[๑๐๐๕] เพราะปัจจัย ๖ คือ อัตถิ สหชาตะ นิสสยะ วิปากะ
วิปปยุตตะ อวิคตปัจจัย ในนเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ... ในนอารัมมณปัจจัย
มี ๑ วาระ ในนอธิปตปัจจัย มี ๑ วาระ ในนอนันตรปัจจัย มี ๑ วาระ
ในนสมนันตรปัจจัย มี ๑ วาระ ในนอัญญมัญญปัจจัย มี ๑ วาระ ใน
นอุปนิสสยปัจจัย มี ๑ วาระ ในนปุเรชาตปัจจัย มี ๑ วาระ ใน
นปัจฉาชาตปัจจัย มี ๑ วาระ ในนอาเสวนปัจจัย มี ๑ วาระ ในนกัมม-
ปัจจัย มี ๑ วาระ ในนอาหารปัจจัย มี ๑ วาระ ในนอินทริยปัจจัย
มี ๑ วาระ ในนฌานปัจจัย มี ๑ วาระ ในนมัคคปัจจัย มี ๑ วาระ
ในนสัมปยุตตปัจจัย มี ๑ วาระ ในโนนัตถิปัจจัย มี ๑ วาระ ใน
โนวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ.
[๑๐๐๖] ๗. เพราะปัจจัย ๗ คือ อัตถิ สหชาตะ อัญญมัญญ นิสสยะ
วิปาก วิปปยุตต อวิคตปัจจัย ในนเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ.... ใน
นอารัมมณปัจจัย มี ๑ วาระ ในนอธิปติปัจจัย มี ๑ วาระ ในนอนันตร-
ปัจจัย มี ๑ วาระ ในนสมนันตรปัจจัย มี ๑ วาระ ในนอุปนิสสยปัจจัย
มี ๑ วาระ ในนปุเรชาตปัจจัย มี ๑ วาระ ในนปัจฉาชาตปัจจัย มี ๑ วาระ
ในนอาเสวนปัจจัย มี ๑ วาระ ในนกัมมปัจจัย มี ๑ วาระ ในนอาหาร-
ปัจจัย มี ๑ วาระ ในนอินทริยปัจจัย มี ๑ วาระ ในนฌานปัจจัย
มี ๑ วาระ ในนมัคคปัจจัย มี ๑ วาระ ในนสัมปยุตตปัจจัย มี ๑ วาระ
ในโนนัตถิปัจจัย มี ๑ วาระ ในโนวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ.
อัตถิมูลกนัย จบ

นัตถิ, วิคต, อวิคตมูลกนัย
[๑๐๐๗] เพราะนัตถิปัจจัย ในนเหตุปัจจัย มี ๗ วาระ ฯลฯ
เพราะวิคตปัจจัย ในนเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ.
ทั้งนัตถิปัจจัย ทั้งวิคตปัจจัย แสดงเหมือนกับอนันตรปัจจัย.
เพราะอวิคตปัจจัย ในนเหตุปัจจัย แสดงเหมือนกับอนันตรปัจจัย.
อัตถิปัจจัย ท่านให้พิสดารแล้ว ฉันใด อวิคตปัจจัย พึงแสดง
ให้พิสดาร ฉันนั้น.
