ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน เล่ม ๗ ภาค ๖ – หน้าที่ 88 (เล่ม 90)

ปัจจนียานุโลมนัย
การนับจำนวนวาระในปัจจนียานุโลม
[๒๔๔] เพราะนเหตุปัจจัย ในอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ... ฯลฯ
อนุโลมนัยก็ดี ปัจจนียนัยก็ดี อนุโลมปัจจนียนัยก็ดี ปัจจนียานุโลม-
นัยก็ดี แห่งปัญหาวาระ ในกุสลติกะ ท่านนับไว้อย่างไร พึงนับอย่างนั้น.
อสังกิลิฏฐสังกิเลสิกบทปฏิจจวาระ
อนุโลมนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๒๔๕] ๑. อสังกิลิฏฐสังกิเลสิกธรรมที่เป็นเหตุ อาศัยอสัง-
กิลิฏฐสังกิเลสิกธรรมที่เป็นเหตุ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ
(วาระที่ ๑-๒-๓)
๔. อสังกิลิฏฐสังกิเลสิกธรรมที่ไม่ใช่เหตุ อาศัยอสัง-
กิลิฏฐสังกิเลสิกธรรมที่ไม่ใช่เหตุ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ
(วาระที่ ๔-๕-๖)
๗. อสังกิลิฏฐสังกิเลสิกธรรมที่เป็นเหตุ อาศัยอสัง-
กิลิฏฐสังกิเลสิกธรรมที่เป็นเหตุ และอสังกิลิฏฐสังกิเลสิกธรรมที่
ไม่ใช่เหตุ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ (วาระที่ ๗-๘-๙)

88
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน เล่ม ๗ ภาค ๖ – หน้าที่ 89 (เล่ม 90)

การนับจำนวนวาระในอนุโลม
[๒๔๖] ในเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ
ในอธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ.
ปัจจนียนัย
๑. นเหตุปัจจัย
[๒๔๗] ๑. อสังกิลิฏฐสังกิเลสิกธรรมที่ไม่ใช่เหตุ อาศัยอสัง-
กิลิฏฐสังกิเลสิกธรรมที่ไม่ใช่เหตุ เกิดขึ้น เพราะนเหตุปัจจัย
การนับจำนวนวาระในปัจจนียะ
[๒๔๘] ในนเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ ในนอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ
ในนอธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ ในนอนันตรปัจจัย มี ๓ วาระ ในนสมนันตร-
ปัจจัย มี ๓ วาระ ในนอัญญมัญญปัจจัย มี ๓ วาระ ในนอุปนิสสยปัจจัย มี
๓ วาระ ในนปุเรชาตปัจจัย มี ๙ วาระ ในนปัจฉาชาตปัจจัย มี ๙ วาระ ใน
นอาเสวนปัจจัย มี ๙ วาระ ในนกัมมปัจจัย มี ๓ วาระ ในนวิปากปัจจัย มี
๙ วาระ ในนอาหารปัจจัย มี ๑ วาระ ในนอินทริยปัจจัย มี ๑ วาระ ในน
ฌานปัจจัย มี ๑ วาระ ในนมัคคปัจจัย มี ๑ วาระ ในนสัมปยุตปัจจัย มี ๓
วาระ ในนวิปปยุตตปัจจัย มี ๙ วาระ ในโนนัตถิปัจจัย มี ๓ วาระ ในโน
วิคตปัจจัย มี ๓ วาระ.
อนุโลมปัจจนียนัย
การนับจำนวนวาระในอนุโลมปัจจนียะ
[๒๔๙] เพราะเหตุปัจจัย ในนอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ... ฯลฯ

89
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน เล่ม ๗ ภาค ๖ – หน้าที่ 90 (เล่ม 90)

ปัจจนียานุโลมนัย
การนับจำนวนวาระในปัจจนียานุโลม
[๒๕๐] เพราะนเหตุปัจจัย ในอารัมมณปัจจัย มี ๑ วาระ... ฯลฯ
สหชาตวาระก็ดี ปัจจยวาระก็ดี นิสสยวาระก็ดี สังสัฏฐวาระก็ดี
สัมปยุตตวาระก็ดี พึงให้พิสดารเหมือนปฏิจจวาระ.
อสังกิลิฏฐสังกิเลสิกบทปัญหาวาระ
อนุโลมนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๒๕๑] ๑. อสังกิลิฏฐสังกิเลสิกธรรมที่เป็นเหตุ เป็นปัจจัย
แก่อสังกิลิฏฐสังกิเลสิกธรรมที่เป็นเหตุ ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย
มี ๓ วาระ
๒. อารัมมณปัจจัย
[๒๕๒] ๑. อสังกิลิฏฐสังกิเลสิกธรรมที่เป็นเหตุ เป็นปัจจัย
แก่อสังกิลิฏฐสังกิเลสิกธรรมที่เป็นเหตุ ด้วยอำนาจของอารัมมณ-
ปัจจัย มี ๙ วาระ.
๓. อธิปติปัจจัย
[๒๕๓] ๑. อสังกิลิฏฐสังกิเลสิกธรรมที่เป็นเหตุ เป็นปัจจัย
แก่อสังกิลิฏฐสังกิเลสธรรมที่เป็นเหตุ ด้วยอำนาจของอธิปติปัจจัย

