[๓๕] สภาวธรรมที่มีวิตกซึ่งเป็นอัพยากฤตเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่มีวิตก
ซึ่งเป็นอัพยากฤตโดยเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ
สภาวธรรมที่ไม่มีวิตกซึ่งเป็นอัพยากฤตเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่มีวิตก
ซึ่งเป็นอัพยากฤตโดยเหตุปัจจัย (๑)
สภาวธรรมที่มีวิตกซึ่งเป็นอัพยากฤตเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่มีวิตกซึ่งเป็น
อัพยากฤตโดยอารัมมณปัจจัย (ย่อ)
[๓๖] เหตุปัจจัย มี ๔ วาระ
อารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ
อธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ
(ทุกปัจจัยมีปัจจัยละ ๙ วาระ)
อุปนิสสยปัจจัย มี ๙ วาระ
ปุเรชาตปัจจัย มี ๓ วาระ
ปัจฉาชาตปัจจัย มี ๓ วาระ
อาเสวนปัจจัย มี ๙ วาระ
กัมมปัจจัย มี ๔ วาระ
วิปากปัจจัย มี ๙ วาระ
อาหารปัจจัย มี ๔ วาระ ฯลฯ
ฌานปัจจัย มี ๙ วาระ
มัคคปัจจัย มี ๙ วาระ
สัมปยุตตปัจจัย มี ๖ วาระ
วิปปยุตตปัจจัย มี ๕ วาระ
อัตถิปัจจัย มี ๙ วาระ
นัตถิปัจจัย มี ๙ วาระ
วิคตปัจจัย มี ๙ วาระ
อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ (ย่อ)

นเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ
นอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ (ย่อ)
นอารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มี ๔ วาระ (ย่อ)
อารัมมณปัจจัย กับนเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ (ย่อ)
(พึงขยายให้พิสดารเหมือนกับปัญหาวารในกุสลติกะ)
๘๘. สวิจารทุกะ ๑. กุสลติกะ
๑ – ๗. ปฏิจจวารเป็นต้น
ปัจจยจตุกกนัย
[๓๗] สภาวธรรมที่มีวิจารซึ่งเป็นกุศลอาศัยสภาวธรรมที่มีวิจารซึ่งเป็นกุศล
เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ
สภาวธรรมที่ไม่มีวิจารซึ่งเป็นกุศลอาศัยสภาวธรรมที่ไม่มีวิจารซึ่งเป็นกุศล
เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๒ วาระ
สภาวธรรมที่มีวิจารซึ่งเป็นกุศลอาศัยสภาวธรรมที่มีวิจารและที่ไม่มีวิจารซึ่ง
เป็นกุศลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๑) (ย่อ)
[๓๘] เหตุปัจจัย มี ๖ วาระ
อารัมมณปัจจัย มี ๖ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๖ วาระ
(ย่อ เหมือนกับกุศลในสวิตักกทุกะ พึงขยายสหชาตวาร ฯลฯ ปัญหาวาร
ให้พิสดาร)
[๓๙] สภาวธรรมที่มีวิจารซึ่งเป็นอกุศลอาศัยสภาวธรรมที่มีวิจารซึ่งเป็นอกุศล
เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ

สภาวธรรมที่มีวิจารซึ่งเป็นอกุศลอาศัยสภาวธรรมที่ไม่มีวิจารซึ่งเป็นอกุศลเกิดขึ้น
เพราะเหตุปัจจัย (๑)
สภาวธรรมที่มีวิจารซึ่งเป็นอกุศลอาศัยสภาวธรรมที่มีวิจารและที่ไม่มีวิจารซึ่ง
เป็นอกุศลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๑) (ย่อ)
[๔๐] เหตุปัจจัย มี ๕ วาระ
อารัมมณปัจจัย มี ๕ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๕ วาระ
(ย่อ เหมือนกับอกุศลในสวิตักกทุกะ พึงขยายสหชาตวาร ฯลฯ ปัญหาวาร
ให้พิสดาร)
[๔๑] สภาวธรรมที่มีวิจารซึ่งเป็นอัพยากฤตอาศัยสภาวธรรมที่มีวิจารซึ่งเป็น
อัพยากฤตเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ
สภาวธรรมที่ไม่มีวิจารซึ่งเป็นอัพยากฤตอาศัยสภาวธรรมที่ไม่มีวิจารซึ่งเป็น
อัพยากฤตเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ
สภาวธรรมที่มีวิจารซึ่งเป็นอัพยากฤตอาศัยสภาวธรรมที่มีวิจารและที่ไม่มีวิจาร
ซึ่งเป็นอัพยากฤตเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ (ย่อ)
[๔๒] เหตุปัจจัย มี ๙ วาระ
อารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ
ปุเรชาตปัจจัย มี ๖ วาระ
อาเสวนปัจจัย มี ๖ วาระ ฯลฯ
วิปากปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ
(ย่อ เหมือนกับอัพยากฤตในสวิตักกทุกะ พึงขยายสหชาตวาร ฯลฯ
สัมปยุตตวารให้พิสดาร)
[๔๓] สภาวธรรมที่มีวิจารซึ่งเป็นอัพยากฤตเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่มี
วิจารซึ่งเป็นอัพยากฤตโดยเหตุปัจจัย (ย่อ)

