อาฬวี มี ๖ สิกขาบท ในพระนครโกสัมพี
มี ๘ สิกขาบทในสักกชนบท มี ๘ สิกขาบท
ในภัคคชนบท มี ๓ สิกขาบท
สิกขาบทเหล่าใดได้บัญญัติไว้ใน
พระนครเวสาลี ท่านจงฟังสิกขาบทเหล่านั้น
ตามที่จะกล่าวต่อไป สิกขาบทว่าด้วยเสพ-
เมถุน ๑ สิกขาบทว่าด้วยฆ่ามนุษย์ ๑ สิกขา-
บทว่าด้วยอวดอุตริมนุสธรรมที่ไม่มีจริง ๑
สิกขาบทว่าด้วยทรงอติเรกจีวร ๑ สิกขาบท
ว่าด้วยหล่อสันถัตด้วยขึ้นเจียมดำล้วน ๑
สิกขาบทว่าด้วยอวดอุตริมนุสธรรมที่มีจริง
๑ สิกขาบทว่าด้วยภัตรทีหลัง ๑ สิกขาบท
ว่าด้วยไม้ชำระฟัน ๑ สิกขาบทว่าด้วยให้
ของเคี้ยวของฉันแก่อเจลก ๑ สิกขาบทว่า
ด้วยภิกษุณีด่าภิกษุ ๑ รวมสิกขาบทที่บัญญัติ
ไว้ในพระนครเวสาลี เป็น ๑ สิกขาบท
สิกขาบทเหล่าใดที่บัญญัติไว้ใน
พระนครราชคฤห์ ท่านจงฟังสิกขาบทเหล่า
นั้น ตามที่จะกล่าวต่อไป สิกขาบทว่าด้วย
ถือเอาสิ่งของที่เจ้าของไม่ได้ให้ ณ พระนคร

ราชคฤห์ ๑ สิกขาบทว่าด้วยตามกำจัดภิกษุ
รวม ๒ สิกขาบทว่าด้วยทำลายสงฆ์และประ-
พฤติตามรวม ๒ สิกขาบทว่าด้วยรับอันตร-
วาสก ๑ สิกขาบทว่าด้วยแลกเปลี่ยนรูปิยะ ๑
สิกขาบทว่าด้วยขอด้าย ๑ สิกขาบทว่าด้วย
บ่นว่า ๑ สิกขาบทว่าด้วยฉันโภชนะที่ภิกษุณี
แนะให้เขาถวาย ๑ สิกขาบทว่าด้วยอาหาร
ในโรงทาน ๑ สิกขาบทว่าด้วยฉันหมู่ ๑
สิกขาบทว่าด้วยฉันในเวลาวิกาล ๑ สิกขาบท
ว่าด้วยเที่ยวไปในสกุล ๑ สิกขาบทว่าด้วย
อาบน้ำ ๑ สิกขาบทว่าด้วยบวชคนมีอายุไม่
ครบ ๑ สิกขาบทว่าด้วยให้จีวร ๑ สิกขาบท
ว่าด้วยฉันโภชนะที่ภิกษุณียืนสั่งเสีย ๑ สิก-
ขาบทว่าด้วยเทียวยอดเขา ๑ สิกขาบทว่า
ด้วยจาริก ๑ สิกขาบทเหล่านี้บัญญัติไว้ ใน
พระราชคฤห์ รวมกับการให้ฉันทะในกรรม
นั้นแหละ เป็น ๒๑ สิกขาบท
สิกขาบทเหล่าใดบัญญัติไว้ในพระ-
นครสาวัตถี ท่านจงฟังสิกขาบทเหล่านั้น
ตามที่กล่าวต่อไป ปาราชิก ๔ ของภิกษุณี
สังฆาทิเสส ๑๖ อนิยต ๒ นิสสัคคิยะ ๒๔