ปัญหาวาระในปัจจยานุโลมปัจจนียนัย จบ
อรรถกถาอนุโลมปัจจนียนัย
พึงทราบวินิจฉัยใน อนุโลมปัจจนียนัย ต่อไป ปัจจัยใด ๆ ใน
บรรดาปัจจัยที่มีการนับแล้ว ในอนุโลมอย่างนี้คือ เหตุยา สตฺต, อารมฺมเณ
นว ในเหตุปัจจัยมี ๗ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๗ วาระ และใน
ปัจจนียะ อย่างนี้คือ นเหตุยา ปณฺณรส, นอารมฺมเณ ปณฺณรส ใน
ในเหตุปัจจัยมี ๑๕ วาระ, ในนอารัมมณปัจจัยมี ๑๕ วาระ ทั้งอยู่แล้วโดย
อนุโลม ผู้ศึกษาพึงทราบการนับด้วยอำนาจแห่งวาระที่เหมือนกัน ใน
บรรดาวาระที่ได้แล้วในปัจจนียนัย แห่งปัจจัยนั้น ๆ อันตั้งอยู่แล้วโดย
ความเป็นปัจจนียะ กับวาระอันได้แล้วในอนุโลมนัยแห่งปัจจัยนั้น ๆ
จริงอยู่ ใน อนุโลมนัย วาระ ๗ ได้แล้วในคำว่า เหตุยา สตฺต
ในเหตุปัจจัยมี ๗ วาระ ใน ปัจจนียะ วาระ ๑๕ ในอารัมมณปัจจัยได้

แล้วในคำว่า นอารมฺมเณ ปณฺณรส ในนอารัมมณปัจจัย มี ๑๕ วาระ
บรรดาวาระ ๑๕ ที่ท่านกล่าวไว้ในนอารัมมณปัจจัย วาระ ๗ เหล่านี้คือ
กุสโล กุสลสฺส อพฺยากตสฺส กุสลาพยากตสฺส, อกุสโล อกุสลสฺส
อพฺยากตสฺส อกุสลาพยากตสฺส อพฺยากโต อพฺยากตสฺส (๗ วาระคือ
กุ-ก, กุ-อัพ, กุ-กุ.อัพ, อกุ- อกุ, อกุ-อัพ, อกุ- อกุ.อัพ และ
อัพ-อัพ) เหมือนกันกับวาระ ๗ ที่ท่านกล่าวไว้ในเหตุปัจจัย. คำว่า
เหตุปจฺจยา นอารมฺมเณ สตฺต เพราะเหตุปัจจัย ในนอารัมมณปัจจัย มี
๗ วาระ ท่านกล่าวหมายเอาวาระ ๗ เหล่านั้น. แม้ในคำว่า นอธิปติยา
สตฺต ในนอธิปติปัจจัย มี ๗ วาระ เป็นต้น ก็นัยนี้เหมือนกัน. ส่วน
ในนสหชาตปัจจัย ย่อมไม่ได้วาระ แม้สักอย่างหนึ่ง เพราะเหตุปัจจัยที่
ไม่เกิดพร้อมกันไม่มี เพราะฉะนั้น ท่านจึงไม่แต่งโยชนาด้วยนสหชาต-
ปัจจัยนั้น.
วาระ ๓ มีกุศลเป็นต้น ย่อมได้รูปาพยากตะในนอัญญมัญญปัจจัย.
คำว่า ตีณิ ท่านกล่าวหมายเอาวาระ ๓ เหล่านั้น ในนสัมปยุตตปัจจัยก็
เหมือนกัน ส่วนในนวิปปยุตตปัจจัย ผู้ศึกษาพึงทราบวาระ ๓ ด้วยอำนาจ
แห่งอรูปธรรม คือกุศลเป็นปัจจัยแก่กุศล อกุศลเป็นปัจจัยแก่อกุศล
อัพยากตะเป็นปัจจัยแก่อัพยากตะ.
นนิสสยะ โนอัตถิ โนอวิคตปัจจัย ย่อมมีไม่ได้ เหมือนสหชาต-
ปัจจัย เพราะเหตุนั้นท่านจึงไม่แต่งโยชนาเชื่อมกับปัจจัยเหล่านั้น. ใน
ข้อนี้มีการกำหนด ๒ อย่าง คือ สตฺต = ๗ ตีณิ = ๓ ด้วยประการ-
ฉะนี้. ผู้ศึกษาพึงลดจำนวนแห่งปัจจัยที่นับได้มากกว่ากับปัจจัยที่นับได้

น้อยกว่า ด้วยอำนาจแห่งข้อกำหนดเหล่านั้น แล้วพึงทราบการนับใน
ปัจจัยฆฏนา ทั้งหลายต่อไป.
พึงทราบวินิจฉัยในฆฏนานั้นต่อไป คำว่า เหตุ สหชาต นิสฺสย
อตฺถิ อวิคตนฺติ นอารมฺมเณ สตฺต ความว่า ผู้ศึกษาพึงทราบว่า ใน
นอารัมมณปัจจัย มี ๗ วาระ โดยนัยนี้ว่า กุศลธรรมเป็นปัจจัยแก่กุศล-
ธรรม เพราะปัจจัย ๕ คือ เหตุ สหชาตะ นิสสยะ อัตถิ อวิคตปัจจัย.
กุศลเหตุเป็นปัจจัยแก่ขันธ์ที่สัมปยุตด้วย เหตุ สหชาตะ นิสสยะ อัตถิ
อวิคตะ และ นอารัมมณปัจจัย. แม้ในคำว่า นาธิปติยา สตฺต เป็นต้น
ก็นัยนี้เหมือนกัน.
