พุทธธรรมสงฆ์


ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๔ กถาวัตถปกรณ์ - หน้าที่ 842 (เล่ม 37)

ส. หากว่า สิ่งใดไม่เที่ยง สิ่งนั้นพระผู้มีพระภาคตรัสว่าเป็นทุกข์ (และ)
อัญญาตาวินทรีย์ก็ไม่เที่ยง ก็ต้องไม่กล่าวว่า ทุกข์เท่านั้นเป็นปรินิปผันนะ
อปรินิปผันนกถา จบ
วรรคที่ ๒๓ จบ
ขุททกปัณณาสก์ จบ
—————-
อุทาน
มหา นิยาโม อนุสยา นิคฺคโห ขุทฺทกปณฺจมา
ปรปปฺปวาทมทฺทนา สุตฺตมูลสมาหิตา
อุชฺโชตนา สตฺถุสมเย กถาวตฺถุปฺปกรเณ
กถาวัตถุปกรณ์ มี ๕ ปัณณาสก์ คือ
(๑) มหาปัณณาสก์
(๒) นิยามปัณณาสก์
(๓) อนุสยปัณณาสก์
(๔) นิคคหปัณณาสก์
(๕) ขุททกปัณณาสก์
อันพระโมคคัลลีบุตรติสสเถระทำพระสูตรให้เป็นมูลตั้งไว้ ให้เป็นเครื่องย่ำยี
ปรับปวาท พรุ่งโพรงอยู่ในพระพุทธศาสนา
กถาวัตถุปกรณ์ ๓๕ ภาณวาร จบ
———————

842
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๕ ยมกปกรณ์ ภาค ๑ - หน้าที่ 1 (เล่ม 38)

พระอภิธรรมปิฎก
เล่ม ๕
ยมกปกรณ์ ภาค ๑
ขอนอบน้อมแด่พระผู้มีพระภาคอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าพระองค์นั้น
มูลยมก
อุทเทสวาร
[๑] ธรรมเหล่าหนึ่งเหล่าใดเป็นกุศล ธรรมเหล่านั้นทั้งหมด เป็นกุศลมูลหรือ?
หรือว่าธรรมเหล่าใดเป็นกุศลมูล ธรรมเหล่านั้นทั้งหมดเป็นกุศล.
ธรรมเหล่าหนึ่งเหล่าใดเป็นกุศล ธรรมเหล่านั้นทั้งหมด มีมูลอย่างเดียวกันโดยเป็น
กุศลมูลหรือ?
หรือว่า ธรรมเหล่าใดมีมูลอย่างเดียวกันโดยเป็นกุศลมูล ธรรมเหล่านั้นทั้งหมด เป็น
กุศล?
ธรรมเหล่าหนึ่งเหล่าใด มีมูลอย่างเดียวกันโดยเป็นกุศลมูล ธรรมเหล่านั้นทั้งหมด
มีมูลอาศัยกันและกันโดยเป็นกุศลมูลหรือ?
หรือว่า ธรรมเหล่าใดมีมูลอาศัยกันและกันโดยเป็นกุศลมูล ธรรมเหล่านั้นทั้งหมด
เป็นกุศล?
ธรรมเหล่าหนึ่งเหล่าใดเป็นกุศล ธรรมเหล่านั้นทั้งหมด เป็นมูลที่เรียกว่ากุศลมูลหรือ?
หรือว่า ธรรมเหล่าใดเป็นมูลที่เรียกว่ากุศลมูล ธรรมเหล่านั้นทั้งหมด เป็นกุศล?

1
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๕ ยมกปกรณ์ ภาค ๑ - หน้าที่ 2 (เล่ม 38)

