ถ้าถาม AI โดยทั่วไป มันจะจับแหล่งข้อมูลมาตอบประมาณว่า ธรรมเจดีย์ คือ เจดีย์บรรจุพระธรรม อุทเทสิกเจดีย์ก็คือการสร้างรูปปั้น อรูปพรหม ก็คือ พรหมไม่มีรูป ทำไมเป็นแบบนี้? ก็เพราะว่า คนป้อนข้อมูลแบบนี้ลงในออนไลน์เยอะ มันจึงจับเอาแหล่งข้อมูลตามค่านิยม แต่ถ้าวางกรอบ อ้างพระธรรมวินัย ถามเฉพาะเจาะจง มันจะช่วยคุณวิเคราะห์เป็นแนวทางได้

👉 อรูปพรหม : ตามหลักฐานในพระธรรมวินัย อรูปพรหม คือ พรหมไม่ใส่ใจในรูป ไม่ใช่พรหมไม่มีรูป ไม่มีตัว

👉 ธรรมเจดีย์ : ธรรมเป็นนามธรรม เจดีย์แปลว่าสิ่งที่ควรเคารพบูชา ธรรม + เจดีย์ แปลว่า พระธรรมที่ควรเคารพบูชา ในธรรมเจติยสูตร พระพุทธเจ้าพูดถึงพระธรรม ไม่ได้พูดถึง สิ่งก่อสร้าง, ใบลาน, กระดาษ, ตู้พระไตรปิฎก ธรรมคือเจดีย์ เจดีย์คือธรรม ธรรมเจดีย์ ไม่มีวัตถุปรากฏให้กราบไหว้เหมือนเจดีย์ที่เป็นวัตถุ บูชาธรรมเจดีย์ คือ ปฏิบัติธรรมสมควรแก่ธรรม เรียกว่า ปฏิบัติบูชา อามิสบูชากับธรรมบูชา แยกคนละส่วนกัน

👉 อุทเทสิกเจดีย์ : uddesa (อุเทศ) + "-ka" หรือ "-ika" (one who...) + cetiyā (เจดีย์) แปลว่า เจดีย์อุเทศ เจดีย์ คือการกล่าวธรรม เจดีย์ คือการยกธรรมขึ้นแสดง ไม่ได้แปลว่าสร้างวัตถุ

จะเข้าใจพระธรรมวินัยได้ แปลได้ถูก ต้องศึกษา เทียบตามพระธรรมวินัย พระพุทธเจ้าให้สอบสวน เทียบตามพระธรรมวินัย เก่งภาษาอย่างเดียวไม่ได้หมายความว่าจะเข้าใจพระธรรม

สูตรอันถือกันมาผิดด้วยบทพยัญชนะที่ใช้ผิด เนื้อความแห่งบทพยัญชนะที่ใช้ผิด ย่อมมีนัยอันผิดไปด้วย