ใน ฆฏนาที่ ๒ ท่านกล่าวว่า ตีณิ = ๓ ในปัจจัยที่เหลือ เว้น
นสัมปยุตตปัจจัย เพราะผนวกอัญญมัญญปัจจัยเข้าไปด้วย. ส่วนใน
นสัมปยุตตปัจจัย ท่านกล่าวว่า เอกํ = ๑ หมายถึงนามและรูปใน
ปฏิสนธิกาล ซึ่งวิปปยุตกันและกัน ฯ ก็ในอธิการนี้ย่อมไม่ได้อัญญมัญญ-
ปัจจัย โดยเป็นปัจจนียะ เพราะผนวกเข้าในอนุโลมฆฏนา เพราะฉะนั้น
ท่านจึงไม่กล่าวว่า นอญฺญมญฺเญ. ปัจจัยที่เข้าได้แม้ในฆฏนาที่เหลือ
ก็ย่อมไม่ได้โดยเป็นปัจจนียะเหมือนในอธิการนี้.
ใน ฆฏนาที่ ๓ มีวิสัชนา ๓ วาระเท่านั้น เพราะสัมปยุตตปัจจัยถูก
ผนวกเข้าไปด้วย.
ใน ฆฏนาที่ ๔ มีวิสัชนา ๓ วาระ คือกุศลเป็นต้น เป็นปัจจัย
แก่รูปที่มีจิตเป็นสมุฏฐาน เพราะผนวกวิปปยุตตปัจจัยเข้าไปด้วย.
ใน ฆฏนาที่ ๕ เพราะมีวิบากเข้าไปด้วยในที่ทุกแห่ง จึงมีวิสัชนา
๑ วาระ คืออัพยากตะ กับอัพยากตะ. ในวิปากะและสัมปยุตตปัจจัย
นอกจากนี้ก็นัยนี้เหมือนกัน.

คำว่า เหตุสหชาตนิสฺสยอินฺทรยมคฺคอตฺถิอวิคตนฺติ นอารมฺมเณ
จตฺตาริ เพราะปัจจัย ๗ คือ เหตุ สหชาตะ นิสสยะ อินทริยะ มัคคะ
อัตถิ อวิตะ ในนอารัมมณปัจจัย มี ๔ วาระ ความว่า ผู้ศึกษาพึง
ทราบวิสัชนา ๔ วาระ ในนอารัมมณปัจจัย ด้วยอำนาจแห่งปัจจัย ๗
เหล่านั้น คือกุศลเป็นปัจจัยแก่กุศล กุศลเป็นปัจจัยแก่อัพยากตะ กุศล
เป็นปัจจัยแก่กุสลาพยากตะ อัพยากตะเป็นปัจจัยแก่อัพยากตะ แม้ใน
ฆฏนาที่เหลือก็นัยนี้เหมือนกัน ฯ สองบทว่า นอญฺญมญฺเญ เทฺว ใน
นอัญมัญปัจจัย มี ๒ วาระ คือกุศลเป็นปัจจัยแก่อัพยากตะ อัพยากตะ
เป็นปัจจัยแก่อัพยากตะ. แม้ในวิสัชนา ๒ ข้างหน้าก็นัยนี้เหมือนกัน.
ผู้ศึกษาพึงทราบวิธีนับด้วยอำนาจแห่งปัจจัยที่ได้ในฆฏนาทั้งหมด โดย
อุบายนี้.
ก็ฆฏนาเหล่านั้นทั้งหมดท่านกล่าวว่ามี ๔๑๕ ฆฏนา ด้วยอำนาจ
สหชาตฆฏนา และด้วยอำนาจ ปกิณณกฆฏนา ในอนุโลมปัจจนียนัยนี้
ในบรรดาฆฏนาทั้งหลายเหล่านั้น ปัจจัยแม้อย่างหนึ่งในบรรดาปัจจัย
ทั้งหลายที่ตั้งอยู่โดยเป็นอนุโลมในฆฏนานั้น ๆ ย่อมไม่ได้โดยเป็นปัจจ-
นียะ, ก็ในเหตุมูลกนัยนี้ ปัจจัย ๑๙ มาแล้วโดยเป็นปัจจนียะ เพราะ
ปัจจัย ๕ ตั้งอยู่แล้วโดยเป็นอนุโลมในฆฏนาที่ ๑ ปัจจัยที่เหลือเฉพาะที่
เป็นอนุโลมมาแล้วโดยเป็นปัจจนียะ. แม้ในปัจจัยที่เหลือก็เมื่อว่าโดย
อนุโลมในอธิการนี้ บรรดาปัจจัยเป็นอันมากปัจจัยอย่างหนึ่ง ๆ เท่านั้น
ที่มาแล้วโดยเป็นปัจจนียะ ผู้ศึกษาพึงทราบวิธีนี้ทั้งหมดตามสมควร แม้
ในนัยที่มีอารัมมณปัจจัยเป็นมูลเป็นต้น เหมือนนัยที่มีเหตุปัจจัยเป็นมูล
ฉะนั้น.