ธรรมเหล่าหนึ่งเหล่าใดเป็นกุศล ธรรมเหล่านั้นทั้งหมด มีมูลอย่างเดียวกันโดยเป็น
กุศลมูล เป็นมูลหรือ?
หรือว่า ธรรมเหล่าใดมีมูลอย่างเดียวกันโดยเป็นกุศลเป็นมูล ธรรมเหล่านั้นทั้งหมด
เป็นกุศล?
ธรรมเหล่าหนึ่งเหล่าใดมีมูลอย่างเดียวกันโดยเป็นกุศลมูลเป็นมูล ธรรมเหล่านั้นทั้งหมด
มีมูลอาศัยกันและกันโดยเป็นกุศลมูล เป็นมูลหรือ?
หรือว่าธรรมเหล่าใดมีมูลอาศัยกันและกันโดยเป็นกุศลมูลเป็นมูล ธรรมเหล่านั้นทั้งหมด
เป็นกุศล?
ธรรมเหล่าหนึ่งเหล่าใดเป็นกุศล ธรรมเหล่านั้นทั้งหมด มีกุศลเป็นมูลหรือ?
หรือว่า ธรรมเหล่าใดมีกุศลเป็นมูล ธรรมเหล่านั้นทั้งหมด เป็นกุศล?
ธรรมเหล่าหนึ่งเหล่าใดเป็นกุศล ธรรมเหล่านั้นทั้งหมด มีมูลอย่างเดียวกันโดยเป็น
กุศลมูลหรือ?
หรือว่า ธรรมเหล่าใดมีมูลอย่างเดียวกันโดยเป็นกุศลมูล ธรรมเหล่านั้นทั้งหมด เป็นกุศล?
ธรรมเหล่าหนึ่งเหล่าใดมีมูลอย่างเดียวกันโดยเป็นกุศลมูล ธรรมเหล่านั้นทั้งหมด มีมูล
อาศัยกันและกันโดยเป็นกุศลมูลหรือ?
หรือว่า ธรรมเหล่าใดมีมูลอาศัยกันและกันโดยเป็นกุศลมูล ธรรมเหล่านั้นทั้งหมด
เป็นกุศล?
ธรรมเหล่าหนึ่งเหล่าใดเป็นกุศล ธรรมเหล่านั้นทั้งหมด มีกุศลมูลเป็นมูลหรือ?
หรือว่า ธรรมเหล่าใดมีกุศลมูลเป็นมูล ธรรมเหล่านั้นทั้งหมดเป็นกุศล?
ธรรมเหล่าหนึ่งเหล่าใดเป็นกุศล ธรรมเหล่านั้นทั้งหมด มีมูลอย่างเดียวกันโดยเป็น
กุศลมูลเป็นมูลหรือ?
หรือว่า ธรรมเหล่าใดมีมูลอย่างเดียวกันโดยเป็นกุศลมูลเป็นมูล ธรรมเหล่านั้นทั้งหมด
เป็นกุศล?
ธรรมเหล่าหนึ่งเหล่าใด มีมูลอย่างเดียวกันโดยเป็นกุศลมูลเป็นมูล ธรรมเหล่านั้นทั้งหมด
มีมูลอาศัยกันและกันโดยเป็นกุศลมูล เป็นมูลหรือ?

2
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๕ ยมกปกรณ์ ภาค ๑ - หน้าที่ 3 (เล่ม 38)

