คือ ถีนมิทธนิวรณ์ อุทธัจจนิวรณ์ อวิชชานิวรณ์ อาศัยกามฉันท-
นิวรณ์ และสัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย.
พึงผูกจักรนัย.
๘. ธรรมที่ไม่ใช่นีวรณธรรม อาศัยนีวรณธรรม และ
ธรรมที่ไม่ใช่นีวรณธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ ๑ ที่ไม่ใช่นีวรณธรรม
และนีวรณธรรม ฯลฯ อาศัยขันธ์ ๒.
๙. นีวรณธรรม และธรรมที่ไม่ใช่นีวรณธรรม อาศัย
นีวรณธรรม และธรรมที่ไม่ใช่นีวรณธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
คือ ขันธ์ ๓ ถีนมิทธนิวรณ์ อุทธัจจนิวรณ์ อวิชชานิวรณ์ อาศัย
ขันธ์ ๑ ที่ไม่ใช่นีวรณธรรม และกามฉันทนิวรณ์ ฯลฯ อาศัยขันธ์ ๒.
พึงผูกจักรนัย.
ฯลฯ
การนับจำนวนวาระในอนุโลม
[๕๗๗] ในเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ
ในอธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ ในอนันตรปัจจัย มี ๙ วาระ ในสมนันตรปัจจัย
มี ๙ วาระ ในปัจจัยทั้งปวง มี ๙ วาระ ในวิปากปัจจัย มี ๑ วาระ ในอาหาร
ปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ.

ปัจจนียนัย
๑. นเหตุปัจจัย
[๕๗๘] ๑. นีวรณธรรม อาศัยนีวรณธรรม เกิดขึ้น เพราะ
นเหตุปัจจัย
คือ อวิชชานิวรณ์ อาศัยวิจิกิจฉานิวรณ์, อวิชชานิวรณ์ อาศัย
อุทธัจจนิวรณ์.
๒. ธรรมที่ไม่ใช่นีวรณธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่
นีวรณธรรม เกิดขึ้น เพราะนเหตุปัจจัย
คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ ๑ ที่ไม่ใช่นีวรณธรรม
ซึ่งเป็นอเหตุกะ ฯลฯ อาศัยขันธ์ ๒.
ในอเหตุกปฏิสนธิขณะ ตลอดถึงอสัญญสัตว์.
๓. นีวรณธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่นีวรณธรรม เกิด
ขึ้น เพราะนเหตุปัจจัย
คือ อวิชชานิวรณ์ อาศัยขันธ์ทั้งหลายที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา ที่
สหรคตด้วยอุทธัจจะ.
๔. นีวรณธรรมอาศัยนีวรณธรรม และธรรมที่ไม่ใช่
นีวรณธรรม เกิดขึ้น เพราะนเหตุปัจจัย
คือ อวิชชานิวรณ์ อาศัยวิจิกิจฉานิวรณ์ และสัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย.
อวิชชานิวรณ์ อาศัยอุทธัจจนิวรณ์ และสัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย.

๒. นอารัมมณปัจจัย
[๕๗๙] ๑. ธรรมที่ไม่ใช่นีวรณธรรม อาศัยนีวรณธรรม เกิด
ขึ้น เพราะนอารัมมณปัจจัย
คือ จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยนีวรณธรรมทั้งหลาย.
๒. ธรรมที่ไม่ใช่นีวรณธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่
นีวรณธรรม เกิดขึ้น เพราะนอารัมมณปัจจัย
คือ จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ทั้งหลายที่ไม่ใช่นีวรณธรรม.
ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ ตลอดถึงอสัญญสัตว์.
๓. ธรรมที่ไม่ใช่นีวรณธรรม อาศัยนีวรณธรรม และ
ธรรมที่ไม่ใช่นีวรณธรรม เกิดขึ้น เพราะนอารัมมณปัจจัย
คือ จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยนีวรณธรรม และสัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย
ฯลฯ
๓. นอธิปติปัจจัย ฯลฯ ๗. นอุปนิสสยปัจจัย
ฯลฯ เพราะนอธิปติปัจจัย
ฯลฯ เพราะนอนันตรปัจจัย
ฯลฯ เพราะนสมนันตรปัจจัย
ฯลฯ เพราะนอัญญมัญญปัจจัย
ฯลฯ เพราะนอุปนิสสยปัจจัย

