พุทธธรรมสงฆ์


ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๖ ยมกปกรณ์ ภาค ๒ - หน้าที่ 389 (เล่ม 39)

อุเปกขินทรีย์จักเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือ สัตว์ทั้งหมดที่กำลังจุติ สัตว์ซึ่งไม่มีฆานะ
ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ แต่ฆานินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่อุเปกขินทรีย์จักเกิดขึ้น
และฆานินทรีย์ก็ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือ สัตว์ซึ่งมีฆานะ ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่
[๑๐๙๐] ฆานินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด สัทธินทรีย์จักเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้นหรือ
ฆานินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือ ปัจฉิมภวิกสัตว์ ซึ่งกำลังเข้าถึงกามาวจรภูมิ
แต่สัทธินทรีย์จักเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ ฆานินทรีย์ย่อมเกิดขึ้น และสัทธินทรีย์ก็ย่อม
เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือ สัตว์ซึ่งมีฆานะ ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ นอกนี้
หรือว่า สัทธินทรีย์จักเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ฆานินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น
สัทธินทรีย์จักเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือ สัตว์ทั้งหมดที่กำลังจุติ สัตว์ซึ่งไม่มีฆานะ
ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ แต่ฆานินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่สัทธินทรีย์จักเกิดขึ้น และ
ฆานินทรีย์ก็ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือ สัตว์ซึ่งมีฆานะ ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่
[๑๐๙๑] ฆานินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ปัญญินทรีย์ ฯลฯมนินทรีย์ จัก
เกิดขึ้นแก่สัตว์นั้นหรือ
ฆานินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น คือ ปัจฉิมภวิกสัตว์ ที่กำลังเข้าถึงกามาวจรภูมิ
แต่ฆานินทรีย์จักเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ ฆานินทรีย์ย่อมเกิดขึ้น และมนินทรีย์ก็ย่อม
เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือ สัตว์ซึ่งมีฆานะ ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ นอกนี้
หรือว่า มนินทรีย์จักเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ฆานินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น
ฆานินทรีย์จักเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือ สัตว์ทั้งหมดที่กำลังจุติ สัตว์ซึ่งไม่มีฆานะ
ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ แต่ฆานินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่มนินทรีย์จักเกิดขึ้น และ
ฆานินทรีย์ก็ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือ สัตว์ซึ่งมีฆานะ ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่
[๑๐๙๒] อิตถินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ปุริสินทรีย์จักเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้นหรือ
อิตถินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือ ปัจฉิมภวิกสัตว์ซึ่งเป็นอิตถีที่กำลังเกิดขึ้น
อยู่ สัตว์ซึ่งเป็นอิตถี เข้าถึงรูปาวจรภูมิ อรูปาวจรภูมิ แล้วจักปรินิพพาน และสัตว์ซึ่งเป็นอิตถี
ไปปฏิสนธิในภพไรๆ ก็โดยภาวะนั่นแหละ แล้วจักปรินิพพาน ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ แต่ปุริสินทรีย์
จักเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้นก็หาไม่อิตถินทรีย์ย่อมเกิดขึ้น และปุริสินทรีย์ก็จักเกิดขึ้นแก่สัตว์
เหล่านั้น ซึ่งเป็นอิตถีที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ นอกนี้

389
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๖ ยมกปกรณ์ ภาค ๒ - หน้าที่ 390 (เล่ม 39)