สิกขาบทที่เรียกว่าขุททกสิกขาบทมี ๑๕๖
สิกขาบทที่ควรติเตียน ๑๐ สิกขาบทเสขิยวัตร
๗๒ สิกขาบท รวมสิกขาบททั้งหมดที่บัญญัติ
ไว้ ในพระนครสาวัตถี ๒๙๔ สิกขาบท
สิกขาบทเหล่าใดบัญญัติไว้ ในพระ
นครอาฬวี ท่านจงฟังสิกขาบทเหล่านั้น ดัง
จะกล่าวต่อไป สิกขาบทว่าด้วยให้ทำกุฎี ๑
สิกขาบทว่าด้วยทำสันถัตเจือไหม ๑ สิกขา-
บทว่าด้วยนอนร่วมกับอนุปสัมบัน ๑ สิกขา-
บทว่าด้วยขุดดิน ๑ สิกขาบทว่าด้วยพราก
ภูตคาม ๑ สิกขาบทว่าด้วยน้ำมีตัวสัตว์เอา
รดหญ้าหรือดิน ๑ สิกขาบทเหล่านี้รวม ๖
สิกขาบท บัญญัติไว้ในพระนครอาฬวี
สิกขาบทเหล่าใดบัญญัติไว้ ในพระ
นครโกสัมพี ท่านจงฟังสิกขาบทเหล่านั้น
ดังจะกล่าวต่อไป สิกขาบทว่าด้วยให้ทำวิหาร
ใหญ่ ๑ สิกขาบทว่าด้วยภิกษุว่ายากสอน
ยาก ๑ สิกขาบทว่าด้วยแกล้งพูดคำอื่นกลบ
เกลื่อน ๑ สิกขาบทว่าด้วยกรอบประตู ๑
สิกขาบทว่าด้วยดื่มสุราเมรัย ๑ สิกขาบทว่า
ด้วยไม่เอื้อเฟื้อ ๑ สิกขาบทว่าด้วยกล่าวโดย

ชอบธรรม ๑ รวมเป็น ๘ สิกขาบททั้งดื่ม
น้ำนม
สิกขาบทเหล่าใดบัญญัติไว้ ในสัก-
กชนบท ท่านจงฟังสิกขาบทเหล่านั้น ดังจะ
กล่าวต่อไป สิกขาบทว่าด้วยให้ซักขนเจียม ๑
สิกขาบทว่าด้วยบาตรมีรอยร้าวหย่อน ๕
แห่ง ๑ สิกขาบทว่าด้วยสั่งสอนภิกษุณีถึงที่
อยู่ ๑ สิกขาบทว่าด้วยขอเภสัช ๑ สิกขาบท
ว่าด้วยกล่องเข็ม ๑ สิกขาบทว่าด้วยเสนา-
สนะป่า ๑ รวม ๖ สิกขาบทนี้บัญญัติไว้ ณ
พระนครกบิลพัสดุ์ สิกขาบทว่าด้วยทำความ
สะอาดด้วยน้ำ ๑ สิกขาบทว่าด้วยไม่รับโอ-
วาท ๑ ตถาคตได้กล่าวไว้ในหมู่ภิกษุณี
สิกขาบทเหล่าใดบัญญัติไว้ ในภัค-
คชนบท ท่านจงฟังสิกขาบทเหล่านั้น ดังจะ
กล่าวต่อไป สิกขาบทว่าด้วยติดไฟผิง ๑
สิกขาบทว่าด้วยมือเปื้อนอามิส ๑ สิกขาบท
ว่าด้วยล้างบาตรมีเมล็ดข้าวสุก ๑ สิกขาบท
เหล่านี้ คือ ปาราชิก ๔ สังฆาทิเสส ๗
นิสสัคคิยะ ๘ ขุททกะ ๓๒ ปาฏิเทสนียะ
สิกขาบทที่น่าติ ๒ เสขิยวัตร ๓ อันพระ-

