ในปฏิสนธิขณะ หทัยวัตถุ อาศัยขันธ์ทั้งหลาย, ขันธ์ทั้งหลายอาศัย
หทยวัตถุ.
มหาภูตรูป ๓ อาศัยมหาภูตรูป ๑ ฯลฯ
พาหิรรูป...อาหารสมุฏฐานรูป... อุตุสมุฏฐานรูป ฯลฯ.
ส่วนอสัญญสัตว์ทั้งหลาย ฯลฯ อาศัยมหาภูตรูป ๑ ฯลฯ
๘. ทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัยเนวทัสส-
เนนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะสหชาตปัจจัย
คือ สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย อาศัย โมหะที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา.
๙. ภาวนายปหาตัพพเหตุกรรม อาศัยเนวทัสสเนน-
นภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะสหชาตปัจจัย ฯลฯ
พึงกระทำเหมือนกับเหตุปัจจัย ( มี ๑๗ วาระ)
๗. อัญญมัญญปัจจัย ฯลฯ ๒๓. อวิคตปัจจัย
[๗๘๖] ทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัยทัสสเนนปหา-
ตัพพเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะอัญญมัญญปัจจัย เพราะ นิสสยปัจจัย
เพราะ อุปนิสสยปัจจัย เพราะ ปุเรชาตปัจจัย เพราะ อาเสวนปัจจัย
เพราะ กัมมปัจจัย เพราะ วิปากปัจจัย เพราะ อาหารปัจจัย เพราะ
อินทริยปัจจัย เพราะ ฌานปัจจัย เพราะ มัคคปัจจัย เพราะ สัมปยุตต-
ปัจจัย เพราะ วิปปยุตตปัจจัย เพราะ อัตถิปัจจัย เพราะ นัตถิปัจจัย
เพราะ วิตตปัจจัย เพราะ อวิคตปัจจัย.

การนับจำนวนวาระในอนุโลม
[๗๘๗] ในเหตุปัจจัย มี ๑๗ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๑๑
วาระ ในอธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ ในอนันตรปัจจัย มี ๑๑ วาระ ในสมนันตร-
ปัจจัย มี ๑๑ วาระ ในสหชาตปัจจัย มี ๑๗ วาระ ในอัญญมัญญปัจจัย มี ๑๑
วาระ ในนิสสยปัจจัย มี ๑๓ วาระ ในอุปนิสสยปัจจัย มี ๑๑ วาระ ในปุเรชาต-
ปัจจัย มี ๑๑ วาระ ในอาเสวนปัจจัย มี ๑๑ วาระ ในกัมมปัจจัย มี ๑๗ วาระ
ในวิปากปัจจัย มี ๑ วาระ ในอาหารปัจจัย มี ๑๗ วาระ ในอินทริยปัจจัย มี ๑๗
วาระ ในฌานปัจจัย มี ๑๗ วาระ ในมัคคปัจจัย มี ๑๗ วาระ ในสัมปยุตตปัจจัย
มี ๑๑ วาระ ในวิปปยุตตปัจจัย มี ๑๗ วาระ ในอัตถิปัจจัย มี ๑๗ วาระ ใน
นัตถิปัจจัย มี ๑๑ วาระ ในวิคตปัจจัย มี ๑๑ วาระ ในอวิคตปัจจัย มี ๑๗ วาระ.
พึงนับอย่างนี้.
อนุโลมนัย จบ
ปัจนียนัย
๑. นเหตุปัจจัย
[๗๘๘] ๑. เนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม
อาศัยทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะนเหตุปัจจัย
คือ โมหะ ที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา อาศัยขันธ์ทั้งหลายที่สหรคตด้วย
วิจิกิจฉา.

[๗๘๙] ๒. เนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม
อาศัยภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะนเหตุปัจจัย
คือ โมหะ ที่สหรคตด้วยอุทธัจจะ อาศัยขันธ์ทั้งหลายที่สหรคตด้วย
อุทธัจจะ.
[๗๙๐] ๓. เนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม
อาศัยเนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะ
นเหตุปัจจัย
คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นเนวทัสส-
เนนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม ซึ่งเป็นอเหตุกธรรม ฯลฯ ขันธ์ ๒ ฯลฯ.
ในอเหตุกปฏิสนธิขณะ หทยวัตถุ อาศัยขันธ์ทั้งหลาย ขันธ์ทั้งหลาย
อาศัยหทยวัตถุ.
...อาศัยมหาภูตรูป ๑.
พาหิรรูป ...อาหารสมุฏฐานรูป . . . อุตุสมุฏฐานรูป ฯลฯ.
ส่วนอสัญญสัตว์ทั้งหลาย ฯลฯ
๒. นอารัมมณปัจจัย
[๗๙๑] ๑. เนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม
อาศัยทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะนอารัมมณปัจจัย
คือ จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ทั้งหลายที่เป็นทัสสเนนปหาตัพพ-
เหตุกธรรม.

