ด้วยบริขารของสงฆ์ ๒ สิกขาบท สิกขาบท
ที่ว่าภิกษุณีให้จ่ายของอื่นด้วยบริวารของคน
หมู่มาก ๑ สิกขาบทที่ว่าภิกษุณีให้จ่ายของ
อื่นด้วยบริขารส่วนบุคคล ๑ สิกขาบทที่ว่า
ภิกษุณีให้จ่ายผ้าห่มบาง ๑ สิกขาบทที่ว่า
ภิกษุณีให้จ่ายผ้าห่มหนา ๑ สิกขาบทที่ว่า
ภิกษุณีทั้งอาหารเป็นเดน ๒ สิกขาบท
สิกขาบทที่ว่าภิกษุณีให้ทำผ้าอาบน้ำเกิน
ประมาณ ๑ สิกขาบทที่ว่าภิกษุณีให้สมณ-
จีวร ๑ ธรรมคือสิกขาบทเหล่านี้ ๕๐ ถ้วน
เกิดด้วยสมุฏฐาน ๖ คือ เกิดแต่กาย มิใช่
วาจาแลจิต เกิดแต่วาจา มิใช่กายแลจิต
เกิดแต่กายกับวาจา มิใช่จิต เกิดแต่กายกับ
จิต มิใช่วาจา เกิดแต่วาจากับจิต มิใช่กาย
และเกิดด้วยทวาร ๓ อนึ่ง สิกขาบทเหล่านี้
มีสมุฏฐาน ๖ เช่นกับสัญจริตตสิกขาบท.
สัญจริตตสมุฏฐาน จบ
สมนุภาสสมุฏฐาน
[๘๓๐] สิกขาบทว่าด้วยทำลายสงฆ์
๑ สิกขาบทว่าด้วยประพฤติตามภิกษุผู้ทำลาย
สงฆ์ ๑ สิกขาบทว่าด้วยภิกษุว่ายาก ๑ สิก-

ขาบทว่าด้วยภิกษุประทุษร้ายสกุล ๑ สิกขาบท
ว่าด้วยปิดอาบัติชั่วหยาบ ๑ สิกขาบทว่าด้วยไม่
สละทิฏฐิ ๑ สิกขาบทว่าด้วยไม่มอบฉันทะ ๑
สิกขาบทว่าด้วยหัวเราะ ๒ สิกขาบท สิกขาบท
ว่าด้วยพูดเสียงดัง ๒ สิกขาบท สิกขาบทว่า
ด้วยมีคำข้าวอยู่ในปากจักไม่พูด ๑ สิกขาบท
ว่าด้วยภิกษุนั่งบนแผ่นดินแสดงธรรม ๑ สิก-
ขาบทว่าด้วยภิกษุนั่งบนอาสนะต่ำแสดงธรรม
๑ สิกขาบทว่าด้วยภิกษุยืนอยู่แสดงธรรม ๑
สิกขาบทว่าภิกษุไปข้างหลังแสดงธรรม ๑
สิกขาบทว่าด้วยภิกษุเดินนอกทางแสดงธรรม
๑ สิกขาบทว่าด้วยภิกษุณีปิดโทษ ๑ สิกขาบท
ว่าด้วยภิกษุประพฤติตามภิกษุผู้ถูกยกวัตร ๑
สิกขาบทว่าด้วยภิกษุยินดีการจับต้อง ๑
สิกขาบทว่าด้วยภิกษุณีรับภิกษุณีเข้าหมู่ ๑
สิกขาบทว่าด้วยภิกษุณีบอกคืนพระพุทธเจ้า
เป็นต้น ๑ สิกขาบทว่าด้วยภิกษุณีถูกตัดสินให้
แพ้อธิกรณ์เรื่องหนึ่ง ๑ สิกขาบทว่าด้วย
ภิกษุณีอยู่คลุกคลี ๑ สิกขาบทว่าด้วยภิกษุณี
ประหารตนแล้วร้องไห้ ๑ สิกขาบทว่าด้วย
ภิกษุณีเลาะจีวรของภิกษุณี ๑ สิกขาบทว่า