หรือว่า ปุริสินทรีย์จักเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด อิตถินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น
ปุริสินทรีย์จักเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือ สัตว์ทั้งหมดที่กำลังจุติ สัตว์ซึ่งเป็นอิตถี
ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ แต่อิตถินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ปุริสินทรีย์จักเกิดขึ้น และ
อิตถินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือ สัตว์ซึ่งเป็นอิตถี ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่
[๑๐๙๓] อิตถินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ชีวิตินทรีย์จักเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้นหรือ
อิตถินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือ ปัจฉิมภวิกสัตว์ สัตว์ซึ่งเป็นอิตถี ที่กำลัง
เกิดขึ้นอยู่ แต่ชีวิตินทรีย์จักเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่อิตถินทรีย์ย่อมเกิดขึ้น และชีวิตินทรีย์
ก็จักเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือ สัตว์ซึ่งเป็นอิตถี ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ นอกนี้
หรือว่า ชีวิตินทรีย์จักเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด อิตถินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น
ชีวิตินทรีย์จักเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือ สัตว์ทั้งหมดที่กำลังจุติ สัตว์ซึ่งไม่เป็นอิตถี
ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ แต่อิตถินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ชีวิตินทรีย์จักเกิดขึ้น และ
อิตถินทรีย์ก็ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือ สัตว์ซึ่งเป็นอิตถี ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ นอกนี้
[๑๐๙๔] อิตถินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด โสมนัสสินทรีย์จักเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น
หรือ
อิตถินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือ ปัจฉิมภวิกสัตว์ สัตว์ซึ่งเป็นอิตถี ที่กำลัง
เกิดขึ้นอยู่ และสัตว์ซึ่งเป็นอิตถี มีอุเบกขาเกิดขึ้นแล้ว จักปรินิพพาน ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ แต่
โสมนัสสินทรีย์จักเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่อิตถินทรีย์ย่อมเกิดขึ้น และโสมนัสสินทรีย์
ก็จักเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือ สัตว์ซึ่งเป็นอิตถี ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ นอกนี้
หรือว่า โสมนัสสินทรีย์จักเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด อิตถินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น
โสมนัสสินทรีย์จักเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือ สัตว์ทั้งหมดที่กำลังจุติสัตว์ซึ่งไม่เป็น
อิตถี ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ แต่อิตถินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ โสมนัสสินทรีย์จัก
เกิดขึ้น และอิตถินทรีย์ก็ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นคือ สัตว์ซึ่งเป็นอิตถี ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่
[๑๐๙๕] อิตถินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด อุเปกขินทรีย์จักเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น
หรือ
อิตถินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือ ปัจฉิมภวิกสัตว์ ซึ่งเป็นอิตถีที่กำลัง
เกิดขึ้นอยู่ และสัตว์ซึ่งเป็นอิตถี มีโสมนัสเกิดขึ้นแล้ว จักปรินิพพาน ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่

390
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๖ ยมกปกรณ์ ภาค ๒ - หน้าที่ 391 (เล่ม 39)

แต่อุเปกขินทรีย์จักเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ อิตถินทรีย์ย่อมเกิดขึ้น และอุเปกขินทรีย์ก็จัก
เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือ สัตว์ซึ่งเป็นอิตถีที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ นอกนี้
หรือว่า อุเปกขินทรีย์จักเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด อิตถินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น
อุเปกขินทรีย์จักเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือ สัตว์ทั้งหมดที่กำลังจุติ สัตว์ซึ่งไม่เป็น
อิตถี ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ แต่อิตถินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่อุเปกขินทรีย์จักเกิดขึ้น
และอิตถินทรีย์ก็ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือ สัตว์ซึ่งเป็นอิตถี ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่
[๑๐๙๖] อิตถินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด สัทธินทรีย์จักเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้นหรือ
อิตถินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือ ปัจฉิมภวิกสัตว์ ซึ่งเป็นอิตถีที่กำลังเกิดขึ้น
อยู่ แต่สัทธินทรีย์จักเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ อิตถินทรีย์ย่อมเกิดขึ้น และสัทธินทรีย์
ก็จักเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือ สัตว์ซึ่งเป็นอิตถี ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ นอกนี้
หรือว่า สัทธินทรีย์จักเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด อิตถินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น
สัทธินทรีย์จักเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือ สัตว์ทั้งหมดที่กำลังจุติ สัตว์ซึ่งไม่เป็นอิตถี
ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ แต่อิตถินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่สัทธินทรีย์จักเกิดขึ้น และ
อิตถินทรีย์ก็ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือ สัตว์ซึ่งเป็นอิตถี ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่
[๑๐๙๗] อิตถินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ปัญญินทรีย์ ฯลฯมนินทรีย์ จักเกิดขึ้น
แก่สัตว์นั้นหรือ
อิตถินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือ ปัจฉิมภวิกสัตว์ ซึ่งเป็นอิตถี ที่กำลังเกิดขึ้น
อยู่ แต่มนินทรีย์จักเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ อิตถินทรีย์ย่อมเกิดขึ้น และมนินทรีย์จัก
เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือ สัตว์ซึ่งเป็นอิตถีที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ นอกนี้
หรือว่า มนินทรีย์จักเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด อิตถินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น
มนินทรีย์จักเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือ สัตว์ทั้งหมดที่กำลังจุติ สัตว์ซึ่งไม่เป็นอิตถี
ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ แต่อิตถินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่มนินทรีย์จักเกิดขึ้น และ
อิตถินทรีย์ก็ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือ สัตว์ซึ่งเป็นอิตถี ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่
[๑๐๙๘] ปุริสินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ชีวิตินทรีย์จักเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้นหรือ
ปุริสินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือ ปัจฉิมภวิกสัตว์ ซึ่งเป็นปุริสะที่กำลัง
เกิดขึ้นอยู่ แต่ชีวิตินทรีย์จักเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ ปุริสินทรีย์ย่อมเกิดขึ้น และชีวิตินทรีย์
ก็จักเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือ สัตว์ซึ่งเป็นปุริสะที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ นอกนี้

