มหาภูตรูป ๓ อาศัยมหาภูตรูป ๑ เกิดขึ้น ฯลฯ.
พาหิรรูป. . .อาหารสมุฏฐานรูป . . .อุตุสมุฏฐานรูป ฯลฯ
สำหรับพวกอสัญญสัตว์ (มหาภูตรูป ๓) อาศัยมหาภูตรูป ๑ ฯลฯ
[๖๙] ๔. อวิตักกอวิจารธรรม อาศัยสวิตักกสวิจารธรรม และ
อวิตักกอวิจารธรรม เกิดขึ้น เพราะนอารัมมณปัจจัย
คือ จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม และมหา-
ภูตรูป เกิดขึ้น.
ในปฏิสนธิขณะ กฏัตตารูป อาศัยขันธ์ที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม และ
มหาภูตรูป เกิดขึ้น.
[๗๐] ๕. อวิตักกอวิจารธรรม อาศัยอวิตักกวิจารมัตตธรรม
และ อวิตักกอวิจารธรรม เกิดขึ้น เพราะนอารัมมณปัจจัย
คือ จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม และ
วิจารเกิดขึ้น, จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ที่เป็นอวิตักกวิจารธรรม และ
มหาภูตรูปเกิดขึ้น, จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยวิตก และมหาภูตรูป เกิดขึ้น.
ในปฏิสนธิขณะ กฏัตตารูป อาศัยขันธ์ที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม
และวิจาร ฯลฯ.
[๗๑] ๖. อวิตักกอวิจารธรรม อาศัยสวิตักกสวิจารธรรม และ
อวิตักกวิจารมัตตธรรม เกิดขึ้น เพราะนอารัมมณปัจจัย

คือ จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม และวิตก
เกิดขึ้น.
ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ.
[๗๒] ๗. อวิตักกอวิจารธรรม อาศัยสวิตักกสวิจารธรรม
อวิตักกวิจารมัตตธรรม และอวิตักกอวิจารธรรม เกิดขึ้น เพราะ
นอารัมมณปัจจัย
คือ จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม วิตก
และมหาภูตรูป เกิดขึ้น.
ในปฏิสนธิขณะ กฏัตตารูป ฯลฯ.
๓. นอธิปติปัจจัย
[๗๓] ๑. สวิตักกสวิจารธรรม อาศัยสวิตักกสวิจารธรรม
เกิดขึ้น เพราะนอธิปติปัจจัย ฯลฯ มี๗ วาระ.
[๗๔] ๘. อวิตักกวิจารมัตตธรรม อาศัยอวิตักกวิจารมัตต
ธรรม เกิดขึ้น เพราะนอธิปติปัจจัย
คือ อธิปติธรรมที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม อาศัยขันธ์ที่เป็น
อวิตักกวิจารมัตตธรรม เกิดขึ้น, ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอวิตักกวิจาร-
มัตตธรรม ซึ่งเป็นวิบาก เกิดขึ้น ฯลฯ.
ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ.

๙. สวิตักกสวิจารธรรม อาศัยอวิตักกวิจารมัตตธรรม
เกิดขึ้น เพราะนอธิปติปัจจัย
คือ ขันธ์ที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม อาศัยวิตก เกิดขึ้น
ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ.
๑๐. อวิตักกอวิจารธรรม อาศัยอวิตักกวิจารมัตตธรรม
เกิดขึ้น เพราะนอธิปติปัจจัย
คือ วิจาร และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ที่เป็นอวิตักกวิจารมัตต-
ธรรม ซึ่งเป็นวิบาก เกิดขึ้น.
๑๑. สวิตักกสวิจารธรรม และอวิตักกอวิจารธรรม
อาศัยอวิตักกวิจารมัตตธรรม เกิดขึ้น เพราะนอธิปติปัจจัย
คือ ขันธ์ที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยวิตก
เกิดขึ้น.
๑๒. อวิตักกวิจารมัตตธรรม และอวิตักกอวิจารธรรม
อาศัยอวิตักกวิจารมัตตธรรม เกิดขึ้น เพราะนอธิปติปัจจัย
คือ ขันธ์ ๓ วิจาร และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็น
อวิตักกวิจารมัตตธรรม ซึ่งเป็นวิบาก เกิดขึ้น.
[๗๕] ๑๓. อวิตักกอวิจารธรรม อาศัยอวิตักกอวิจารธรรม
เกิดขึ้น เพราะนอธิปติปัจจัย
คือ อธิปติธรรมที่เป็นอวิตักกอวิจารธรรม อาศัยขันธ์ที่เป็นอวิตักก-
อวิจารธรรม เกิดขึ้น, ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอวิตักกอวิจารธรรม ซึ่ง
เป็นวิบาก เกิดขึ้น ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ

๑๔. สวิตักกสวิจารธรรม อาศัยอวิตักกอวิจารธรรม
เกิดขึ้น เพราะนอธิปติปัจจัย
คือ ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม อาศัยหทยวัตถุ
เกิดขึ้น.
๑๕. อวิตักกวิจารมัตตธรรม อาศัยอวิตักกอวิจารธรรม
เกิดขึ้น เพราะนอธิปติปัจจัย
คือ อธิปติธรรมที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม อาศัยวิจาร เกิดขึ้น
ขันธ์ที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม อาศัยวิจาร ซึ่งเป็นวิบาก เกิดขึ้น.
อาศัยอวิตักกอวิจารธรรม มี ๗ วาระ.
[๗๖] ๑๖. สวิตักกสวิจารธรรม อาศัยสวิตักกสวิจารธรรม
และอวิตักกอวิจารธรรม ฯลฯ มี ๗ วาระ.
๑๗. สวิตักกสวิจารธรรม อาศัยอวิตักกวิจารมัตตธรรม
และอวิตักกอวิจารธรรม เกิดขึ้น ฯลฯ
๑๘. อวิตักกวิจารมัตตธรรม อาศัย ฯลฯ เกิดขึ้น
เพราะนอธิปติปัจจัย
คือ อธิปติธรรมที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม อาศัยขันธ์ที่เป็น
อวิตักกวิจารมัตตธรรม และวิจาร เกิดขึ้น, ฯลฯ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอวิตักก-
วิจารมัตตธรรม ซึ่งเป็นวิบาก และวิจาร ฯลฯ

๔. นอนันตรปัจจัย ฯลฯ ๗. นอุปนิสสยปัจจัย
[๗๗] อวิตักกอวิจารธรรม อาศัยสวิตักกสวิจารธรรม เกิด
ขึ้น เพราะนอนันตรปัจจัย เพราะนสมนันตรปัจจัย เพราะนอัญญ-
มัญญปัจจัย เพราะนอุปนิสสยปัจจัย ฯลฯ เหมือนกับนอารัมมณปัจจัย.
๘. นปุเราชาตปัจจัย
[๗๘] ๑. สวิตักกสวิจารธรรม อาศัยสวิตักกสวิจารธรรม เกิด
ขึ้น เพราะนปุเรชาตปัจจัย มี ๗ วาระ.
[๗๙] ๘. อวิตักกวิจารมัตตธรรม อาศัยอวิตักกวิจารมัตต-
ธรรม เกิดขึ้น เพราะนปุเรชาตปัจจัย
คือ ในอรูปภูมิ ฯลฯ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม ฯลฯ
๙. สวิตักกสวิจารธรรม อาศัยอวิตักกวิจารมัตตธรรม
เกิดขึ้น เพราะนปุเรชาตปัจจัย
คือ ในอรูปภูมิ ขันธ์ที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม อาศัยวิตก เกิดขึ้น
ฯลฯ ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ.
๑๐. อวิตักกอวิจารธรรม อาศัยอวิตักกวิจารมัตตธรรม
เกิดขึ้น เพราะนปุเรชาตปัจจัย
คือ ในอรูปภูมิ วิจาร อาศัยขันธ์ที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม เกิด
ขึ้น. จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม เกิดขึ้น.
จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยวิตก เกิดขึ้น.

ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ
๑๑. สวิตักกสวิจารธรรม และอวิตักกอวิจารธรรม
อาศัยอวิตักกวิจารมัตตธรรม เกิดขึ้น เพราะนปุเรชาตปัจจัย
คือ ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม และกฏัตตารูป
อาศัยวิตก เกิดขึ้น.
๑๒. อวิตักกวิจารมัตตธรรม และอวิตักกอวิจารธรรม
อาศัยอวิตักกอวิจารมัตตธรรม เกิดขึ้น เพราะนปุเรชาตปัจจัย
คือ ในอรูปภูมิ ขันธ์ ๓ และวิจาร อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอวิตักกวิจาร-
มัตตธรรม เกิดขึ้น ฯลฯ. ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ
[๘๐] ๑๓. อวิตักกอวิจารธรรม อาศัยอวิตักกอวิจารธรรม
เกิดขึ้น เพราะนปุเรชาตปัจจัย
คือ ในอรูปภูมิ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอวิตักกอวิจารธรรม
ฯลฯ จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ที่เป็นอวิตักกอวิจารธรรม เกิดขึ้น, จิตต-
สมุฏฐานรูป อาศัยวิจาร เกิดขึ้น ฯลฯ. ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ
๑๔. สวิตักกสวิจารธรรม อาศัยอวิตักกอวิจารธรรม
เกิดขึ้น เพราะนปุเรชาตปัจจัย
คือ ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม อาศัยหทยวัตถุ
เกิดขึ้น.
๑๕. อวิตักกวิจารมัตตธรรม อาศัยอวิตักกอวิจารธรรม
เกิดขึ้น เพราะนปุเรชาตปัจจัย

คือ ในอรูปภูมิ ขันธ์ที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม อาศัยวิจาร เกิด
ขึ้น, ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ
[๘๑] ๑๖. อาศัยสวิตักกสวิจารธรรม และอวิตักกอวิจาร-
ธรรม ฯลฯ มี ๗ วาระ (วาระที่ ๑๖-๒๒)
๒๓. อวิตักกวิจารมัตตธรรม อาศัยอวิตักกวิจารมัตต-
ธรรม และอวิตักกอวิจารธรรม เกิดขึ้น เพราะนปุเรชาตปัจจัย
คือ ในอรูปภูมิ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม
และวิจาร เกิดขึ้น ฯลฯ. ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ
๒๔. อวิตักกวิจารมัตตธรรม และอวิตักกอวิจารธรรม
อาศัยอวิตักกวิจารมัตตธรรม และอวิตักกอวิจารธรรม เกิดขึ้น ฯลฯ
ในปฏิสนธิขณะ ในที่มีนปุเรชาตปัจจัยเป็นมูล ที่เป็นสุทธิกอรูปภูมิ
กระทำอย่างไร อรูปภูมิทั้งหลาย พึงกระทำอย่างนั้น.
๙. นปัจฉาชาตปัจจัย ๑๐. นอาเสวนปัจจัย
[๘๒] อวิตักกวิจารมัตตธรรม อาศัยอวิตักกวิจารมัตตธรรม
เกิดขึ้น เพราะนอาเสวนปัจจัย
คือ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม ซึ่งเป็นวิบาก ฯลฯ
[๘๓] อวิตักกอวิจารธรรม อาศัยอวิตักกอวิจารธรรม เกิด
ขึ้น เพราะนอาเสวนปัจจัย
คือ ฯลฯ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอวิตักกอวิจารธรรม ซึ่งเป็นวิบาก ฯลฯ

๑๑. นกัมมปัจจัย
[๘๔] ๑. สวิตักกสวิจารธรรม อาศัยสวิตักกสวิจารธรรมเกิด
ขึ้น เพราะนกัมมปัจจัย
คือ เจตนาที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม อาศัยขันธ์ที่เป็นสวิตักกสวิจาร-
ธรรม เกิดขึ้น.
[๘๕] ๒. อวิตักกวิจารมัตตธรรม อาศัยอวิตักกวิจารมัตต-
ธรรม เกิดขึ้น เพราะนกัมมปัจจัย
คือ เจตนาที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม อาศัยขันธ์ที่เป็นอวิตักก-
วิจารมัตตธรรม เกิดขึ้น.
๓. สวิตักกสวิจารธรรม อาศัย อวิตักกวิจารมัตตธรรม
เกิดขึ้น เพราะนกัมมปัจจัย
คือ เจตนาที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม อาศัยวิตก เกิดขึ้น.
[๘๖] ๔. อวิตักกอวิจารธรรม อาศัย อวิตักกอวิจารธรรม เกิด
ขึ้น เพราะนกัมมปัจจัย
คือ เจตนาที่เป็นอวิตักกอวิจารธรรม อาศัยขันธ์ที่เป็นอวิตักกอวิจาร-
ธรรม เกิดขึ้น. พาหิรรูป . . . อาหารสมุฏฐานรูป . . . อุตุสมุฏฐาน ฯลฯ อาศัย
มหาภูตรูป ๑ ฯลฯ