๘. นปุเรชาตปัจจัย
[๕๘๐] ๑. นีวรณธรรม อาศัยนีวรณธรรม เกิดขึ้น เพราะ
นปุเรชาตปัจจัย
คือ ในอรูปภูมิ ถีนมิทธนิวรณ์ อุทธัจจนิวรณ์ อวิชชานิวรณ์ อาศัย
กามฉันทนิวรณ์.
ในอรูปภูมิ อุทธัจจนิวรณ์ อวิชชานิวรณ์ อาศัยกามฉันทนิวรณ์.
ในอรูปภูมิ อุทธัจจนิวรณ์ อวิชชานิวรณ์ อาศัยวิจิกิจฉานิวรณ์.
ในอรูปภูมิ อวิชชานิวรณ์ อาศัยอุทธัจจนิวรณ์.
๒. ธรรมที่ไม่ใช่นีวรณธรรม อาศัยนีวรณธรรม เกิด
ขึ้น เพราะนปุเรชาตปัจจัย
คือ ในอรูปภูมิ สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย อาศัยนีวรณธรรมทั้งหลาย.
จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยนีวรณธรรมทั้งหลาย.
วาระที่เหลือทั้งหมด (คือวาระที่ ๓-๖) พึงให้พิสดาร.
อรูปภูมิ พึงกระทำก่อน ส่วนรูปภูมิ พึงกระทำภายหลัง ตามที่จะ
พึงกระทำได้.
๗. นีวรณธรรม อาศัยนีวรณธรรม และธรรมที่ไม่ใช่
นีวรณธรรม เกิดขึ้น เพราะนปุเรชาตปัจจัย
คือ ในอรูปภูมิ ถีนมิทธนิวรณ์ อุทธัจจนิวรณ์ อาศัยขันธ์ทั้งหลาย
ที่ไม่ใช่นีวรณธรรม และกามฉันทนิวรณ์.
พึงผูกจักรนัย.

๘. ธรรมที่ไม่ใช่นีวรณธรรน อาศัยนีวรณธรรม และ
ธรรมที่ไม่ใช่นีวรณธรรม เกิดขึ้น เพราะนปุเรชาตปัจจัย
คือ ในอรูปภูมิ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่ไม่ใช่นีวรณธรรม และ
นีวรณธรรมทั้งหลาย ฯลฯ ขันธ์ ๒ ฯลฯ
จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยนีวรณธรรม และสัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย.
จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยนีวรณธรรม และมหาภูตรูปทั้งหลาย.
๙. นีวรณธรรม และธรรมที่ไม่ใช่นีวรณธรรม อาศัย
นีวรณธรรม และธรรมที่ไม่ใช่นีวรณธรรม เกิดขึ้น เพราะนปุเรชาต
ปัจจัย
คือ ในอรูปภูมิ ขันธ์ ๓ ถีนมิทธนิวรณ์ อุทธัจจนิวรณ์ อวิชชา-
นิวรณ์ อาศัยขันธ์ ๑ ที่ไม่ใช่นีวรณธรรม และกามฉันทนิวรณ์ ฯลฯ
พึงผูกจักรนัย.
ฯลฯ
การนับจำนวนวาระในปัจจนียะ
[๕๘๑] ในนเหตุปัจจัย มี ๔ วาระ ในนอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ
ในนอธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ ในนอนันตรปัจจัย มี ๓ วาระ ในนสมนันตร-
ปัจจัย มี ๓ วาระ ในนอัญญปัจจัย มี ๓ วาระ ในอุปนิสสปัจจัย
มี ๓ วาระ ในนปุเรชาตปัจจัย มี ๙ วาระ ในนปัจฉาชาตปัจจัย มี ๙ วาระ
ในนอาเสวนปัจจัย มี ๙ วาระ ในนกัมมปัจจัย มี ๓ วาระ ในนวิปากปัจจัย