391
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๖ ยมกปกรณ์ ภาค ๒ - หน้าที่ 392 (เล่ม 39)

หรือว่า ชีวิตินทรีย์จักเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ปุริสินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น
ชีวิตินทรีย์จักเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือ สัตว์ทั้งหมดที่กำลังจุติ สัตว์ซึ่งไม่เป็นปุริสะ
ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ แต่ปุริสินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ ชีวิตินทรีย์จักเกิดขึ้น และ
ปุริสินทรีย์ก็ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือสัตว์ซึ่งเป็นปุริสะ ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่
[๑๐๙๙] ปุริสินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด โสมนัสสินทรีย์จักเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น
หรือ
ปุริสินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือ ปัจฉิมภวิกสัตว์ ซึ่งเป็นปุริสะที่กำลัง
เกิดขึ้นอยู่ และสัตว์ซึ่งเป็นปุริสะ มีอุเบกขา เกิดขึ้นแล้ว จักปรินิพพานที่กำลังเกิดขึ้นอยู่
แต่โสมนัสสินทรีย์จักเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ ปุริสินทรีย์ย่อมเกิดขึ้น และโสมนัสสินทรีย์
ก็จักเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือสัตว์ซึ่งเป็นปุริสะที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ นอกนี้
หรือว่า โสมนัสสินทรีย์จักเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ปุริสินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น
โสมนัสสินทรีย์จักเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือ สัตว์ทั้งหมดที่กำลังจุติสัตว์ซึ่งไม่เป็น
ปุริสะ ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ แต่ปุริสินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ โสมนัสสินทรีย์จัก
เกิดขึ้น และปุริสินทรีย์ก็ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นคือ สัตว์ซึ่งเป็นปุริสะ ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่
[๑๑๐๐] ปุริสินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด อุเปกขินทรีย์จักเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น
หรือ
ปุริสินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือ ปัจฉิมภวิกสัตว์ ซึ่งเป็นปุริสะที่กำลัง
เกิดขึ้นอยู่ และสัตว์ซึ่งเป็นปุริสะ มีโสมนัสเกิดขึ้นแล้ว จักปรินิพพาน ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่
แต่อุเปกขินทรีย์จักเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ปุริสินทรีย์ย่อมเกิดขึ้น และอุเปกขินทรีย์ก็
จักเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือ สัตว์ซึ่งเป็นปุริสะ ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ นอกนี้
หรือว่า อุเปกขินทรีย์จักเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ปุริสินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น
อุเปกขินทรีย์จักเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือ สัตว์ทั้งหมดที่กำลังจุติอยู่สัตว์ซึ่งไม่เป็น
ปุริสะ ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ แต่ปุริสินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ อุเปกขินทรีย์จัก
เกิดขึ้น และปุริสินทรีย์ก็ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นคือ สัตว์ซึ่งเป็นปุริสะ ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่
[๑๑๐๑] ปุริสินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด สัทธินทรีย์จักเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้นหรือ

392
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๖ ยมกปกรณ์ ภาค ๒ - หน้าที่ 393 (เล่ม 39)

ปุริสินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือ ปัจฉิมภวิกสัตว์ ซึ่งเป็นปุริสะที่กำลัง
เกิดขึ้นอยู่ แต่สัทธินทรีย์จักเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ ปุริสินทรีย์ย่อมเกิดขึ้น และสัทธิน
ทรีย์จักเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือ สัตว์ซึ่งเป็นปุริสะ ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ นอกนี้
หรือว่า สัทธินทรีย์จักเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ปุริสินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น
สัทธินทรีย์จักเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือสัตว์ทั้งหมดที่กำลังจุติ สัตว์ซึ่งไม่เป็นปุริสะ
ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ แต่ปุริสินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ สัทธินทรีย์จักเกิดขึ้น และ
ปุริสินทรีย์ก็ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นคือ สัตว์ซึ่งเป็นปุริสะ ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่
[๑๑๐๒] ปุริสินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ปัญญินทรีย์ ฯลฯมนินทรีย์ จัก
เกิดขึ้นแก่สัตว์นั้นหรือ
ปุริสินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือ ปัจฉิมภวิกสัตว์ ซึ่งเป็นปุริสะ ที่กำลังเกิดขึ้น
อยู่ แต่มนินทรีย์จักเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ ปุริสินทรีย์ย่อมเกิดขึ้น และมนินทรีย์ก็จัก
เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือ สัตว์ซึ่งเป็นปุริสะที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ นอกนี้
หรือว่า มนินทรีย์จักเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ปุริสินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น
มนินทรีย์จักเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือ สัตว์ทั้งหมดที่กำลังจุติ สัตว์ซึ่งไม่เป็นปุริสะที่
กำลังเกิดขึ้นอยู่ แต่ปุริสินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ มนินทรีย์จักเกิดขึ้น และปุริสินทรีย์ก็
ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นคือ สัตว์ซึ่งเป็นปุริสะ ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่
[๑๑๐๓] ชีวิตินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด โสมนัสสินทรีย์จักเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น
หรือ
ชีวิตินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในอุปปาทขณะแห่งปัจฉิมจิตปัจฉิมจิตสัมปยุต
ด้วยอุเบกขา จักเกิดขึ้นในลำดับแห่งจิตใด ในอุปปาทขณะแห่งจิตนั้น แต่โสมนัสสินทรีย์จัก
เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ ชีวิตินทรีย์ย่อมเกิดขึ้น และโสมนัสสินทรีย์ก็จักเกิดขึ้นแก่สัตว์
เหล่านั้น คือสัตว์นอกนี้ ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ ในอุปปาทขณะแห่งจิต ในปวัตติกาล
หรือว่า โสมนัสสินทรีย์จักเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ชีวิตินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น

393
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๖ ยมกปกรณ์ ภาค ๒ - หน้าที่ 394 (เล่ม 39)

โสมนัสสินทรีย์จักเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือ สัตว์ทั้งหมดที่กำลังจุติในภังคณะแห่งจิต
ในปวัตติกาล แต่ชีวิตินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่โสมนัสสินทรีย์จักเกิดขึ้น
และชีวิตินทรีย์ก็ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือ สัตว์ทั้งหมด ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ ในอุปปาทขณะ
แห่งจิต ในปวัตติกาล
[๑๑๐๔] ชีวิตินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด อุเปกขินทรีย์จักเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น
หรือ
ชีวิตินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในอุปปาทขณะแห่งปัจฉิมจิตปัจฉิมจิต
ประกอบด้วยโสมนัส จักเกิดขึ้นในลำดับแห่งจิตใด ในอุปปาทขณะแห่งจิตนั้น แต่อุเปกขินทรีย์
จักเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ ชีวิตินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นและอุเปกขินทรีย์ก็จักเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น
คือ สัตว์นอกนี้ ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ในอุปปาทขณะแห่งจิต ในปวัตติกาล
หรือว่า อุเปกขินทรีย์จักเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ชีวิตินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น
อุเปกขินทรีย์จักเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือ สัตว์ทั้งหมดที่กำลังจุติอยู่ในภังคขณะ
แห่งจิต ในปวัตติกาล แต่ชีวิตินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ อุเปกขินทรีย์จักเกิดขึ้น
และชีวิตินทรีย์ก็ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นคือ สัตว์ทั้งหมดที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ ในอุปปาทขณะ
แห่งจิต ในปวัตติกาล
[๑๑๐๕] ชีวิตินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด สัทธินทรีย์ ฯลฯปัญญินทรีย์
มนินทรีย์ จักเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้นหรือ
ชีวิตินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในอุปปาทขณะแห่งปัจฉิมจิตแต่ฆานินทรีย์จัก
เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ ชีวิตินทรีย์ย่อมเกิดขึ้น และมนินทรีย์ก็ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์
เหล่านั้น คือสัตว์ซึ่งกำลังเกิดขึ้นอยู่ นอกนี้ในอุปปาทขณะแห่งจิต ในปวัตติกาล
หรือว่า มนินทรีย์จักเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ชีวิตินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น
มนินทรีย์จักเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือ สัตว์ทั้งหมดที่กำลังจุติ ในภังคขณะแห่งจิต
ในปวัตติกาล แต่ชีวิตินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่มนินทรีย์จักเกิดขึ้น และ
ชีวิตินทรีย์ก็ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือ สัตว์ทั้งหมดที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ ในอุปปาทขณะ
แห่งจิต ในปวัตติกาล
[๑๑๐๖] โสมนัสสินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด อุเปกขินทรีย์จักเกิดขึ้นแก่สัตว์
นั้นหรือ