ด้วยภิกษุณีไม่บำรุงสหชีวินีผู้ตกกระกำลำบาก
๑ สิกขาบทที่ตรัสซ้ำถึงภิกษุณีอยู่คลุกคลีกัน
๑ สิกขาบทว่าด้วยภิกษุณีไม่ระงับอธิกรณ์ ๑
สิกขาบทที่ว่าด้วยภิกษุณีไม่บอกก่อนเข้าไป
สู่อาราม ๑ สิกขาบทว่าด้วยภิกษุณีไม่ปวาร-
ณาโดย ๓ สถาน ๑ สิกขาบทว่าด้วยภิกษุณี
พึงหวังธรรม ๒ อย่างจากภิกษุสงฆ์ทุกกึ่ง
เดือน ๑ สิกขาบทว่าด้วยภิกษุณีไม่อนุเคราะห์
และไม่พาสหชีวินีไปจาริก ๒ สิกขาบท สิก-
ขาบทว่าด้วยภิกษุณีพูดให้สิกขมานาถวาย
จีวรแล้วจักบวชให้ ๑ สิกขาบทว่าด้วยภิกษุณี
พูดให้สิกขมานาติดตาม ๑ ธรรม คือ สิกขา-
บทเหล่านี้รวม ๓ สิกขาบท เกิดแต่กาย
วาจาและจิต ทุก ๆ สิกขาบทมีสมุฏฐานอัน
หนึ่ง เหมือนสมนุภาสนสิกขาบท.
สมนุภาสสมุฏฐาน จบ
กฐินสมุฏฐาน
[๘๓๑] สิกขาบทว่าด้วยกฐินอันเดาะ
แล้ว ๓ สิกขาบท สิกขาบทว่าด้วยใช้อติเรก-
บาตร สิกขาบทที่หนึ่ง ๑ สิกขาบทว่าด้วย
เภสัช ๑ สิกขาบทว่าด้วยรับอัจเจกจีวร ๑

สิกขาบทว่าด้วยภิกษุอยู่ในเสนาสนะป่ามี
ความรังเกียจเก็บไตรจีวรในละแวกบ้านได้ ๑
สิกขาบทว่าด้วยเมื่อหลีกไปไม่เก็บเตียงหรือ
ตั่ง ๒ สิกขาบท สิกขาบทว่าด้วยเข้าไปสู่
ที่อยู่ภิกษุณีแล้วสอน ๑ สิกขาบทว่าด้วยฉัน
โภชนะทีหลัง ๑ สิกขาบทว่าด้วยห้ามภัตร
แล้วฉันภัตตาหารไม่เป็นเดน ๑ สิกขาบทว่า
ด้วยรับนิมนต์ ๑ สิกขาบทว่าด้วยวิกัปจีวร ๑
สิกขาบทว่าด้วยไม่ได้รับบอกก่อนเข้าไปใน
พระราชมณเฑียร ๑ สิกขาบทว่าด้วยเข้าบ้าน
ในเวลาวิกาล ๑ สิกขาบทว่าด้วยฉันภัตตา
หารที่ภิกษุณียืนสั่งเสียอยู่ ๑ สิกขาบทว่าด้วย
ภิกษุณีอยู่เสนาสนะป่ารับของเคี้ยวเป็นต้น ๑
สิกขาบทว่าด้วยภิกษุณีพูดให้ร้าย ๑ สิกขาบท
ว่าด้วยภิกษุณีทำการสั่งสมบาตร ๑ สิกขาบท
ว่าด้วยภิกษุณีเข้าไปสู่สกุลในเวลาก่อนอา-
หาร ๑ สิกขาบทว่าด้วยภิกษุณีเข้าไปสู่สกุล
ในเวลาหลังอาหาร ๑ สิกขาบทว่าด้วยภิกษุณี
เข้าไปสู่สกุลในเวลาวิกาล ๑ สิกขาบทว่าด้วย
ภิกษุณีผลัดเปลี่ยนผ้าสังฆาฏิเกินกำหนด ๕
วัน ๑ สิกขาบทว่าด้วยภิกษุณีใช้จีวรผลัด-

เปลี่ยน ๑ สิกขาบทว่าด้วยภิกษุณีไม่มอบ
หมายจีวรสับเปลี่ยนและที่พัก ๒ สิกขาบท
สิกขาบทว่าด้วยภิกษุณีให้ผ่าฝีอันเกิดที่ง่าม
ขา ๑ สิกขาบทว่าด้วยภิกษุณีไม่บอกก่อนนั่ง
บนอาสนะข้างหน้าภิกษุ ๑ ธรรม คือ สิกขา-
บทเหล่านี้มี ๒๙ สิกขาบท เกิดแต่กายกับ
วาจา มิใช่จิต และเกิดแต่ทวารทั้ง ๓ ทุก ๆ
สิกขาบทรวมทั้งกฐินสิกขาบท มีสมุฏฐาน ๒
เสมอกัน.
กฐินสมุฏฐาน จบ
เอฬกโลมสมุฏฐาน
[๘๓๒] สิกขาบทว่าด้วยขนเจียม ๑
สิกขาบทว่าด้วยนอนร่วมกัน ๒ สิกขาบท
สิกขาบทว่าด้วยเตียงเท้าเสียบ ๑ สิกขาบทว่า
ด้วยฉันอาหารในโรงทาน ๑ สิกขาบทว่าด้วย
ฉันอาหารในเวลาวิกาล ๑ สิกขาบทว่าด้วย
ฉันอาหารที่ทำการสั่งสม ๑ สิกขาบทว่าด้วย
รับประเคนไม้ชำระฟัน ๑ สิกขาบทว่าด้วย
ให้อาหารแก่อเจลก ๑ สิกขาบทว่าด้วยไปดู
เสนาอันยกออกไปแล้ว ๑ สิกขาบทว่าด้วย