90
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน เล่ม ๗ ภาค ๖ – หน้าที่ 91 (เล่ม 90)

มี ๒ อย่าง คือที่เป็น อารัมมณาธิปติ และ สหชาตาธิปติ มี ๓
วาระ (วาระที่ ๑-๒-๓)
๔. อสังกิลิฏฐสังกิเลสิกธรรมที่ไม่ใช่เหตุ เป็นปัจจัย
แก่อสังกิลิฏฐสังกิเลสิกธรรมที่ไม่ใช่เหตุ ด้วยอำนาจของอธิปติปัจจัย
มี ๒ อย่าง คือที่เป็น อารัมมณาธิปติ และ สหชาตาธิปติ มี ๓
วาระ (วาระที่ ๔-๕-๖)
๗. อสังกิลิฏฐสังกิเลสิกธรรมที่เป็นเหตุ และอสัง-
กิลิฏฐสังกิเลสิกธรรมที่ไม่ใช่เหตุทั้งหลาย เป็นปัจจัยแก่อสังกิลิฏฐ-
สังกิเลสิกธรรมที่เป็นเหตุ ด้วยอำนาจของอธิปติปัจจัย
มีอย่างเดียว คือที่เป็น อารัมมณาธิปติ มี ๓ วาระ (วาระที่ ๗-
๘-๙)
การนับจำนวนวาระในอนุโลม
[๒๕๔] ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ
ในอธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ ในอนันตรปัจจัย มี ๙ วาระ ในสมนันตรปัจจัย
มี ๙ วาระ ในสหชาตปัจจัย มี ๙ วาระ ในอัญญมัญญปัจจัย มี ๙ วาระ ใน
นิสสยปัจจัย มี ๙ วาระ ในอุปนิสสยปัจจัย มี ๙ วาระ ในปุเรชาตปัจจัย มี
๓ วาระ ในปัจฉาชาตปัจจัย มี ๓ วาระ ในอาเสวนปัจจัย มี ๙ วาระ ใน
กัมมปัจจัย มี ๓ วาระ ในวิปากปัจจัย มี ๙ วาระ ในอาหารปัจจัย มี ๓ วาระ
ในอินทริยปัจจัย มี ๙ วาระ ในฌานปัจจัย มี ๓ วาระ ในมัคคปัจจัย มี ๙
วาระ ในสัมปยุตตปัจจัย มี ๙ วาระ ในวิปปยุตตปัจจัย มี ๕ วาระ ในอัตถิ-

91
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน เล่ม ๗ ภาค ๖ – หน้าที่ 92 (เล่ม 90)

ปัจจัย มี ๙ วาระ ในนัตถิปัจจัย มี ๙ วาระ ในวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ ใน
อวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ.
ปัจจนียนัย
การยกปัจจัยในปัจจนียะ
[๒๕๕] ๑. อสังกิลิฏฐสังกิเลสิกธรรมที่เป็นเหตุ เป็นปัจจัย
แก่อสังกิลิฏฐสังกิเลสิกธรรมที่เป็นเหตุ ด้วยอำนาจของอารัมมณ-
ปัจจัย, เป็นปัจจัย ด้วยอำนาจของสหชาตปัจจัย, เป็นปัจจัย ด้วยอำนาจ
ของอุปนิสสยปัจจัย.
การนับจำนวนวาระในปัจจนียะ
[๒๕๖] ในนเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ในนอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ
ฯลฯ
อนุโลมปัจจนียนัย
การนับจำนวนวาระในอนุโลมปัจจนียะ
[๒๕๗] เพราะเหตุปัจจัย ในนอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ... ฯลฯ
ปัจจนียานุโลมนัย
การนับจำนวนวาระในปัจจนียานุโลม
[๒๕๘] เพราะนเหตุปัจจัย ในอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ... ฯลฯ
อนุโลมนัยก็ดี ปัจจนียนัยก็ดี อนุโลมปัจจนียนัยก็ดี ปัจจนียานุโลม-
นัยก็ดี แห่งปัญหาวาระ ในกุสลติกะ ท่านนับไว้อย่างไร พึงนับอย่างนั้น.

