เหตุปัจจัย มี ๒ วาระ
อารัมมณปัจจัย มี ๒ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๒ วาระ
(ย่อ เหมือนกับอกุศลในทัสสเนนปหาตัพพทุกะ พึงขยายสหชาตวาร ฯลฯ
ปัญหาวารให้พิสดารทุกปัจจัย)
[๑๐] สภาวธรรมที่ไม่ต้องประหาณด้วยมรรคเบื้องบน ๓ ซึ่งเป็นอัพยากฤต
อาศัยสภาวธรรมที่ไม่ต้องประหาณด้วยมรรคเบื้องบน ๓ ซึ่งเป็นอัพยากฤตเกิดขึ้น
เพราะเหตุปัจจัย (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๑ วาระ
อารัมมณปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ (ย่อ)
(สหชาตวาร ฯลฯ ปัญหาวาร ทุกปัจจัยมีปัจจัยละ ๑ วาระ)
๘๕. ทัสสเนนปหาตัพพเหตุกทุกะ ๑. กุสลติกะ
๑ – ๗. ปฏิจจวารเป็นต้น
ปัจจยจตุกกนัย
[๑๑] สภาวธรรมที่มีเหตุอันไม่ต้องประหาณด้วยโสดาปัตติมรรคซึ่งเป็นกุศล
อาศัยสภาวธรรมที่มีเหตุอันไม่ต้องประหาณด้วยโสดาปัตติมรรคซึ่งเป็นกุศลเกิดขึ้น
เพราะเหตุปัจจัย (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๑ วาระ
อารัมมณปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ (ย่อ)
(สหชาตวาร ฯลฯ ปัญหาวาร ทุกปัจจัยมีปัจจัยละ ๑ วาระ)

[๑๒] สภาวธรรมที่มีเหตุอันต้องประหาณด้วยโสดาปัตติมรรคซึ่งเป็นอกุศล
อาศัยสภาวธรรมที่มีเหตุอันต้องประหาณด้วยโสดาปัตติมรรคซึ่งเป็นอกุศลเกิดขึ้นเพราะ
เหตุปัจจัย (๑)
สภาวธรรมที่มีเหตุอันไม่ต้องประหาณด้วยโสดาปัตติมรรคซึ่งเป็นอกุศลอาศัย
สภาวธรรมที่ไม่ต้องประหาณด้วยโสดาปัตติมรรคซึ่งเป็นอกุศลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย
สภาวธรรมที่มีเหตุอันไม่ต้องประหาณด้วยโสดาปัตติมรรคซึ่งเป็นอกุศลอาศัย
สภาวธรรมที่มีเหตุอันไม่ต้องประหาณด้วยโสดาปัตติมรรคซึ่งเป็นอกุศลเกิดขึ้นเพราะ
เหตุปัจจัย (๒)
สภาวธรรมที่มีเหตุอันต้องประหาณด้วยโสดาปัตติมรรคซึ่งเป็นอกุศลอาศัย
สภาวธรรมที่มีเหตุอันต้องประหาณด้วยโสดาปัตติมรรคและที่มีเหตุอันไม่ต้องประหาณ
ด้วยโสดาปัตติมรรคซึ่งเป็นอกุศลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๑)
สภาวธรรมที่มีเหตุอันต้องประหาณด้วยโสดาปัตติมรรคอาศัยสภาวธรรมที่มีเหตุ
อันต้องประหาณด้วยโสดาปัตติมรรคซึ่งเป็นอกุศลเกิดขึ้นเพราะอารัมมณปัจจัย
มี ๓ วาระ
(นทัสสนบท มี ๒ วาระ ฆฏนา มี ๑ วาระ) (ย่อ)
[๑๓] เหตุปัจจัย มี ๔ วาระ
อารัมมณปัจจัย มี ๖ วาระ
อธิปติปัจจัย มี ๒ วาระ
(ทุกปัจจัยมีปัจจัยละ ๖ วาระ)
อวิคตปัจจัย มี ๖ วาระ (ย่อ)
[๑๔] สภาวธรรมที่มีเหตุอันไม่ต้องประหาณด้วยโสดาปัตติมรรคซึ่งเป็น
อกุศลอาศัยสภาวธรรมที่มีเหตุอันต้องประหาณด้วยโสดาปัตติมรรคซึ่งเป็นอกุศล
เกิดขึ้นเพราะนเหตุปัจจัย
สภาวธรรมที่มีเหตุอันไม่ต้องประหาณด้วยโสดาปัตติมรรคซึ่งเป็นอกุศลอาศัย
สภาวธรรมที่มีเหตุอันไม่ต้องประหาณด้วยโสดาปัตติมรรคซึ่งเป็นอกุศลเกิดขึ้นเพราะ
นเหตุปัจจัย (ย่อ)

