พุทธธรรมสงฆ์


ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน เล่ม ๗ ภาค ๑ - หน้าที่ 771 (เล่ม 85)

ในนอารัมมณปัจจัย มี ๑ วาระ... ในนอนันตรปัจจัย มี ๑ วาระ ในน-
สมนันตรปัจจัย มี ๑ วาระ ในนอุปนิสสยปัจจัย มี๑ วาระ ในนปุเรชาต-
ปัจจัย มี ๑ วาระ ในนปัจฉาชาตปัจจัย มี ๑ วาระ ในนอาเสวนปัจจัย
มี ๑ วาระ ในนกัมมปัจจัย มี ๑ วาระ ในนอาหารปัจจัย มี ๑ วาระ
ในนฌานปัจจัย มี ๑ วาระ ในนวิปปยุตตปัจจัย มี๑ วาระ ในโนนัตถ-
ปัจจัย มี ๑ วาระ ในโนวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ.
[๙๕๕] เพราะปัจจัย ๑๐ คือ อินทริยะ เหตุ อธิปติ สหชาตะ
นิสสยะ วิปากะ มัคคะ วิปปยุตตะ อัตถิ อวิคตปัจจัย ในนอารัมมณปัจจัย
มี ๑ วาระ... ในนอนันตรปัจจัย มี ๑ วาระ ในนสมนันตรปัจจัย มี ๑ วาระ
ในนอัญญมัญญปัจจัย มี ๑ วาระ ในนอุปนิสสยปัจจัย มี ๑ วาระ ในน-
ปุเรชาตปัจจัย มี ๑ วาระ ในนปัจฉาชาตปัจจัย มี ๑ วาระ ในน
อาเสวนปัจจัย มี ๑ วาระ ในนกัมมปัจจัย มี ๑ วาระ ในนอาหารปัจจัย
มี ๑ วาระ ในนฌานปัจจัย มี ๑ วาระ ในนสัมปยุตตปัจจัย มี ๑ วาร
ในโนนัตถิปัจจัย มี ๑ วาระ ในโนวิคตปัจจัย มี ๑วาระ.
อินทริยมูลกนัย จบ

771
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน เล่ม ๗ ภาค ๑ - หน้าที่ 772 (เล่ม 85)

ฌานมูลกนัย
ฌานสภาคะ
[๙๕๖] เพราะฌานปัจจัย ในนเหตุปัจจัย มี ๗ วาระ... ในน-
อารัมมณปัจจัย มี ๗ วาระ ในนอธิปติปัจจัย มี ๗ วาระ ในน-
อนันตรปัจจัย มี ๗ วาระ ในนสมนันตรปัจจัย มี ๗ วาระ ในนอัญญมัญญ-
ปัจจัย มี ๓ วาระ ในนนิสสยปัจจัย มี ๗ วาระ ในนอุปนิสสยปัจจัย
มี ๗ วาระ ในนปุเรชาตปัจจัย มี ๗ วาระ ในนปัจฉาชาคปัจจัย
มี ๗ วาระ ในนอาเสวนปัจจัย มี ๗ วาระ ในนกัมมปัจจัย มี ๗ วาระ
ในนวิปากปัจจัย มี ๗ วาระ ในนอาหารปัจจัย มี ๗ วาระ ในนอินทริย-
ปัจจัย มี๗ วาระ ในนมัคคปัจจัย มี ๗ วาระ ในนสัมปยุตตปัจจัย
มี ๓ วาระ ในนวิปปยุตตปัจจัย มี ๓ วาระ ในโนนัตถิปัจจัย
มี ๗ วาระ ในโนวิคตปัจจัย มี ๗ วาระ.
ฌานฆฏนา ๓๖
[๙๕๗] ๑. เพราะปัจจัย ๕ คือ ฌานะ สหชาตะ นิสสยะ อัตถิ
อวิคตปัจจัย ในนเหตุปัจจัย มี ๗ วาระ ฯลฯ ในโนวิคตปัจจัย มี ๗ วาระ.
๒. เพราะปัจจัย ๖ คือ ฌานะ สหชาตะ อัญญมัญญ นิสสยะ
อัตถิ อวิคตปัจจัย ในนเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ฯล ฯ ในโนวิคตปัจจัย
มี ๓ วาระ.
๓. เพราะปัจจัย ๗ คือ ฌานะ สหชาตะ อัญญมัญญ นิสสยะ
สัมปยุตตะ อัตถิ อวิคตปัจจัย ในนเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ
ในโนวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ.

