พุทธธรรมสงฆ์


ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๖ ยมกปกรณ์ ภาค ๒ - หน้าที่ 39 (เล่ม 39)

[๘๙] ไม่ใช่กุศล ไม่ใช่กุศลธรรมหรือ
ถูกแล้ว
ไม่ใช่ธรรม ไม่ใช่อกุศลธรรมหรือ
ถูกแล้ว
ไม่ใช่กุศล ไม่ใช่กุศลธรรมหรือ
ถูกแล้ว
ไม่ใช่ธรรม ไม่ใช่อัพยากตธรรมหรือ
ถูกแล้ว
ไม่ใช่กุศล ไม่ใช่อกุศลธรรมหรือ
ถูกแล้ว
ไม่ใช่ธรรม ไม่ใช่อกุศลธรรมหรือ
ถูกแล้ว
ไม่ใช่อกุศล ไม่ใช่อกุศลธรรมหรือ
ถูกแล้ว
ไม่ใช่ธรรม ไม่ใช่อัพยากตธรรมหรือ
ถูกแล้ว
ไม่ใช่อัพยากตะ ไม่ใช่อัพยากตธรรมหรือ
ถูกแล้ว
ไม่ใช่ธรรม ไม่ใช่กุศลธรรมหรือ
ถูกแล้ว
ไม่ใช่อัพยากตะ ไม่ใช่อัพยากตธรรมหรือ
ถูกแล้ว
ไม่ใช่ธรรม ไม่ใช่อกุศลธรรมหรือ
ถูกแล้ว
[๙๐] กุศลคือธรรมหรือ
ถูกแล้ว

39
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๖ ยมกปกรณ์ ภาค ๒ - หน้าที่ 40 (เล่ม 39)

ธรรมคือกุศลธรรมหรือ
กุศลธรรม เป็นธรรมด้วยนั่นเทียว เป็นกุศลธรรมด้วย ธรรมที่เหลือไม่ใช่กุศลธรรม
อกุศลเป็นธรรมหรือ
ถูกแล้ว
ธรรมคืออกุศลธรรมหรือ
อกุศลธรรมเป็นธรรมด้วยนั่นเทียว เป็นอกุศลธรรมด้วย ธรรมที่เหลือไม่ใช่อกุศลธรรม
อัพยากตะคือธรรมหรือ
ถูกแล้ว
ธรรมคืออัพยากตธรรมหรือ
อัพยากตธรรม เป็นธรรมด้วยนั่นเทียว เป็นอัพยากตธรรมด้วย ธรรมที่เหลือ
มิใช่อัพยากตธรรม
[๙๑] ไม่ใช่กุศล ไม่ใช่ธรรมหรือ
ธรรมที่เหลือ เว้นกุศล ไม่ใช่กุศลธรรม ธรรมที่เหลือ เว้นกุศลด้วยธรรมด้วย
ไม่ใช่กุศลด้วยนั่นเทียว ไม่ใช่ธรรมด้วย
ไม่ใช่ธรรม ไม่ใช่กุศลธรรมหรือ
ถูกแล้ว
ไม่ใช่อกุศล ไม่ใช่ธรรมหรือ
ธรรมที่เหลือ เว้นอกุศล ไม่ใช่อกุศลธรรม ธรรมที่เหลือ เว้นอกุศลด้วย
ธรรมด้วย ไม่ใช่อกุศลด้วยนั่นเทียว ไม่ใช่ธรรมด้วย
ไม่ใช่ธรรม ไม่ใช่อกุศลธรรมหรือ
ถูกแล้ว
ไม่ใช่อัพยากตะ ไม่ใช่ธรรมหรือ
ธรรมที่เหลือ เว้นอัพยากตะ ไม่ใช่อัพยากตธรรม ธรรมที่เหลือเว้นอัพยากตะด้วย
ธรรมด้วย ไม่ใช่อัพยากตะด้วยนั่นเทียว ไม่ใช่ธรรมด้วย
ไม่ใช่ธรรม ไม่ใช่อัพยากตธรรมหรือ
ถูกแล้ว
[๙๒] กุศลคือธรรมหรือ
ถูกแล้ว

40
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๖ ยมกปกรณ์ ภาค ๒ - หน้าที่ 41 (เล่ม 39)

