม่มีทั้งวิตกและวิจารซึ่งเป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่มีทั้ง
วิตกและวิจารซึ่งเป็นเหตุโดยอนันตรปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ
สภาวธรรมที่มีทั้งวิตกและวิจารซึ่งเป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่มีทั้งวิตก
และวิจารซึ่งเป็นเหตุโดยอุปนิสสยปัจจัย มี ๙ วาระ (ย่อ)
[๘๔] เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ
อารัมมณปัจจัย มี ๖ วาระ
อธิปติปัจจัย มี ๕ วาระ
อนันตรปัจจัย มี ๙ วาระ
สมนันตรปัจจัย มี ๙ วาระ
สหชาตปัจจัย มี ๓ วาระ
อัญญมัญญปัจจัย มี ๓ วาระ
นิสสยปัจจัย มี ๓ วาระ
อุปนิสสยปัจจัย มี ๙ วาระ
อาเสวนปัจจัย มี ๕ วาระ
วิปากปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ

509
ฉบับมหาจุฬาฯ
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๑๑ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ หน้าที่ 510 (เล่ม 44)

นเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ
นอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ (ย่อ)
นอารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ (ย่อ)
อารัมมณปัจจัย กับนเหตุปัจจัย มี ๖ วาระ (ย่อ)
(พึงขยายให้พิสดารเหมือนปัญหาวารในกุสลติกะ)
นเหตุบท ๑. ปฏิจจวาร
ปัจจยจตุกกนัย – เหตุปัจจัย
[๘๕] สภาวธรรมที่มีทั้งวิตกและวิจารซึ่งไม่เป็นเหตุอาศัยสภาวธรรมที่มีทั้ง
วิตกและวิจารซึ่งไม่เป็นเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๑)
สภาวธรรมที่ไม่มีวิตกมีเพียงวิจารซึ่งไม่เป็นเหตุอาศัยสภาวธรรมที่มีทั้งวิตก
และวิจารซึ่งไม่เป็นเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๒)
สภาวธรรมที่ไม่มีทั้งวิตกและวิจารซึ่งไม่เป็นเหตุอาศัยสภาวธรรมที่มีทั้งวิตก
และวิจารซึ่งไม่เป็นเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๓)
สภาวธรรมที่มีทั้งวิตกวิจารและที่ไม่มีทั้งวิตกวิจารซึ่งไม่เป็นเหตุอาศัยสภาวธรรม
ที่มีทั้งวิตกและวิจารซึ่งไม่เป็นเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๔)
สภาวธรรมที่ไม่มีวิตกมีเพียงวิจารและที่ไม่มีทั้งวิตกวิจารซึ่งไม่เป็นเหตุอาศัย
สภาวธรรมที่มีทั้งวิตกและวิจารซึ่งไม่เป็นเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๕)
สภาวธรรมที่มีทั้งวิตกวิจารและที่ไม่มีวิตกมีเพียงวิจารซึ่งไม่เป็นเหตุอาศัย
สภาวธรรมที่มีทั้งวิตกและวิจารซึ่งไม่เป็นเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๖)
สภาวธรรมที่มีทั้งวิตกวิจารที่ไม่มีวิตกมีเพียงวิจารและที่ไม่มีทั้งวิตกวิจารซึ่งไม่เป็น
เหตุอาศัยสภาวธรรมที่มีทั้งวิตกและวิจารซึ่งไม่เป็นเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๗)
[๘๖] สภาวธรรมที่ไม่มีวิตกมีเพียงวิจารซึ่งไม่เป็นเหตุอาศัยสภาวธรรมที่ไม่มี
วิตกมีเพียงวิจารซึ่งไม่เป็นเหตุเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๑)

510