หรือว่า ธรรมเหล่าใดมีมูลอาศัยกันและกันโดยเป็นกุศลมูลเป็นมูล ธรรมเหล่านั้นทั้ง
หมด เป็นกุศล?
[๒] ธรรมเหล่าหนึ่งเหล่าใดเป็นอกุศล ธรรมเหล่านั้นทั้งหมด เป็นอกุศลมูลหรือ?
หรือว่า ธรรมเหล่าใดเป็นอกุศลมูล ธรรมเหล่านั้นทั้งหมด เป็นอกุศล?
ธรรมเหล่าหนึ่งเหล่าใดเป็นอกุศล ธรรมเหล่านั้นทั้งหมด มีมูลอย่างเดียวกันโดยเป็น
อกุศลมูลหรือ?
หรือว่า ธรรมเหล่าใดมีมูลอย่างเดียวกันโดยเป็นอกุศลมูล ธรรมเหล่านั้นทั้งหมด
เป็นอกุศล?
ธรรมเหล่าหนึ่งเหล่าใด มีมูลอย่างเดียวกันโดยเป็นอกุศลมูล ธรรมเหล่านั้นทั้งหมด
มีมูลอาศัยกันและกันโดยเป็นอกุศลมูลหรือ?
หรือว่า ธรรมเหล่าใดมีมูลอาศัยกันและกันโดยเป็นอกุศลมูล ธรรมเหล่านั้นทั้งหมด
เป็นอกุศล?
ธรรมเหล่าหนึ่งเหล่าใดเป็นอกุศล ธรรมเหล่านั้นทั้งหมด เป็นมูลที่เรียกว่าอกุศลมูลหรือ?
หรือว่า ธรรมเหล่าใดเป็นมูลที่เรียกว่าอกุศลมูล ธรรมเหล่านั้นทั้งหมด เป็นอกุศล?
ธรรมเหล่าหนึ่งเหล่าใดเป็นอกุศล ธรรมเหล่านั้นทั้งหมด มีมูลอย่างเดียวกันโดยเป็น
อกุศลมูลเป็นมูลหรือ?
หรือว่า ธรรมเหล่าใดมีมูลอย่างเดียวกันโดยเป็นอกุศลมูลเป็นมูล ธรรมเหล่านั้นทั้งหมด
เป็นอกุศล?
ธรรมเหล่าหนึ่งเหล่าใด มีมูลอย่างเดียวกันโดยเป็นอกุศลมูลเป็นมูล ธรรมเหล่านั้น
ทั้งหมด มีมูลอาศัยกันและกันโดยเป็นอกุศลมูลเป็นมูลหรือ?
หรือว่า ธรรมเหล่าใดมีมูลอาศัยกันและกันโดยเป็นอกุศลมูลเป็นมูล ธรรมเหล่านั้น
ทั้งหมดเป็นอกุศล?
ธรรมเหล่าหนึ่งเหล่าใดเป็นอกุศล ธรรมเหล่านั้นทั้งหมดมีอกุศลเป็นมูลหรือ?
หรือว่า ธรรมเหล่าใดมีอกุศลเป็นมูล ธรรมเหล่านั้นทั้งหมด เป็นอกุศล
ธรรมเหล่าหนึ่งเหล่าใดเป็นอกุศล ธรรมเหล่านั้นทั้งหมด มีมูลอย่างเดียวกันโดยเป็น
อกุศลมูลหรือ?

3
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๕ ยมกปกรณ์ ภาค ๑ - หน้าที่ 4 (เล่ม 38)

หรือว่า ธรรมเหล่าใดมีมูลอย่างเดียวกันโดยเป็นอกุศลมูล ธรรมเหล่านั้นทั้งหมด
เป็นอกุศล?
ธรรมเหล่าหนึ่งเหล่าใด มีมูลอย่างเดียวกันโดยเป็นอกุศลมูล ธรรมเหล่านั้นทั้งหมด
มีมูลอาศัยกันและกันโดยเป็นอกุศลมูลหรือ?
หรือว่า ธรรมเหล่าใดมีมูลอาศัยกันและกันโดยเป็นอกุศลมูล ธรรมเหล่านั้นทั้งหมด
เป็นอกุศล?
ธรรมเหล่าหนึ่งเหล่าใดเป็นอกุศล ธรรมเหล่านั้นทั้งหมด มีอกุศลมูลเป็นมูลหรือ?
หรือว่า ธรรมเหล่าใดมีอกุศลมูลเป็นมูล ธรรมเหล่านั้นทั้งหมด เป็นอกุศล?
ธรรมเหล่าหนึ่งเหล่าใดเป็นอกุศล ธรรมเหล่านั้นทั้งหมด มีมูลอย่างเดียวกันโดยเป็น
อกุศลมูล เป็นมูลหรือ?
หรือว่า ธรรมเหล่าใดมีมูลอย่างเดียวกันโดยเป็นอกุศลมูลเป็นมูล ธรรมเหล่านั้นทั้งหมด
เป็นอกุศล?
ธรรมเหล่าหนึ่งเหล่าใด มีมูลอย่างเดียวกันโดยเป็นอกุศลมูลเป็นมูล ธรรมเหล่านั้นทั้งหมด
มีมูลอาศัยกันและกันโดยเป็นอกุศลมูล เป็นมูลหรือ?
หรือว่า ธรรมเหล่าใดมีมูลอาศัยกันและกันโดยเป็นอกุศลมูลเป็นมูล ธรรมเหล่านั้น
ทั้งหมด เป็นอกุศล?
[๓] ธรรมเหล่าหนึ่งเหล่าใดเป็นอัพยากฤต ธรรมเหล่านั้นทั้งหมด เป็นอัพยากตมูล
หรือ?
หรือว่า ธรรมเหล่าใดเป็นอัพยากตมูล ธรรมเหล่านั้นทั้งหมด เป็นอัพยากฤต?
ธรรมเหล่าหนึ่งเหล่าใดเป็นอัพยากฤต ธรรมเหล่านั้นทั้งหมด มีมูลอย่างเดียวกันโดยเป็น
อัพยากตมูลหรือ?
หรือว่า ธรรมเหล่าใดมีมูลอย่างเดียวกันโดยเป็นอัพยากตมูล ธรรมเหล่านั้นทั้งหมด
เป็นอัพยากฤต?
ธรรมเหล่าหนึ่งเหล่าใด มีมูลอย่างเดียวกันโดยเป็นอัพยากตมูล ธรรมเหล่านั้นทั้งหมด
มีมูลอาศัยกันและกันโดยเป็นอัพยากตมูลหรือ?