๕. อวิตักกวิจารมัตตธรรม อาศัยอวิตักกอวิจารธรรม
เกิดขึ้น เพราะนกัมมปัจจัย
คือ เจตนาที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม อาศัยวิจาร เกิดขึ้น.
[๘๗] ๖. อวิตักกวิจารมัตตธรรม อาศัยอวิตักกวิจารมัตต-
ธรรมและอวิตักกอวิจารธรรม เกิดขึ้น เพราะนกัมมปัจจัย
คือ เจตนาที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม อาศัยขันธ์ที่เป็นอวิตักก-
วิจารมัตตธรรม และวิจาร เกิดขึ้น.
[๘๘] ๗. สวิตักกสวิจารธรรม อาศัยสวิตักกสวิจารธรรม
และอวิตักกวิจารมัตตธรรม เกิดขึ้น เพราะนกัมมปัจจัย
คือ เจตนาที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม อาศัยขันธ์ที่เป็นสวิตักกสวิจาร-
ธรรม และวิตก เกิดขึ้น.
๑๒. นวิปากปัจจัย ฯลฯ ๑๗. นสัมปยุตตปัจจัย
[๘๙] ๑. สวิตักกสวิจารธรรม อาศัยสวิตักกสวิจารธรรม
เกิดขึ้น เพราะนวิปากปัจจัย ฯลฯ เพราะนอาหารปัจจัย ฯลฯ
คือ พาหิรรูป. . .อาหารสมุฏฐานรูป. . .อุตุสมุฏฐานรูป ฯลฯ
เพราะนอินทริยปัจจัย ฯลฯ
คือ พาหิรรูป. . . อาหารสมุฏฐานรูป. . .อุตุสมุฏฐานรูป. ฯลฯ

สำหรับพวกอสัญญสัตว์ รูปชีวิตินทรีย์ อาศัยมหาภูตรูป เกิดขึ้น ฯลฯ
เพราะนฌานปัจจัย ฯลฯ
คือ ฯลฯ อาศัยขันธ์ ๑ ที่สหรคตด้วยปัญจวิญญาณ ฯลฯ พาหิรรูป. . .
อาหารสมุฏฐานรูป . . . อุตุสมุฏฐานรูป ฯลฯ
สำหรับพวกอสัญญสัตว์ ฯลฯ
(ในหมวด นอาเสวนปัจจัย เป็นมูล พึงทำให้เหมือนกับ นปุเรชาต-
ปัจจัย โดยประกอบอวิตักกวิจารมัตตธรรมเข้ากับวิบาก อีกประการหนึ่ง พึง
แสดงวิบาก โดยประกอบอวิตักกวิจารมัตตธรรม กับอวิตักกวิจารมัตตธรรม)
เพราะนมัคคปัจจัย เพราะนสัมปยุตตปัจจัย ฯลฯ.
๑๘. นวิปปยุตตปัจจัย
[๙๐] ๑. ฯลฯ เพราะนวิปปยุตตปัจจัย ฯลฯ
คือ ในอรูปภูมิ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม
เกิดขึ้น ฯลฯ ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น.
๒. อวิตักกวิจารมัตตธรรม อาศัยสวิตักกสวิจารธรรม
เกิดขึ้น เพราะนวิปปยุตตปัจจัย
คือ ในอรูปภูมิ วิตก อาศัยขันธ์ที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม เกิดขึ้น.
๓. สวิตักกสวิจารธรรม และอวิตักกวิจารมัตตธรรม
อาศัยสวิตักกวิจารธรรม เกิดขึ้น เพราะนวิปปยุตตปัจจัย
คือ ในอรูปภูมิ ขันธ์ ๓ และวิตก อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นสวิตักก-
สวิจารธรรม เกิดขึ้น ฯลฯ ขันธ์ ๒ และวิตก อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น.