[๑๕] นเหตุปัจจัย มี ๒ วาระ
นอธิปติปัจจัย มี ๖ วาระ ฯลฯ
นกัมมปัจจัย มี ๔ วาระ
นวิปากปัจจัย มี ๖ วาระ
นวิปปยุตตปัจจัย มี ๖ วาระ
(ย่อ พึงขยายสหชาตวารเป็นต้นให้พิสดาร)
[๑๖] สภาวธรรมที่มีเหตุอันต้องประหาณด้วยโสดาปัตติมรรคซึ่งเป็นอกุศล
เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่มีเหตุอันต้องประหาณด้วยโสดาปัตติมรรคซึ่งเป็นอกุศล
โดยเหตุปัจจัย (ย่อ)
[๑๗] เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ
อารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ
อธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ
(ทัสสนบทมี ๑ วาระ นทัสสนบทมี ๒ วาระ)
อนันตรปัจจัย มี ๙ วาระ
สมนันตรปัจจัย มี ๙ วาระ
สหชาตปัจจัย มี ๖ วาระ ฯลฯ
อุปนิสสยปัจจัย มี ๙ วาระ
อาเสวนปัจจัย มี ๙ วาระ
กัมมปัจจัย มี ๔ วาระ
อาหารปัจจัย มี ๔ วาระ
อินทรียปัจจัย มี ๔ วาระ ฯลฯ
สัมปยุตตปัจจัย มี ๖ วาระ
อัตถิปัจจัย มี ๖ วาระ
นัตถิปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๖ วาระ (ย่อ)
[๑๘] สภาวธรรมที่มีเหตุอันไม่ต้องประหาณด้วยโสดาปัตติมรรคซึ่งเป็น
อัพยากฤตอาศัยสภาวธรรมที่มีเหตุอันไม่ต้องประหาณด้วยโสดาปัตติมรรคซึ่งเป็น
อัพยากฤตเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ)

เหตุปัจจัย มี ๑ วาระ
อารัมมณปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ (ย่อ)
(สหชาตวาร ฯลฯ ปัญหาวาร ทุกปัจจัยมีปัจจัยละ ๑ วาระ)
๘๖. ภาวนายปหาตัพพเหตุกทุกะ ๑. กุสลติกะ
๑. ปฏิจจวาร
ปัจจยจตุกกนัย
[๑๙] สภาวธรรมที่มีเหตุอันไม่ต้องประหาณด้วยมรรคเบื้องบน ๓ ซึ่งเป็น
กุศลอาศัยสภาวธรรมที่มีเหตุอันไม่ต้องประหาณด้วยมรรคเบื้องบน ๓ ซึ่งเป็นกุศล
เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๑ วาระ
อารัมมณปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ (ย่อ)
(สหชาตวาร ฯลฯ ปัญหาวาร ทุกปัจจัยมีปัจจัยละ ๑ วาระ)
[๒๐] สภาวธรรมที่มีเหตุอันต้องประหาณด้วยมรรคเบื้องบน ๓ ซึ่งเป็น
อกุศลอาศัยสภาวธรรมที่มีเหตุอันต้องประหาณด้วยมรรคเบื้องบน ๓ ซึ่งเป็นอกุศล
เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๑)
สภาวธรรมที่มีเหตุอันไม่ต้องประหาณด้วยมรรคเบื้องบน ๓ ซึ่งเป็นอกุศล
อาศัยสภาวธรรมที่มีเหตุอันไม่ต้องประหาณด้วยมรรคเบื้องบน ๓ ซึ่งเป็นอกุศล
เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ (ย่อ)

[๒๑] เหตุปัจจัย มี ๔ วาระ
อารัมมณปัจจัย มี ๖ วาระ
อธิปติปัจจัย มี ๒ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๖ วาระ
(ย่อ เหมือนกับอกุศลในทัสสเนนปหาตัพพเหตุกทุกะ พึงขยายสหชาตวาร
ฯลฯ ปัญหาวารให้พิสดารทุกปัจจัย)
[๒๒] สภาวธรรมที่มีเหตุอันไม่ต้องประหาณด้วยมรรคเบื้องบน ๓ ซึ่งเป็น
อัพยากฤตอาศัยสภาวธรรมที่มีเหตุอันไม่ต้องประหาณด้วยมรรคเบื้องบน ๓ ซึ่งเป็น
อัพยากฤตเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ)
เหตุปัจจัย มี ๑ วาระ
อารัมมณปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ (ย่อ)
(สหชาตวาร ฯลฯ ปัญหาวาร ทุกปัจจัยมีปัจจัยละ ๑ วาระ)
๘๗. สวิตักกทุกะ ๑. กุสลติกะ
๑. ปฏิจจวาร
ปัจจยจตุกกนัย
[๒๓] สภาวธรรมที่มีวิตกซึ่งเป็นกุศลอาศัยสภาวธรรมที่มีวิตกซึ่งเป็นกุศล
เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย
สภาวธรรมที่ไม่มีวิตกซึ่งเป็นกุศลอาศัยสภาวธรรมที่มีวิตกซึ่งเป็นกุศลเกิดขึ้น
เพราะเหตุปัจจัย
สภาวธรรมที่มีวิตกและที่ไม่มีวิตกซึ่งเป็นกุศลอาศัยสภาวธรรมที่มีวิตกซึ่งเป็น
กุศลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๓)