772
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน เล่ม ๗ ภาค ๑ - หน้าที่ 773 (เล่ม 85)

๔. เพราะปัจจัย ๖ คือ ฌานะ สหชาตะ นิสสยะ วิปปยุตตะ
อัตถิ อวิคตปัจจัย ในนเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ ในโนวิคตปัจจัย
มี ๓ วาระ.
๕. เพราะปัจจัย ๖ คือ ฌานะ สหชาตะ นิสสยะ วิปากะ อัตถิ
อวิคตปัจจัย ในนเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ ในโนวิคตปัจจัย
มี ๑ วาระ.
๖. เพราะปัจจัย ๗ คือ ฌานะ สหชาตะ อัญญมัญญะ นิสสยะ
วิปากะ อัตถิ อวิคตปัจจัย ในนเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ ในโน-
วิคตปัจจัย มี ๑ วาระ.
๗. เพราะปัจจัย ๘ คือ ฌานะ สหชาตะ อัญญมัญญะ นิสสยะ
วิปากะ สัมปยุตตะ อัตถิ อวิคตปัจจัย ในนเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ
ในโนวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ.
๘. เพราะปัจจัย ๗ คือ ฌานะ สหชาตะ อัญญมัญญะ นิสสยะ
วิปากา สัมปยุตตะ อัตถิ อวิคตปัจจัย ในเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ
วิคตปัจจัย มี ๑ วาระ.
๙. เพราะปัจจัย ๘ คือ ฌานะ สหชาตะ อัญญมัญญะ นิสสยะ
วิปากะ วิปปยุตต อัตถิ อวิคตปัจจัย ในนเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ
ในโนวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ.
๑๐. เพราะปัจจัย ๖ คือ ฌานะ สหชาตะ นิสสยะ อินทริยะ

773
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน เล่ม ๗ ภาค ๑ - หน้าที่ 774 (เล่ม 85)

อัตถิ อวิคตปัจจัย ในนเหตุปัจจัย มี ๗ วาระ ฯลฯ ในโนวิคตปัจจัย
มี ๗ วาระ
๑๑. เพราะปัจจัย ๗ คือ ฌานะ สหชาตะ อัญญมัญญะ นิสสยะ
อินทริยะ อัตถิ อวิคตปัจจัย ในนเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ
๑๒. เพราะปัจจัย ๘ คือ ฌานะ สหชาตะ อัญญมัญญะ นิสสยะ
อินทริยะ สัมปยุตตะ อัตถิ อวิคตปัจจัย ในนเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ
ในโนวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ.
๑๓. เพราะปัจจัย ๗ คือ ฌานะ สหชาตะ นิสสยะ อินทริยะ
วิปปยุตตะ อัตถิ อวิคตปัจจัย ในนเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ ในโน-
วิคตปัจจัย มี ๓ วาระ.
๑๔. เพราะปัจจัย ๗ คือ ฌานะ สหชาตะ นิสสยะ อินทริยะ
อินทริยะ อัตถิ อวิคตปัจจัย ในนเหตุปัจจัย ในนเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ ในโน-
วิคตปัจจัย มี ๑ วาระ.
๑๕. เพราะปัจจัย ๘ คือ ฌานะ สหชาตะ อัญญมัญญะ นิสสยะ
วิปากะ อินทริยะ อัตถิ อวิคตปัจจัย ในนเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ
ในโนวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ.
๑๖. เพราะปัจจัย ๙ คือ ฌานะ สหชาตะ อัญญมัญญะ
นิสสยะ วิปกาะ อินทริยะ สัมปยุตต อัตถิ อวิคตปัจจัย ในนเหตุ-
ปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ ในโนวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ.