394
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๖ ยมกปกรณ์ ภาค ๒ - หน้าที่ 395 (เล่ม 39)

โสมนัสสินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในอุปปาทขณะแห่งปัจฉิมจิตสัมปยุตด้วย
โสมนัส และปัจฉิมจิตสัมปยุตด้วยโสมนัส จักเกิดขึ้นในลำดับแห่งจิตใด ในอุปปาทขณะแห่ง
จิตนั้น แต่อุเปกขินทรีย์จักเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ โสมนัสสินทรีย์ย่อมเกิดขึ้น และ
อุเปกขินทรีย์ก็จักเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือสัตว์นอกนี้ ซึ่งมีโสมนัส ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่
ในอุปปาทขณะแห่งจิตสัมปยุตด้วยโสมนัส ในปวัตติกาล
หรือว่า อุเปกขินทรีย์จักเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด โสมนัสสินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น
อุเปกขินทรีย์จักเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือ สัตว์ทั้งหมดในภังคขณะแห่งจิต ใน
อุปปาทขณะแห่งจิตปราศจากโสมนัส ผู้เข้านิโรธ และอสัญญสัตว์แต่โสมนัสสินทรีย์ย่อม
เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ อุเปกขินทรีย์จักเกิดขึ้นและโสมนัสสินทรีย์ก็ย่อมเกิดขึ้นแก่
สัตว์เหล่านั้น คือสัตว์ซึ่งมีโสมนัสที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ ในอุปปาทขณะแห่งจิตสัมปยุตด้วย
โสมนัส ในปวัตติกาล
[๑๑๐๗] โสมนัสสินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด สัทธินทรีย์ฯลฯ ปัญญินทรีย์
มนินทรีย์ จักเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้นหรือ
โสมนัสสินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในอุปปาทขณะแห่งจิตสัมปยุตด้วยโสมนัส
แต่มนินทรีย์จักเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ โสมนัสสินทรีย์ย่อมเกิดขึ้น แก่สัตว์เหล่านั้น คือ
สัตว์นอกนี้ซึ่งมีโสมนัสที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ ในอุปปาทขณะแห่งจิตสัมปยุตด้วยโสมนัส ใน
ปวัตติกาล
หรือว่า มนินทรีย์จักเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด โสมนัสสินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น
มนินทรีย์จักเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือ สัตว์ทั้งหมด ในภังคขณะแห่งจิตในอุปปาทขณะ
แห่งจิต ปราศจากโสมนัส ผู้เข้านิโรธ และอสัญญสัตว์ แต่โสมนัสสินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์
เหล่านั้นก็หาไม่ มนินทรีย์จักเกิดขึ้น และโสมนัสสินทรีย์ก็ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือ
สัตว์ซึ่งมีโสมนัส ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ ในอุปปาทขณะแห่งจิตสัมปยุตด้วยโสมนัส ในปวัตติกาล
[๑๑๐๘] อุเปกขินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด สัทธินทรีย์จักเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น
หรือ
อุเปกขินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในอุปปาทขณะแห่งปัจฉิมจิตสัมปยุตด้วย
อุเบกขา แต่สัทธินทรีย์จักเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ อุเปกขินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์

395
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๖ ยมกปกรณ์ ภาค ๒ - หน้าที่ 396 (เล่ม 39)

