พุทธธรรมสงฆ์


ตัวอย่างของบุคคลที่เรียนธรรมแบบยึดตัวหนังสือ (กรณีอุทเทสิกเจดีย์)

ศึกษาธรรมวินัยแบบว่า ไปค้นดูไม่พบคำว่า อุทเทสิกเจดีย์ ที่แปลว่า ยกธรรมขึ้นแสดง แต่พบคำว่า พระปฏิมา แล้วก็ยกเอามาเป็นข้ออ้างอิง อันนี้คือตัวอย่างของการศึกษาแบบยึดพยัญชนะ ไม่ได้เทียบมาใส่พุทธพจน์ แล้วพิจารณาให้เข้าใจเนื้อความ พระพุทธเจ้าตรัสว่า เป็นการเรียนไม่ดี เป็นการปฏิบัติผิด ย่อมเป็นไปเพื่อมิใช่ประโยชน์ ดูตรงนี้ ไม่มีธรรมวินัยข้อไหน ที่พระพุทธเจ้าสอนให้เรียนธรรมแบบนี้

...พวกเธอไม่พึงชื่นชม ไม่พึงคัดค้านคำกล่าวของภิกษุนั้น ครั้นไม่ชื่นชม ไม่คัดค้านแล้ว พึงเรียนบทพยัญชนะเหล่านั้นให้ดีแล้ว สอบสวนในพระสูตรเทียบเคียงในพระวินัย ถ้าสอบสวนในพระสูตร เทียบเคียงในพระวินัย ลงในพระสูตรไม่ได้ เทียบเคียงในพระวินัยไม่ได้ พึงถึงความตกลงใจในข้อนี้ว่านี้ไม่ใช่คำสอนของพระผู้มีพระภาคเจ้าพระองค์นั้น และภิกษุนี้จำมาผิดแล้วแน่นอน ดังนั้น พวกเธอพึงทิ้งคำกล่าวนั้นเสีย...

พระปฏิมาไม่มีในธรรมวินัยนี้ เล่าเรียนสูตรอันถือกันมาผิดด้วยบทพยัญชนะที่ใช้ผิด เนื้อความแห่งบทพยัญชนะที่ใช้ผิด ย่อมมีนัยอันผิดไปด้วย

...ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรม ๔ ประการนี้เป็นเหตุให้พระสัทธรรมเลอะเลือนอันตรธานไป ธรรม ๔ ประการเป็นไฉน คือ ภิกษุทั้งหลายในพระวินัยนี้ เล่าเรียนสูตรอันถือกันมาผิดด้วยบทพยัญชนะที่ใช้ผิด เนื้อความแห่งบทพยัญชนะที่ใช้ผิด ย่อมมีนัยอันผิดไปด้วย นี้ธรรมประการที่ ๑ เป็นเหตุให้พระสัทธรรมเลอะเลือนอันตรธานไป...

คนมีปัญญาจะฟังเอาเนื้อความให้เข้าใจความหมาย

...สา. น้อยหรือมาก นิมนต์กล่าวเถิด ท่านจงกล่าวแต่ใจความแก่ข้าพเจ้า ข้าพเจ้าต้องการใจความอย่างเดียว ท่านจักทำพยัญชนะให้มากทำไม พระอัสสชิเถระแสดงธรรม [๖๕] ลำดับนั้น ท่านพระอัสสชิ ได้กล่าวธรรมปริยายนี้แก่สารีบุตรปริพาชก ว่าดังนี้:-...

เนื้อความเป็นที่พึ่งได้ พยัญชนะไม่ได้

...ไม่พึงยึดพยัญชนะจนเกินไป ดำรงอยู่ในข้อแนะนำของอาจารย์ทั้งหลาย พิจารณาถึงเนื้อความด้วยประการฉะนี้ ด้วยว่า เนื้อความเป็นที่พึ่งได้ พยัญชนะไม่ได้...

ที่จริงแล้ว อุทเทสิกเจดีย์ มีความหมายชัดเจนอยู่แล้วในธรรมวินัยนี้ ทั้งพุทธพจน์และอรรถกถา ว่าหมายถึงการยกธรรมขึ้นแสดง ไม่ใช่การสร้างรูปเปรียบพระตถาคต เพียงแต่คนอ่านไม่เข้าใจเอง คำกล่าวของคนอื่นจะแย้งไม่ได้

กระทู้เกี่ยวข้อง :   # 3 คำที่มักเข้าใจผิด แปลผิด ธรรมเจดีย์ อุทเทสิกเจดีย์ อรูปพรหม