สภาวธรรมที่ไม่มีวิตกซึ่งเป็นกุศลอาศัยสภาวธรรมที่ไม่มีวิตกซึ่งเป็นกุศลเกิดขึ้น
เพราะเหตุปัจจัย
สภาวธรรมที่มีวิตกซึ่งเป็นกุศลอาศัยสภาวธรรมที่ไม่มีวิตกซึ่งเป็นกุศลเกิดขึ้น
เพราะเหตุปัจจัย (๒)
สภาวธรรมที่มีวิตกซึ่งเป็นกุศลอาศัยสภาวธรรมที่มีวิตกและที่ไม่มีวิตกซึ่งเป็น
กุศลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๑) (ย่อ)
[๒๔] เหตุปัจจัย มี ๖ วาระ
อารัมมณปัจจัย มี ๖ วาระ
(ทุกปัจจัยมีปัจจัยละ ๖ วาระ)
อวิคตปัจจัย มี ๖ วาระ (ย่อ)
นอธิปติปัจจัย มี ๖ วาระ
นปุเรชาตปัจจัย มี ๖ วาระ ฯลฯ
นกัมมปัจจัย มี ๔ วาระ ฯลฯ
นวิปปยุตตปัจจัย มี ๖ วาระ
(ย่อ พึงขยายสหชาตวาร ฯลฯ สัมปยุตตวารให้พิสดาร)
๗. ปัญหาวาร
เหตุปัจจัยและอารัมมณปัจจัย
[๒๕] สภาวธรรมที่มีวิตกซึ่งเป็นกุศลเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่มีวิตกซึ่งเป็น
กุศลโดยเหตุปัจจัย
สภาวธรรมที่มีวิตกซึ่งเป็นกุศลเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่มีวิตกซึ่งเป็นกุศล
โดยเหตุปัจจัย
สภาวธรรมที่มีวิตกซึ่งเป็นกุศลเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่มีวิตกและที่ไม่มีวิตก
ซึ่งเป็นกุศลโดยเหตุปัจจัย (๓)
สภาวธรรมที่ไม่มีวิตกซึ่งเป็นกุศลเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่มีวิตกซึ่งเป็นกุศล
โดยเหตุปัจจัย (๑)

สภาวธรรมที่มีวิตกซึ่งเป็นกุศลเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่มีวิตกซึ่งเป็นกุศลโดย
อารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ
สภาวธรรมที่ไม่มีวิตกซึ่งเป็นกุศลเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่มีวิตกซึ่งเป็น
กุศลโดยอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ
สภาวธรรมที่มีวิตกและที่ไม่มีวิตกซึ่งเป็นกุศลเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่มีวิตก
ซึ่งเป็นกุศลโดยอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ (ย่อ)
[๒๖] เหตุปัจจัย มี ๔ วาระ
อารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ
อธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ
(สามบทข้างต้นเป็นสหชาตาธิปติ สภาวธรรมที่ไม่มีวิตก มี ๑ วาระเป็น
สหชาตาธิปติ)
อนันตรปัจจัย มี ๙ วาระ
สมนันตรปัจจัย มี ๙ วาระ
สหชาตปัจจัย มี ๖ วาระ ฯลฯ
อุปนิสสยปัจจัย มี ๙ วาระ
อาเสวนปัจจัย มี ๙ วาระ
กัมมปัจจัย มี ๔ วาระ
อาหารปัจจัย มี ๔ วาระ
อินทรียปัจจัย มี ๔ วาระ
ฌานปัจจัย มี ๖ วาระ
มัคคปัจจัย มี ๖ วาระ
สัมปยุตตปัจจัย มี ๖ วาระ
อัตถิปัจจัย มี ๖ วาระ
นัตถิปัจจัย มี ๙ วาระ
วิคตปัจจัย มี ๙ วาระ
อวิคตปัจจัย มี ๖ วาระ (ย่อ)

นเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ
นอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ (ย่อ)
นอารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มี ๔ วาระ (ย่อ)
อารัมมณปัจจัย กับนเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ (ย่อ)
(พึงขยายให้พิสดารเหมือนปัญหาวารในกุสลติกะ)
อกุสลบท
[๒๗] สภาวธรรมที่มีวิตกซึ่งเป็นอกุศลอาศัยสภาวธรรมที่มีวิตกซึ่งเป็นอกุศล
เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย
สภาวธรรมที่ไม่มีวิตกซึ่งเป็นอกุศลอาศัยสภาวธรรมที่มีวิตกซึ่งเป็นอกุศลเกิดขึ้น
เพราะเหตุปัจจัย
สภาวธรรมที่มีวิตกและที่ไม่มีวิตกซึ่งเป็นอกุศลอาศัยสภาวธรรมที่มีวิตกซึ่ง
เป็นอกุศลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๓)
สภาวธรรมที่มีวิตกซึ่งเป็นอกุศลอาศัยสภาวธรรมที่ไม่มีวิตกซึ่งเป็นอกุศลเกิดขึ้น
เพราะเหตุปัจจัย (๑)
สภาวธรรมที่มีวิตกซึ่งเป็นอกุศลอาศัยสภาวธรรมที่มีวิตกและที่ไม่มีวิตกซึ่ง
เป็นอกุศลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๑) (ย่อ)
[๒๘] เหตุปัจจัย มี ๕ วาระ
อารัมมณปัจจัย มี ๕ วาระ
(ทุกปัจจัยมีปัจจัยละ ๕ วาระ) ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๕ วาระ (ย่อ)
[๒๙] สภาวธรรมที่มีวิตกซึ่งเป็นอกุศลอาศัยสภาวธรรมที่มีวิตกซึ่งเป็นอกุศล
เกิดขึ้นเพราะนเหตุปัจจัย (๑)

สภาวธรรมที่มีวิตกซึ่งเป็นอกุศลอาศัยสภาวธรรมที่ไม่มีวิตกซึ่งเป็นอกุศลเกิดขึ้น
เพราะนเหตุปัจจัย (๑)
สภาวธรรมที่มีวิตกซึ่งเป็นอกุศลอาศัยสภาวธรรมที่มีวิตกและที่ไม่มีวิตกซึ่งเป็น
อกุศลเกิดขึ้นเพราะนเหตุปัจจัย (๑) (ย่อ)
[๓๐] นเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ
นอธิปติปัจจัย มี ๕ วาระ
นกัมมปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ
นวิปปยุตตปัจจัย มี ๕ วาระ
(ย่อ พึงขยายสหชาตวารเป็นต้นให้พิสดาร)
[๓๑] สภาวธรรมที่มีวิตกซึ่งเป็นอกุศลเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่มีวิตกซึ่ง
เป็นอกุศลโดยเหตุปัจจัย (ย่อ)
[๓๒] เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ
อารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ
อธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ
อนันตรปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ
สหชาตปัจจัย มี ๕ วาระ ฯลฯ
อุปนิสสยปัจจัย มี ๙ วาระ
อาเสวนปัจจัย มี ๙ วาระ
กัมมปัจจัย มี ๓ วาระ
อาหารปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ
ฌานปัจจัย มี ๕ วาระ
มัคคปัจจัย มี ๕ วาระ
สัมปยุตตปัจจัย มี ๕ วาระ
อัตถิปัจจัย มี ๕ วาระ
นัตถิปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๕ วาระ (ย่อ)

อัพยากตบท
[๓๓] สภาวธรรมที่มีวิตกซึ่งเป็นอัพยากฤตอาศัยสภาวธรรมที่มีวิตกซึ่งเป็น
อัพยากฤตเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ
สภาวธรรมที่ไม่มีวิตกซึ่งเป็นอัพยากฤตอาศัยสภาวธรรมที่ไม่มีวิตกซึ่งเป็น
อัพยากฤตเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ
สภาวธรรมที่มีวิตกซึ่งเป็นอัพยากฤตอาศัยสภาวธรรมที่มีวิตกและที่ไม่มีวิตก
ซึ่งเป็นอัพยากฤตเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ (ย่อ)
[๓๔] เหตุปัจจัย มี ๙ วาระ
อารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ
ปุเรชาตปัจจัย มี ๖ วาระ
อาเสวนปัจจัย มี ๖ วาระ ฯลฯ
อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ (ย่อ)
นเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ
นอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ
นอธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ
นปุเรชาตปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ
นกัมมปัจจัย มี ๔ วาระ
นวิปากปัจจัย มี ๙ วาระ
นอาหารปัจจัย มี ๑ วาระ
นอินทรียปัจจัย มี ๑ วาระ
นฌานปัจจัย มี ๑ วาระ
นมัคคปัจจัย มี ๙ วาระ
นสัมปยุตตปัจจัย มี ๓ วาระ
นวิปปยุตตปัจจัย มี ๖ วาระ ฯลฯ
โนวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ
(ย่อ พึงขยายสหชาตวาร ฯลฯ สัมปยุตตวารให้พิสดาร)