ธรรมคือกุศลธรรมหรือ
อกุศลธรรม เป็นธรรมด้วยนั่นเทียว เป็นอกุศลธรรมด้วย ธรรมที่เหลือไม่ใช่อกุศลธรรม
กุศลคือธรรมหรือ
ถูกแล้ว
ธรรมคืออัพยากตธรรมหรือ
อัพยากตธรรมเป็นธรรมด้วยนั่นเทียว เป็นอัพยากตธรรมด้วย ธรรมที่เหลือ
ไม่ใช่อัพยากตธรรม
อกุศลคือธรรมหรือ
ถูกแล้ว
ธรรมคือกุศลธรรมหรือ
กุศลธรรมเป็นธรรมด้วยนั่นเทียว เป็นกุศลธรรมด้วย ธรรมที่เหลือไม่ใช่กุศลธรรม
อกุศลคือธรรมหรือ
ถูกแล้ว
ธรรมคืออัพยากตธรรมหรือ
อัพยากตธรรมเป็นธรรมด้วยนั่นเทียว เป็นอัพยากตธรรมด้วย ธรรมที่เหลือ ไม่ใช่
อัพยากตธรรม
อัพยากตะคือธรรมหรือ
ถูกแล้ว
ธรรมคือกุศลธรรมหรือ
กุศลธรรม เป็นธรรมด้วยนั่นเทียว เป็นกุศลธรรมด้วย ธรรมที่เหลือไม่ใช่กุศลธรรม
อัพยากตะคือธรรมหรือ
ถูกแล้ว
ธรรมคืออกุศลธรรมหรือ
อกุศลธรรม เป็นธรรมด้วยนั่นเทียว เป็นอกุศลธรรมด้วย ธรรมที่เหลือไม่ใช่กุศลธรรม

41
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๖ ยมกปกรณ์ ภาค ๒ - หน้าที่ 42 (เล่ม 39)

[๙๓] ไม่ใช่กุศลธรรม ไม่ใช่ธรรมหรือ
ธรรมทั้งหลายที่เหลือ เว้นกุศล ไม่ใช่กุศลธรรม ธรรมที่เหลือ เว้นกุศลด้วย
ธรรมด้วย ไม่ใช่กุศลด้วยนั่นเทียว ไม่ใช่ธรรมด้วย
ไม่ใช่ธรรม ไม่ใช่อกุศลธรรมหรือ
ถูกแล้ว
ไม่ใช่กุศล ไม่ใช่ธรรมหรือ
ธรรมที่เหลือ เว้นกุศล ไม่ใช่กุศลธรรม ธรรมที่เหลือ เว้นกุศลด้วยธรรมด้วย
ไม่ใช่กุศลด้วยนั่นเทียว ไม่ใช่ธรรมด้วย
ไม่ใช่ธรรม ไม่ใช่อัพยากตธรรมหรือ
ถูกแล้ว
ไม่ใช่อกุศล ไม่ใช่ธรรมหรือ
ธรรมที่เหลือ เว้นอกุศล ไม่ใช่อกุศลธรรม ธรรมที่เหลือ เว้นอกุศลธรรมด้วย
ธรรมด้วย ไม่ใช่กุศลด้วยนั่นเทียว ไม่ใช่ธรรมด้วย
ไม่ใช่ธรรม ไม่ใช่กุศลธรรมหรือ
ถูกแล้ว
ไม่ใช่อกุศล ไม่ใช่ธรรมหรือ
ธรรมที่เหลือ เว้นอกุศล ไม่ใช่อกุศลธรรม ธรรมที่เหลือเว้นอกุศลด้วยธรรมด้วย
ไม่ใช่อกุศลด้วยนั่นเทียว ไม่ใช่ธรรมด้วย
ไม่ใช่ธรรม ไม่ใช่อัพยากตธรรมหรือ
ถูกแล้ว
ไม่ใช่อัพยากตะ ไม่ใช่ธรรมหรือ
ธรรมที่เหลือ เว้นอัพยากตะ ไม่ใช่อัพยากตธรรม ธรรมที่เหลือเว้นอัพยากตะ
ด้วย ธรรมด้วย ไม่ใช่อัพยากตะด้วยนั่นเทียว ไม่ใช่ธรรมด้วย
ไม่ใช่ธรรม ไม่ใช่กุศลธรรมหรือ
ถูกแล้ว