อนุโลมปัจจนียะนัย จบ

การนับจำนวนวาระในอนุโลมปัจจนียะแห่งปัญหาวาระ
นเหตุมูลกนัย
นเหตุสภาคะ
[๑๐๐๘] เพราะนเหตุปัจจัย ในอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ... ใน
อธิปติปัจจัย มี ๑ วาระ ในอนันตรปัจจัย มี ๗ วาระ ในสมนันตร-
ปัจจัย มี ๗ วาระ ในสหชาตปัจจัย มี ๙ วาระ ในอัญญมัญญปัจจัย
มี ๓ วาระ ในนิสสยปัจจัย มี ๑๓ วาระ ในอุปนิสสยปัจจัย มี ๙ วาระ
ในปุเรชาตปัจจัย มี ๓ วาระ ในปัจฉาชาตปัจจัย มี ๓ วาระ ใน
อาเสวนปัจจัย มี ๓ วาระ ในกัมมปัจจัย มี ๗ วาระ ในวิปากปัจจัย
มี ๑ วาระ ในอาหารปัจจัย มี ๗ วาระ ในอินทริยปัจจัย มี ๗ วาระ
ในฌานปัจจัย มี ๗ วาระ ในมัคคปัจจัย มี ๗ วาระ ในสัมปยุตตปัจจัย
มี ๓ วาระ ในวิปปยุตตปัจจัย มี ๕ วาระ โนอัตถิปัจจัย มี ๑๓ วาระ
ในนัตถิปัจจัย มี ๗ วาระ ในวิคตปัจจัย มี ๗ วาระ ในอวิคตปัจจัย
มี ๑๓ วาระ.
[๑๐๐๙] เพราะนเหตุปัจจัย นอารัมมณปัจจัย ในอธิปติปัจจัย
มี ๗ วาระ... ในอนันตรปัจจัย มี ๗ วาระ ในสมนันตรปัจจัย มี ๗
วาระ ในสหชาตปัจจัย มี ๙ วาระ ในอัญญมัญญปัจจัย มี ๓ วาระ
ในนิสสยปัจจัย มี ๑๓ วาระ ในอุปนิสสยปัจจัย มี ๙ วาระ ในปุเรชาต-
ปัจจัย มี ๓ วาระ ในปัจฉาชาตปัจจัย มี ๓ วาระ ในอาเสวนปัจจัย
มี ๓ วาระ ในกัมมปัจจัย มี ๗ วาระ ในวิปากปัจจัย มี ๑ วาระ ใน
อาหารปัจจัย มี ๗ วาระ ในอินทริยปัจจัย มี ๗ วาระ ในฌาน-

ปัจจัย มี ๗ วาระ ในมัคคปัจจัย มี ๗ วาระ ในสัมปยุตตปัจจัย
มี ๓ วาระ ในวิปปยุตตปัจจัย มี ๕ วาระ ในอัตถิปัจจัย มี ๑๓ วาระ
ในนัตถิปัจจัย มี ๗ วาระ ในวิคตปัจจัย มี ๗ วาระ ในอวิคตปัจจัย
มี ๑๓ วาระ.