4
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๕ ยมกปกรณ์ ภาค ๑ - หน้าที่ 5 (เล่ม 38)

หรือว่า ธรรมเหล่าใดมีมูลอาศัยกันและกันโดยเป็นอัพยากตมูล ธรรมเหล่านั้นทั้งหมด
เป็นอัพยากฤต.
ธรรมเหล่าหนึ่งเหล่าใดเป็นอัพยากฤต ธรรมเหล่านั้นทั้งหมด เป็นมูลที่เรียกว่าอัพยากต
มูลหรือ?
หรือว่า ธรรมเหล่าใดเป็นมูลที่เรียกว่าอัพยากตมูล ธรรมเหล่านั้นทั้งหมด เป็นอัพยากฤต.
ธรรมเหล่าหนึ่งเหล่าใดเป็นอัพยากฤต ธรรมเหล่านั้นทั้งหมด มีมูลอย่างเดียวกันโดยเป็น
อัพยากตมูล เป็นมูลหรือ?
หรือว่า ธรรมเหล่าใดมีมูลอย่างเดียวกันโดยเป็นอัพยากตมูลเป็นมูล ธรรมเหล่านั้น
ทั้งหมด เป็นอัพยากฤต.
ธรรมเหล่าหนึ่งเหล่าใด มีมูลอย่างเดียวกันโดยเป็นอัพยากตมูลเป็นมูล ธรรมเหล่านั้น
ทั้งหมด มีมูลอาศัยกันและกันโดยเป็นอัพยากตมูล เป็นมูลหรือ?
หรือว่า ธรรมเหล่าใดมีมูลอาศัยกันและกันโดยเป็นอัพยากตมูลเป็นมูล ธรรมเหล่านั้น
ทั้งหมด เป็นอัพยากฤต.
ธรรมเหล่าหนึ่งเหล่าใดเป็นอัพยากฤต ธรรมเหล่านั้นทั้งหมด มีอัพยากฤตเป็นมูลหรือ?
หรือว่า ธรรมเหล่าใดมีอัพยากฤตเป็นมูล ธรรมเหล่านั้นทั้งหมด เป็นอัพยากฤต.
ธรรมเหล่าหนึ่งเหล่าใดเป็นอัพยากฤต ธรรมเหล่านั้นทั้งหมด มีมูลอย่างเดียวกันโดยเป็น
อัพยากตมูลหรือ?
หรือว่า ธรรมเหล่าใดมีมูลอย่างเดียวกันโดยเป็นอัพยากตมูล ธรรมเหล่านั้นทั้งหมด
เป็นอัพยากฤต.
ธรรมเหล่าหนึ่งเหล่าใดมีมูลอย่างเดียวกันโดยเป็นอัพยากตมูล ธรรมเหล่านั้นทั้งหมด
มีมูลอาศัยกันและกันโดยเป็นอัพยากตมูลหรือ?
หรือว่า ธรรมเหล่าใดมีมูลอาศัยกันและกันโดยเป็นอัพยากตมูล ธรรมเหล่านั้นทั้งหมด
เป็นอัพยากฤต.
ธรรมเหล่าหนึ่งเหล่าใดเป็นอัพยากฤต ธรรมเหล่านั้นทั้งหมด มีอัพยากตมูลเป็นมูลหรือ?
หรือว่า ธรรมเหล่าใดมีอัพยากตมูลเป็นมูล ธรรมเหล่านั้นทั้งหมด เป็นอัพยากฤต.