92
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน เล่ม ๗ ภาค ๖ – หน้าที่ 93 (เล่ม 90)

อสังกิลิฏฐอสังกิเลสิกบทปฏิจจ วาระ
อนุโลมนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๒๕๙] ๑. อสังกิลิฎฐอสังกิเลสิกธรรมที่เป็นเหตุ อาศัยอสัง-
กิลิฏฐอสังกิเลสิกธรรมที่เป็นเหตุ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
การนับจำนวนวาระในอนุโลม
[๒๖๐] ในเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ
ในอธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ ในอนันตรปัจจัย มี ๙ วาระ ในสมนันตรปัจจัย
มี ๙ วาระ ในสหชาตปัจจัย มี ๙ วาระ ในอัญญมัญญปัจจัย มี ๙ วาระ ใน
นิสสยปัจจัย มี ๙ วาระ ในอุปนิสสยปัจจัย มี ๙ วาระ ในปุเรชาตปัจจัย มี
๙ วาระ ในอาเสวนปัจจัย มี ๙ วาระ ในกัมมปัจจัย มี ๙ วาระ ในวิปาก-
ปัจจัย มี ๙ วาระ ในอาหารปัจจัย มี ๙ วาระ ในอินทริยปัจจัย มี ๙ วาระ
ในฌานปัจจัย มี ๙ วาระ ในมัคคปัจจัย มี ๙ วาระ ในสัมปยุตตปัจจัย มี ๙
วาระ ในวิปปยุตตปัจจัย มี ๙ วาระ ในอัตถิปัจจัย มี ๙ วาระ ในนัตถิปัจจัย
มี ๙ วาระ ในวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ ในอวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ.
ปัจจนียนัย
๑. นอธิปติปัจจัย
[๒๖๑] ๑. อสังกิลิฏฐอสังกิเลสิกธรรมที่เป็นเหตุ อาศัยอสัง-
กิลิฏฐอสังกิเลสิกธรรมที่เป็นเหตุ เกิดขึ้น เพราะนอธิปติปัจจัย

93
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน เล่ม ๗ ภาค ๖ – หน้าที่ 94 (เล่ม 90)

๒. อสังกิลิฏฐอสังกิเลสิกธรรมที่ไม่ใช่เหตุ อาศัย
อสังกิลิฏฐอสังกิเลสิกธรรมที่เป็นเหตุ เกิดขึ้น เพราะนอธิปติปัจจัย
๓. อสังกิลิฏฐอสังกิเลสิกธรรมที่ไม่ใช่เหตุ อาศัย
อสังกิลิฏฐอสังกิเลสิกธรรมที่ไม่ใช่เหตุ เกิดขึ้น เพราะนอธิปติปัจจัย
๔. อสังกิลิฏฐอสังกิเลสิกธรรมที่เป็นเหตุ อาศัยอสัง-
กิลิฏฐอสังกิเลสิกธรรมที่ไม่ใช่เหตุ เกิดขึ้น เพราะนอธิปติปัจจัย
การนับจำนวนวาระในปัจจนียะ
[๒๖๒] ในนอธิปติปัจจัย มี ๖ วาระ ในนปุเรชาตปัจจัย มี ๙ วาระ
ในนปัจฉาชาตปัจจัย มี ๙ วาระ ในนอาเสวนปัจจัย มี ๙ วาระ ในนกัมม-
ปัจจัย มี ๙ วาระ ในนวิปากปัจจัย มี ๙ วาระ ในนวิปปยุตตปัจจัย มี ๙ วาระ.
อนุโลมปัจจนียนัย
การนับจำนวนวาระในอนุโลมปัจจนียะ
[๒๖๓] เพราะเหตุปัจจัย ในนอธิปติปัจจัย มี ๖ วาระ... ฯลฯ
ปัจจนียานุโลมนัย
การนับจำนวนวาระในปัจจนียานุโลม
[๒๖๔] เพราะนอธิปติปัจจัย ในเหตุปัจจัย มี ๖ วาระ... ฯลฯ
สหชาตวาระก็ดี ปัจจยวาระก็ดี นิสสยวาระก็ดี สังสัฏฐวาระก็ดี
สัมปยุตตวาระก็ดี พึงให้พิสดารเหมือนปฏิจจวาระ.