[๔๔] เหตุปัจจัย มี ๔ วาระ
อารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ
อุปนิสสยปัจจัย มี ๙ วาระ
ปุเรชาตปัจจัย มี ๓ วาระ
ปัจฉาชาตปัจจัย มี ๓ วาระ
อาเสวนปัจจัย มี ๙ วาระ
กัมมปัจจัย มี ๔ วาระ
วิปากปัจจัย มี ๙ วาระ
อาหารปัจจัย มี ๔ วาระ
อินทรียปัจจัย มี ๔ วาระ
ฌานปัจจัย มี ๙ วาระ
มัคคปัจจัย มี ๔ วาระ
สัมปยุตตปัจจัย มี ๖ วาระ
วิปปยุตตปัจจัย มี ๕ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ (ย่อ)
นเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ
นอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ (ย่อ)
นอารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มี ๔ วาระ (ย่อ)
อารัมมณปัจจัย กับนเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ (ย่อ)
(พึงขยายให้พิสดารเหมือนกับปัญหาวารในกุสลติกะ)
๘๙. สัปปีติกทุกะ ๑. กุสลติกะ
๑ – ๗. ปฏิจจวารเป็นต้น
ปัจจยจตุกกนัย
[๔๕] สภาวธรรมที่มีปีติซึ่งเป็นกุศลอาศัยสภาวธรรมที่มีปีติซึ่งเป็นกุศลเกิดขึ้น
เพราะเหตุปัจจัย

สภาวธรรมที่ไม่มีปีติซึ่งเป็นกุศลอาศัยสภาวธรรมที่มีปีติซึ่งเป็นกุศลเกิดขึ้น
เพราะเหตุปัจจัย
สภาวธรรมที่มีปีติและที่ไม่มีปีติซึ่งเป็นกุศลอาศัยสภาวธรรมที่มีปีติซึ่งเป็นกุศล
เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๓)
สภาวธรรมที่ไม่มีปีติซึ่งเป็นกุศลอาศัยสภาวธรรมที่ไม่มีปีติซึ่งเป็นกุศลเกิดขึ้น
เพราะเหตุปัจจัย
สภาวธรรมที่มีปีติซึ่งเป็นกุศลอาศัยสภาวธรรมที่ไม่มีปีติซึ่งเป็นกุศลเกิดขึ้น
เพราะเหตุปัจจัย (๒)
สภาวธรรมที่มีปีติซึ่งเป็นกุศลอาศัยสภาวธรรมที่มีปีติและที่ไม่มีปีติซึ่งเป็นกุศล
เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๑) (ย่อ)
[๔๖] เหตุปัจจัย มี ๖ วาระ
(ทุกปัจจัยมีปัจจัยละ ๖ วาระ) ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๖ วาระ (ย่อ)
นอธิปติปัจจัย มี ๖ วาระ
นปุเรชาตปัจจัย มี ๖ วาระ ฯลฯ
นกัมมปัจจัย มี ๔ วาระ
นวิปปยุตตปัจจัย มี ๖ วาระ
(ย่อ พึงขยายสหชาตวาร ฯลฯ สัมปยุตตวารให้พิสดาร)
[๔๗] สภาวธรรมที่มีปีติซึ่งเป็นกุศลเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่มีปีติซึ่งเป็น
กุศลโดยเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ
สภาวธรรมที่ไม่มีปีติซึ่งเป็นกุศลเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่มีปีติซึ่งเป็นกุศล
โดยเหตุปัจจัย (๑)
สภาวธรรมที่มีปีติซึ่งเป็นกุศลเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่มีปีติซึ่งเป็นกุศลโดย
อารัมมณปัจจัย (ย่อ)