42
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๖ ยมกปกรณ์ ภาค ๒ - หน้าที่ 43 (เล่ม 39)

ไม่ใช่อัพยากตะ ไม่ใช่ธรรมหรือ
ธรรมที่เหลือ เว้นอัพยากตะ ไม่ใช่อัพยากตธรรม ธรรมที่เหลือเว้นอัพยากตะ
ด้วย ธรรมด้วย ไม่ใช่อัพยากตะด้วยนั่นเทียว ไม่ใช่ธรรมด้วย
ไม่ใช่ธรรม ไม่ใช่อกุศลธรรมหรือ
ถูกแล้ว
นิทเทสวาร จบ
ปัณณัตติวาร จบ
ปวัตติวาร
[๙๔] กุศลธรรมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด อกุศลธรรมเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้นหรือ?
หามิได้
หรือว่า อกุศลธรรมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด กุศลธรรมเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น?
หามิได้
[๙๕] กุศลธรรมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด อัพยากตธรรมเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้นหรือ?
ในอรูปภูมิ กุศลย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในอุปปาทขณะแห่งกุศลทั้งหลาย
แต่อัพยากตธรรมจะเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ ในปัญจโวการภูมิอกุศลธรรมย่อมเกิดขึ้น
และอัพยากตธรรมก็ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในอุปปาทขณะแห่งกุศลทั้งหลาย
หรือว่า อัพยากตธรรมย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด กุศลธรรมเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น?
อัพยากตธรรมย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นทั้งหมด ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ในอุปปาทขณะ
แห่งกุศลวิปปยุตจิต ในปวัตติกาล แต่กุศลธรรมจะเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ ในปัญจโว
การภูมิ อัพยากตธรรมย่อมเกิดขึ้น และกุศลธรรมย่อมเกิดขึ้น แก่สัตว์เหล่านั้น ในอุปปาทขณะ
แห่งกุศลทั้งหลาย
[๙๖] อกุศลธรรมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด อัพยากตธรรมเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้นหรือ?
ในอรูปภูมิ อกุศลธรรมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในอุปปาทขณะแห่งอกุศลทั้งหลาย แต่

43
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๖ ยมกปกรณ์ ภาค ๒ - หน้าที่ 44 (เล่ม 39)

อัพยากตธรรมจะเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ ในปัญจโวการภูมิ อกุศลธรรมย่อมเกิดขึ้น และ
อัพยากตธรรมก็ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นในอุปปาทขณะแห่งอกุศลทั้งหลาย
หรือว่า อัพยากตธรรมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด อกุศลธรรมเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น?
อัพยากตธรรมย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นทั้งหมด ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ในอุปปาทขณะ
แห่งอกุศลวิปปยุตจิต ในปวัตติกาล แต่อกุศลธรรมจะเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ ในปัญจโว
การภูมิ อัพยากตธรรมย่อมเกิดขึ้น และอกุศลธรรมก็ย่อมเกิดขึ้น แก่สัตว์เหล่านั้น ในอุปปาทขณะ
แห่งอกุศลทั้งหลาย
[๙๗] กุศลธรรมเกิดขึ้นในภูมิใด อกุศลธรรมเกิดขึ้นในภูมินั้นหรือ
ถูกแล้ว
หรือว่า อกุศลเกิดขึ้นในภูมิใด กุศลธรรมเกิดขึ้นในภูมินั้น?
ถูกแล้ว
[๙๘] กุศลธรรมเกิดขึ้นในภูมิใด อัพยากตธรรมเกิดขึ้นในภูมินั้นหรือ?
ถูกแล้ว
หรือว่า อัพยากตธรรมเกิดขึ้นในภูมิใด กุศลธรรมเกิดขึ้นในภูมินั้น?
อัพยากตธรรมเกิดขึ้นในภูมินั้น ซึ่งเป็นอสัญญสัตตภูมิ แต่กุศลธรรมจะเกิดขึ้นในภูมิ
นั้นก็หาไม่ อัพยากตธรรมย่อมเกิดขึ้น และกุศลธรรมก็ย่อมเกิดขึ้นในภูมินั้น ซึ่งเป็นจตุโวการภูมิ
ปัญจโวการภูมิ
[๙๙] อกุศลธรรมเกิดขึ้นในภูมิใด อัพยากตธรรมเกิดขึ้นในภูมินั้นหรือ?
ถูกแล้ว
หรือว่า อัพยากตธรรมเกิดขึ้นในภูมิใด อกุศลธรรมเกิดขึ้นในภูมินั้น?
อัพยากตธรรมเกิดขึ้นในภูมินั้น ซึ่งเป็นอสัญญสัตตภูมิ แต่อกุศลธรรมจะเกิดขึ้นในภูมิ
นั้นก็หาไม่ อัพยากตธรรมย่อมเกิดขึ้น และอกุศลธรรมก็ย่อมเกิดขึ้นในภูมินั้น ซึ่งเป็นจตุโวการภูมิ
ปัญจโวการภูมิ
[๑๐๐] กุศลธรรมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ในภูมิใด อกุศลธรรมเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้นใน
ภูมินั้นหรือ?
หามิได้