พุทธเจ้าผู้เป็นเผ่าพันธุ์แห่งพระราชาผู้สูง-
ศักดิ์ บัญญัติไว้ใน ๖ พระนคร รวม ๕๖
สิกขาบท ในพระนครสาวัตถี พระโคดมผู้
มียศ บัญญัติไว้ทั้งหมดรวม ๒๙๔ สิกขาบท.
ทรงพยากรณ์อาบัติหนักและอาบัติเบาเป็นต้น
[๑,๐๑๙] อุ. ข้าพระพุทธเจ้า ได้ทูล
ถามปัญหาข้อใดกะพระองค์ พระองค์ได้
ทรงแก้ปัญหาข้อนั้นแก่ข้าพระพุทธเจ้า ได้
ทรงแก้ปัญหานั้น ๆ โดยมิได้เป็นอย่างอื่น
ข้าพระพุทธเจ้า ขอทูลถามปัญหาข้ออื่นกะ
พระองค์ ขอพระองค์ทรงโปรดตอบปัญหา
นั้นต่อไป คือ อาบัติหนัก ๑ อาบัติเบา ๑
อาบัติมีส่วนเหลือ ๑ อาบัติไม่มีส่วนเหลือ ๑
อาบัติชั่วหยาบ ๑ อาบัติไม่ชั่วหยาบ ๑
สิกขาบทเป็นยาวตติยกะ ๑ สิกขาบททั่วไป ๑
สิกขาบทไม่ทั่วไป ๑ สิกขาบทที่จำแนก
ไว้ ระงับด้วยสมถะเหล่าใด ๑ ขอพระองค์
ได้โปรดชี้แจงสิกขาบทนี้แม้ทั้งมวล พระ- ฅ
พุทธเจ้าข้า ข้าพระพุทธเจ้าจะฟังพระดำรัส
ของพระองค์

พ. อาบัติหนักมี ๓๐ ศีลวิบัติและ
อาจารวิบัติในอาบัติหนักเหล่านั้น อาบัติ
ปาราชิกที่ไม่มีส่วนเหลือมี ๘ อาบัติใดหนัก
อาบัตินั้นชั่วหยาบ อาบัติใดชั่วหยาบ อาบัติ
นั้นเป็นศีลวิบัติ อาบัติปาราชิก อาบัติ
สังฆาทิเสส เรียกชื่อว่าศีลวิบัติ อาบัติ
ถุลลัจจัย ปาจิตติยะ ปาฏิเทสนียะ ทุกกฏ
ทุพภาสิต คือด่าประสงค์จะล้อเล่น.
อาบัตินี้นั้นรวมเรียกว่า อาจารวิบัติ.
ทิฏฐิวิบัติ
[๑,๐๒๐] บุคคลมีปัญญาเขลา อัน
โมหะครอบงำ ถูกอสัทธรรมรุมล้อม ย่อม
ถือทิฏฐิวิบัติ กล่าวตู่ พระสัมมาสัมพุทธเจ้า.
อาบัตินี้นั้นรวมเรียกว่า ทิฏฐิวิบัติ
อาชีววิบัติ
[๑,๐๒๑] ภิกษุผู้ปรารถนาลามก ถูกความอยากครอบงำ ย่อมอวด
อุตริมนุสธรรม อันไม่มีไม่เป็นจริง เพราะเหตุอาชีวะ เพราะการณ์อาชีวะ
ภิกษุถึงความเที่ยวชักสื่อ เพราะเหตุอาชีวะ เพราะการณ์อาชีวะ ภิกษุกล่าวว่า
ภิกษุใดอยู่ในวิหารของท่าน ภิกษุนั้นเป็นอรหันต์ เพราะเหตุอาชีวะ เพราะ