[๗๙๒] ๒. เนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม
อาศัยภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะนอารัมมณปัจจัย
คือ จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ทั้งหลายที่เป็นภาวนายปหาตัพพเหตุก-
ธรรม.
[๗๙๓] ๓. เนวทัสสเนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม
อาศัยเนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะ
นอารัมมณปัจจัย
คือ จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ที่เป็นเนวทัสสเนนนภาวนาย
ปหาตัพพเหตุกธรรม, จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยโมหะ ที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา
ที่สหรคตด้วยอุทธัจจะ.
ในปฏิสนธิขณะ กฏัตตารูป อาศัยขันธ์ทั้งหลายที่เป็นเนวทัสสเนนน-
ภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม, หทยวัตถุ อาศัยขันธ์ทั้งหลาย, มหาภูตรูป ๑
ฯลฯ ส่วนอสัญญสัตว์ทั้งหลาย ฯลฯ.
[๗๙๔] ๔. เนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม
อาศัยทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม และเนวทัสสเนนนภาวนาย-
ปหาตัพพเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะนอารัมมณปัจจัย
คือ จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ที่เป็นทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม
และมหาภูตรูปทั้งหลาย, จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ทั้งหลายที่สหรคตด้วย
วิจิกิจฉา และโมหะ.

[๗๙๕] ๕. เนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม
อาศัยภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม และเนวทัสสเนนนภาวนายปหา-
ตัพพเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะนอารัมมณปัจจัย
คือ จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ที่เป็นภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม
และมหาภูตรูปทั้งหลาย, จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ทั้งหลายที่สหรคตด้วย
อุทธัจจะ และโมหะ.
๓. นอธิปติปัจจัย
[๗๙๖] เนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัย
ทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะนอธิปติปัจจัย เหมือน
กับ สหชาตปัจจัย มี ๑๗ วาระ.
๔. นอนันตรปัจจัย ฯลฯ ๗. นอุปนิสสยปัจจัย
เพราะนอนันตรปัจจัย เพราะนสมนันตรปัจจัย เพราะน-
อัญญมัญญปัจจัย เพราะนอุปนิสสยปัจจัย (ทุกปัจจัยมี ๕ วาระ).
๘. นปุเรชาตปัจจัย
[๗๙๗] ๑. ทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัยทัสสเนน-
ปหาตัพพเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะนปุเรชาตปัจจัย
คือ ในอรูปภูมิ ฯลฯ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นทัสสเนนปหาตัพพเหตุก-
ธรรม.

๒. เนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม
อาศัยทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะนปุเรชาตปัจจัย
คือ ในอรูปภูมิ โมหะ ที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา อาศัยขันธ์ทั้งหลายที่
สหรคตด้วยวิจิกิจฉา.
จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ทั้งหลายที่เป็นทัสสเนนปหาตัพพเหตุก-
ธรรม.
๓. ทัสสเนนปทาตัพพเหตุกธรรม และเนวทัสสเนนน
ภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัยทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม
ฯลฯ
คือ ในอรูปภูมิ ขันธ์ ๓ และโมหะ อาศัยขันธ์ ๑ ที่สหรคตด้วย
วิจิกิจฉา และโมหะ ฯลฯ อาศัยขันธ์ ๒.
๔. อาศัยภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม ฯลฯ เหมือน
กับทัสสเนนะ มี ๓ วาระ (วาระที่ ๔-๖)
[๗๙๘] ๗. เนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัย
เนวทัสสเนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะนปุเรชาต-
ปัจจัย
คือ ในอรูปภูมิ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นเนวทัสสเนนนภาวนาย-
ปหาตัพพเหตุกธรรม ฯสฯ ขันธ์ ๒ ฯลฯ.
จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ทั้งหลายที่เป็นเนวทัสสเนนนภาวนายปหา-
ตัพพเหตุกธรรม.

จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยโมหะ ที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา ที่สหรคตด้วย
อุทธัจจะ.
ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ
ส่วนอสัญญสัตว์ทั้งหลาย ฯลฯ.
๘. ทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัยเนวทัสส-
เนนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะนปุเรชาตปัจจัย
คือ สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย อาศัยโมหะ ที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา.
๙. ภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัยเนวทัสส-
เนนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะนปุเรชาตปัจจัย
คือ ในอรูปภูมิ สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย อาศัยโมหะ ที่สหรคตด้วย
อุทธัจจะ.
[๗๙๙] ๑๐. ทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัยทัสสเนน-
ปหาตัพพเหตุกธรรม และเนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม
เกิดขึ้น เพราะนปุเรชาตปัจจัย
คือ ในอรูปภูมิ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา และ
โมหะ ฯลฯ.
๑๑. เนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม
อาศัยทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม และเนวทัสสเนนนภาวนายปหา-
ตัพพเหตุกธรรม ฯลฯ

คือ จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ที่เป็นทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม
และมหาภูตรูปทั้งหลาย.
จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันทั้งหลายที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา และโมหะ.
[๘๐๐] ๑๒. ภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัยภาวนายปหา-
ตัพพเหตุกธรรม และเนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม
เกิดขึ้น เพราะนปุเรชาตปัจจัย
แม้เหล่านี้ พึงกระทำเป็น ๒ วาระ (รวมมี ๑๓ วาระ)
๙. นปัจฉาชาตปัจจัย ๑๐. นอาเสวนปัจจัย ๑๑. นกัมมปัจจัย
[๘๐๑] ๑. ทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัยทัสสเนน-
ปหาตัพพเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะนปัจฉาชาตปัจจัย เพราะน-
อาเสวนปัจจัย เพราะนกัมมปัจจัย
คือ เจตนาที่เป็นทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัยขันธ์ทั้งหลาย
ที่เป็นทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม.
[๘๐๒] ๒. ภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัยภาวนายปหา-
ตัพพเหตุกธรรม ฯลฯ เพราะนกัมมปัจจัย
คือ เจตนาที่เป็นภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัยขันธ์ทั้งหลายที่
เป็นภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม.

[๘๐๓] ๓. เนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัย
เนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม ฯลฯ เพราะนกัมมปัจจัย
คือ เจตนาที่เป็นเนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัย
ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นเนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม.
พาหิรรูป... อาหารสมุฏฐานรูป... อุตุสมุฏฐานรูป ฯลฯ
๔. ทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัยเนวทัสส-
เนนนภาวนายปหาตัพพเหตกธรรม ฯลฯ เพราะนกัมมปัจจัย
คือ สัมปยุตตเจตนา อาศัยโมหะ ที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา.
๕. ภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัยเนวทัสส-
เนนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม ฯลฯ
คือ สัมปยุตตเจตนา อาศัยโมหะ ที่สหรคตด้วยอุทธัจจะ.
[๘๐๔] ๖. ทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัยทัสสเนน-
ปหาตัพพเหตุกธรรม และเนวทัสสเนนภาวนายปหาตัพพเหตุก-
ธรรม ฯลฯ
คือ สัมปยุตตเจตนา อาศัยขันธ์ทั้งหลายที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา และ
โมหะ.
[๘๐๕] ๗. ภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัยภาวนายปหา-
ตัพพเหตุกธรรม และเนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม
เกิดขึ้น เพราะนกัมมปัจจัย

คือ สัมปยุตตเจตนา อาศัยขันธ์ทั้งหลายที่สหรคตด้วยอุทธัจจะ และ
โมหะ.
๑๒. นวิปากปัจจัย
[๘๐๖] ทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัยทัสสเนนปหา-
ตัพพเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะนวิปากปัจจัย. ปฏิสนธิ ไม่มี.
๑๓. นอาหารปัจจัย
[๘๐๗] เนวทัสสเนนนภาวนาย ฯลฯ เพราะนอาหารปัจจัย
คือ พาหิรรูป... อุตุสมุฏฐานรูป... ฯลฯ
ส่วนอสัญญสัตว์ทั้งหลาย ฯลฯ
๑๔. นอินทริยปัจจัย
เพราะนอินทริยปัจจัย
คือ พาหิรรูป...อาหารสมุฏฐานรูป ฯลฯ ส่วนอสัญญสัตว์ทั้งหลาย
ฯลฯ รูปชีวิตินทรีย์ อาศัยมหาภูตรูปทั้งหลาย.
๑๕. นฌานปัจจัย
เพราะนฌานปัจจัย
คือ ปัญจวิญญาณ... ฯลฯ พึงกระทำมหาภูตรูปทั้งหลาย.