มี ๙ วาระ ในนอาหารปัจจัย มี ๑ วาระ ในนอินทริยปัจจัย มี ๑ วาระ
ในนฌานปัจจัย มี ๑ วาระ ในนมัคคปัจจัย มี ๑ วาระ ในนสัมปยุตตปัจจัย
มี ๓ วาระ ในนวิปปยุตตปัจจัย มี ๙ วาระ ในในนัตถิปัจจัย มี ๓ วาระ
ในโนวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ.
อนุโลมปัจจนียนัย
การนับจำนวนวาระในอนุโลมปัจจนียะ
[๕๘๒] เพราะเหตุปัจจัย ในนอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ... ใน
นอธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ.
ฯลฯ
ปัจจนียานุโลมนัย
การนับจำนวนวาระในปัจจานียานุโลม
[๕๘๓] เพราะนเหตุปัจจัย ในอารัมมณปัจจัย มี ๔ วาระ... ใน
มัคคปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๔ วาระ.
แม้สหชาตวาระ ก็พึงให้พิสดารอย่างนี้.
ปฏิจจวาระ จบ

ปัจจยวาระ
อนุโลมนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๕๘๔] ๑. นีวรณธรรม อาศัยนีวรรณธรรม เกิดขึ้น เพราะ
เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ (วาระที่ ๑-๓)
๔. ธรรมที่ไม่ใช่นีวรณธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่
นีวรณธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ ๑ ที่ไม่ใช่นีวรณธรรม
ฯลฯ ตลอดถึงอัชฌัตติกมหาภูตรูป.
ขันธ์ทั้งหลายที่ไม่ใช่นีวรณธรรม อาศัยหทยวัตถุ.
๕. นีวรณธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่นีวรณธรรม เกิด
ขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
คือ นีวรณธรรมทั้งหลาย อาศัยขันธ์ทั้งหลายที่ไม่ใช่นีวรณธรรม
นีวรณธรรมทั้งหลาย อาศัยหทยวัตถุ.
๖. นีวรณธรรม และธรรมที่ไม่ใช่นีวรณธรรม อาศัย
ธรรมที่ไม่ใช่นีวรณธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
คือ ขันธ์ ๓ นีวรณธรรม และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ ๑ ที่
ไม่ใช่นีวรณธรรม ฯลฯ ขันธ์ ๒ ฯลฯ
นีวรณธรรมทั้งหลาย อาศัยหทยวัตถุ.๑
จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยมหาภูตรูป.๒
๑. ๒. มีใน ม.

นีวรณธรรม และสัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย อาศัยหทยวัตถุ.
๗. นีวรณธรรม อาศัยนีวรณธรรมและธรรมที่ไม่ใช่
นีวรณธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
คือ ถีนมิทธนิวรณ์ อุทธัจจนิวรณ์ อวิชชานิวรณ์ อาศัยกามฉันท-
นิวรณ์ และสัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย.
พึงผูกจักรนัย.
ถีนมิทธนีวรณ์ อุทธัจจนิวรณ์ อวิชชานิวรณ์ อาศัยกามฉันทนิวรณ์
และหทยวัตถุ.
พึงผูกจักรนัย.
๘. ธรรมที่ไม่ใช่นีวรณธรรม อาศัยนีวรณธรรม และ
ธรรมที่ไม่ใช่นีวรณธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ ๑ ที่ไม่ใช่นีวรณธรรม
และนีวรณธรรมทั้งหลาย ฯลฯ ขันธ์ ๒ ฯลฯ
สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย อาศัยนีวรณธรรมทั้งหลาย และหทยวัตถุ.
จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยนีวรณธรรม และสัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย.
จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยนีวรณธรรม และมหาภูตรูปทั้งหลาย.
๙. นีวรณธรรม และธรรมที่ไม่ใช่นีวรณธรรม อาศัย
นีวรณธรรม และธรรมที่ไม่ใช่นีวรณธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
คือ ขันธ์ ๓ ถีนมิทธนิวรณ์ อุทธัจจนิวรณ์ อวิชชานิวรณ์ อาศัย
ขันธ์ ๑ ที่ ไม่ใช่นีวรณธรรม และกามฉันทนิวรณ์ ฯลฯ ขันธ์ ๒ ฯลฯ
พึงผูกจักรนัย.