5
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๕ ยมกปกรณ์ ภาค ๑ - หน้าที่ 6 (เล่ม 38)

ธรรมเหล่าหนึ่งเหล่าใดเป็นอัพยากฤต ธรรมเหล่านั้นทั้งหมด มีมูลอย่างเดียวกันโดยเป็น
อัพยากตมูล เป็นมูลหรือ?
หรือว่า ธรรมเหล่าใดมีมูลอย่างเดียวกันโดยเป็นอัพยากตมูลเป็นมูล ธรรมเหล่านั้น
ทั้งหมด เป็นอัพยากฤต.
ธรรมเหล่าหนึ่งเหล่าใด มีมูลอย่างเดียวกันโดยเป็นอัพยากตมูลเป็นมูล ธรรมเหล่านั้น
ทั้งหมด มีมูลอาศัยกันและกันโดยเป็นอัพยากตมูล เป็นมูลหรือ?
หรือว่า ธรรมเหล่าใดมีมูลอาศัยกันและกันโดยเป็นอัพยากตมูลเป็นมูล ธรรมเหล่านั้น
ทั้งหมด เป็นอัพยากฤต.
[๔] ธรรมเหล่าหนึ่งเหล่าใดเป็นนาม ธรรมเหล่านั้นทั้งหมด เป็นนามเป็นมูลหรือ?
หรือว่า ธรรมเหล่าใดเป็นนามเป็นมูล ธรรมเหล่านั้นทั้งหมดเป็นนาม.
ธรรมเหล่าหนึ่งเหล่าใดเป็นนาม ธรรมเหล่านั้นทั้งหมด มีมูลอย่างเดียวกันโดยเป็นนาม
เป็นมูลหรือ?
หรือว่า ธรรมเหล่าใดมีมูลอย่างเดียวกันโดยเป็นนามเป็นมูล ธรรมเหล่านั้นทั้งหมด
เป็นนาม.
ธรรมเหล่าหนึ่งเหล่าใด มีมูลอย่างเดียวกันโดยเป็นนามเป็นกุศล ธรรมเหล่านั้นทั้งหมด
มีมูลอาศัยกันและกันโดยเป็นนามเป็นมูลหรือ?
หรือว่า ธรรมเหล่าใดมีมูลอาศัยกันและกันโดยเป็นนามเป็นมูล ธรรมเหล่านั้นทั้งหมด
เป็นนาม.
ธรรมเหล่าหนึ่งเหล่าใดเป็นนาม ธรรมเหล่านั้นทั้งหมด เป็นมูลที่เรียกว่านามมูลหรือ?
หรือว่า ธรรมเหล่าใดเป็นมูลที่เรียกว่านามมูล ธรรมเหล่านั้นทั้งหมด เป็นนาม.
ธรรมเหล่าหนึ่งเหล่าใดเป็นนาม ธรรมเหล่านั้นทั้งหมด มีมูลอย่างเดียวกันโดยเป็นนามมูล
เป็นมูลหรือ?
หรือว่า ธรรมเหล่าใดมีมูลอย่างเดียวกันโดยเป็นนามมูลเป็นมูล ธรรมเหล่านั้นทั้งหมด
เป็นนาม.
ธรรมเหล่าหนึ่งเหล่าใด มีมูลอย่างเดียวกันโดยเป็นนามมูลเป็นมูล ธรรมเหล่านั้นทั้งหมด
มีมูลอาศัยกันและกันโดยเป็นนามมูลเป็นมูลหรือ?