[๑๐๑๐] เพราะนเหตุปัจจัย นอารัมมณปัจจัย นอธิปติปัจจัย
ในอนันตรปัจจัย มี ๗ วาระ... ในสมนันตรปัจจัย มี ๗ วาระ ใน
สหชาตปัจจัย มี ๙ วาระ ในอัญญมัญญปัจจัย มี ๓ วาระ ในนิสสย-
ปัจจัย มี ๑๓ วาระ ในอุปนิสสยปัจจัย มี ๙ วาระ ในปุเรชาตปัจจัย
มี ๓ วาระ ในปัจฉาชาตปัจจัย มี ๓ วาระ ในอาเสวนปัจจัย มี ๓ วาระ
ในกัมมปัจจัย มี ๗ วาระ ในวิปากปัจจัย มี ๑ วาระ ในอาหารปัจจัย
มี ๗ วาระ ในอินทริยปัจจัย มี ๗ วาระ ในฌานปัจจัย มี ๗ วาระ
ในมัคคปัจจัย มี ๗ วาระ ในสัมปยุตตปัจจัย มี ๓ วาระ ในวิปปยุตต-
ปัจจัย มี ๕ วาระ ในอัตถิปัจจัย มี ๑๓ วาระ ในนัตถิปัจจัย มี ๗ วาระ
ในวิคตปัจจัย มี ๗ วาระ ในอวิคตปัจจัย มี ๑๓ วาระ.
[๑๐๑๑] เพราะนเหตุปัจจัย นอารัมมณปัจจัย นอธิปติปัจจัย
นอนันตรปัจจัย ในสมนันตรปัจจัย มี ๗ วาระ... ในสหชาตปัจจัย
มี ๙ วาระ ในอัญญมัญญปัจจัย มี ๓ วาระ ในนิสสยปัจจัย มี ๑๓ วาระ
ในอุปนิสสยปัจจัย มี ๙ วาระ ในปุเรชาตปัจจัย มี ๓ วาระ ในปัจฉา-
ชาตปัจจัย มี ๓ วาระ ในกัมมปัจจัย มี ๗ วาระ ในวิปากปัจจัย
มี ๑ วาระ ในอาหารปัจจัย มี ๗ วาระ ในอินทริยปัจจัย มี ๗ วาระ

ในฌานปัจจัย มี ๙ วาระ ในมัคคปัจจัย มี ๗ วาระ ในสัมปยุตตปัจจัย
มี ๓ วาระ ในวิปปยุตตปัจจัย มี ๕ วาระ ในอัตถิปัจจัย มี ๑๓ วาระ
ในอวิคตปัจจัย มี ๑๓ วาระ.
[๑๐๑๒] เพราะนเหตุปัจจัย นอารัมมณปัจจัย นอธิปติปัจจัย
นอนันตรปัจจัย นสมนันตรปัจจัย ในสหชาตปัจจัย มี ๙ วาระ... ใน
อัญญมัญญปัจจัย มี ๓ วาระ ในนิสสยปัจจัย มี ๑๓ วาระ ในอุปนิสสย-
ปัจจัย มี ๙ วาระ ในปุเรชาตปัจจัย มี ๓ วาระ ในปัจฉาชาตปัจจัย
มี ๓ วาระ ในกัมมปัจจัย มี ๗ วาระ ในวิปากปัจจัย มี ๑ วาระ ใน
อาหารปัจจัย มี ๗ วาระ ในอินทริยปัจจัย มี ๗ วาระ ในฌานปัจจัย
มี ๗ วาระ ในมัคคปัจจัย มี ๗ วาระ ในสัมปยุตตปัจจัย มี ๓ วาระ
ในวิปปยุตตปัจจัย มี ๕ วาระ ในอัตถิปัจจัย มี ๑๓ วาระ ใน
อวิคตปัจจัย มี ๑๓ วาระ.
[๑๐๑๓] เพราะนเหตุปัจจัย นอารัมมณปัจจัย นอธิปติปัจจัย
นอนัตรปัจจัย นสมนันตรปัจจัย นสชาตปัจจัย ในอัญญมัญญปัจจัย
มี ๓ วาระ... ในนิสสยปัจจัย มี ๓ วาระ ในอุปนิสสยปัจจัย มี ๙ วาระ
ในปุเรชาตปัจจัย มี ๓ วาระ ในปัจฉาชาตปัจจัย มี ๓ วาระ ในกัมม-
ปัจจัย มี ๒ วาระ ในอาหารปัจจัย มี ๑ วาระ ในอินทริยปัจจัย มี ๑
วาระ ในวิปปยุตตปัจจัย มี ๕ วาระ ในอัตถิปัจจัย มี ๗ วาระ ใน
อวิคตปัจจัย มี ๗ วาระ.