การณ์อาชีวะ ภิกษุณีขอโภชนะอันประณีต เพื่อประโยชน์ตนมาฉัน เพราะ
เหตุอาชีวะ เพราะการณ์อาชีวะ ภิกษุไม่อาพาธ ขอแกงหรือข้าวสุก เพื่อ
ประโยชน์ตนมาฉัน เพราะเหตุอาชีวะ เพราะการณ์อาชีวะ อาบัตินี้นั้นรวม
เรียกว่า อาชีววิบัติ.
ยาวตติยกสิกขาบท
[๑,๐๒๒] ยาวตติยกสิกขาบท ๑๑ นั้น
ท่านจงฟัง ดังจะกล่าวต่อไป อุกขิตตานุ-
วัตติกสิกขาบท ๑ ยาวตติยกสิกขาบท ๘
อริฏฐสิกขาบท ๑ จัณฑกาลีสิกขาบท ๑
สิกขาบทเหล่านี้นั้น ชื่อยาวตติยกสิกขาบท.
ทรงพยากรณ์เฉทนกสิกขาบทและเภทนกสิกขาบทเป็นต้น
[๑,๐๒๓] อุ. สิกขาบทว่าด้วยการตัดมีเท่าไร สิกขาบทว่าด้วยการ
ทำลายมีเท่าไร สิกขาบทว่าด้วยการรื้อมีเท่าไร สิกขาบทว่าเป็นปาจิตตีย์มิใช่อื่น
มีเท่าไร สิกขาบทว่าด้วยการสมมติภิกษุมีเท่าไร สิกขาบทที่ว่าเป็นความชอบ
มีเท่าไร สิกขาบทที่ว่าอย่างยิ่งมีเท่าไร สิกขาบทที่พระพุทธเจ้าผู้เป็นเผ่าพันธุ์
แห่งพระราชาผู้สูงศักดิ์ทรงบัญญัติว่ารู้อยู่ มีเท่าไร
พ. สิกขาบทว่าด้วยการตัดมี ๖ สิกขาบท ว่าด้วยการทำลายมี ๑
สิกขาบทว่าด้วยการรื้อมี ๑ สิกขาบทที่ว่าเป็นปาจิตตีย์ มิใช่อื่นมี ๔ สิกขาบท
ว่าด้วยการสมมติภิกษุมี ๔ สิกขาบทที่ว่าเป็นความชอบมี ๗ สิกขาบทที่ว่า

อย่างยิ่งมี ๑๔ สิกขาบทที่พระพุทธเจ้าผู้เป็นเผ่าพันธุ์แห่งพระราชาผู้สูงศักดิ์
ทรงบัญญัติไว้ว่า รู้อยู่มี ๑๖.
จำนวนสิกขาบทของภิกษุเป็นต้น
[๑,๐๒๔] สิกขาบทของภิกษุมาสู่อุเทศทุกวันอุโบสถรวม ๒๒๐
สิกขาบท ของภิกษุณีมาสู่อุเทศทุกวันอุโบสถรวม ๓๐๔ สิกขาบท
สิกขาบทของภิกษุที่ไม่ทั่วไปกับภิกษุณี มี ๘๖ สิกขาบท
สิกขาบทของภิกษุณีที่ไม่ทั่วไปกับภิกษุ มี ๑๓๐ สิกขาบท
สิกขาบทของทั้งสองฝ่ายที่ไม่ทั่วไปรวม ๑๗๖ สิกขาบท
สิกขาบทของทั้งสองฝ่ายที่ศึกษาร่วมกันมี ๑๗๔ สิกขาบท.
ประเภทสิกขาบทของภิกษุ
[๑,๐๒๕] สิกขาบทของภิกษุ ๒๒๐
สิกขาบท มาสู่อุเทศทุกวันอุโบสถ ท่านจง
ฟังสิกขาบทเทล่านั้น ดังจะกล่าวต่อไป
ปาราชิก ๔ สังฆาทิเสส ๑๓ อนิยต ๒
นิสสัคคิยะ ๓๐ ถ้วน ขุททกะ ๙๒ ปาฏิ-
เทสนียะ ๔ เสขิยะ ๗๕ สิกขาบทของภิกษุ
รวม ๒๒๐ สิกขาบท มาสู่อุเทศทุกวันอุโบสถ.
ประเภทสิกขาบทของภิกษุณี
[๑,๐๒๖] สิกขาบทของภิกษุณี ๓๐๔
สิกขาบท มาสู่อุเทศทุกวันอุโบสถ ท่าน