6
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๕ ยมกปกรณ์ ภาค ๑ - หน้าที่ 7 (เล่ม 38)

หรือว่า ธรรมเหล่าใดมีมูลอาศัยกันและกันโดยเป็นนามมูลเป็นมูล ธรรมเหล่านั้น
ทั้งหมด เป็นนาม.
ธรรมเหล่าหนึ่งเหล่าใดเป็นนาม ธรรมเหล่านั้นทั้งหมด มีนามเป็นมูลหรือ?
หรือว่า ธรรมเหล่าใดมีนามเป็นมูล ธรรมเหล่านั้นทั้งหมด เป็นนาม?
ธรรมเหล่าหนึ่งเหล่าใดเป็นนาม ธรรมเหล่านั้นทั้งหมด มีมูลอย่างเดียวกัน โดยเป็นนาม
มูลหรือ?
หรือว่า ธรรมเหล่าใดมีมูลอย่างเดียวกันโดยเป็นนามมูล ธรรมเหล่านั้นทั้งหมดเป็นนาม.
ธรรมเหล่าหนึ่งเหล่าใด มีมูลอย่างเดียวกันโดยเป็นนามมูล ธรรมเหล่านั้นทั้งหมด มีมูล
อาศัยกันและกันโดยเป็นนามมูลหรือ?
หรือว่า ธรรมเหล่าใดมีมูลอาศัยกันและกันโดยเป็นนามมูล ธรรมเหล่านั้นทั้งหมด
เป็นนาม.
ธรรมเหล่าหนึ่งเหล่าใดเป็นนาม ธรรมเหล่านั้นทั้งหมด มีนามมูลเป็นมูลหรือ?
หรือว่า ธรรมเหล่าใดมีนามมูลเป็นมูล ธรรมเหล่านั้นทั้งหมด เป็นนาม.
ธรรมเหล่าหนึ่งเหล่าใดเป็นนาม ธรรมเหล่านั้นทั้งหมด มีมูลอย่างเดียวกันโดยเป็นนามมูล
เป็นมูลหรือ?
หรือว่า ธรรมเหล่าใดมีมูลอย่างเดียวกันโดยเป็นนามมูลเป็นมูล ธรรมเหล่านั้นทั้งหมด
เป็นนาม.
ธรรมเหล่าหนึ่งเหล่าใด มีมูลอย่างเดียวกันโดยเป็นนามมูลเป็นมูล ธรรมเหล่านั้นทั้งหมด
มีมูลอาศัยกันและกันโดยเป็นนามมูลเป็นมูลหรือ?
หรือว่า ธรรมเหล่าใดมีมูลอาศัยกันและกันโดยเป็นนามมูลเป็นมูล ธรรมเหล่านั้น
ทั้งหมด เป็นนาม.
[๕] ธรรมเหล่าหนึ่งเหล่าใดเป็นกุศล ธรรมเหล่านั้นทั้งหมด
มีกุศลเป็นเหตุหรือ ฯลฯ
มีกุศลเป็นนิทานหรือ ฯลฯ
มีกุศลเป็นแดนเกิดพร้อมหรือ ฯลฯ
มีกุศลเป็นแดนเกิดทั่วหรือ ฯลฯ

7
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๕ ยมกปกรณ์ ภาค ๑ - หน้าที่ 8 (เล่ม 38)

มีกุศลเป็นสมุฏฐานหรือ ฯลฯ
มีกุศลเป็นอาหารหรือ ฯลฯ
มีกุศลเป็นอารมณ์หรือ ฯลฯ
มีกุศลเป็นปัจจัยหรือ ฯลฯ
มีกุศลเป็นสมุทัยหรือ ฯลฯ
“มูล เหตุ นิทาน สมภพ ปภพ สมุฏฐาน อาหาร อารมณ์ ปัจจัย และสมุทัย”.
อุทเทสวาร จบ.
นิทเทสวาร
กุศลธรรมนิทเทส
[๖] ธรรมเหล่าหนึ่งเหล่าใดเป็นกุศล ธรรมเหล่านั้นทั้งหมด เป็นกุศลมูลหรือ?
กุศลมูลมี ๓ เท่านั้น กุศลธรรมที่เหลือนอกนั้น ไม่ใช่กุศลมูล.
หรือว่า ธรรมเหล่าใดเป็นกุศลมูล ธรรมเหล่านั้นทั้งหมด เป็นกุศล?
ถูกแล้ว.
ธรรมเหล่าหนึ่งเหล่าใดเป็นกุศล ธรรมเหล่านั้นทั้งหมด มีมูลอย่างเดียวกันโดย
เป็นกุศลมูลหรือ?
ถูกแล้ว.
หรือว่า ธรรมเหล่าใดมีมูลอย่างเดียวกันโดยเป็นกุศลมูล ธรรมเหล่านั้นทั้งหมด
เป็นกุศล?
รูปที่มีกุศลเป็นสมุฏฐาน มีมูลอย่างเดียวกันโดยเป็นกุศลมูล แต่ไม่ใช่กุศล กุศลเป็น
ธรรมที่มีมูลอย่างเดียวกันโดยเป็นกุศลมูลด้วย เป็นกุศลด้วย.
ธรรมเหล่าหนึ่งเหล่าใด มีมูลอย่างเดียวกันโดยเป็นกุศลมูล ธรรมเหล่านั้นทั้งหมด
เป็นมูลที่อาศัยกันและกันโดยเป็นกุศลมูลหรือ?