44
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๖ ยมกปกรณ์ ภาค ๒ - หน้าที่ 45 (เล่ม 39)

หรือว่า อกุศลธรรมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ในภูมิใด กุศลธรรมย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น
ในภูมินั้น?
หามิได้
[๑๐๑] กุศลธรรมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ในภูมิใด อัพยากตธรรมเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น
ในภูมินั้นหรือ?
กุศลธรรมย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น คือในอรูปภูมิ ในอุปปาทขณะแห่ง
กุศลทั้งหลาย แต่อัพยากตธรรมจะเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้นก็หาไม่ กุศลธรรมย่อมเกิด
ขึ้น และอัพยากตธรรมก็ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น คือในปัญจโวการภูมิ ใน
อุปปาทขณะแห่งกุศลทั้งหลาย
หรือว่า อัพยากตธรรมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ในภูมิใด กุศลธรรมเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น
ในภูมินั้น?
อัพยากตธรรมย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น คือสัตว์ทั้งหมดที่กำลังเกิดขึ้นอยู่
ในอุปปาทขณะแห่งกุศลวิปปยุตจิต ในปวัตติกาล แต่กุศลธรรมจะเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นในภูมิ
นั้นก็หาไม่ อัพยากตธรรมย่อมเกิดขึ้น และกุศลธรรมก็ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นในภูมินั้น
คือในปัญจโวการภูมิ ในอุปปาทขณะแห่งกุศลทั้งหลาย
[๑๐๒] อกุศลธรรมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ในภูมิใด อัพยากตธรรมเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น
ในภูมินั้นหรือ?
อกุศลธรรมย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น คือในอรูปภูมิในอุปปาทขณะแห่ง
อกุศลทั้งหลาย แต่อัพยากตธรรมจะเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นในภูมินั้นก็หาไม่ อกุศลธรรมย่อมเกิด
ขึ้น และอัพยากตธรรมก็ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น คือในปัญจโวการภูมิ ใน
อุปปาทขณะแห่งอกุศลทั้งหลาย
หรือว่า อัพยากตธรรมย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ในภูมิใดอกุศลธรรมเกิดขึ้นแก่สัตว์
นั้น ในภูมินั้น?
อัพยากตธรรมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น คือสัตว์ทั้งหมดที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ใน
อุปปาทขณะแห่งอกุศลวิปปยุตจิต ในปวัตติกาล แต่อกุศลธรรมจะเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ใน

45
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๖ ยมกปกรณ์ ภาค ๒ - หน้าที่ 46 (เล่ม 39)