จงฟังสิกขาบทเหล่านั้น ดังจะกล่าวต่อไป
ปาราชิก ๘ สังฆาทิเสส ๑๗ นิสสัคคิยะ
๓๐ ถ้วน ขุททกะ ๑๖๖ ปาฏิเทสนียะ ๘
เสขิยะ ๗๕ สิกขาบทของภิกษุณีรวม ๓๐๔
สิกขาบทมาสู่อุเทศทุกวันอุโบสถ.
อสาธารณสิกขาบทของภิกษุ
[๑,๐๒๗] สิกขาบทของภิกษุ ที่ไม่
ทั่วไปกับภิกษุณี มี ๔๖ ท่านจงฟังสิกขาบท
เหล่านั้น ดังจะกล่าวต่อไป สังฆาทิเสส ๖
รวมเป็น ๘ ทั้งอนิยต ๒ สิกขาบท นิสสัค
คิยะ ๑๒ รวมกันเป็น ๒๐ ขุททกะ ๒๒
ปาฏิเทสนียะ ๔ สิกขาบทของภิกษุไม่ทั่วไป
กับภิกษุณี รวม ๔๖ สิกขาบท.
อสาธารณสิกขาบทของภิกษุณี
[๑,๐๒๘] สิกขาบทของภิกษุณี ที่ไม่
ทั่วไปกับภิกษุมี ๑๓๐ ท่านจงฟังสิกขาบท
เหล่านั้น ดังจะกล่าวต่อไป ปาราชิก ๔
สังฆาทิเสส ๑๐ ที่สงฆ์ขับออกจากหมู่
นิสสัคคิยะ ๑๒ ขุททกะ ๙๖ ปาฏิเทสนียะ ๘

สิกขาบทของภิกษุณี ที่ไม่ทั่วไปกับภิกษุ
รวม ๑๓๐.
สิกขาบทที่ไม่ทั่วไปของทั้งสองฝ่าย
[๑,๐๒๙] สิกขาบทของทั้งสองฝ่าย
ที่ไม่ทั่วไปมี ๑๗๖ ท่านจงฟังสิกขาบท
เหล่านั้น ดังจะกล่าวต่อไป ปาราชิก ๔
สังฆาทิเสส ๑๖ อนิยต ๒ นิสสัคคิยะ ๒๔
ขุททกะ ๑๑๘ ปาฏิเทสนียะ ๑๒ สิกขาบท
ของทั้งสองฝ่ายที่ไม่ทั่วไป รวม ๑๗๖.
สิกขาบทของทั้งสองฝ่ายที่ศึกษาร่วมกัน
[๑,๐๓๐] สิกขาบทของทั้งสองฝ่ายที่
ศึกษาร่วมกันมี ๑๗๔ ท่านจงฟังสิกขาบท
เหล่านั้น ดังจะกล่าวต่อไป ปาราชิก ๔
สังฆาทิเสส ๗ นิสสัคคิยะ ๑๘ ขุททกะ ๗๐
ถ้วน เสขิยะ ๗๕ สิกขาบท ของทั้งสองฝ่าย
ที่ศึกษาร่วมกัน รวม ๑๗๔ สิกขาบท.
อาบัติที่ระงับไม่ได้
[๑,๐๓๑] บุคคลผู้ต้องปาราชิกเหล่า-
ใด ๘ จำพวก ไม่ควรเข้าใกล้ เปรียบเสมอ