พระตถาคตหาประมาณมิได้ สร้างรูปเปรียบไม่ได้ เป็นบาป
07/02/2026 14:09:04[๒๕๖] พระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ มีพระคุณหาประมาณมิได้ บรรดาสัตว์เลื้อยคลาน คือ งู แมลงป่อง ตะขาบ แมลงมุม ตุ๊กแก และหนูเป็นสัตว์ประมาณได้...
ก็มาสอดคล้องกับสูตรนี้อีกที่ตรัสว่า "อปฺปฏิโม/appaṭimo" ไม่สามารถสร้างรูปเปรียบพระตถาคตได้
[๑๔๓] ดูกรภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้เอก เมื่อเกิดขึ้นในโลก ย่อมเกิดขึ้นเป็นผู้ไม่มีที่สอง ไม่มีใครเช่นกับพระองค์ ไม่มีใครเปรียบ ไม่มีใครเปรียบเสมอ ไม่มีส่วนเปรียบ ไม่มีบุคคลเปรียบ ไม่มีใครเสมอ เสมอด้วยพระพุทธเจ้าผู้ไม่มีใครเสมอ...
และก็มาสอดคล้องกับที่มีอธิบายในที่นี้อีกว่า "พระตถาคตนับคำนวณไม่ได้ ประมาณไม่ได้" ก็เหมือนกันกับเรื่องการสร้างรูปปั้น จะเอาดินทั้งจักรวาลมาปั้น ก็ไม่อาจเปรียบได้ อุปมาเดียวกันกับเรื่อง เอาไม้ไผ่มาต่อจนเต็มห้องจักรวาลนั่นละ ตถาคตบำเพ็ญบารมีมาสิ้นสี่อสงไขยแสนกัป โดยประการที่คนอื่นจะพึงเอาดินเอาปูนมาทำเป็นรูปเปรียบท่านนั้นหามิได้
...ภ. พราหมณ์ แม้หากว่าท่านเอาไม้ไผ่มาต่อจนเต็มห้องจักรวาลทั้งสิ้นแล้ว ยืนเทียบอยู่ในที่ใกล้ ท่านก็ไม่อาจวัดขนาดของเราได้ เพราะเราบำเพ็ญบารมีมาสิ้นสี่อสงไขยแสนกัป โดยประการที่คนอื่นจะพึงวัดขนาดของเรานั้นหามิได้ พระตถาคตนับคำนวณไม่ได้ ประมาณไม่ได้
แล้วก็มาสอดคล้องกับข้อนี้ว่า ไม่สามารถสร้างรูปเปรียบได้
...อัตตภาพของพระมหาบุรุษสะสมไว้ด้วยทานจิต บุญจิต ตระเตรียมไว้ด้วยบารมี ๑๐ ด้วยประการฉะนี้ ศิลปินทั้งปวงหรือผู้มีฤทธิ์ทั้งปวงในโลก ไม่สามารถสร้างรูปเปรียบได้...
และก็มาสอดคล้องกับสูตรนี้อีก ที่ตรัสว่า "เมื่อกายตถาคตแตกสิ้นชีวิตแล้ว เทวดาและมนุษย์ทั้งหลายจะไม่เห็นตถาคต" ที่นี้เมื่อตรัสว่า จะไม่เห็นอีก แต่ก็ไปทำเป็นรูปเปรียบให้มี มันก็ไปขัดไงกับที่ท่านตรัสว่า จะไม่เห็นอีก นอกจากนี้ ยังไปขัดกับหลักนิพพานที่ว่า ผู้ที่ปรินิพพานไปแล้ว จะไม่มีตัวตนอีก จึงไม่ใช่พุทธ แต่เป็นลัทธิอื่นที่ถือรูปเคารพ ถือเทพเจ้า
...กายของตถาคตมีตัณหาอันจะนำไปสู่ภพชาติแล้วก็เหมือนฉันนั้น ยังดำรงอยู่ เทวดาและมนุษย์ทั้งหลายย่อมเห็นตถาคตชั่วเวลาที่กายของตถาคตยังดำรงอยู่ ต่อเมื่อกายแตกสิ้นชีวิตแล้ว เทวดาและมนุษย์ทั้งหลายจะไม่เห็นตถาคต...
ฉะนั้น เมื่อไม่มีอะไรเปรียบ แต่ก็ไปทำเปรียบ มันก็ไปขัดกับที่พระพุทธเจ้าตรัส และเมื่อขัดก็ย่อมเป็นบาป จะเห็นได้ว่า ธรรมของพระพุทธเจ้า สอดคล้องเข้ากันได้หมดเลย ไม่มีขัดแย้ง