ภูมินั้นก็หาไม่ อัพยากตธรรมย่อมเกิดขึ้น และอกุศลธรรมก็ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในภูมิ
นั้น คือในปัญจโวการภูมิ ในอุปปาทขณะแห่งอกุศลทั้งหลาย
[๑๐๓] กุศลธรรมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด อกุศลธรรมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์นั้นหรือ?
กุศลธรรมย่อมไม่เกิดขึ้นแต่สัตว์เหล่านั้น ในอุปปาทขณะแห่งอกุศลทั้งหลาย แต่
อกุศลธรรมจะไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ กุศลธรรมย่อมไม่เกิดขึ้น และอกุศลธรรมก็ย่อม
ไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือสัตว์ทั้งหมดในภังคขณะแห่งจิต ในอุปปาทขณะแห่งกุศลวิปปยุตจิต
และอกุศลวิปปยุตจิตผู้เข้านิโรธ ผู้เป็นอสัญญสัตว์
หรือว่า อกุศลธรรมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด กุศลธรรมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น?
อกุศลธรรมย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในอุปปาทขณะแห่งกุศลทั้งหลาย แต่กุศล
ธรรม จะไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ อกุศลธรรมย่อมไม่เกิดขึ้น และกุศลธรรมก็ย่อมไม่เกิด
ขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น คือสัตว์ทั้งหมดในภังคขณะแห่งจิต ในอุปปาทขณะแห่งอกุศลวิปปยุตจิต
และกุศลวิปปยุตจิตผู้เข้านิโรธ ผู้เป็นอสัญญสัตว์
[๑๐๔] กุศลธรรมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด อัพยากตธรรมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์นั้นหรือ?
กุศลธรรมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นทั้งหมดที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ ในอุปปาทขณะแห่งกุศล
วิปปยุตจิต ในปวัตติกาล แต่อัพยากตธรรมจะไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ กุศลธรรมย่อม
ไม่เกิดขึ้น และอัพยากตธรรมก็ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นทั้งหมด ที่กำลังจุติอยู่ในภังคขณะ
แห่งจิต ในปวัตติกาล ในอรูปภูมิ ในอุปปาทขณะแห่งกุศลทั้งหลาย
หรือว่า อัพยากตธรรมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด กุศลธรรมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น?
ในอรูปภูมิ อัพยากตธรรมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในอุปปาทขณะแห่งกุศลทั้งหลาย
แต่กุศลธรรมจะไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ อัพยากตธรรมย่อมไม่เกิดขึ้น และกุศลธรรม
ก็ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นทั้งหมดที่กำลังจุติอยู่ในภังคขณะแห่งจิต ในปวัตติกาล ในอรูปภูมิ
ในอุปปาทขณะแห่งกุศลทั้งหลาย
[๑๐๕] อกุศลธรรมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด อัพยากตธรรมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์นั้นหรือ?
อกุศลธรรมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นทั้งหมดที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ ในอุปปาทขณะแห่ง
อกุศลวิปปยุตจิต ในปวัตติกาล แต่อัพยากตธรรมจะไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ อกุศล

46
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๖ ยมกปกรณ์ ภาค ๒ - หน้าที่ 47 (เล่ม 39)

ธรรมย่อมไม่เกิดขึ้น และอัพยากตธรรมก็ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นทั้งหมด ที่กำลังจุติอยู่
ในภังคขณะแห่งจิต ในปวัตติกาลในอรูปภูมิ ในอุปปาทขณะแห่งกุศลทั้งหลาย
หรือว่า อัพยากตธรรมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด อกุศลธรรมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น?
อัพยากตธรรมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในอุปปาทขณะแห่งอกุศลทั้งหลาย ในอรูปภูมิ
แต่อกุศลธรรมจะไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่อัพยากตธรรมไม่เกิดขึ้น และอกุศลธรรมก็
ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นทั้งหมดที่กำลังจุติอยู่ ในภังคขณะแห่งจิต ในปวัตติกาล ใน
อรูปภูมิ ในอุปปาทขณะแห่งกุศลทั้งหลาย
[๑๐๖] กุศลธรรมไม่เกิดขึ้นในภูมิใด อกุศลธรรมไม่เกิดขึ้นในภูมินั้นหรือ?
ถูกแล้ว
หรือว่า อกุศลธรรมไม่เกิดขึ้นในภูมิใด กุศลธรรมไม่เกิดขึ้นในภูมินั้น?
ถูกแล้ว
[๑๐๗] กุศลธรรมไม่เกิดขึ้นในภูมิใด อัพยากตธรรมไม่เกิดขึ้นในภูมินั้นหรือ?
ย่อมเกิดขึ้น
หรือว่า อัพยากตธรรมไม่เกิดขึ้นในภูมิใด กุศลธรรมย่อมไม่เกิดขึ้นในภูมินั้น?
ไม่มี
[๑๐๘] อกุศลธรรมไม่เกิดขึ้นในภูมิใด อัพยากตธรรมไม่เกิดขึ้นในภูมินั้นหรือ
ย่อมเกิดขึ้น
หรือว่า อัพยากตธรรมไม่เกิดขึ้นในภูมิใด อกุศลธรรมไม่เกิดขึ้นในภูมินั้น?
ไม่มี
[๑๐๙] กุศลธรรมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ในภูมิใด อกุศลธรรมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น
ในภูมินั้นหรือ?
กุศลธรรมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น ในอุปปาทขณะแห่งกุศลทั้งหลาย แต่
อกุศลธรรมจักไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้นก็หาไม่กุศลธรรมย่อมไม่เกิดขึ้น และอกุศล
ธรรมก็ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น คือสัตว์ทั้งหมด ในภังคขณะแห่งจิต ในอุปปาท
ขณะแห่งกุศลวิปปยุตจิตอกุศลวิปปยุตจิต และอสัญญสัตว์