เหล่านั้น คือ สัตว์นอกนี้ซึ่งมีอุเบกขาที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ ในอุปปาทขณะแห่งจิตสัมปยุตด้วย
อุเบกขา ในปวัตติกาล
หรือว่า สัทธินทรีย์จักเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด อุเปกขินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น
สัทธินทรีย์จักเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือ สัตว์ทั้งหมด ในภังคขณะแห่งจิต ใน
อุปปาทขณะแห่งจิต ปราศจากอุเบกขา ผู้เข้านิโรธ และอสัญญสัตว์แต่อุเปกขินทรีย์จักเกิดขึ้น
แก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ สัทธินทรีย์จักเกิดขึ้น และอุเปกขินทรีย์ก็ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น
คือ สัตว์ซึ่งมีอุเบกขา ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ในอุปปาทขณะแห่งจิตสัมปยุตด้วยอุเบกขา ใน
ปวัตติกาล
[๑๑๐๙] อุเปกขินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ปัญญินทรีย์ฯลฯ มนินทรีย์
จักเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้นหรือ
อุเปกขินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในอุปปาทขณะแห่งปัจฉิมจิตสัมปยุตด้วย
อุเบกขา แต่ฆานินทรีย์จักเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ อุเปกขินทรีย์ย่อมเกิดขึ้น และ
มนินทรีย์ก็จักเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือ สัตว์นอกนี้ ซึ่งมีอุเบกขา ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ ใน
อุปปาทขณะแห่งจิตสัมปยุตด้วยอุเบกขา ในปวัตติกาล
หรือว่า มนินทรีย์จักเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด อุเปกขินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น
มนินทรีย์จักเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือ สัตว์ทั้งหมด ในภังคขณะแห่งจิตในอุปปาท
ขณะแห่งจิต ปราศจากอุเบกขา ผู้เข้านิโรธ และอสัญญสัตว์ แต่อุเปกขินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่
สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ มนินทรีย์จักเกิดขึ้น และอุเปกขินทรีย์ก็ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือ
สัตว์ซึ่งมีอุเบกขา ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ในอุปปาทขณะแห่งจิตสัมปยุตด้วยอุเบกขา ในปวัตติกาล
[๑๑๑๐] สัทธินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ปัญญินทรีย์ ฯลฯมนินทรีย์ จักเกิด
ขึ้นแก่สัตว์นั้นหรือ
สัทธินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในอุปปาทขณะแห่งปัจฉิมจิตแต่มนินทรีย์
จักเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ สัทธินทรีย์ย่อมเกิดขึ้น และมนินทรีย์ก็จักเกิดขึ้นแก่สัตว์
เหล่านั้น คือสเหตุกสัตว์ ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ นอกนี้ในอุปปาทขณะแห่งจิตสัมปยุตด้วยศรัทธา
ในปวัตติกาล
หรือว่า มนินทรีย์จักเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด สัทธินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น

396
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๖ ยมกปกรณ์ ภาค ๒ - หน้าที่ 397 (เล่ม 39)

มนินทรีย์จักเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือ สัตว์ทั้งหมด ในภังคขณะแห่งจิต ใน
อุปปาทขณะแห่งจิตปราศจากศรัทธา ผู้เข้านิโรธ และอสัญญสัตว์แต่สัทธินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่
สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ มนินทรีย์จักเกิดขึ้น และสัทธินทรีย์ก็ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือ
สเหตุกสัตว์ ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ ในอุปปาทขณะแห่งจิตประกอบด้วยศรัทธา ในปวัตติกาล
[๑๑๑๑] ปัญญินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด มนินทรีย์จักเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้นหรือ
ปัญญินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในอุปปาทขณะแห่งปัจฉิมจิตแต่มนินทรีย์จัก
เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ ปัญญินทรีย์ย่อมเกิดขึ้น และมนินทรีย์ก็จักเกิดขึ้นแก่สัตว์
เหล่านั้น คือ สัตว์นอกนี้ ซึ่งประกอบด้วยปัญญาที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ ในอุปปาทขณะแห่งจิต
สัมปยุตด้วยปัญญา ในปวัตติกาล
หรือว่า มนินทรีย์จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ปัญญินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น
มนินทรีย์จักเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือ สัตว์ทั้งหมด ในภังคขณะแห่งจิตปราศจาก
ปัญญา ผู้เข้านิโรธ และอสัญญสัตว์ แต่ปัญญินทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่
มนินทรีย์จักเกิดขึ้น และปัญญินทรีย์ก็ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือ สัตว์ซึ่งประกอบด้วย
ปัญญา ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ ในอุปปาทขณะแห่งจิตประกอบด้วยปัญญา ในปวัตติกาล
[๑๑๑๒] จักขุนทรีย์ย่อมเกิดขึ้นในภูมิใด ฯลฯ
[๑๑๑๓] จักขุนทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ในภูมิใด โสตินทรีย์จักเกิดขึ้นแก่
สัตว์นั้น ในภูมินั้นหรือ
จักขุนทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น คือ ปัจฉิมภวิกสัตว์ที่กำลังเข้าถึง
ปัญจโวการภูมิ แต่โสตินทรีย์จักเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้นก็หาไม่ จักขุนทรีย์ย่อม
เกิดขึ้น และโสตินทรีย์ก็จักเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นในภูมินั้น คือ สัตว์นอกนี้ ซึ่งมีจักขุที่
กำลังเกิดขึ้นอยู่
หรือว่า โสตินทรีย์จักเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ในภูมิใด จักขุนทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์
นั้น ในภูมินั้น
โสตินทรีย์จักเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น คือ สัตว์ซึ่ง กำลังจุติจากปัญจโวการภูมิ
สัตว์ซึ่งไม่มีจักขุที่กำลังเข้าถึงกามาวจรภูมิ แต่จักขุนทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น
ก็หาไม่ โสตินทรีย์จักเกิดขึ้น และจักขุนทรีย์ก็ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น คือ
สัตว์ซึ่งมีจักขุที่กำลังเกิดขึ้นอยู่