94
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน เล่ม ๗ ภาค ๖ – หน้าที่ 95 (เล่ม 90)

อสังกิลิฏฐอสังกิเลสิกบทปัญหาวาระ
อนุโลมนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๒๖๕] ๑. อสังกิลิฏฐอสังกิเลสิกธรรมที่เป็นเหตุ เป็นปัจจัย
แก่อสังกิลิฏฐอสังกิเลสิกธรรมที่เป็นเหตุ ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย
มี ๓ วาระ.
๒. อารัมมณปัจจัย
[๒๖๖] ๑. อสังกิลิฏฐอสังกิเลสิกธรรมที่ไม่ใช่เหตุ เป็นปัจจัย
แก่อสังกิลิฏฐอสังกิเลสิกธรรมที่ไม่ใช่เหตุ ด้วยอำนาจของอารัมมณ-
ปัจจัย มี ๓ วาระ.
การนับจำนวนวาระในอนุโลม
[๒๖๗] ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ
ในอธิปติปัจจัย มี ๖ วาระ ในอนันตรปัจจัย มี ๙ วาระ ในสมนันตรปัจจัย
มี ๙ วาระ ในสหชาตปัจจัย มี ๙ วาระ ในอัญญมัญญปัจจัย มี ๙ วาระ ใน
นิสสยปัจจัย มี ๙ วาระ ในอุปนิสสยปัจจัย มี ๙ วาระ ในกัมมปัจจัย มี ๓
วาระ ในวิปากปัจจัย มี ๙ วาระ ในอาหารปัจจัย มี ๓ วาระ ในอินทริย-
ปัจจัย มี ๙ วาระ ในฌานปัจจัย มี ๓ วาระ ในมัคคปัจจัย มี ๙ วาระ ใน
สัมปยุตตปัจจัย มี ๙ วาระ ในอัตถิปัจจัย มี ๙ วาระ ในนัตถิปัจจัย มี ๙
วาระ ในวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ ในอวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ.

95
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน เล่ม ๗ ภาค ๖ – หน้าที่ 96 (เล่ม 90)

ปัจจนียนัย
การยกปัจจัยในปัจจนียะ
[๒๖๘] ๑. อสังกิลิฏฐอสังกิเลสิกธรรมที่เป็นเหตุ เป็นปัจจัย
แก่อสังกิลิฏฐอสังกิเลสิกธรรมที่เป็นเหตุ ด้วยอำนาจของสหชาต-
ปัจจัย, เป็นปัจจัย ด้วยอำนาจของอุปนิสสยปัจจัย มี ๓ วาระ.
ฯลฯ
การนับจำนวนวาระในปัจจนียะ
[๒๖๙] ในนเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ในนอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ
ฯลฯ
อนุโลมปัจจนียนัย
การนับจำนวนวาระในอนุโลมปัจจนียะ
[๒๗๐] เพราะเหตุปัจจัย ในนอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ... ฯลฯ
ปัจจนียานุโลมนัย
การนับจำนวนวาระในปัจจนียานุโลม
[๒๗๑] เพราะนเหตุปัจจัย ในอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ... ฯลฯ
อนุโลมนัยก็ดี ปัจจนียนัยก็ดี อนุโลมปัจจนียนัยก็ดี ปัจจนียานุโลม-
นัยก็ดี แห่งปัญหาวาระ ในกุสลติกะ ท่านนับไว้อย่างไร พึงนับอย่างนั้น.
เหตุทุกสังกิลิฏฐติกะ จบ

96
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน เล่ม ๗ ภาค ๖ – หน้าที่ 97 (เล่ม 90)

เหตุทุกวิตักกติกะ
(๑. เหตุทุกะ ๖. วิตักกติกะ)
สวิตักกสวิจารบทปฏิจจวาระ
อนุโลมนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๒๗๒] ๑. สวิตักกสวิจารธรรมที่เป็นเหตุ อาศัยสวิตักก-
สวิจารธรรมที่เป็นเหตุ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๒. สวิตักกสวิจารธรรมที่ไม่ใช่เหตุ อาศัยสวิตักก-
สวิจารธรรมที่เป็นเหตุ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๓. สวิตักกสวิจารธรรมที่เป็นเหตุ และสวิตักกสวิจาร-
ธรรมที่ไม่ใช่เหตุ อาศัยสวิตักกสวิจารธรรมที่เป็นเหตุ เกิดขึ้น เพราะ
เหตุปัจจัย
๔. สวิตักกสวิจารธรรมที่ไม่ใช่เหตุ อาศัยสวิตักก-
สวิจารธรรมที่ไม่ใช่เหตุ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ (วาระที่
๔-๕-๖)
๗. สวิตักกสวิจารธรรมที่เป็นเหตุ อาศัยสวิตักก-
สวิจารธรรมที่เป็นเหตุ และสวิตักกสวิจารธรรมที่ไม่ใช่เหตุ เกิดขึ้น
เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ (วาระที่ ๗-๘-๙)

97