47
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๖ ยมกปกรณ์ ภาค ๒ - หน้าที่ 48 (เล่ม 39)

หรือว่า อกุศลธรรมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ในภูมิใด กุศลธรรมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น
ในภูมินั้น?
อกุศลธรรมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น ในอุปปาทขณะแห่งกุศลทั้งหลาย แต่
กุศลธรรมจะไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้นก็หาไม่อกุศลธรรมไม่เกิดขึ้น และกุศลธรรม
ก็ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้นคือสัตว์ทั้งหมด ในภังคขณะแห่งจิต ในอุปปาทขณะ
แห่งอกุศลวิปปยุตจิตและกุศลวิปปยุตจิต และแก่อสัญญสัตว์
[๑๑๐] กุศลธรรมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ในภูมิใด อัพยากตธรรมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์
นั้น ในภูมินั้นหรือ?
กุศลธรรมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น คือสัตว์ทั้งหมดที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ ใน
อุปปาทขณะแห่งกุศลวิปปยุตจิต ในปวัตติกาล แต่อัพยากตธรรมจะไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ใน
ภูมินั้นก็หาไม่ กุศลธรรมย่อมไม่เกิดขึ้น และอัพยากตธรรมก็ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ใน
ภูมินั้น คือสัตว์ทั้งหมดที่กำลังจุติอยู่ในภังคขณะแห่งจิต ในปวัตติกาล ในอรูปภูมิ และใน
อุปปาทขณะแห่งอกุศลทั้งหลาย
หรือว่า อัพยากตธรรมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ในภูมิใด กุศลธรรมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์
นั้น ในภูมินั้น?
อัพยากตธรรมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น คือในอรูปภูมิในอุปปาทขณะแห่ง
กุศลทั้งหลาย แต่กุศลธรรมจะไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นในภูมินั้นก็หาไม่ อัพยากตธรรมย่อม
ไม่เกิดขึ้น และกุศลธรรมก็ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น คือสัตว์ทั้งหมดที่กำลังจุติอยู่
ในภังคขณะแห่งจิตในปวัตติกาล ในอรูปภูมิ ในอุปปาทขณะแห่งอกุศลทั้งหลาย
[๑๑๑] อกุศลธรรมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ในภูมิใด อัพยากตธรรมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์
นั้น ในภูมินั้นหรือ?
อกุศลธรรมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น ในภูมินั้น คือสัตว์ทั้งหมดที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ ในอุปปาท
ขณะแห่งอกุศลวิปปยุตจิต ในปวัตติกาล แต่อัพยากตธรรมจะไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น
ก็หาไม่ อกุศลธรรมย่อมไม่เกิดขึ้น และอัพยากตธรรม ก็ย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ในภูมินั้น
คือสัตว์ทั้งหมดที่กำลังจุติอยู่ ในภังคขณะแห่งจิต ในปวัตติกาล ในอรูปภูมิ ในอุปปาทขณะแห่ง
กุศลทั้งหลาย

48