774
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน เล่ม ๗ ภาค ๑ - หน้าที่ 775 (เล่ม 85)

๑๗. เพราะปัจจัย ๘ คือ ฌานะ สหชาตะ นิสสยะ วิปากะ
อินทริยะ สัมปยุตตะ อัตถิ อวิคตปัจจัย ในนเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ
ฯลฯ ในโนวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ.
๑๘. เพราะปัจจัย ๙ คือ ฌานะ สหชาตะ อัญญมัญญะ นิสสยะ
วิปากะ อินทริย วิปปยุตตะ อัตถิ อวิคตปัจจัย ในนเหตุปัจจัย มี ๑
วาระ ฯลฯ ในโนวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ.
๑๙. เพราะปัจจัย ๖ คือ ฌานะ สหชาตะ นิสสยะ มัคคะ
อัตถิ อวิคตปัจจัย ในนเหตุปัจจัย มี ๗ วาระ ฯลฯ ในโนวิคตปัจจัย
มี ๗ วาระ.
๒๐. เพราะปัจจัย ๗ คือ ฌานะ สหชาตะ อัญญมัญญ นิสสยะ
มัคคะ อัตถิ อวิคตปัจจัย ในนเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ ในโนวิคตปัจจัย
มี ๓ วาระ.
๒๑. เพราะปัจจัย ๗ คือ ฌานะ สหชาตะ อัญญมัญญะ นิสสยะ
มัคคะ สัมปยุตตะ อัตถิ อวิคตปัจจัย ในนเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ
ในโนวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ.
๒๒. เพราะปัจจัย ๗ คือ ฌานะ สหชาตะ นิสสยะ มัคคะ
วิปปยุตต อัตถิ อวิคตปัจจัย ในนเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ ในโน-
วิคตปัจจัย มี ๓ วาระ.
๒๓. เพราะปัจจัย ๗ คือ ฌานะ สหชาตะ นิสสยะ วิปากะ
มัคคะ อัตถิ อวิคตปัจจัย ในนเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ ในโน-
วิคตปัจจัย มี ๑ วาระ.

775
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน เล่ม ๗ ภาค ๑ - หน้าที่ 776 (เล่ม 85)

๒๔. เพราะปัจจัย ๘ คือ ฌานะ สหชาตะ อัญญมัญญะ นิสสยะ
วิปากะ มัคคะ อัตถิ อวิคตปัจจัย ในนเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ
๒๕. เพราะปัจจัย ๙ คือ ฌานะ สหชาตะ อัญญมัญญะ นิสสยะ
วิปากะ มัคคะ สัมปยุตตะ อัตถิ อวิคตปัจจัย ในนเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ
ฯลฯ ในโนวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ.
๒๖. เพราะปัจจัย ๘ คือ ฌานะ สหชาตะ นิสสยะ วิปากะ
มัคคะ วิปยุตตะ อัตถิ อวิคตปัจจัย ในนเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ
ในโนวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ.
๒๗. เพราะปัจจัย ๙ คือ ฌานะ สหชาตะ อัญญมัญญะ นิสสยะ
วิปากะ มัคคะ วิปยุตตะ อัตถิ อวิคตปัจจัย ในนเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ
ฯลฯ ในโนวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ.
๒๘. เพราะปัจจัย ๗ คือ ฌานะ สหชาตะ นิสสยะ อินทริยะ
มัคคะ อัตถิ อวิคตปัจจัย ในนเหตุปัจจัย มี ๗ วาระ ฯลฯ ในโนวิคต-
ปัจจัย มี ๗ วาระ.
๒๙. เพราะปัจจัย ๘ คือ ฌานะ สหชาตะ อัญญมัญญะ นิสสยะ
อินทริยะ มัคคะ อัตถิ อวิคตปัจจัย ในนเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ
ในโนวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ.