397
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๖ ยมกปกรณ์ ภาค ๒ - หน้าที่ 398 (เล่ม 39)

[๑๑๑๔] จักขุนทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ในภูมิใด ฆานินทรีย์จักเกิดขึ้นแก่
สัตว์นั้น ในภูมินั้นหรือ
จักขุนทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น คือ ปัจฉิมภวิกสัตว์ซึ่งกำลังเข้าถึง
กามาวจรภูมิ กำลังเข้าถึงรูปาวจรภูมิ แต่ฆานินทรีย์จักเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้นก็หาไม่
จักขุนทรีย์ย่อมเกิดขึ้น และฆานินทรีย์ก็จักเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น คือ สัตว์นอกนี้
ซึ่งมีจักขุที่กำลังเข้าถึงกามาวจรภูมิ
หรือว่า ฆานินทรีย์จักเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ในภูมิใด จักขุนทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่
สัตว์นั้น ในภูมินั้น
ฆานินทรีย์จักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น คือ สัตว์ซึ่งกำลังจุติจากกามาวจรภูมิ
สัตว์ซึ่งไม่มีจักขุที่กำลังเข้าถึงกามาวจรภูมิ แต่จักขุนทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น
ก็หาไม่ ฆานินทรีย์จักเกิดขึ้น และจักขุนทรีย์ก็ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น คือสัตว์
ซึ่งมีจักขุที่กำลังเข้าถึงกามาวจรภูมิ
[๑๑๑๕] จักขุนทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ในภูมิใด อิตถินทรีย์จักเกิดขึ้นแก่
สัตว์นั้น ในภูมินั้นหรือ
จักขุนทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น คือ ปัจฉิมภวิกสัตว์ที่กำลังเข้าถึง
กามาวจรภูมิ ที่กำลังเข้าถึงรูปาวจรภูมิ และสัตว์เหล่าใดที่เป็นปุริสะไปปฏิสนธิในภพไรๆ ก็
โดยภาวะนั่นแหละ แล้วจักปรินิพพาน แก่สัตว์เหล่านั้นที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ แต่อิตถินทรีย์จัก
เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้นก็หาไม่จักขุนทรีย์ย่อมเกิดขึ้น และอิตถินทรีย์ก็จักเกิดขึ้น
แก่สัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้นคือ สัตว์นอกนี้ ซึ่งมีจักขุที่กำลังเข้าถึงกามาวจรภูมิ
หรือว่า อิตถินทรีย์จักเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ในภูมิใด จักขุนทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่
สัตว์นั้น ในภูมินั้น
อิตถินทรีย์จักเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น คือ สัตว์ที่กำลังจุติจากกามาวจรภูมิ
สัตว์ซึ่งไม่มีจักขุ ที่กำลังเข้าถึงกามาวจรภูมิ แต่จักขุนทรีย์ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น
ก็หาไม่ อิตถินทรีย์จักเกิดขึ้น และจักขุนทรีย์ก็ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น คือ
สัตว์ซึ่งมีจักขุ ที่กำลังเข้าถึงกามาวจรภูมิ

398