8
ฉบับหลวง
พระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๕ ยมกปกรณ์ ภาค ๑ - หน้าที่ 9 (เล่ม 38)

มูลเหล่าใดที่เป็นกุศลมูล เกิดร่วมกัน มูลเหล่านั้นเป็นมูลอย่างเดียวกันด้วย เป็นมูลที่
อาศัยกันและกันด้วย ธรรมที่เกิดร่วมกันกับกุศลมูลที่เหลือนอกนั้น เป็นธรรมมีมูลอย่างเดียวกัน
โดยเป็นกุศลมูล แต่ไม่ใช่เป็นมูลที่อาศัยกันและกัน.
หรือว่า ธรรมเหล่าใดเป็นมูลที่อาศัยกันและกันโดยเป็นกุศลมูล ธรรมเหล่านั้น
ทั้งหมด เป็นกุศล?
ถูกแล้ว.
[๗] ธรรมเหล่าหนึ่งเหล่าใดเป็นกุศล ธรรมเหล่านั้นทั้งหมด เป็นมูลที่เรียกว่า
กุศลมูลหรือ?
มูลที่เรียกว่ากุศลมูลมี ๓ เท่านั้น ธรรมที่เป็นกุศลที่เหลือนอกนั้น ไม่ใช่มูลที่เรียกว่า
กุศลมูล.
หรือว่า ธรรมเหล่าใดเป็นมูลที่เรียกว่ากุศลมูล ธรรมเหล่านั้นทั้งหมด เป็นกุศล?
ถูกแล้ว.
ธรรมเหล่าหนึ่งเหล่าใดเป็นกุศล ธรรมเหล่านั้นทั้งหมด เป็นมูลที่เรียกว่ามูลเดียวกัน
โดยเป็นกุศลมูลหรือ?
ถูกแล้ว.
หรือว่า ธรรมเหล่าใดเป็นมูลที่เรียกว่ามูลเดียวกันโดยเป็นกุศลมูล ธรรมเหล่านั้น
ทั้งหมด เป็นกุศล?
รูปที่มีกุศลเป็นสมุฏฐาน เป็นมูลที่เรียกว่ามูลเดียวกันโดยเป็นกุศลมูล แต่ไม่ใช่กุศล
กุศลเป็นมูลที่เรียกว่ามูลเดียวกันโดยเป็นกุศลมูลด้วย เป็นกุศลด้วย.
ธรรมเหล่าหนึ่งเหล่าใด เป็นมูลที่เรียกว่ามูลเดียวกันโดยเป็นกุศลมูล ธรรมเหล่านั้น
ทั้งหมด เป็นมูลที่เรียกว่าเป็นมูลที่อาศัยกันและกันโดยเป็นกุศลมูลหรือ?
มูลเหล่าใดเป็นกุศลมูลเกิดร่วมกัน มูลเหล่านั้นเป็นมูลที่เรียกว่ามูลเดียวกันด้วย เป็น
มูลที่เรียกว่าเป็นมูลที่อาศัยกันและกันด้วย ธรรมที่เกิดร่วมกันกับกุศลมูลที่เหลือนอกนั้น เป็นมูล
ที่เรียกว่ามูลเดียวกันโดยเป็นกุศลมูล แต่ไม่ใช่มูลที่เรียกว่าเป็นมูลที่อาศัยกันและกันเป็นมูล.

9