776
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน เล่ม ๗ ภาค ๑ - หน้าที่ 777 (เล่ม 85)

๓๐. เพราะปัจจัย ๙ คือ ฌานะ สหชาตะ อัญญมัญญะ นิสสยะ
อินทริยะ มัคคะ สัมปยุตตะ อัตถิ อวิคตปัจจัย ในนเหตุปัจจัย
มี ๓ วาระ ฯลฯ ในโนวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ.
๓๑. เพราะปัจจัย ๘ คือ ฌานะ สหชาตะ นิสสยะ อินทริยะ
มัคคะ วิปปยุตตะ อัตถิ อวิคตปัจจัย ในนเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ
ในโนวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ.
๓๒. เพราะปัจจัย ๘ คือ ฌานะ สหชาตะ นิสสยะ วิปากะ
อินทริยะ มัคคะ อัตถิ อวิคตปัจจัย ในนเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ
โนโนวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ.
๓๓. เพราะปัจจัย ๙ คือ ฌานะ สหชาตะ อัญญมัญญะ นิสสยะ
วิปากะ อินทริยะ มัคคะ อัตถิ อวิคตปัจจัย ในนเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ
ฯลฯ ในโนวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ.
๓๔. เพราะปัจจัย ๑๐ คือ ฌานะ สหชาตะ อัญญมัญญะ นิสสยะ
วิปากะ อินทริยะ มัคคะ สัมปยุตตะ อัตถิ อวิคตปัจจัยในนเหตุปัจจัย
มี ๑ วาระ ฯลฯ ในโนวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ.
๓๕. เพราะปัจจัย ๙ คือ ฌานะ สหชาตะ นิสสยะ วิปากะ
อินทริย มัคคะ วิปปยุตต อัตถิ อวิคตปัจจัย ในนเหตุปัจจัย มี ๑
วาระ ฯลฯ ในโนวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ.

777
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน เล่ม ๗ ภาค ๑ - หน้าที่ 778 (เล่ม 85)

๓๖. เพราะปัจจัย ๑๐ คือ ฌานะ สหชาตะ อัญญมัญญะ
นิสสยะ วิปากะ อินทริยะ มัคคะ วิปปยุตต อัตถิ อวิคตปัจจัย ในน-
เหตุปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ ในโนวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ.
ฌานมูลกนัย จบ
มัคคมูลกนัย
มัคคสภาคะ
[๙๕๘] เพราะมัคคปัจจัย ในนเหตุปัจจัย มี ๗ วาระ... ในน-
อารัมมณปัจจัย มี ๗ วาระ ในนอธิปติปัจจัย มี ๗ วาระ ในนอนันตร-
ปัจจัย มี ๗ วาระ ในนสมนันตรปัจจัย มี ๗ วาระ ในนอัญญมัญญปัจจัย
มี ๓ วาระ ในนอุปนิสสยปัจจัย มี ๗ วาระ ในนปุเรชาติปัจจัย มี ๗
วาระ ในนปัจฉาชาตปัจจัย มี ๗ วาระ ในนอาเสวนปัจจัย มี ๗ วาระ
ในนกัมมปัจจัย มี ๗ วาระ ในนวิปากปัจจัย มี ๗ วาระ ในนอาหาร
ปัจจัย มี ๗ วาระ ในนอินทริยปัจจัย มี ๗ วาระ ในนฌานปัจจัย
มี ๗ วาระ ในนสัมปยุตตปัจจัย มี ๓ วาระ ในนวิปปยุตตปัจจัย มี ๓
วาระ ในโนนัตถิปัจจัย มี ๗ วาระ ในโนวิคตปัจจัย มี ๗ วาระ.
มัคคฆฏนา ๕๗
[๙๕๙] ๑. เพราะปัจจัย ๕ คือ มัคคะ สหชาตะ นิสสยะ อัตถิ
อวิคตปัจจัย ในนเหตุปัจจัย มี ๗ วาระ ฯลฯ ในโนวิคตปัจจัย
มี ๗ วาระ.