อยู่ในกองทัพ ๑ สิกขาบทว่าด้วยไปสู่สนามรบ
๑ สิกขาบทว่าด้วยดื่มสุรา ๑ สิกขาบทว่าด้วย
ยังไม่ถึงกึ่งเดือนอาบน้ำ ๑ สิกขาบทว่าด้วย
ทำจีวรใหม่ให้เสียสี ๑ ปาฏิเทสนียะ ๒ สิก-
ขาบท สิกขาบทว่าด้วยภิกษุณีฉันกระเทียม
๑ สิกขาบทว่าด้วยภิกษุณีเข้าไปปฏิบัติภิกษุผู้
กำลังฉัน ๑ สิกขาบทว่าด้วยภิกษุณีไปดู
ฟ้อนรำ ๑ สิกขาบทว่าด้วยภิกษุณีเปลือยกาย
อาบน้ำ ๑ สิกขาบทว่าด้วยภิกษุณี ๒ รูป
ใช้ผ้าปูนอนและผ้าห่มผืนเดียวกัน นอนด้วย
กัน ๑ สิกขาบทว่าด้วยภิกษุณี ๒ รูป นอน
เตียงเดียวกัน ๑ สิกขาบทว่าด้วยภิกษุณีไม่มี
พวกเที่ยวจาริกภายในแว่นแคว้น ๑ สิกขาบท
ว่าด้วยภิกษุณีไม่มีพวกเที่ยวจาริกภายนอก
แว่นแคว้น ๑ สิกขาบทว่าด้วยภิกษุณีหลีกไป
สู่จาริกภายในพรรษา ๑ สิกขาบทว่าด้วย
ภิกษุณีไปดูโรงละคร ๑ สิกขาบทว่าด้วย
ภิกษุณีใช้สอยเก้าอี้นอน ๑ สิกขาบทว่าด้วย
ภิกษุณีกรอด้าย ๑ สิกขาบทว่าด้วยภิกษุณีช่วย
ทำธุระของคฤหัสถ์ ๑ สิกขาบทว่าด้วยภิกษุณี
ให้ของเคี้ยวด้วยมือของตนแก่ชาวบ้านเป็น-
ต้น ๑ สิกขาบทว่าด้วยภิกษุณีจำพรรษาใน

อาวาสที่ไม่มีภิกษุ ๑ สิกขาบทว่าด้วยภิกษุณี
ใช้ร่ม ๑ สิกขาบทว่าด้วยภิกษุณีไปด้วยยาน ๑
สิกขาบทว่าด้วยภิกษุณีใช้เครื่องประดับเอว ๑
สิกขาบทว่าด้วยภิกษุณีใช้เครื่องประดับสำ-
หรับสตรี ๑ สิกขาบทว่าด้วยภิกษุณีอาบน้ำ
ปรุงเครื่องประเทืองผิว ๑ สิกขาบทว่าด้วย
ภิกษุณีอาบน้ำปรุงกำยานเป็นเครื่องอบ ๑
สิกขาบทว่าด้วยภิกษุณีใช้ภิกษุณีนวด ๑ สิก-
ขาบทว่าด้วยภิกษุณีใช้สิกขมานานวด ๑ สิก-
ขาบทว่าด้วยภิกษุณีใช้สามเณรีนวด ๑ สิกขา-
บทว่าด้วยภิกษุณีใช้สตรีคฤหัสถ์นวด ๑ สิก-
ขาบทว่าด้วยภิกษุณีผู้เข้าบ้านไม่มีผ้ารัดถัน
ต้องอาบัติ ๑ รวมเป็น ๔๔ สิกขาบท เกิด
แต่กาย มิใช่วาจากับจิต เกิดแต่กายกับจิต
มิใช่วาจา ทุก ๆ สิกขาบท รวมทั้งเอฬก-
โลมสิกขาบท มีสมุฏฐาน ๒ เสมอกัน.
เอฬกโลมสมุฏฐาน จบ
ปทโสธัมมสมุฏฐาน
[๘๓๓] สิกขาบทว่าด้วยสอนธรรม
แก่อนุปสัมบันว่าพร้อมกัน ๑ สิกขาบทว่า