[๔๘] เหตุปัจจัย มี ๔ วาระ
อารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ
อธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ
(เฉพาะสหชาตาธิปติ มี ๔ วาระ)
อนันตรปัจจัย มี ๙ วาระ
สมนันตรปัจจัย มี ๙ วาระ
สหชาตปัจจัย มี ๖ วาระ ฯลฯ
อุปนิสสยปัจจัย มี ๙ วาระ
อาเสวนปัจจัย มี ๙ วาระ
กัมมปัจจัย มี ๔ วาระ
อาหารปัจจัย มี ๔ วาระ
อินทรียปัจจัย มี ๔ วาระ
ฌานปัจจัย มี ๖ วาระ
มัคคปัจจัย มี ๔ วาระ
สัมปยุตตปัจจัย มี ๖ วาระ
อัตถิปัจจัย มี ๖ วาระ
นัตถิปัจจัย มี ๙ วาระ
วิคตปัจจัย มี ๙ วาระ
อวิคตปัจจัย มี ๖ วาระ (ย่อ)
นเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ
นอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ (ย่อ)
นอารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มี ๔ วาระ (ย่อ)
อารัมมณปัจจัย กับนเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ (ย่อ)
(พึงขยายให้พิสดารเหมือนกับปัญหาวารในกุสลติกะ)

อกุสลบท – เหตุปัจจัย
[๔๙] สภาวธรรมที่มีปีติซึ่งเป็นอกุศลอาศัยสภาวธรรมที่มีปีติซึ่งเป็นอกุศล
เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ
สภาวธรรมที่ไม่มีปีติซึ่งเป็นอกุศลอาศัยสภาวธรรมที่ไม่มีปีติซึ่งเป็นอกุศล
เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๒ วาระ
สภาวธรรมที่มีปีติซึ่งเป็นอกุศลอาศัยสภาวธรรมที่มีปีติและที่ไม่มีปีติซึ่งเป็น
อกุศลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๑) (ย่อ)
[๕๐] เหตุปัจจัย มี ๖ วาระ
อารัมมณปัจจัย มี ๖ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๖ วาระ
(ย่อ เหมือนกับกุศล พึงขยายสหชาตวาร ฯลฯ ปัญหาวารให้พิสดาร)
อัพยากตบท – เหตุปัจจัย
[๕๑] สภาวธรรมที่มีปีติซึ่งเป็นอัพยากฤตอาศัยสภาวธรรมที่มีปีติซึ่งเป็น
อัพยากฤตเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ
สภาวธรรมที่ไม่มีปีติซึ่งเป็นอัพยากฤตอาศัยสภาวธรรมที่ไม่มีปีติซึ่งเป็น
อัพยากฤตเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ
สภาวธรรมที่มีปีติซึ่งเป็นอัพยากฤตอาศัยสภาวธรรมที่มีปีติและที่ไม่มีปีติ
ซึ่งเป็นอัพยากฤตเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ (ย่อ)
[๕๒] เหตุปัจจัย มี ๙ วาระ
อารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ
ปุเรชาตปัจจัย มี ๖ วาระ
อาเสวนปัจจัย มี ๖ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ (ย่อ)

นเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ
นอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ
นอธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ
นปุเรชาตปัจจัย มี ๙ วาระ
นปัจฉาชาตปัจจัย มี ๙ วาระ
นอาเสวนปัจจัย มี ๙ วาระ
นกัมมปัจจัย มี ๔ วาระ
นวิปากปัจจัย มี ๙ วาระ
นอาหารปัจจัย มี ๑ วาระ
นอินทรียปัจจัย มี ๑ วาระ
นฌานปัจจัย มี ๑ วาระ
นมัคคปัจจัย มี ๙ วาระ
นสัมปยุตตปัจจัย มี ๓ วาระ
นวิปปยุตตปัจจัย มี ๖ วาระ ฯลฯ
โนวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ
(ย่อ พึงขยายสหชาตวารเป็นต้นให้พิสดาร)
[๕๓] สภาวธรรมที่มีปีติซึ่งเป็นอัพยากฤตเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่มีปีติ
ซึ่งเป็นอัพยากฤตโดยเหตุปัจจัย (ย่อ)
[๕๔] เหตุปัจจัย มี ๔ วาระ
อารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ
อธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ
อนันตรปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ
(ทุกปัจจัยมีปัจจัยละ ๙ วาระ)
อุปนิสสยปัจจัย มี ๙ วาระ
ปุเรชาตปัจจัย มี ๓ วาระ
ปัจฉาชาตปัจจัย มี ๓ วาระ
อาเสวนปัจจัย มี ๙ วาระ