778
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน เล่ม ๗ ภาค ๑ - หน้าที่ 779 (เล่ม 85)

๒. เพราะปัจจัย ๖ คือ มัคคะ สหชาตะ อัญญมัญญะ นิสสยะ
อัตถิ อวิคตปัจจัย ในนเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ ในโนวิคตปัจจัย
มี ๓ วาระ.
๓. เพราะปัจจัย ๗ คือ มัคคะ สหชาตะ อัญญมัญญะ นิสสยะ
สัมปยุตตะ อัตถิ อวิคตปัจจัย ในนเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ ในโน-
วิคตปัจจัย มี ๓ วาระ.
๔. เพราะปัจจัย ๖ คือ มัคคะ สหชาตะ. นิสสยะ วิปปยุตตะ
อัตถิ อวิคตปัจจัย ในนเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ ในโนวิคตปัจจัย
มี ๓ วาระ.
๕. เพราะปัจจัย ๖ คือ มัคคะ สหชาตะ นิสสยะ วิปากะ
อัตถิ อวิคตปัจจัย ในนเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ ในโนวิคตปัจจัย
มี ๑ วาระ.
๖. เพราะปัจจัย ๗ คือ มัคคะ สหชาตะ อัญญมัญญ นิสสยะ
วิปากะ อัตถิ อวิคตปัจจัย ในนเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ ในโน-
วิคตปัจจัย มี ๑ วาระ
๗. เพราะปัจจัย ๘ คือ มัคคะ สหชาตะ อัญญมัญญะ นิสสยะ
วิปากะ สัมปยุตตะ อัตถิ อวิคตปัจจัย ในนเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ
ในโนวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ.
๘. เพราะปัจจัย ๗ คือ มัคคะ สหชาตะ นิสสยะ วิปากะ
วิปปยุตตะ อวิคตปัจจัย ในนเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ ในโน-
วิคตปัจจัย มี ๑ วาระ.

779
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน เล่ม ๗ ภาค ๑ - หน้าที่ 780 (เล่ม 85)

๙. เพราะปัจจัย ๘ คือ มัคคะ สหชาตะ อัญญมัญญะ นิสสยะ
วิปากะ วิปปยุตตะ อัตถิ อวิคตปัจจัย ในนเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ
ในโนวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ.
๑๐. เพราะปัจจัย ๖ คือ มัคคะ สหชาตะ นิสสยะ อินทริยะ
อัตถิ อวิคตปัจจัย ในนเหตุปัจจัย มี ๗ วาระ ฯลฯ ในโนวิคตปัจจัย
มี ๗ วาระ.
๑๑. เพราะปัจจัย ๗ คือ มัคคะ สหชาตะ อัญญมัญญะ นิสสยะ
อินทริยะ อัตถิ อวิคตปัจจัย ในนเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ ในโน-
วิคตปัจจัย มี ๓ วาระ.
๑๒. เพราะปัจจัย ๘ คือ สหชาตะ อัญญมัญญะ นิสสยะ
อินทริยะ สัมปยุตตะ อัตถิ อวิคตปัจจัย ในนเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ
ในโนวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ.
๑๓. เพราะปัจจัย ๗ คือ มัคคะ สหชาตะ นิสสยะ อินทริยะ
วิปปยุตตะ อัตถิ อวิคตปัจจัย ในนเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ
ในโนวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ.
๑๔. เพราะปัจจัย ๗ คือ มัคคะ สหชาตะ นิสสยะ วิปากะ
อินทริยะ อัตถิ อวิคตปัจจัย ในนเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ ในโน-
วิคตปัจจัย มี ๑ วาระ.

780