ด้วยแสดงธรรมแก่มาตุคาม ยิ่งกว่า ๕-๖ คำ
เว้นแต่มีบุรุษผู้รู้เดียงสา ๑ สิกขาบทว่าด้วย
ยังไม่ได้รับสมมติสั่งสอนภิกษุณี ๑ สิกขาบท
ว่าด้วยภิกษุได้รับสมมติแล้วสอนภิกษุณีเมื่อ
พระอาทิตย์อัสดงคตแล้ว ๑ สิกขาบทว่า
ด้วยภิกษุณีเรียนและบอกติรัจฉานวิชา ๒
สิกขาบท สิกขาบทว่าด้วยภิกษุณีไม่ขอ
โอกาสก่อนถามปัญหา ๑ สิกขาบทเหล่านี้
รวม ๗ สิกขาบท เกิดแต่วาจา มิใช่กาย
และจิต เกิดแต่วาจากับจิต แต่มิใช่เกิดแต่
กาย ทุก ๆ สิกขาบท มีสมุฏฐาน ๒ เหมือน
ปทโสธัมมสมุฏฐาน ฉะนั้น.
ปทโสธัมมสมุฏฐาน จบ
อัทธานสมุฏฐาน
[๘๓๔] สิกขาบทว่าด้วยชักชวน
ภิกษุณีเดินทางไกล ๑ สิกขาบทว่าด้วย
ชักชวนภิกษุณีลงเรือลำเดียวกัน ๑ สิกขาบท
ว่าด้วยขอโภชนะอันประณีต ๑ สิกขาบท
ว่าด้วยชักชวนมาตุคามเดินทางด้วยกัน ๑
สิกขาบทว่าด้วยภิกษุณีถอนขนในที่แคบ ๑

สิกขาบทว่าด้วยภิกษุณีขอข้าวเปลือก ๑
สิกขาบทว่าด้วยภิกษุณีรับนิมนต์แล้วฉัน
ภัตตาหาร ๑ ปาฏิเทสนียะของภิกษุณี ๘
สิกขาบท สิกขาบทเหล่านี้ร่วม ๑๕ สิกขาบท
เกิดแต่กาย มิใช่วาจา มิใช่จิต เกิดแต่กาย
กับวาจา มิใช่เกิดแต่จิต เกิดแต่กายกับจิต
มิใช่เกิดแต่วาจา เกิดแต่กายวาจาและจิต
เป็น ๔ สมุฏฐาน พระพุทธเจ้าผู้มีพระญาณ
ทรงบัญญัติว่า มีวินัยเสมอกับอัทธาน-
สมุฏฐาน.
อัทธานสมุฏฐาน จบ
เถยยสัตถสมุฏฐาน
[๘๓๕] สิกขาบทว่าด้วยชักชวนพวก
เกวียนผู้เป็นโจรเดินทางร่วม ๑ สิกขาบทว่า
ด้วยยืนแอบฟัง ๑ สิกขาบทว่าด้วยขอแกง
และข้าวสุก ๑ สิกขาบทว่าด้วยภิกษุณียืน
ร่วมกับบุรุษในเวลาค่ำคืน ๑ สิกขาบทว่า
ด้วยภิกษุณียืนร่วมกับบุรุษในโอกาสกำบัง ๑
สิกขาบทว่าด้วยภิกษุณียินร่วมกับบุรุษในที่
กลางแจ้ง ๑ สิกขาบทว่าด้วยภิกษุณียืนร่วม

กับบุรุษในตรอกตัน ๑ รวมสิกขาบทเหล่านี้
๗ สิกขาบท เกิดแต่กายกับจิต มิใช่เกิด
แต่วาจา เกิดแต่ทวาร ๓ สิกขาบทเหล่านี้
มีสมุฏฐาน ๒ พระพุทธเจ้าผู้เป็นเผ่าพันธุ์
แห่งพระราชาผู้สูงศักดิ์ได้ทรงแสดงแล้วว่า
เหมือนเถยยสัตถสมุฏฐาน.
เถยยสัตถสมุฏฐาน จบ
ธัมมเทสนาสมุฏฐาน
[๘๓๖] พระตถาคตทั้งหลาย ย่อม
ไม่แสดงธรรมแก่คนมีร่มในมือ ๑ มีไม้พลอง
ในมือ ๑ มีศัสตราในมือ ๑ มีอาวุธในมือ ๑
สวมเขียงเท้า ๑ สวมรองเท้า ๑ ไปในยาน ๑
อยู่บนที่นอน ๑ นั่งรัดเข่า ๑ โพกศีรษะ ๑
คลุมศีรษะ ๑ รวมเป็น ๑๑ สิกขาบทพอดี
เกิดแต่วาจากับจิต มิใช่เกิดแต่กาย ทุก ๆ
สิกขาบทมีสมุฏฐานอันหนึ่งเสมอกับธัมม-
เทสนาสมุฏฐาน.
ธัมมเทสนาสมุฏฐาน จบ