[๑๐๑๔] เพราะนเหตุปัจจัย นอารัมมณปัจจัย นอธิปติปัจจัย
นอนันตรปัจจัย นสมนันตรปัจจัย นสหชาตปัจจัย นอัญญมัญญปัจจัย
ในนิสสยปัจจัย มี ๓ วาระ... ในอุปนิสสยปัจจัย มี ๙ วาระ ใน
ปุเรชาตปัจจัย มี ๓ วาระ ในปัจฉาชาตปัจจัย มี ๓ วาระ ในกัมมปัจจัย
มี ๒ วาระ ในอาหารปัจจัย มี ๑ วาระ ในอินทริยปัจจัย มี ๑ วาระ
ในวิปปยุตตปัจจัย มี ๕ วาระ ในอัตถิปัจจัย มี ๗ วาระ ในอวิคต-
ปัจจัย มี ๗ วาระ.
[๑๐๑๕] เพราะนเหตุปัจจัย นอารัมมณปัจจัย ฯลฯ นอัญญมัญญ-
ปัจจัย นนิสสยปัจจัย ในอุปนิสสยปัจจัย มี ๙ วาระ... ในปุเรชาต-
ปัจจัย มี ๓ วาระ ในปัจฉาชาตปัจจัย มี ๓ วาระ ในกัมมปัจจัย มี ๒
วาระ ในอาหารปัจจัย มี ๑ วาระ ในอินทริยปัจจัย มี ๑ วาระ ใน
วิปปยุตตปัจจัย มี ๓ วาระ โนอัตถิปัจจัย มี ๕ วาระ ในวิคตปัจจัย
มี ๕ วาระ.
[๑๐๑๖] เพราะนเหตุปัจจัย นอารัมมณปัจจัย ฯลฯ นนิสสยปัจจัย
นอุปนิสสยปัจจัย นปุเรชาตปัจจัย ในปัจฉาชาตปัจจัย มี ๓ วาระ...
ในกัมมปัจจัย มี ๒ วาระ ในอาหารปัจจัย มี ๑ วาระ ในอินทริยปัจจัย
มี ๑ วาระ ในวิปปยุตตปัจจัย มี ๓ วาระ ในอัตถิปัจจัย มี ๕ วาระ
ในอวิคตปัจจัย มี ๕ วาระ.
[๑๐๑๗] เพราะนเหตุปัจจัย นอารัมมณปัจจัย ฯลฯ นอุปนิสสย-
ปัจจัย นปุเรชาตปัจจัย นปัจฉาชาตปัจจัย ในกัมมปัจจัย มี ๒ วาระ...

ในอาหารปัจจัย มี ๑ วาระ ในอินทริยปัจจัย มี ๑ วาระ ในอัตถิปัจจัย
มี ๑ วาระ ในอวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ.
[๑๐๑๘] เพราะนเหตุปัจจัย นอารัมมณปัจจัย ฯลฯ นปัจฉาชาต-
ปัจจัย นอาเสวนปัจจัย นกัมมปัจจัย นวิปากปัจจัย นอาหารปัจจัย
ในอินทริยปัจจัย มี ๑ วาระ... ในอัตถิปัจจัย มี ๑ วาระ ในอวิคตปัจจัย
มี ๑ วาระ.
[๑๐๑๙] เพราะนเหตุปัจจัย นอารัมมณปัจจัย ฯลฯ นอาหารปัจจัย
นฌานปัจจัย นมัคคปัจจัย นสัมปยุตตปัจจัย นวิปปยุตตปัจจัย
โนนัตถิปัจจัย โนวิคตปัจจัย ในอินทริยปัจจัย มี ๑ วาระ... ในอัตถิ-
ปัจจัย มี ๑ วาระ ในอวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ.
[๑๐๒๐] เพราะนเหตุปัจจัย นอารัมมณปัจจัย ฯลฯ นวิปากปัจจัย
นอินทริยปัจจัย ในอาหารปัจจัย มี ๑ วาระ... ในอัตถิปัจจัย มี ๑ วาระ
ในอวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ.
[๑๐๒๑] เพราะนเหตุปัจจัย นอารัมมณปัจจัย ฯลฯ นอินทริยปัจจัย
นฌานปัจจัย นมัคคปัจจัย นสัมปยุตตปัจจัย นวิปปยุตตปัจจัย
โนนัตถิปัจจัย โนวิคตปัจจัย ในอาหารปัจจัย มี ๑ วาระ... ใน
อัตถิปัจจัย มี ๑ วาระ ในอวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ.
นเหตุมูลกนัย จบ