ถีนมิทธนิวรณ์ อุทธัจจนิวรณ์ อวิชชานิวรณ์ และสัมปยุตตขันธ์
ทั้งหลาย อาศัยกามฉันทนิวรณ์ และหทยวัตถุ.
พึงผูกจักรนัย.
ฯลฯ
การนับจำนวนวาระในอนุโลม
[๕๘๕] ในเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ
ในปัจจัยทั้งปวง มี ๙ วาระ ในวิปากปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย
มี ๙ วาระ.
ปัจจนียนัย
๑. นเหตุปัจจัย
[๕๘๖] ๑. นีวรณธรรม อาศัยนีวรณธรรม เกิดขึ้น เพราะ
นเหตุปัจจัย
คือ อวิชชานิวรณ์ อาศัยวิจิกิจฉานิวรณ์.
อวิชชานิวรณ์ อาศัยอุทธัจจนิวรณ์.
๒. ธรรมที่ไม่ใช่นีวรณธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่
นีวรณธรรม เกิดขึ้น เพราะนเหตุปัจจัย
คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ ๑ ที่ไม่ใช่นีวรณธรรม
ซึ่งเป็นอเหตุกะ ฯลฯ ขันธ์ ๒ ฯลฯ

ตลอดถึงอสัญญสัตว์.
จักขุวิญญาณ อาศัยจักขายตนะ ฯลฯ กายวิญญาณอาศัยกายายตนะ.
ขันธ์ทั้งหลายที่ไม่ใช่นีวรณธรรม ซึ่งเป็นอเหตุกะ อาศัยหทยวัตถุ.
๓. นีวรณธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่นีวรณธรรม เกิด
ขึ้น เพราะนเหตุปัจจัย
คือ อวิชชานิวรณ์ อาศัยขันธ์ทั้งหลายที่สหรคตด้วยวิกิจฉา ที่
สหรคตด้วยอุทธัจจะ.
อวิชชานิวรณ์ อาศัยหทยวัตถุ.
๔. นีวรณธรรม อาศัยนีวรณธรรม และธรรมที่ไม่ใช่
นีวรณธรรม เกิดขึ้น เพราะนเหตุปัจจัย
คือ อวิชชานิวรณ์ อาศัยวิจิกิจฉานิวรณ์ และสัมปุยุตตขันธ์ที่หลาย.
อวิชชานิวรณ์ อาศัยอุทธัจจนิวรณ์ และสัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย.
อวิชชานิวรณ์ อาศัยวิจิกิจฉานิวรณ์ และหทยวัตถุ.
อวิชชานิวรณ์ อาศัยอุทธัจจนิวรณ์ และหทยวัตถุ.
ฯลฯ
การนับจำนวนวาระในปัจจนียะ
[๕๘๗] ในนเหตุปัจจัย มี ๔ วาระ ในนอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ
ในนอธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ ในนอนันตรปัจจัย มี ๓ วาระ ในนสมนันตร-
ปัจจัย มี ๓ วาระ ในนอัญญมัญญปัจจัย มี ๓ วาระ ในนอุปนิสสยปัจจัย
มี ๓ วาระ ในนปุเรชาตปัจจัย มี ๙ วาระ ในนปัจฉาชาตปัจจัย มี ๙ วาระ