กัมมปัจจัย มี ๔ วาระ
วิปากปัจจัย มี ๙ วาระ
อาหารปัจจัย มี ๔ วาระ
อินทรียปัจจัย มี ๔ วาระ
ฌานปัจจัย มี ๙ วาระ
มัคคปัจจัย มี ๔ วาระ
สัมปยุตตปัจจัย มี ๖ วาระ
วิปปยุตตปัจจัย มี ๕ วาระ
อัตถิปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ (ย่อ)
๙๐ – ๙๑. ปีติสหคตทุกะเป็นต้น
๑. กุสลติกะ
๑. ปฏิจจวาร
ปัจจยจตุกกนัย
[๕๕] … อาศัยสภาวธรรมที่สหรคตด้วยปีติซึ่งเป็นกุศล ฯลฯ (กุศล อกุศล
และอัพยากฤตเหมือนกับสัปปีติกทุกะ)
[๕๖] … อาศัยสภาวธรรมที่สหรคตด้วยสุขซึ่งเป็นกุศล ฯลฯ (กุศล อกุสล
และอัพยากฤตเหมือนกับสัปปีติกทุกะ … อาศัยสภาวธรรมที่เป็นอกุศล ฯลฯ
ในปัจจนียะ นเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ … อาศัยสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤต ฯลฯ
ในปัจจนียะ นเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ นฌานปัจจัย มี ๖ วาระ พึงเพิ่ม
ปัจจัยที่เหลือ กุสลบทและอกุสลบทในปัญหาวารในปัจจนียะ อินทรียปัจจัยและ
ฌานปัจจัย มี ๒ วาระ แต่อัพยากตบทในปัญหาวาร มี ๙ วาระ)

๙๒. อุเปกขาสหคตทุกะ ๑. กุสลติกะ
๑. ปฏิจจวาร
ปัจจยจตุกกนัย
[๕๗] … อาศัยสภาวธรรมที่สหรคตด้วยอุเบกขาซึ่งเป็นกุศล ฯลฯ มี ๖ วาระ
(เหมือนกับสัปปีติกทุกะ บทว่า อุเบกขา ได้แก่ อุเบกขาต่างๆ ในอัพยากตบท
ในปัจจนียะ นเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ นฌานปัจจัย มี ๖ วาระ)
[๕๘] สภาวธรรมที่สหรคตด้วยอุเบกขาซึ่งเป็นอกุศลอาศัยสภาวธรรมที่
สหรคตด้วยอุเบกขาซึ่งเป็นอกุศลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ)
เหตุปัจจัยมี ๖ วาระ (ทุกปัจจัยมีปัจจัยละ ๖ วาระ ย่อ)
[๕๙] สภาวธรรมที่สหรคตด้วยอุเบกขาซึ่งเป็นอกุศลอาศัยสภาวธรรมที่
สหรคตด้วยอุเบกขาซึ่งเป็นอกุศลเกิดขึ้นเพราะนเหตุปัจจัย (๑)
สภาวธรรมที่สหรคตด้วยอุเบกขาซึ่งเป็นอกุศลอาศัยสภาวธรรมที่ไม่สหรคต
ด้วยอุเบกขาซึ่งเป็นอกุศลเกิดขึ้นเพราะนเหตุปัจจัย (๑)
สภาวธรรมที่สหรคตด้วยอุเบกขาซึ่งเป็นอกุศลอาศัยสภาวธรรมที่สหรคตด้วย
อุเบกขาและที่ไม่สหรคตด้วยอุเบกขาซึ่งเป็นอกุศลเกิดขึ้นเพราะนเหตุปัจจัย (๑) (ย่อ)
[๖๐] นเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ
นอธิปติปัจจัย มี ๖ วาระ ฯลฯ
นวิปปยุตตปัจจัย มี ๖ วาระ
(ย่อ ทุกปัจจัยพึงขยายให้พิสดารอย่างนี้ เหมือนกับสัปปีติกทุกะ)
[๖๑] สภาวธรรมที่สหรคตด้วยอุเบกขาซึ่งเป็นอัพยากฤตอาศัยสภาวธรรมที่
สหรคตด้วยอุเบกขาซึ่งเป็นอัพยากฤตเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ
(เหมือนกับอัพยากฤตในสัปปีติกทุกะ กุสลบทและอกุสลบทในปัญหาวาร
อินทรียปัจจัยและฌานปัจจัย มี ๖ วาระ แต่อัพยากตบทในปัญหาวาร มี ๙ วาระ)